Skip to main content

Full text of "Councils and ecclesiastical documents relating to Great Britain and Ireland:"

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 

to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain fivm automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for in forming people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at |http: //books .google .com/I 




















Editkd, after Spelhan and Wilkiws, 




\_An rigUt iwurwd] 


JAN 2 8 1318 



DC English Chubch DinDia thk Aholo-Saioii puioik 
A.D. 595 — 106& 


895— <(>♦- ■ L AUGUSTDJ 

iMrt ^Ortgaj Iht Omu. 
£90x595. (L) Prior to ADgnitin's Uitdon 

To C<uidi4tis 

596. (n.) Sent with Angnstin's Hission 

I. To the BtethicD 

s. To theBtihopsof Gaol 

3. To Etboitu Bishop of Ljoni 

4. To Ve^ Bishop of Aries 

5. To Deadecins of Viome uid S7i£riiu of Antun 

6. To Protasios of Aix 

7. To Stq>hea Abbot of Lerins 

8. To Arigins the Patridan 

$. To the Kings of the Franlu 

la To Bnuuchild 

Aniral of Aogostiii in Kent 

596x601. OH) Letters of Gregoiysent betweoi the Mission of Angnstiii and 

that of Hellitui 

598. I. ToEuloginsof Akiandria 

598. 3. To Bnmichild 

699. 3- To Syagritts 

(TV.) Letters sent with Mellitus 

A. On Ecclesiastical Questiisis 

(01. I. To Angustin, aa Himdes 

6m. 1. To Bertha 

601. 3. To Auguslin in answer to his Questions .... 

601. 4. To Vergil of Aries 

601. 5. To Angustin, with the pall 

601. 6. To Ethelbeit King of Kent . .' . 




B. Commeodator; letteis for the Eceoad Miuioa 
66i. 1. To Desiderina of Vieone 

1. To Vergil of Ajles ■ 

}. To Etherius of Lyons 

4. To Aiigius of Gap 

£. To the BUhops of Toulon, Muieilles, Oulon, Mett, Puis, 


6. To Theodoric the King 

7. To Theodebeil the King ['of theFiuki 

8. To Ctothsir the King 
I). To Brnnichild 3^ 

C. Letter to Mellilns 37 

60] X 603. Cooferenoo tt Aogiutiii's Oak 3^ 

Fiitt Conference 3B 

Second Confeioice 39 

597x604. LkwiofEtkelbeit King of Kent 4* 

597 A 604. Ckdoo leipecting Muriage SO 

597 K 604. Canon reelecting Baptism S* 

604. Cluuter of Ethelbert to Rochester 5> 

597x604. Role for the Ember Fasts 5> 

604. EfUtapb of S. Anguttiiie 63 

: lofth 

6ot — 604. (L) Fisgments attributed to S. Gregory by GnUian .... 53 

605. (IL) Charter of Ethelbeit to S. Peter's Monastery . . . . G4 

(in.) Second Charter of Ethelbeit 56 

(IV.) Thiid Charter of Ethelbert S6 

(V.) BuUa PlmnUa of S. Augustin 58 

604—619. n. LAURENTIUS 61 

604x61% Ucsoccessfiil attempt at union with the Irish and British Churches . 61 

1. Letter of I^ureorius to the Scottish Bishops ... 61 

i. Letter of Laorentiui to the British Bishops ... 61 

6lO. Misiion of Mellitns to Rome . 64 

DoaoMHIi laid M baa* btm brtaigilfrom Smh ty UJiittit. 

I. Decree of the Roman Council imder Bonifiue IV. . . 61 

1. Another version of the same 64 

3. Letter of Boniface IV. to Mellitus 65 

4. Letter of Boni&ce IV. to Etbelbot 65 

617, 618. Flig^ <rf Udlitus from London 66 

I. BiiUofBonifiwelV. toEthelbert 67 

3. Charter of Eadbald to Caoterboiy 69 

3. CharterofEadbald toS.ADgustin's 69 

619—6^ m. HELLTTUS 

619. Letter of Boni&ce V. to Mellitus 



«34— 617- IV. JUSTUS 7" 

FriniBCT fiied at Canterbuy 7* 

t. Letter of Boni&ce V. to Jiitni 7* 

1. SecoDd letter T3 

635 — 6a}. CoBvenko of Northnmbiia 76 

4(15. I. Letter of BoDiAccV. to Edwin 75 

a. Letter of Boni&ce V. to Ethclberga 7^ 

3. NoTthambiian 'Witenagemot arai G«dinnndhain . 80 

«»T— «53- V. HONORIUS «a 

618. CoDtecratioD of Honorius 81 

634. I. Letter of Pope HodoHus to Edvrin 83 

). Letter of Pope Honorins to Archbishop Honotiiu . 84 

3. Second letter of Pope Honorius to Arcbtnihop Honoiins 85 

617 — 633. Result of the Kentish Misnon to Noithumbria 8fi 

631 — 636. Con*ei«oa of East Aogli* 88 

634 — 6sol ConTcraon of Wesa«x ^ 

635 — 651. ReconTcnion of Noithnmbria 9( 

64a Lawl 1^ Eorcombert of Rent 91 

644. First Eugliih Bishop 93 

653. CooTcnioii of the Middle Anglo 93 

653. ReconTeraon of the East Saxons 94 

65J. Co n ye rai oD of Merda 96 

6sj-«4. VL DEUSDEDIT 99 

6f j X 664. FoondatioD of the Monastery of Feterborongh 99 

664. Conference at Whitbj' about Easter 100 

664. Election of Wilfnd to the See of York to6 

664. Consecration of ^ilfiid 108 

G64 K 665. RccoDveraioD of the East Suums log 

£67. N^otiations with Pope Vitalian about an appointment to Canlerbnrj 1 10 

I. LetterofOiwy and Egbeit to theFope . . . . tio 

>. Letter of Fope Vitalian to Oswy no 

Foundation of an Anglo-Saxon monastery in Ireland .... 113 

666—669. Wilfrid acts sa Bishop in Kent uid Merda 113 

66S-690. Vn. THEODORE 114 

668. Nomination and Consecration of Theodore 115 

Letter of Pope Vitalian to Theodore 1 16 

Viutation by Theodore of all Eogland 117 

669x670. Synod of Wessex iiS 

673. Conndl of Hertford 118 

673. Fiivilegc of Pope Adeodatos to S. Angustin'a 113 

675. Foundalioa of Mahnesbnry IB4 

67s. Piivilege of Pope Agatho to S. Augnstin't 114 

678. Division of the Northumbrian Diocese I ig 

679. Northumbrian Conndl confirming the privilege of Wcannowtli . i a6 



A.D. p*o« 

679, Deow (^Theodore rclmting to the dhrisioii of dteWett-SuKnilKoceae 116 

679. DWisian of die McrcUn DioccM »7 

679 — 680. Conndli at Rome od the bosmesi of 'W^lfiid ijt 

I. Conndl of seventeen Bishops 131 

3. Council of fifty Bishops 136 

3. Council of a hundred ind twen^-Gve Bithopt . . 140 

Synodical letter of the Coondl 140 

fiSo. Cousdl at Hatfield 141 

Apptadm to d« CbMKil ofBatfiild. 

I . Canons of the Laleiwi Council erf A.D. 649 . . 145 

1. Decree of Theodore for the diruion of Dioeeset . i JJ 

3. Privilege of Pope A^atho to Peterborough ■ 153 

678x681. PiTrilq>e of Pope Agatho to S. Paul's, London 161 

678x681. Privilege of Pope Agatho to Cheitse; i6l 

Before 680. Foondation of Glastonbuiy . 164 

Grant of Uod by Bishop Heddi to GUstonbory 164 

68a. Rgection of Papal sentence for Wil&id 164 

681. Forthet subdivisioD of NorthDmbria 165 

684. Election of Cnthhert 165 

6S1— 686. Conversion ofthe South Saxons 167 

685. Merdan Synod at Buiford 169 

666. Restomtioii of Wilfrid 169 

I. Interview of Theodore and Wilfrid 169 

686. I. Letter of Theodore to EthelredKine of Herda . . 171 
686. 3. Restoration of Wil&id to York 17a 

P<»nT»rmL. t™«>o.i . .73 

liber Primus 177 

Liber Secuodos 190 

ApptaiSx to Ibt Ptnilttitial. 

1. Collation of Copi'iila T^Axforf loj 

1. Collation of CaHtKut Ongarii 107 

3. Canons ascribed to Theodore 109 

690. Epitaph of Theodore »13 

690 — 693. Vacancy of the See of Canterbury 314 

690. Ecclesiastical L*ws of Ine . 114 

691. Wilfrid again expelled from Northnmbria 319 

693. Hisaon of Willibroid to Filaa no 

Judicium dementis 326 

693—731. Vni. BRlHTWALD iiS 

693. Consecratioit of Brihtwald ; . . 119 

Supremacy of Canterbnry over all Britain 1 19 

I. Letter of Pope Sergius to the Kings 339 

1. Letter of Pope Sergitis to the Bisht^ .... 330 

693. Mercian Witenagemot 331 

696. Ecclesiastical Laws of Wihtred ijj 



696x716. ComicilofBKCuicdd . J38 

FmOege of Wihtred .138 

Afftiidia to A* Primltg*. 

1. Fonn giToi bf VTilkiiii from a C«iitecbniT MS. »43 

a. Fonn gifcn in th« Cbromde 144 

3. Abridged form 145 

4. Snikr Privilege of Ine ....... 347 

5. Sinulw Pririlege of EtheH»ld 347 

701. Letter of Pope Etergiiis to Ceolfrid Abbot of Weumonth 348 

Extracts gircD by Wflliun of Malmesbniy a^ 

Northtimbrian Sfcod . 350 

703 — 705. Seomd peraoiul appeal of Wilfrid aji 

703. 1. Council of Ettrcfeld 351 

704. 3. Letter of Aldhelm to WOfiid's Clergy . . 354 

704. 3. Cooncil of Rome under John VI 156 

704. 4. Letter of Ji^ VL to the Kingi 161 

704. 5. Letter of John VI. to Brihtrald 364 

705. 6. Norlhumbiiut Sjnod on the Nidd 164 

704. Dhi^on of the Diocese of Weasei 367 

675" 705- Letter of Aldhelm on the Baptiun of a Nun 167 

70J. West-Saxon Synod 368 

70J. Letter of Aldhdm to Gerantius >68 

705. Mercian WiCenagemot . 373 

70$. Letter of Waldhere to Biihtwald 374 

705. See of Sherborne founded 375 

70s- Council on the Nodder 176 

708 X 715. Piivil^e of Pope Constantine to Bermtxidiey and Woking . 376 

706. Foiindatian of EnGhtm 378 

ApptK^ A Ibt Bvt^am darUr. 

I. List of Spurious Chaiten 380 

3. Letters of Pope CcHutantine aSl 

(a) On the Vision of Ei^win }Sl 

(El) In favour of Eveduun aSa 

3. Cousdl at Alcester . 383 

709x711. Letter of BrihtmUd to Forthere 384 

710^ Letter of Ceolfiid to Naiton 38J 

710. Decree of Naiton 394 

7IOX 716. ^nod of Wesaex 395 

711. See (rfSelsey cataUiahed 396 

716. FonndatioD Charter of Crowlaod 396 

716. Letter of Hmetberct to Gn^ry n 199 

716. Conndl of Clovesho 300 

718. CommendAtoiy letter for S. Bonibco 303 

719. Letter of Gr^iory tl. to Boniface 303 

719 X 713. InstntctioDs of Bishop Daniel toBmiibce 304 

733. Charter of Ine to Glaslonbuiy 306 

Appendix — Spurious Charter 307 



A.D. "":■ 

Btfote 7JI. Restontioii of the See of Gallowaj 3>o 

730X73J. Letter of Booi&Ge to Fectbeb* 310 

731-73+ DC. TATWIN 3" 

733. Letter of Gngoty nL to the Kshoiis 3>i 

731x741. Letter of Bonilux to die Kihopi 3'3 

754. Letter of Bede to Egbert 3>4 

" i« 3*6 

yU—719- X- NOTHELM 333 

736. Letter of Bonifue to Nothelm 335 

BeAwe 737. Letter of Danid to Fortbere 337 

736 or 737. Synodal Act of Nothelm 337 

737 X 740. Herdan WiUmsanot 339 

740—758. XI. CUTHBERT 3*0 

74J. Coundl of Cloresho 34° 

719x744. Letter of Aldhun 34' 

731x745. Letter (rf Bonifiw* to Daniel 343 

73JX745. Answer of Daniel to Bonifiee 34^ 

73J X 745. Letter of Sigebald to Bonibce 35« 

744x747. Letter of BociiEace to Ethelbdd 35^ 

732x751. Letter of Bonifiioe to Elhelb»ld 367 

744X747. Letter of Boni&ce to HereCrith 357 

744x747. Letter of Boniface to Egbert . , 36^ 

747. CouncU of Clovesbo 3*« 

I. Abstract of the Acts of die Council 3^ 

1. Acts of the Council at length 361 

AppauH* fa (to Couuil. 

t. Letter of Boniface to Cuthben 376 

1. Capitilar? of Carloman 383 

749. Privilege of Ethelbald 386 

747 * 749- Letter of ElfwaM to Bonifiw* 387 

735x755. Letter of Boniface lo Egbert 38* 

755. Coimcil of the English Cbuich ........ 390 

755 X 768. Letter of Cnthbert to luUns 39* 

757 or 758. Letter of Pope Paul L to l^bert 394 

758. Grants of Cjmewulf to Malmestmy 39C 

759-765. XIL BREGWIN 397 

759 X 7^5- Letter of Bt^win to Uillus 39* 

759 X 7^5- Sjnod under Bregwu 399 

755 X 765. Letter of Eardulf to Lnllns 400 

766—791. xni. JAENBERT 40* 

Duiooui EattMXi 4*3 

FOKTraJTULE EoBxaTi 4'3- 




;5SX74S6. Letter of Krndwid to LoUns 431 

7^5 * T74- UissioD ctf Wtlletud to Frisia 433 

769 . 774. Letter of Altucd aod Oigeofu to Lullns 434 

774. Menaan WitenigEmot 435 

775. Hereiui Witeiueemot at Godmundei leu 435 

777. Herdan Witenagemot 435 

767x778. Letter of Lnlliu to Archbuhop Ethdbert 435 

767x778. Letter of Ethelbert to LdIIus in answer ....'.. 436 

779. Herdan Witenagoaot at HartWoid 437 

7S0L Ua>Gian Witcoagenot at Breatlord 437 

781. Sjnod of Broit&rd 438 

781. Sjnod of AcLe . 439 

755x7^. Letter of CTnewnlT to Lnllu 439 

784x791. Letter of Adiiaii L to Charies about Ob 440 

786. Hiascm of Gtoiga and Thai|ilijlact 443 

787. Synod at Fincahala 443 

787. SyDodofCelchjth; ArdibUhopiicofLichfidd 444 

787. Report on the Lqratiiie Synoda 447 

787. Synod of Ade 461 

788. Gnut iisned at Celchyth 464 

7SS. Synod of Ade 4£4 

7B9. Synod of Ade 465 

789. Synod of Celchyth 465 

7tS6x79i. Synod nnder Jaenbert 466 

791—805. XIV. ETHELHEARD 467 

791. Negotiaticait of Charles on Image-woiship 468 

791. Blerdan Witaia{>emot at Bnrfoid 4S9 

Before 793. Letter of Alcnin to the Brethren of 5. Peter's 470 

793. Letter of Alcnin to the Chnrdi at lindislaine 47a 

793. Letter al Alcnin to Ethelheard 474 

793. Synod at Celchyth; fonndatioQ of S.Alfaan's 478 

794. Atteodanceof Clergy from Britain at the Council of FruUort . . 481 
7S7 X Soa. Letter of Aknin to Kynebeit 481 

794. Synod at Cloresho 483 

I. Grantf^landatWestbnrytoEthelmnnd ... 483 

1. Kestoiation of land at Atist to Worcester . . 484 

795. Conndl at London 485 

7S4 X 79G1. Letter of Charles to Ofla 486 

793 X 796. Letter of Charlet to Ethelheard 487 

793 X 796. Letter of Alcnin to Ethelred 48S 

793 X 796. Letter of Alcnin to Ethelred 49a 

796. Letter of Alcnin to Elhelheard 493 

796. Letter of Charles to Ob 496 

796. Letter of Alcnin to 0& 49S 

796. Letter of Alcnin to a powerfnl man 499 

796. Letter of Alcnin to the Clergy of York cm an Qcctioa 50a 

',gS. letter of Alanin to Aichtoahop Eanbald 501 

7g6. Letter of Alcnin to Eanhald 504 



A.D. rAt» 

796. Synod *,t Celchjth ,5^5 

796. Profession of Bishop Eadnlf 606 

79A. Letter of Alcuia to Eanbald 507 

797. Letter of Alcoin to the Qergy of Kent ' 6*9 

798. Profesaoo of Bishop Tidferth S'l 

798. Sjnod at aovesho 5'" 

I. Recorery of an estate of Cinterboiy SI) 

1. Aclmowledgnient of the right of Ethclric . - £14 

3. Grutoflandby KenulftoOswnlf SH 

ApftmSx la &* Synod o/Clonabo. 

I. Misdated Act of the Conndl of A.D. 803 . gi6 

1. Misdated CooncU of Becauceld 517 

798. Letter of Alcnin to Ethelbeaid 5 1 B 

798. Letter of Kenulf to Leo m. £11 

79S. Answer of Leo IIL to Kenolf 513 

79S. Profesa<» of Bishop Denebert 5*5 

79S. Northambrian Synod of Fincanhalh 517 

799. Synod at Celchyth 518 

799. Synod or 'Witenfigemot at Tamwoctii 518 

799x801. I^fession of Bishop Wulf hard gs8 

793x801. Profession of a Bishop of Sherbonie 539 

601. Synod at Celchyth 530 

801. Letter of Alcnin to Ethelheonl 531 

801. Letter of Alciun to Charles reconunending Ethelhcard . , 533 

801. Letter of Alcnio to Eanbald 534 

801. Letter of Leo m. to Ethelheard 536 

Soi. Letter of Leo ni. to Kenulf 538 

801. Letter of Alcub to EtheUieard 540 

803. Couadl of CloTcsho J41 

I. Act of Denebert Bishop of Worcester .... 541 

1. Synodical Act abolishing the Archbishopric of lichfidd . £41 

3. Tennination of a dispute betnien Denebert of Worcester 

and Wulfhard of Hereford 544 

4. Act forbidding the election of laymen or seculars as loidi 

of Monasteries 545 

804. Synod at Ade 548 

804. Profesdon of Bishop Beommod 550 

798x804. LetterofAlcuin to the East-Anglian Bishops 551 

793 X 804. Letter of Alcnin to Elhelheard 551 

805. (^ft of Ethelheard to his ChuTdi -555 

805—83). XV. WULFRED .556 

805. Synod at Ade 558 

805. Letter oftheBidiops to Leo m. 559 

80S. Appeal of King Eordulf to the Pope and EmperOT .... 561 

808. LetterofLeoIIL to the Emperor Charles 561 

80S. Letter of Leo m. to Charles 5^5 

80B. Extract from a third letter 567 

Bio. Synod at Ade 56]^ 



A.D, rtat 

SosxSii. Proienion of Bishop Edulnoth 568 

805x811. FroletsioiL of Kihop Wigthegn 56J1 

Sii. Witemgemot *A London 570 

8t I. Foimditioii of Wmdielcomb 67> 

8r 3. PriTikge of Wnlfeed to Cantmboiy 575 

814. Assembly of Bishops under Kcnolf 677 

Si4X8t6. FiofessioD of Bishop Herewin 577 

8i4X8lfi. ProfassiOD of Kabop Hiethnn 578 

816. CanKil of Celchyth 579 

I. Acts of the Comdl 579 

I. G™nt to Worcoter 585 

817. Two Hercuui WiteDagemoti 586 

8iq X 8tl. WiteiMf[emot tai Conndl at Laodao 587 

Ssi. Profession of Bidiop Heabeit 588 

8j9. Vntamgemot st Bydictnn 589 

816x814. Piofcsaon of Bishop Hunfeith 591 

816x814. Profesdon of Kihop Ceolbert 591 

8)4. Sfnod at Cloresho 591 

I . Determin&tioii of the inheritince of Ethelric 59* 

3. Discossion of the suit of Wnt&ed ind Cwathirtha . 594. 

814 West-Suon Witenigemot at Acle 595 

815. Profewioa of Bishop Herefeith 595 

815. Cco&rence at OslaieshUn 596 

8}5. Cottncil at Qoresbo 596 

I. DetcmuDttioa of the nil of Archbishop WnUred and 

Cwenthiytha 596 

t. AbndgmcDt of the record 6ot 

3. Agreemeat respecting the putnre at Svttoo 604 

4 Recoodliationof theSeeof Seliey withtheKineof Uoda 606 

Sa6. Wcrt-Saxon Witenagemot at Sonthitapton 607 

818 or 830. Profetsioo of Bishop Humbert 607 

815 X 831. ProfessioD of Kshop Eadnlf 608 

8i». XVI. FEOLOOELD 609 

8ji— 870. XVII. CEOLNGTH 610 

833. Witenagemots nnder Egbert 611 

835. Grant of Egbert to Abingdon 613 

831x836. Prolcstion of a Bishop of Lichfield Cl] 

836. Mercian 'Witenagcmot 6ig 

830x837. Letter of Bishop Egied to Archbishop Wnlfeige 615 

838. Kentish grants 616 

838. Comidl of Kiojiiston 617 

83S or 839. WHenagemot at Wilton 6m 

S39. Embassy of Ethelwnlf to the Emperor 6sl 

839. ProftstiOD of Helmstan 61 1 

S39. Profession of Berhtrcd 61] 

S39. Conndl " et Astian " 614 

840. Merdan Witenagemot at Tamworth 615 




540. WEst-Suum Witatagemol at SonthMnpton C15 

541. Merdan Witeugemot at Tamworth 615 

S41. Gnot of Ethdwtilf to Beoniiaod 615 

841. Gnat of Ethelwnlf to CcolmnDd 0t6 

8 J9 X 844. Profeaaiori of Ceolted of Leicester 6a6 

841 X 844. Froffssion of Tonbert of licMeld 617 

843 or 844. Metdan Witmaseniol 61S 

644. Synod at Canterbur; 618 

844. Charter of Ethelwnlf to Malmesbmy $30 

84s. Witenagemot of Kent 63* 

84J. MecciBD Witenagemot at Tamvoitli 63s 

847. Witaugrmot of Weuex at Dorchetter $3* 

848. Mercian Wilenagemot at Repton 633 

S49. Merdan Witenagemot at Tamworth 633 

Sgo. Grant of Ethelwnlf to Malmesbmy 633 

850. Giant of Ethelwnlf to the Ealdonnan «lfhere 633 

830. Grant of Ethelwnlf and Ethelstan to Ealhere 633 

853. Profession of Swithnn Bishop of Winchester 633 

Sjl. Mercian Witaugemot under Burhred 634 

SgJ. Grant of Ethelwnlf to Ealdhere 634 

849 X 854. Letter of Lapos of Ferrieres to Wiguimd Ardibishop of Yoric . . 634 

849 X S 54- Letter of Lopns tA FeniercE to Abbot Altag 635 

855. Ethdwnirs grant of freedom from rofal taxation to a tenth put of bis 

lands 636 

A^tmlm to Etbilmiifi grant. 
(L) Grants nmde by Ethelwnlf reheanring his gift of a tenth part of the 

lands thronghout his kingdom 638 

1. Grant to the th^n Hnnaige 638 

1. Grant to the thegnWiferth 639 

3. Gnnt to Malmeabnry 64a 

4.. Grant to Glastonbniy 640 

J. Grant in geneiiLt terms £40 

(IL) Grants made by Ethelwnlf rehearsing hia liberation of a tenth 
part of the lands sub}ect to the obligations of folkland, troa 

snch obligations, excepting the tiinoda necessitas 640 

I. Giant to Malmesbury 640 

3. Grant in gcnerml terms 640 

3. Grant in general teims 640 

(in.) Grants made by Ethelwnlf lehearsing hi* decimation of his lands 

for boly places £41 

I. Grant to Winchester 64I 

t. Gnnt to Windiester 64a 

3. Gnnt to Wiadiester 643 

4. Abstract of the Ia«t grant 643 

5. Grant to I>nnne 644 

S,<5. Mercian Witenagemot at Onraldesdun $45 

8j5. Mercian Witenagemot at Tamworth ^45 

85}. Meidan Witenagemot at Tamworth 645 




857. Last benebction* of Etfaelwnlf 646 

I. Direction that on eveiy tenth hide on his eslales ■ poor 

man ab*U be dotbed and nwintsined 646 

». Confinnation of Chilcombe to Winchester . . . 646 

849 X 858. Letter of Lnpns of Fcirieres to Ethdwulf 64S 

849 K 853. letter of Lapns to Felix 649 

858. Gnnt of Swithnn to Ethdbald <£0 

839 X 860. Professiau of Diorwnlf Bishop of London €50 

860. Grants of Ethelbald and Ethelbert to Oimnnd fiji 

S60 X 861. Grant of Ethelbert to Weiemnnd Bishop of Rodiestei . . figl 

S6]. Grant ofBndkied King of Herda to GloocestB' 651 

861. Grant of Ethelbert to Drjditwald 654 

863. Grant of Ethelbert to Etbclied 654 

864. Meidan Wtenagemot at Bath 654 

864- Witeu^erdot at Doixhetter £j4 

857x866. ProfessiaQ of Diorlaf Bishop of Herefbid 655 

866. Mercian Witenagemot 6j6 

8tf. Kentish Witenagemot at Caoterboiy 6|6 

861x868. ProfessioDof Bishop Alfred of Winchcater 658 

S6B. Wdt-^aon Witenaeemot 659 

868. Witenagemot at Dorchester $59 

S69. Madan Witcnagenot 659 

869. Witenagemot at Woodgate 659 

838x870. ProfeMton of KetMtec Bishop of ConiiTall 659 

845 X 870. ProfonoQ of Ethehrald of Dnnwich 659 




A word of explanation appears necessary to account for the appearance 
of the Thini Volume of this Work before the Second. The illness of one 
of the ^Editors who had undertaken the charge of the Second Volume, and 
ilie amount of labour contributed by him to the Third Volume, have 
occasioned an unfortunate delay in the completion of the former. The 
Third Volume being now ready for publication, and being required for the 
use of the Theological School at Oxford, it has not seemed desirable to 
delay tlie issue of it, especially as it contains a complete and separate 
period of History. The Second Volume is proceeding rapidly, and will, it 
is hoped, be published before the middle of 1872. 







, j_ 

A.D. g9g-f o6£. 


Nec«ssarium satis est, tit inures tiU sacri op«ris sdjutores adsciscas, 
presbyteros videlicet ordinando, atque insdtuendo doctores qn in vigiilis 
viculis praedicando Dei verbo, et conscaandis mj^tetiis cslestibus, ac 
mazime peragoodis sacri b^)dBiDatis officiis, ubi oppoitunitas ingruerit, 
insistanL In qua videlicet praedicadone popnlis exhibenda, hoc prse 
ceteris omni instantia procurandum arbitror, ut fidem catholicam, que 
apostolonim symbolo continetur, et Dominjcam orationcm quam sancti 
Evangelii nos Scriptura edocet, ommum qui ad tuum regimen perttneat, 
memorite radidtus infigere cures. — Bed. ad Ecgb. 3. 

B. Bedz Histokia Ecclbsiasttca Gentis Anqlokuii. 

S. Sfelhan's Cauilia. 

W. WiLKINS' Qmcilia. 

T. Thokpe's Ancient Laws, etc. 

A. s. C. Anslo-Saxon Chronicle. 

K. C. D. Kshble's Codex Diplokaticus j£vi Saxonici. 

G. P. GeSTA PoNTIFICUM {Wifl. Malmeib.). 

G. R. Obsta Reguh (JTM Maimejb.). 

X (is AJ3. 601 X 604). This nurk" is used to signify that the event 
in question occurred between the two dates given. 





I. AUGUSTIN, A.D. 59S-<5o4. 

" Atdiiepu«if«ugailiAnglonilii"(B./. 37) )ad*'Brita[uiumn"(B, 7T.^: — "Epiicopiu'* or 
"Fnter ct eoepucopni" uid once " Epitcopu Angloiuin" (S. Ortg. Epittt^ — "^licopiu 
CutniTigmn teAtim'' (Angiaim. QuatU. ap. B. I. >;) — " Doniremaisii AiclueiHicopiu'' 
{Epilatb. AagtaAd, ap. B. 11. 3). 

I. MISSION*. A.D. S9S-597- 

A J}. 595. AbonJTe Yoatatj of Angnnai, tbcn Abbot el 5. Andrei**! >t Rome (Jq. 
Diae. V. Grtg. M. I. 6, II. 33), whh ccniin of hit monki, bj way of Lcrini 
and MandUet to Aix, whoice he retunu to Borne alone (B. 1. 13, //. 5 : 
and CtniM.). 

AJ). 596. He qniti Rome finally July 13, isd with hi* companj winter* in Oaol {B. t. 
13, V. 14; A. 3. C. a. 596); hanng commendatory letten to the Frank 
Kingi, and to the Blihopi at Lrrint, Mareeilla, Aix, Ailea, Viennt, Lyoni, 
Aatnn, Oilani, Heti, Sainta, Toon^. 

AJ}. 597. Land! at Ebbifleet in the Iile of Tlunet (B. I. 35 ; A. 3. C. a. £97 -, ice 
Slanltfi Mtmar. of CmliThtrry) with ibont forty penoni, iochiding OalUc 
prieWi (Qr^. St.), and " ioteipretei de gmte Frinconim" (B, I. 35, and 
Huaty, ad /ocvm) ; and after an interriew with King Ethtlbcrt in Thanet, 
to which the miuionaria came, " cmcan po Teiillo ferenta irgcnicam et 
imaginera Domini Salratorii in tatraia depictim, Iztaoiaique cancntei" 
(B. /. 16), enten Cantethnry with the Uke pomp, " mote mo,' and obtain* 
poateuion of the dmrch of S. Uattio (B. A.). Baptiia Ethdbert (B. 1. 16, 
//. i). King of Kent A.D. 560-616, and Bretwalda c. A.D. 998-616, - qui 
ad confioium niqne Hombnt flmninii .... imperjmn tetenderat' (B. I. if), 
probably upon Whitnmdiy (Btniom, p. 78, ed. Hardwkk), June a. 

A.D. J97. Coniecnted at Ariel Nor. 16 {Tben, 1760) " Aichi^ui^ui fentl An|^o- 
nmi"by(VergiIiiu) Biifaop of Arlei, ■* jnzta quod jnua nncti paliii Oregoiii 
accepcnt" (B. I. 37), or according to Gregory hinuelf C^^. ad Eulcg.) 
" a Gernuniaram Epiicopli, data a te (k. Qiegoiio) Hcentia." Baptiaei 
■Dore than ten thoDiand Engliih npoo Cbriitmii Daj^ oo hii retnm {Orig. 
M. ad Ealag.), and " continue " tend* Laurentiu* and Petei to Rome with 
the lidingi and with hii Quauicmu addreued to Pope Oiegorj (B, /. 37). 



A.D. 596-600. FrOwcDtci hii miuIcKi in tbe kingdom of Keat, wline he dedicitci in 
incicat Ronun church in CanlRbuiy " in nomine S. SalTitorii" (B. I. 33), 
now the Cathedral, and auiiU in founding, but doet not lire to conieciale, 
the church of the monaiteij of SS. Peter ind Paul, afteiwaidi S. Auguitin't 
(fl. S,.). 

A,D. 6ot. Second miuioo to England, Jnne ii, of Mellitut, Jnini, Panlinui (A. S. C. 
a. 601), and others, vitb Ljurentiui and Peter ; bearing to Augoilin a pall, 
ditectloni tapecting the (utuie tea of England, the lepliei to the QuoifiDnn 
&c. (B. II. ig, V. n), and having commendatoiy letteri to the Frank Kingi 
and to the Bithopt at Toolon, Maneilles, Qap.Vienne, Lyoni, Paiii, Orleant, 
Angen, Soiuoni, Ronen- 

AJ). 601 or 603. Claim of Riperioritj Over the Briliih Biibopi rejected at the ijood of 
Augvttin'i Oak. 

A.D. 604. Contecntei (alone) MeUitui to the m of London amongit the EaM Saxons, 
and Jaitni to that of Rochester; and aftervardc, bnt prior to April 18, 
Laorentiui to be hii own lucceuor {B. //. 4; and fmbb, C. D. I.). Diet 
May 16 *, and ii boried in the porch of S. Feter't, afterwardt S. Auguitin'i, 
Canterbury {B. It. 3). 

le- eridenct, except that it certainly could not 
hare preceded 604 (B.//. 3), nor followed 610 
(B. II. 4) ; that it was muUa Umpon before 
Etbelirith'i ibagbter of the monks at Ban- 
got, the dale of that ilanghler being abnoM 
certairdy 6r3, and the authenticity of Bede's 
wordi {//. 1) being [ree from all teaioaable 
doubt ; and that Anguitin had cooucrated his 
■uccesior before April iS. 604 [K. CD. I.) : 

' OtegoiVi own attempted miidan dates be- 
fore King Alla't death (B. //. 1 ; and Staaitj't 
Aftmariali of QmUrbury), i. e. before 580 or 
590. Rli attempt when Pope to pardiase 
Angle ilaTes for the purpose of conTenioa 
and minion. 590 x 595. Lindlurdus, Bisbop 
of Senlii (TWfi, T 767 ), wai already in Cantec- 
buiy (B. /. as) before 595. 

* QoKain{V. Mai.S.At^ta^i,JII.-VI., 
of the Iltb centuryj ap. WbarUm, Anglia 
Saera. II. 37, j8) takes Augoitin to Anjou 
at this time. 

' PouiMyin the Kentish river Swt\e(Smiih 
ail Btd. II. 14), whence Ooscelin's legend of 
his baptizing lubscquoitly in the Swale in 
YorkiUre, in which Paulinas certainly did 
baptize brge niunben at a later time (B. II. 
14). The same writer alto takes him with 
equal absurdity to York and to Dorset : and the 
legend in William of Malmetbury ((?. P. II.) 
t^a him to Ceme in Dorset. S.Bonibce 
(yUa La/ini, the Scottish missionary to Oer- 
many) alleges him to hare Joined an Irish 
Archbishop in baptizing Livinus the son of a 
Scottish King: and that in Scotland, i.e. Ire- 
land (he tpeaki of " Hibemensis Archiprzsnl," 
and of Lirinus as bom in Scotia of Scottish 
parents) ; and to have sent Livinni on hi] 
miision : but it is altogether an impossible 

' The day is from Aogastin't epitaph (B. 
//. 3). For the year there is no latisfictory 



I his . 

ntioned in the 

airliest direct anthorities, m. in the 
iJth century, Flor. Wig. and the Chronicon 
S, Crudi (Wbaruin, A.S.I. 150) gire 604, 
to which Flot. Wig. adds the correct day of 
the week, " feria tertia," for May 16 of that 
year. The Chionologia in fin, W. Thorn 
{X. Scripll. 1130) giret 605, and, correctly 
for that year, " iai» qnarta ;" Thorn hinuelf, 
14th century (16. 1765), retains 605, discu- 
sing eridence far other dates, but goes back 
to what is upon his supposition inaccurate, 
" feria tertia." The alleged synchionitm of 
the yean of the deaths of Angostin and Ore- 
gory the Great in a writer of Thorn's date 
it worthless. Efanham, p. 135, hat 605: Si- 
«bert, in an, gives 608. See Smith (orf 

flrf. II. 3). and Wharton {A. S. II. 89-OI). 
arguing respectively for 605 and 604. The 
authorities for later dates are of no value. 




I. Prior to S. Auputh^s MitsioHy A.D. 590 x 595. 
Directing the Gregorius CanJido frtsi^tero tu»ti ad patrtmomum 
paidateofAn- Qtltite. — Pcigens auxiliantc Domino Deo nostro Jesu 
a view lo tbeii Christo ad patrimonium quod est id Galliis gubernan- 
KiD*erBon. dum, voliunus ut dilcctlo tua ex solidis quos acceperit, 
vcstlmenta paupenim vel pueros Anglos qui sunt ab annis decern et 
septem vel decern et octo, ut in Monasteriis dati Deo proficiant com- 
paret, quatenus solidi Galliarum qui in terra nostra eicpendi non 
possimt, apud locum proprium utiliter expendantur. Si quid vero de 
pccuniis reddituum qu* dicuntur ablate recipere potuerisj ex his 
quoque vestimenta paupcnun compararc te volumus, vel sicut prse&ti 
sumus, pueros qui in Omnipotentis Dei servitio proficiant. Sed quia 
pagani sunt qui illic inveniri possunt, volo ut cum eis Presbyter 
transmittatur ne quid icgritudinis contingat in via, ut quos morituros 
conspexerit debeat baptizare: ita igitur tua dilectio ^iat, ut iixc 
diligenter implere festinct. \Greg. Ef. VI. 7 {II, 796); S. I. 745 W. 
Aff. JF. 716.] 

II. Letters sent with S. jiugustlt^s Mtssietif July 23, A.D. 596. 
Rcbokiiw the ^- Gregorius ad fratrei in An^liam euntes. — Grcgo- 

o"" rius servus scrvorum Dei, servis Domini nostri Jesu 

AnEuniD who ,._. ,. ,. -. 

wt^ then in Cbristi. Qiua melius fiicrat bona non incipere, quam 
S^™^ ^tl ^ ^^^ ^"'"^ coepta sunt, cogiutione retrorsum re- 
idinqiiuh the dire, summo studio, dilectissimi filii, oportet, ut opus 


6 ENGLISH CHURCH. [Augustih, 


Mitnon to Eng- bonuFii, quod aiuciHante Domino, cocpistis, compleatis. 
they w Tu^ ^^^ ^^B° vos labor itineris, nee malcdicorum hominum 
■^- lingus deteireant, sed omnl instantia omnique fer- 

vore, qax inchoastis, Deo auctore, peragite, scicntes quod labo- 
rcm magnum major setemx retributionis gloria sequitur. Rcme- 
anti autem Augustino prscposito vestro, quern et ^batem vobis 
constituimusj in omnibus bumiliter obedite, scicntes hoc vestris 
animabus per omnia profuturum, quicquld in vobis fiicrit in ejus 
admonitionc completum. Omnipotens Deus sua vos gratia protcgat, 
et vestri laboris (ructum, in getema mc patria videre concedat j qua- 
tenus etsi vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis 
inveoiar, quia laborare scilicet volo. 

Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii. Data die dedma 
kalendamm Augustaruin, imperante domino nostro Mauricio Tiberio 
plissimo Augusto anno decimo quarto, post consulatum cjusdem 
domini nostri aano decimo tertio, indictione decima quarta. [_Grtg. 
Zf. VI. 51 [11. 839); B. I. 23 (who supplies the date)i S. I. 73; W. 
J. % 'y Smith *d Sed. Aff. num. VI. p. 674.3 

2. Gregorius Vallate Ep'iseopo dt Sa»timhiu Ptlant 
letter on S. Au- dt Titroms tt Sereno de MmssiUa^ Ephcofis Gultiarum^ a 
gnitii,'. beh.lf. p„;i^^ {Gre^. Ef. n. 53 {H. 830); i. I. 74i Smith md 
Bed. App. num. VL p. 674.] 

(This letter is identical with that which follows, except the address 
and that it has not the final clause " Deus te incolumcm custodiat 
reverentissime fiatcr.*") 

^^^^^ 3. Gregorius EtherieEpiseepfttugdunensi. — Reverentis- 

lettei on s, Au. simo ct sanctissimo fratri Etherio coepiscopo Gr^orius 
guitin • beh»lf. sprvus scrvonim Dei. Licet apud saccrdotes habentes 
Deo placitam caritatem religiosi viri nuUius commendationis indi- 
geant j quia tamen aptum se scribcndi tempus ingessit, fratcrnitati 
vestrse nostra mittere scripta curavimus : insinuantes latorcm pne- 
sentium Augustinum servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum 
aliis scrvis Dei, illuc nos pro utllitate animarum auziliante Domino 
direxissej Quern necessc est ut sacerdotali studio sanctitas vestra 
adjuvare et sua ei solatia prxbere festlnet, Cui etiam, ut promptiores 
ad suffragandum possitis cxistere, causam vobis injunximus subtilitcr 
indicare ; scicntes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione 
ad solatiandum, quia res extgit, commodetis. Candidum prseterea 
frcsbyterum conununem filium quern ad gubemationcm patrimoniolt 


A.D. 595-<*04-] -ANGLOS AXON PERIOD. J 

{iMTrwmt or wxmki nm nur. xa 596-] 
Ecclcsix nostrx transmisimus caritati vestrae in omnibus conimen- 

Dens te incolumem custodiat reverentissime frater. Data die 
dccima kalendanim Augustaium imperante domino nostro Mauricio 
Tiberio piissimo Ai^usto, anno decimo quarto, post consulatum 
ejusdem domiui n06tri anno decimo tertio, indictioae dccima quarta. 
[B. I. 34 (wrongly im^ning that it was written to the Bishop of 
Aries, and in consequence elsewhere miscalling that Bishop Etherius 
instead of Ve^lius)j S. 1. 73; W. App. IV. 716.] 
Sum with the 4* Gregorius Verplie Epiftaft Arelatnsi mutrofalh^. 
F^B^^it- — Q^mvis fiatcmitatem vestram bonis esse intentam 

operibus et sponte sc eihibcrc in causis Deo piacitis confidamus; 
venim tamen utile esse ^atema vos alloqui caritate credimus ut 
solatia quae vos ultro decet impendcre noetris quoque provocati £pi- 
stolis augeatis. Atque ideo indicamus sanctitati vestrsE Augustinum 
scrvum Dei praesentium portitorem cujus zelus et studium bene est 
nobis cognitum cum aliis servis Dei pro animanim nos illuc com- 
pcndio transmisisse, sicut ipse vobis coram positus poterit indicare. 
In qua re oraticme vos eum et auxiliis adjuvare necesse est atque ubi 
opus extent solatiorum vestrorum ei przbere sufiragia et patema ac 
sacerdotali ilium consolatione sicut convenit refovere : quatenus dum 
Sanctitatis vestrse fiierit solamina consecutus, si quid Deo nostra 
lucrifacere sicut optamus valuerit, et vos possitis pariter merce- 
dem acquirere qui ad bona opeta suSragii vestri devote copiam 

Candidum autem Presbytenim communem lilium ct patrimoniolum 
Ecclesix Qostrx fratemltas vestra, quippe ut unanimis nobis, studcat 
habere commendatum ut aliquid iade pauperum alimoniis sanctitate 
vestra valeat adjuvante proficere. Quia igitur patrimoniolum ipsimi 
per aonos plurimos predecessor vester tenuit et coUectas apud se pen- 
sioncs servaviti fraternitas vestra cujus sint res vel quibus erogentur 
ooDsideret atque cas animae suae respcctu suprascripto filio nostro Can- 
dido Presbytero nobis restituat dirigendas. Nam valde est execrabile 
ut quod a r^bus gentium servatum est ab Episcopis dicatur ablatum. 
\Gre(. Ep. VI. 55 (71. 830) ; S. I. 75 ; W. App. iy.717; Smith *d Bed. 
App. nmm. VI. p. 675; Stevmtom^ App. tid Bed. p. 230.] 
Sinw with the 5' GREGtHims Deitdtrio Viennensi et SfMgrio Awpiste- 
vncsOag. dmntntt Epheopis GalUtt a p»ri^t.-—De fratemitatis vestrae 

sincera caritate bene confidimus quod amore bcati Petri Apostolorura 


8 ENGLISH CHURCH. [Augustin, 

Frinci|ns bominibus nostrjs vestra devote solatia commodetis, prx- 
sertini dum causse qualitas cxigat ubi etiam sponte coacurrcre 
et laborare magis optetis. Indicamus itaquc sanctitati vestne nos 
Augustinum servum Dei prxsentium portitorcm, cujus zelus et stu- 
dium bene oobis est cognitum, cum aliis servis Dei pro animanim 
illuc causa disponeute Domino direxissc, cujus relatione quid stbi 
injunctum sit subtiliter agnoscens ^aternitas vestra ci modis omnibus 
in quibus causa poposccrit impendat solatia, ut boni operis adjutores 
sicut decet et convenit possitis existere. Ita ergo fratemitas vestra 
in bac re se devotam studeat demonstrare ut bona quae de vobis opi- 
nione narrante didicimus vera esse opere comprobcmus. Dilectissi- 
mum vero communem filium Candidum Presbyterum cui patrimo- 
niotum Ecclesisc nostrx commisimus in illis partibus constitutum 
vobis per omnia commendamus. [Grtg. £p. W. 54(12. 831)5 5. 2. 755 
fP. jifp. If . 7 1 7 J Smith ad Bed. Aff. mum. Vl. p. 675 ; Stevexsmy Afp. 
ad Bed, p. 231-^ 

Commenditory fi. GrEGORIUS Fr9t4sh Ephcofc de Afuis GmlUtt. 

"^r' -"^ h^M QU^°*"8 ^° vobis beati Petri Apostolorum Principis 
and iiu mpect- amor excellat non solum officii vcstri prxrogativa, sed 
^S ^^0"^'''^^ etiam devotio quam circa utilitates Ecclesiz ipsius 
Rome. geritis patefecit. Quae quia Augustino servo Dei prae- 

sentium latore cognovimus referente, de afiectu, et veritatis studio 
quod in vobis est valde gaudemus et gratias agimus, quia etsi corpore 
absentes mente tamen et animo nobiscumvos esse monstratis : quippe 
erga quos caritatem fratemam, ut convenit exhibetis. Ut igitur 
bona quae de vobis predicavit opinio renmi possit Veritas con&rmarc, 
Virgilio fratri et coepiscopo nostra didte ut pensiones quas prscde- 
cessor ejus per annos plurimos de patrimoniolo nostro percepit et 
apud se retinuit, ad nos quia paupemm res sunt, studeat destinare. 
Qui si forte aliquo se modo quod non credimus excusare voluerit, 
vos qui veritatem ipsam subtilius nostis, revera qui in Ecclesia ipsa 
tunc temporis curam vicedomini gerebatis, qualiter se babeat causa 
disserite, et ne res Sancti Petri et paupcrum ejus apud se retinere 
debeat admonete. Sed etsi fortasse bominibus nostris aecessarium 
iiierit, vestmm in causa testimonium non negate, ut tarn pro veri- 
tatis quam pro voluntatis vestra devotione beatus Petnis Apostolus 
cujus amore haec tadtis sua vobis et hie et in fiituravica intercessionc 
respondeat. Candidum Presbytcnim communem filium cui patrimo- 
niolum ipsum commisimus, sanctitati vestrse magnopere commenda- 


A.D. 595-604-3 AhlGZO-SAXON PERIOD. 9 


mus. [Greg. Ej>. FI. 55 (//. 832) j S. I. 76; W. ^/^. 7f. 717; Smuth 
aJ Bed, Aff. mtm. FI. 576^ Stevensim, App. ad Bed. p. 331O 
Commenditoi; ?• Gregorius StefboMo Aitati UrimensL — Lxtos nos 
ofS-Anjujiin. narratio Augustini servi Dei prxsentium portitoris 
effecit, quod dikctionem tuam ut oportet vigilantem esse narravit, 
deniquc et presbyteros at diacoaos cunctamque congregationem una- 
nimcs vivere ac Concordes affinnat. £t quoniam pnepositonim boni- 
tas subjectorum salubris est rcgula, Omoipotentem Donuaum depre- 
camuT, ut in bonis te semper operibus gratia stue pietatis accendat, 
et commissos tibi ab omni diabolicae fraudis tentatione custodiat ct 
tecum in caritate, et placita sibi vivere conversatioae concedat. 
Quia vero hutnani generis inimicus insidiari nostris actibus non 
quiesdt, sed assidua calliditatc hoc nititur ut Deo servientcs animas 
in qualibct parte decipiat ^ ideo, dilectissime fiti, hortamur ut soUici- 
tudinem tuam vigilanter exerceas, et ita commissos tibi oratione et 
cura provideoti custodias, ut lupus circumiens nullam dilaniandi 
occasionem invenlat: quatenus dum Deo nostro tncolumes quonim 
suscepisti cuiam reddideris et prxmia labori tuo gratia sua rependat 
et tibi letemx vitse desideria multiplicet. Cochleares vero et circulos 
quos direidsti suscepimus et caritati tux gratias agimus: quia qua- 
liter pauperes diligas ostendisti qui ad usus eorum quse sunt neces- 
saria transmisisti. [Greg. Ep. VI. 56 {II. 833) ; Smith «d Bed. Aff. 
Man. VI. p. 677^ Steve»sni, App. ad Bed. p. 333.] 

Codunaidaiorv ^' Grbgorius Arigie Patrlch Gallia* Quanta in vo- 

of s. Augnilin bis bonjtas, quantaque mansuetudo cum Christo placita 
"* caritate resplendeat, latore prxsentium Augustino servo 
Dei refereote comperimus, atque Omnipotenti Deo gratias agimus qui 
hxc in vobis pietatis suk dona concessit per quas inter homines valde 
laudabiies et ante conspectum ipsius quod est vcraciter utile, gtoriosi 
possitis existere. Oramus ergo Onmipotentem Dominum ut hscc in 
vobis qux concessit dona multiplicet et sua vos cum omnibus vestris 
[MOtectione custodial, et ita actionem glorix vestrse in hoc sxculo 
disponat ut et hie vobis et in fiitura quod magis optandum est vita 
proBciat. Salutantes itaque gloriam vestram paterna dulcedine peti- 
mus ut lator pncscntium et servi Dei qui cum eo sunt, vestra in 
quibus necesse fiierit solatia consequantur, quatenus dum vestrum 
fevorem invenerint, injuncta sibi melius adjuvants Domino valeant 
Prxterea filium nostrum Candidum Presbytenim quern ad guber> 


lo ENGLISH CHURCH, [Augustin, 

nationem patrimonii Ecclesiae oostrz quod iliic est transmisimus, 
vobis 'per omnia commendamus, confidentes a Deo nostra vos mer- 
cedis vicem redpere si rebus pauperum solatia sua Gloria vestra 
devota mente prscstiterit. [Greg. Ej>. VJ. 57 (i7. 833) ; S. 1. 76 ; W. 
Aff. IK 718; Stmth sd Bed. Aff. nmm. VI. 6jy i Stewwstmj Afp. ad 
Bed. p. 233.] 

Cooimmd.torj 9- GregoriuS Theoitntt ft TbMdtiertv fratrUms, lUgi- 
ofS-Aofofrin. iia ProMonum a f artier*'. — Postquam Deus omnipotens 
r^num vcstnun fidei rcctitudine decoravit, et integritatc Christianse 
religionis inter gentes alias fecit esse conspicuum, magnam de vobis 
materiam jn^esumendi concepimus, quod sut^ectos vcstros ad cam 
converti fidem per omnia cupiatis, in qua eonun nempc r^es 
estis ct domini. Atque ideo pervcnit ad nos, Anglonim gentem 
ad fidem Christianam, Deo miserante, desidcranter velle converti, 
sed sacerdotcs e vicino negligere, et desideria eonim cessare sua 
adhortatione succenderc. Ob hoc igitur Augustinum servum Dei 
prxsentium portitorem, cujus zelus et studium bene nobis est cog- 
nitum, cum aliis servis Dei illuc prxvidimus dirigendum. Qnibus 
etiam injunximus, ut aliquos sccum e vicino debeant presbyteros 
ducere3 cum quibus eonun possint mentes agnoscere, et voluntates 
admonitione sua, quantum Deus donaverit, adjuvare. In qua re ut 
efficaces valeant atque idonei apparere, escellentiam vestram patema 
salutaates caritate qutesumus, ut hi quos direximus favoris vestri 
invenire gratiam mcrcantur. Et quia animarum causa est, vestra 
eos potestas tueatur et adjuvet, ut Deus omnipotens, qui vos in causa 
sua devota mente, ct toto studio solatiari cc^oscit, causas vestras 
sua protectione disponat, et post terrenam potestatem ad cxlestia 
vos regna perducat. 

Prseterea dilectissimum filium nostrum Candidum presbytenim, et 
patrimooiolum ecclesix nostrx, quod in illis partibus est constitutum, 
ut commendatum excellentia vestra habere debeat postulamus : qua- 
tenus beatus Petrus Apostolorum princeps sua vobis intercessionc 
respondeat,' qui mercedis intuitu, tuitionem in rebus pauperum ejiis 
impenditis. [Gr^. Ef. VI. 58 (I/. 834)5 S. I. -j-j-, W. I. 10; Smiti 
ad Bed. Jiff. mow. VI. p. 678 ; Stfoentm^ Aff, td Bed. p. 434.] 
Commmdatory ^O- Grecorius BrumthlUa Regm^ R-«www»=^Ex- 
ofS.Augnrtin. ccUentiic vcstric Christianitas ita nobis veraciter olim 
innotuit, ut de bonitate ejus nullatenus dubitemus, sed magis certum 
modis omnibus teneamus, quia in causa fidei devote et studiose cou- 


A jx 595-<S04-] ANGLO-SAXON PERIOD. 11 

cuirat, et religiosz sinceritatis sux solatia copiosissime subdiinistrct. 
Ex qua re bene confidentes patema carttate salutantes tndicamus ad 
nos pcrvenisse, Anglorum genteoi, Deo annuente, velle fieri Christia- 
nam, sed sacerdotes, qui in vicino sunt, pastoralem ei^a eos sollicitu- 
dinmi noa habere. Quorum ne aninue in aetema damnatione valcant 
deperire, curx nobis fuit praesentium portitorem Augustinum scrvum 
Dei, cujus Zelus et studium bene nobis est cognitum, cum aliis servis 
Dei illuc dinger^ ut per eos potuisscmus ipsorum voluntates addis- 
cere, et de eonim conversione, vobis quoque annitenlibus, in quantum 
est possibile, cogitare. Quibus etiam injunximus, ut ad agenda haec e 
vidno secum debeant presbyteros ducere. Excellentia ei^ Tcstra, 
qu^E prona in bonis consuevit esse operibus, tam pro nostra petitione, 
quam etiam divini timoris consideratione, eum dignetur in omnibus 
habere commendatum, atque ei tultionia sux gratiam vehementer 
impcndat, et labor! ejus patrodnii sui ferat auxilium : et ut plcnis- 
sime possit habere mercedem, ad suprascriptam Anglorum gentem 
sua tuitione securum ire provideat : quatenus Deus noster, qui in hoc 
ssEculo V06 bonis sibi placitis decoravit, hie et in xtema requie cum 
suis vos Sanctis iaciat gratulari. Prxterea dilectum filium nostrum 
Candidum presbyterum, et patrimoniolum ecclcsise nostrse, quod illic 
oxistitutum est^ vestne Christianitati commendantes, petimus ut 
tuitionis vestne gratiam in omnibus consequatur. [Greg. Ef. FI. 59 
(n. 835); S. I. 77; if: I. 10; Smti W Bed. Aff. num. VI. p. 679; 
Sttvt»$em^ Aff. ad Bed. p. 235.] 

■ Theie were it thii time two Burgundiin liding it Melz ; in nicceuion W Childebert (d. 

/oOwti, one commonlj cillnl the J'afrfciMi mb- 596), who had rdgned orei both kiagdonii 

■olutdf, who raided at Arlo, the otha re- {Fridigar. C3inni. a. £9^)- "^^ yoanga it 

sdiDF at Mindllet. See Orig. Tvrm. Tumed before the elder, iccording to Smith'! 

^ Two cfaildnii of 10 and II fcait old, coniectnie (ad Btd.Apf. p. 67B}, beciuie Au- 

the rormei King of Bargaodj' and Orlfini, guitin would reacb Chiloni before Meti. 
and Tsiding al ChUoni lur f^ooe or at Or- ' Reiidiag at Met! af piardiin to ber 

kaot; the Itttet King of Anitiada, and re- gmubon Theodebert (Fnd^ar. 1. 599). 

*»* According to ^fric (c. A.D. looo, Homil. td. Mlfrie Sac. II. 139) 
Angustin's preaching to Ethelbert at dieir first interview, A.D. 59J, through 
interpreters, was in substance as follows (tr. Ebtob) : — 

Hu se mildheorta H»lend mid his Quemadmodum misericors Jesus 
agenre Vrowunge ^ysne scyldigan propria Ipsius passione orbis hajusce 
middaneard alysde, and geleatfntlum untversitatem peccatricem redemerat, 
mannum heofonan rices infser geo- et omnibus [vere] fidelibus in cce- 
penode. lestia regna aditum patefeceraL 



[lcttiu of oBxootr tbz obut, iLD. 51)6 X 6ot.] 
According to Bede (/. 25) Ethelbert replied thus : — 

" Pulchra sunt quidem verba et promissa quse adfertis; sed quia nova 
sunt et incerta, non his possum assensuiu tribuere, relictis ets quae 
tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Vemm quia 
de longe hue peregnci venistis et, ut ego mihi videor perapexisse, 
ea quse vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare 
desideratis, nolumus molesti esse vobis ; quin potius benigno vos 
bospitio recipere et quie victui sunt vestro necessaria, ministrare 
curamus; nee prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae 
religitmis pnedicando sodetis." 
Litany chanted by Augustin and his company on approaching Canterbury 

" Depiecamnr Te, Domine, in omni misericordia Tua, ut auferatur 
furor Tuus et ira Tua a civitate ista, et de domo sancta Tua, 
quoniam peccavimus. Alleluia." 

III. Lettert relating to Avguttin, ietwte* his aion MirnoMy A.D. 596, 
Multhat of Mellitus^ A.D. 601. 
Eulo- *• A.D. 598,yti)M. Gkegokivs Eit/ogie Efiseefo AUxam- 
^lu of Aoguf drino*. — * * * * Sed quoniam vere in bonis qu« agitis 
tiniHicccu. accrescit quod et aliis congaudetis, vestrae vobis gratiie 
vicem reddo et nori dissimilia nuncio, quia dum gens Anglorum in 
mundi aogiilo posita in cuitu lignonim ac lapidum pcrfida nunc 
usque rcmaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad 
earn Monasterii mei monachum in prsedicationem transmittere Deo 
auctore debuissem. Qui data a me licentia a Germanianim £pi- 
scopis Episcopus factus cum eorum quoque solatiis ad prsedictam 
gentem in fine mundi perductus est, et jam nunc de ejus salute et 
opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantls miraculis vel ipse vel 
hi qui cum co transmissi sunt, in gente eadem. coruscant, ut Aposto- 
lonim virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solem- 
nitate autem Dominicae Nativitatis qux hac prima indictione trans- 
acta est plus quam decern millla AngU ab eodem nunciati sunt fratre 
et coepiscopo nostra baptizari. Quod idcirco nanavi ut cognoscatis 
quid in Alexaadrino populo loquendo et quid in mundi fintbus agitis 
orando. Vestrae enim orationes sunt in eo loco ubi non estis, quonmi 
operationes sanctx monstrantur in eo loco in quo estis. * * * \Greg. 
Ej>. VII. 30 {//. 917) ; S. I. 8oi W. Aj>p. IK 718.] 


A.D. 595-fi04-1 jINGLO-SAXON PERIOD. 13 

[ixnm or oitsaokT thk oUAr, AJ>. 596x601.] 
Tlnnking her *" ^^- 59^> Of*"^- GrEGORIUS BrunithiU^. — * * * 

and piiitmg Sy- Et quid in fratre nostro Aueustino fecerit fSyagrius) 
«rin. for help ,? „ , ^ . .■ ■ . 

pTcn to Angut- auoiCDtes, Kedcmptorcm nostrum oenediciinus, quia 

'™- eum sacerdotis iiomcii ctiam operibus implere seoti- 


* * * * Qjuliter autem se exccllentia vestra erga fratrem ct 
coepiscopum nostrum Augustinum exhibuerit quantamque illi sibi 
Deo aspirante caritatem impendent diversorum fidelium relatione 
cogoovimus, pro quo gratias referentes divinac potenti* misericor- 
diam deprecamur ut et bic vos sua protectione custodiat, et sicut 
inter homines, ita quoque et post multonim annorum tempora ia 
arterna fadat vita r^oare. * * * * Data mense Octobris indictione 
prima*. [Gng. Ep. IX. 11 {II. 936)5 S. /. 8oj W. Aff. IV. 718.] 
Gtrtng Syigrin. 3' ^.D. 599", J^fy. GHEGORIUS Syngrio Efheofo AupfStO- 
I pill ud piac- Jt^, — * » * Atque ideo multum tibi dilectissimr fra- 
Antmi ncn to tcr in Domino trondclcctor atque congaudeo, quod sic 
flat of Ltom eadeiu capitate tc jffaeditum multonim tcstificatione com- 
teMoo. perio ut et ipse qu« sacerdotis sunt decenter exhibeas et 

aliis te laudabilitcr imitandum ostendas. Quia igitur in prasdlcatio- 
nis opere quam diu ct^itans Anglorum genti per Augustinum tunc 
monastcrii mei prsEpositum, nunc fratrem et coepiscopum nostrum, 
impendere studui, ita sollicitum atque dcvotum adjutoremque in 
omnibus te, ut oportuit, fiiisse cognovimus ut magnum me sibi 
fratcmitas tua hac de re faceret debitorem. 

TantsE rei consideratione commonitus, ne infhictuosus erga te 
videre existere, fiaternttatis tua petitionem nulla pertuli ratione 
postponere. Proinde secundum postulationis tux desiderium pallii 
te usu quod intra ecclesiam tuam habere debeas ad sacra tantum 
missarum solemnia cclebranda Deo auctore prxvidimus honorandum. 
* * * Cujus ne indumenti mimificcntiam nudam videamur quodam- 
modo contulisse, hoc etiam pariter prospeximus concedendum ut 
mctropolitae suo per omnia loco et honore servato, Ecclcsia civitatis 
Augustodunx cui omnipotens Deus praeesse te voluit, post Lugdu- 
nensem Ecclesiam esse debeat et hunc sibi locum et ordinem ex 
nostrx auctoritatis indulgentia vendicare; cseterofi vero Episcopos 
secundum ordinationis suae tempus sive ad considecdum in concilio, 
sive ad subscribendum vel in qualibet alia re sua attendere loca 
decemimus. \_GTti. Ep.. IX. io8 (//. 1013); S. I. 80; tP". App. IV. 
719, 730.] 



[lxttiu or otMoatT thi oriat, ajj. 596x601.] 

■ In Qrtgorj't UonL JOCVll. in Job. hoot the nibitince of jt that it belongi to the 

xxxvl. ai Jl. B61 C), written befoie hii iime penod u tbat to STigriui ; « thit if 

deration to the papacy, occnn the following the Ciuaicui Indiction coded Sept 14, the 

■thition, not to the Hallelujah rictoij (at daj ihould be fixed 10 much befoie the kalendi 

Uuhcr), bat to S. Augutin't lucceu, which of Oelotur, that it wonld fall before Sept. 34 ; 

man hare been inteRed in the work after otherwiie it wonld belong to the yeat 597, 

A.D. 597 ; " Ecce lingoa Britanoiz qvm nil which i> earliei than the incceu of Augiutin 

aliad noTcnt qnam bariianun frendete, jam- to which it refeii ictiullf occurred, 

dadum in Dirioii Eaudibtu Hebtmim ccspit • Thii ii }iSi'i date, iafetred leeniingl]' 

Alleluia reionaie." (ram the poiition of the letter in the Regiiter 

>> The Ent year of the Pontifical Indiction of Qiegoiy'i Epiitlet. 

ended Dec 3;, A.D. 59S; the Ent of the 

Cciareui Indiction Sept. 14, A.D. 598 (Btdt, Ito the Penian minionity. dying in Eng- 

Di Nat. Rtr. c. 48). JafliS [dacea it on Sept. land A.D. «m (Flor. Wig. ad am.), the 

I, and amngei the letteii of Oiegocy accord- tnteUry uint of S. ha, letti for hii eiiitence 

ingly. Kemble (fiodm Dipl. I. p. bixxi.) on the teMimony of a dreatn of a cerUin nun 

ihewa that Bede nted the PontiEcal Indiction ; " timplidtatit i nn oc o i nk " aflet A.D. 99a, aa 

and according to it, thii letter falls in the interpreted by the Abbot of Raouey of tbiT 

year 598. If the other theory be main- date (Hiw. Ramtt. XVIII.. in Oob, /. 431 ; 

taioedwe imnt lappoK dtber tint the date W.Maimmi.Q.P.IV^. ThefjiiMfiiOwyorii 

of Ibii letter ii wrong ■Uogother. ai it ii dear 5. /wni'i it dated by Flor. Wig. in A.D. 1001. 

IV. Letters tent with the setemd Mfshm, that ef MeUitms^ fwmt 22, 
A.D. 601. 

A. Letters te jiupattM mmJ others wpe» eecltaattital ^stioms 
relating to the Mission K 

WanungAivni- '■ Gregorius Augustiwo Efiscofe A»glenm.—G\oii3i in 
tin not to be excclsis Dco, ct in terra pax hominibus bonse voluo- 
rwiet^on^t tatis : quia granum frumenti mortuum cadens in ter- 
^7^^^- ram, multum fructum attulit, nc solum regnarec in 

cxXOj cujus morte vivimus, cujus in£rmitate roboramur, cujus pas- 
sions a passione eripimur, cujus amore in Britannia fratres quaeri- 
mus, quos ignorabamus, cujus muncrc quos nesdentes quaerebamus, 
invenimus. Quis autem narrare hie suffidat, quanta Isetitia in 
omnium corde fidelium fiicrit exorta, quod gens Anglonun, operante 
omnipotentis Dei gratia, et tua fi^ternitate laborante, expulsis erro- 
ronun tencbris, sanctz fidei luce perfiisa est^ quod devotione inte- 
gerrima jam calcat idola, quibus prius vesano timore subjacebat, quod 
omnipotent] Deo pure corde substemitur, quod a pravl operis bqisibus 
sanctse pnedicationis regulis ligatur, quod prxceptis divinis animo 
subjacet, et intellectu sublevatur, quod usque ad terrain se in ora- 
tione faumiliat, ne mente jaceat in terra ? Cujus hoc opus est, nisi 
ejus qui ait, " Pater meus usque nunc operahu, et ego opetor ?" Qui 
ut mundum ostenderet non sapientia hominum, sed sua se virtute 
convertere, prsedicatores suos, quos in mundum misit, sine iiteris 


A.D. 595-^4-] ANGLO-SAXON PERIOD. 15 

[utTCu or aaaaOKt thi obzat, aj>. 6oi.] 

ellgit, hoc etiam mcxlo faciens, quia in Anglonim gente fbrtia dig- 
oatus est per infinnos opcrari. 

Sed est in isto dono cselesti, ftater charissime, quod cum magno 
gaudio vehementissime debeat fbrmidari : scio eoim quia omni- 
potens Deus, per dilectionem tuam in gente, quam eligi voluit, magna 
miraoila ostendit. Unde necesse est, ut de eodem dono cselesti et 
tuncnrio gaiulcas, ct gaudendo pertimescas. Gaudeas videlicet, quia 
Anglonim animse per exterioia miracula ad interiorem gratiam per- 
trahuntur: pertimescas vero, ne inter signa qux fiunt, infirmus ani- 
mus in sui [vzsumptione sc clevet, ut unde foras in honore attoUitur, 
inde per inanem gloriam intus cadat. Mcminisse etenim debemus, 
quod discipuli cum gaudio a pnedicatione redeuntes, dum cxlesti 
magistro dicercnt: '^Domine in nomine tuo dasmonia nobis subjecta 
sunt ^' protinus audienint : <* nolite gaudere super hoc, sed potius 
gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in cselo." In privata enim 
ct temporal! Iztitia mentem posuerant, qui de miraculis gaudebant. 
Sed de privata ad communem, de temporali ad sEtcrnam lactitiam 
revocantur, quibus dicitur : " in hoc gaudete, quia nomina vestra 
scripta ^nt in csclo." Non enim omncs electi miracula &ciunt, 
sed tamen corum omnium nomina in cxlo tenentur adscripta. Veri- 
tatis enim discipuUs esse gaudium non debet, nisi de eo bono quod 
commune cum omnibus habent, ct in quo finem laetitix non h^ent 

Restat itaque, frater carissime, ut inter ea, quae, operante Deo, 
exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac snbtiliter 
intelligas, et temetipsum qui sis, et quanta sit in eadem gente 
gratia, pro cujus conversione ettam fadendomm signorum dona pcr> 
cepisti. Et si quando te creatori nostro sen per linguam, sive per 
opera reminisceris dcliquisse, semper hxc ad memoriam revoces, ut 
surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. £t quidquid de 
^iendis signis acceperis vet accepisti, hsec non tibi, sed illis deputes 
donata, pro quorum tlbi salute collata sunt. 

Occtmit autem menti ista cc^tanti, quid de uno Dei famulo 
actum sit, etiam egregie electo. Certc Mouses, dum Dei populum 
M j^ypto educeret, mira, sicut tua firatemitas novit, signa in 
.£gypto operatus est. In Sina monte quadraginta diebus et noc- 
tibus jejunans legis tabulas accepit, inter coruscos tonitruos, perti- 
mescente omni populo, omnipotentis Dei servitio solus familiari 
etiam collocutione conjunctus est, nibrum mare apeniit, in itinere 
ducem habuit nubis columoam, esurienti populo manna de cade 


i6 EWGLISH CHURCH. [Augustih, 

[UTiEU or auaotei tbe iduut, a.d. 6oi.] 

deposuit, cames desidcrantlbus usque ad satietatem aimiatn in 
eremo per miraculum ministravit. Scd cum jam sitis tempore ad 
petram ventum fuisset, diiEsus est, seque de eadem aquam educere 
posse dubitavit, quam, jubcnte Domino, percussit atque aquas efflu- 
entes aperuit. Quanta autem post hxc per triginta ct octo annos in 
dcserto miracula fecerit, quis enumerare, quis investigare valeat? 
Quotiens res dubia animum pulsasset, recurrens ad tabernaculum, 
sccreto Dominum requirebat, atque de ea protinus, Deo loquente, 
docebatur, Iratum populo Dominum placabat sux precis interven- 
tione, surgentes in superbia atque in discordia dissidentcs dehiscentis 
teme hiattbus absorbebat, victoriis premebat hostes, signa monstr^at 
civibus. Sed cum jam ad repromissionis terram ventum fuisset, voca- 
tus in montem est, et quam culpam ante annos triginta, ut dixi, et 
octo feccrat, audivit : quia de educenda aqua dubitavit Et propter 
hoc quia terram repromissionis intrare non posset, agnovit. Qua in 
re considerandum nobis est, quam timendum sit omnipotentis Dei 
judicium, qui per ilium ^mulum suum tot signa faciebat, cujus cul- 
pam tam longo tempore adhuc serrabat in c(^itatioiic. Igitur, {rater 
carissime, si et ilium agnoscimus post signa pro culpa mortuum, 
quem omnipotenti Deo novimus prxcipue elcfztum: quanto nos 
debemus metu contremiscere, qui necdum adhuc novimus si electi 

De reproborum vero miraculis quid dicere debeo, cum tua bene 
fratemitas noverit quid in evangelic Veritas dicit : ** multi venient 
in ilia die dicentes mihi : Domine, in nomine tuo prophetavimus, et 
in nomine tuo dxmonia ejecimus, et in tuo nomine virtutes multas 
fecimus. Sed dicam illis, quia ncsdo qui estis ; recedite a me omnes 
operarii iniquitatis !" Valde ergo premendus est animus inter signa 
et miracula, ne Jbrtassis in his |»opriam gloriam quaerat, et private 
sux exultationis gaudio exultet. Per signa enim animarum lucra 
quserenda sunt, et illius gloria, cujus virtute ipsa eadem signa gerun- 
tur. Unum vero Dominus nobis signum dedit, de quo ct vehementer 
gaudere, et electionis gloriam in nobis possimus agnoscere, dicens ; 
^ in hoc sdetur quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad 
invicem." C^od signum propheta requirebat, cum diceret: "fee 
mecum, Domine, signum in bonum, ut videant qui odcrunt me, et 
confundantur." H«c autem dicf^ quia auditoris mei animum in 
faumilitate sternere cupio. Sed ipsa tua humilitas hat>eat fiduciam 
suam. Nam peccator ego spcm certissimam teneo, quia per omni- 


Aj).595-6ci4.] AKGLO'SAXON PERIOD. 17 

[Lcnrni or obxoort m gkeat, a,i>. 601.] 
potentis crcatoris ac rcdcmptoris nostri Dei et Domini Jesu Qiristi 
gratiam jam peccata tua dimlssa sunt, et idcirco electus es, ut per te 
dimittantur aliena. Nee babcbis Juctum de quolibet reatu in post- 
enim, qui de multonim conversione gaudium conaris (accre in 
Cicio? Idem vero conditor et redemptor nostcr, cum de pcenitcntia 
hominis loqueretur, ait : " ita dico vobis, majus gaudium erit in cx\o 
super uno peccatore pccnitcntiam agente, quam super nonaginta 
novem justis, quibus non opus est pcenitcntia." Et si de uno poeni- 
tente grande fit gaudium in cxlo, quale gaudium factum credimus de 
tanto populo a suo errore converse, qui ad fidem veniens, mala quae 
egit pceoitendo damnavit ? In hoc itaque ca;]i et aogelonmi gaudio 
repetamus ipsas, quas prtediximus, voces angelorum. Dicamus igitur, 
dicamus omnes : " gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus 
bonae voluntatis." [Greg. Ep. XI. 28 {II- 1109), and partly in B. J. 
31; S.I.82; If.I.iOy SmthadBtd.Afp.Mtim.VI.^.689i Stevemstm, 
Afp. ad Bed. p. 248.] 

ConuneodiDg *• A.D. (5oi, Jitme 22. GregoBIUS Bertha Regina 

^ »*^- AngUnim ». — Qm post terrenam potestatem regni cjc- 

Icstis gloriam cupit acquirere, ad faciendum lucrum creatori suo 
debet eoixius laborare, ut ad ea, quie desiderat, opcrationis six 
gradibus possit ascendere, sicut vos fedsse gaudemus. Remeantes 
igitur dilectissimus filius noster Laurentius presbyter, et Petrus 
monachus, qualis erga rcverendissimum fratrem et coepiscopum 
nostrum Augustinum gloria vestia extiterit, quantaque iUis solatia 
vel quale m caritatem impenderit^ retulerunt. Et omnipotentem 
Deum benediximus, qui conversionem gent is Anglonim mercedi 
vestrse dignatus est propitius reservare. Nam sicut per recor- 
dandsE memoria: Helenam matrem piissimi Constantini impera- 
toris ad Christianam fidem corda Romanorum acccndit, ita et per 
glorisc vestrx studium in Anglorum gentem ejus misericordiam con- 
fidimus operari. £t quidem jamdudum gloriosi filii nostri conji^is 
vestri animos prudentisc vestrx bono, sicut revera Christianx:, 
debuistis inflectere, ut pro regni et animx sux salute fidem, quam 
colitis, sequeretur : quatcnus et de eo, et per eum, de totius gentis 
conversione digna vobis in caelestibus gaudiis retiibutio nasccre>- 
tur. Nam postquam, sicut diximus, et recta fide gloria vestra 
mimita, et Uteris docta est, hoc vobis nee tardum, nee debuit esse 
£t quoniam, Deo voleate, aptum nunc tempus est, agtte, ut divina 

VOL. III. c 


l8 ENGLISH CHURCH. [Augustin, 

[sRIOORl'l UffONnONU, *JI. 6oi.] ' 

gratia cooperante cum augmento possitis, quod neglectum est, rcpa- 
rare. Itaque mentem gloriosi conjugis vestri in dilectione Christianse 
fidci adhortatione assidua roborate, vestra illi solicitudo augmcntum 
in Deum amoris infiindat, atque ita animos ejus, etiam pro subjectae 
sibi geatis plenissima conversione succendat, ut et magnum omnipo- 
teoti Domino de devotionis sux studio sacrificium offeratis, et ea 
qux de vobis narrata sunt, crescant, et vera esse modis omnibus 
approbentur : quia bona vestra non solum jam apud Romanos, qui 
pro vita vestra fortius oraverunt, sed etiam per diversa loca, et usque 
Constantinopolim ad serenissimum principem pervcnenint. Unde 
sicut nobis de Christianitatis vestra solatiis Ixtitia facta est, ita 
quoque de perfccta operatione vestra angelis fiat gaudium in cxlis. 
Sic Tos in adjutorio supradicti reverendissimi fratris, et coepiscopi 
ntetri, et servorum Dei, quos illuc misimus in conversione gentis 
vestne devote ac totis viribus exhibete, ut ct hie feliciter cum glo- 
rioso filio nostro, conjuge vestro regnctis, et post longa ann(Hiim 
tempora futune quoque vit» gaudia, quae finem habere nesciunt, 
capiatis. Oramus autem omnipotentem Deum, ut glorisc vcstrsc cor 
ad operanda quae diximus, gratise suse igne succendat, et xtetnx mcr- 
cedis fructum v(*is de placita sibi operatione coacedat. [_Greg. Ep. 
XI. 39 (//. III2); 5. /. 85; W. I. la; Simth ad Bed. Aff. mm. VI. 
P.689J Stevensem^ App. ^ Btd. ^. i^iJ] 

3, Gregorii Respmutomes ^ ad Ixtemgatignes Awgitstim\ 
[Pr£Fatid]. — Per dilectissimum filium Laurentium presbytenun et 
Petrum monachum fratemitatis tux scripta suscepi^ in quibus me 
de multis capitibus requirere curasti. Sed quia prxdicti filii mei 
podagne me invcnerunt doloribus afflictum, et cum urgerent se 
citius dimitti, ita relaxati sunt ut in eadem me dolorum afflictione 
relinquerent j singulis quibusque capitulis ut debui latius respon- 
dere non valui^, 

I. Fayment of Prima Interregatit ieati Auptitini Epiteepi Cantuarivrmm 
C'e'P- eccUtia. De Episcopis, qualiter cum suis clericis con- 

TCrsentur, vel de his quas fidelium oblationibus accedunt altario; 
quantse debeant fieri portiones, et qualiter Episcopus agcre in 
ecclesia debeat. 

lUspmMt Gregoritir Papa vrtis Rmta. Sacra Scriptura testatur, quam 
te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timo- 
theum epistolas, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei 
conversari debuisset Mos autem sedis apostolicx est, ordinatis 


A.i>.595-^5o4-] ANGLO-SAXON PERIOD. 19 

[sBBooKT't mronaoma, aj>. 601.] 
Episcopis pnecepta tradere, ut in omni stipendio quod accedit, 
quatuor dcbeant fieri portioties^ una videlicet Episcopo et familiae 
propter hospitalitatem, atque susceptionem ; alia cleroj tertia pau- 
peribus; quaita ecclesiis reparandis, Sed quia tua fraternitas mona- 
stcrii Tc^lis enidita, seorsum fieri non debet a clericis suis, in 
ecclesia Anglorum, qux auctore Deo nuper adhuc ad fidem adducta 
est, banc debet conversationem instituere, quae initio nascentis 
ecclcsise fiiit patribus nostrisj in quibus nullus eoruin ex his qufc 
possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis omnia com- 

Si qui vero <> sunt clerid extra sacros ordines constituti, qui se 
continere non possunt, sortiri uxores debent, et stipendia sua exte- 
rius acctpere. Quia et de hisdem patribus de quibus prxfati sumus, 
norimus scriptum, quod dividebatur singulis prout cuique opus erat. 
De eoniin quoque stipendio oogitandum atqne providendupi est, et 
sub ecclcsiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant et 
canendis psalmis invigilent, et ab omnibus inlicitis et cor et linguam 
et corpus Deo auctore conservent. Communi autem vita viventibus 
jam de faciendis portionibus, vel exhibenda hospitalitate, et adim> 
plenda misericordia, nobis quid erit loqueodum ? Cum omne quod 
superest, in causis piis ac religiosis erogandum estj Domino om- 
nium magistro docente : " Quod superest, date eleemosynam, et 
ecce connia munda sunt vobis." 

1 VaryiDs au- Stcuwds IntetTogatto Augufthu, Cum una sit fides, 
umu in di&enDt suot ecclesiarum divcrsae consuetudines, et altera con- 
suetude missarum in sancta Romana ecclesia, atque 
altera in Gallianim tenetur ? 

finpMu/r/ GregmMs Papa. Novit ftatemitas tua Romans ecclesix 
consuetudinem, in qua se meminit nutritam. Sed mihi placet, sive 
in Romana, sive in Gallianim, seu in qualibet ecclesia, aliquid 
iovenisti quod plus omnipotent! Deo possJt placere, sollicite eligas, 
et in Anglorum ecclesia, qux adhuc ad fidem nova est, institutione 
[vxdpua, quae de multis ecclesiis colUgere potuisti, infiindas. Non 
enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex sin- 
gulis ergo quibusque ecclesiis, qux pia, qux religiosa, quK recta sunt 
etige, et hxc quasi in fasciculum coUecta, apud Anglorum mentes 
in consuetudinem depone. 

3. Tbcfti com- TertU Intemgatif AugustM. Obsecro quid pati de- 
ndttoi upon beat, SI quis aliquid de ecclesia fiirtu abstulerit ? 


•20 ENGLISH CHURCH. [Augustim, 

[oKaoakT'i SMPOHfioinn, a.o. 6oi.] 
Church proper- Ittspafdit Gregmus. Hoc tua fratemitas ex persona fiiris 
*J- pcnsare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam 

qui habentes subsidia flirtum perpetrant j et sunt alii qui hac In re ex 
iaopia dclinquunt : unde necesse est ut quidam damnis, quidam vero 
verberibus ; et quidam districtius, quidam autcm levius corrigantur. 
Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex 
forore : quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gchennx ignibus 
tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut 
boQi patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus 
feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfl^nt habere heredes qux- 
runtj et qua: possident ipsis servant quos irati insequi yidentur. 
Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum ojrreptionis 
dictat, ita ut mens extra ratjonis rcgulam omnino nihil ^iat. 
Addes etiam, quomodo ea quae tiirtu de ecclesiis abstulerint redderc 
debeant. Sed absit ut ecclesia cum augmento recipiat quod de 
terrenis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quxrere. 
4. Minlige of Sljfarta Interrcgaih jiuptstini. Si debeant quo ger- 
^Si i^"d^ "^'^' fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis 
ten. loaga progenie generatic? 

TUspottSt Grtgorius. Hoc fieri modis omnibus licet : nequaquam 
enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere 

B- Degree, of $i»nta Inttrrogath AuptstM. Usque ad quotam ge- 
iffinity. nerationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio 

opulari ? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? 

'RisfmSt Gregorius. Quauiam tcrrena lex in Romana republica 
permittit, ut sive frater et soror, seu duonim fratrum germanorum 
vel duarum sororum fi)ius et &Lia misceantur. Sed experimento 
didicimus, ex tali conjugio sobolem non posse " succrescere : Et sacra 
lex prohibet cognationis turpitudinem rcvelarc. Unde necesse est 
ut jam tcrtia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat : 
nam secunda quam praediximus, a se omni modo debet abstinere. 
Cum noverca autem miscere grave est Acinus, quia et in Lege 
scriptum est : TwpltuSnem patris tui nm revtlaMs. Neque enim patris 
turpitudinem filius revelare potest. S^ quia scriptum est ; Erunt 
duo in t^nu otm ; qui turpitudinem novercx qu£ una caro cum patre 
fiiit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. 
Cum cc^nata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem 
priorem caro fratris fiierat &cta. Pro qua re etiam Johannes Baptista 



[oRBOORt'i BEtPOHrOBI), ltJ>. 6oi.] 

capitc tnincatus est, et sancto martyrio consummatus, cui non est 
dictum ut Christum negaret, ct pro Christi confessions occisus est ; 
sed quia isdem Dominus noster Jesus Qiristus dixerat: Ego nan 
Veritas ■, quia pro veritatc Johamics ocdsus est, videlicet et pro 
Christo sanguinem fiidit. Quia vera = sunt multi in Anglorum gente, 
qui dum adhuc in iniidelitate esscnt, huic netando coajugio dicuntur 
admixti, ad fidem venientes admonendt sunt ut se abstineant, et 
grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium 
timeant, ne pro camali dilectione tormenta xterni cruciatus incur- 
rant. Non tamen pro hac re, sacri corporis ac sanguinis Domini 
communione privandi sunt, ne in eis ilia ulcisci videantur, in qui- 
bus sc per ignoraotiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. 
In hoc enim tempore sancta ecclesia quaedam per fervorem corrigit, 
qtuedam per mansuetudinem tolerat, quxdam per considerationem 
dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut sxpe malum quod adver- 
satur portando ct dissimulando compescat. Omnes autem qui ad 
6dem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. 
Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini commu- 
nione privandi sunt : quia sicut in bis qui per ignorantiam feceruat, 
culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui 
non metuunt sciendo peccare ^. 

6 wbctbcT one *'*'* Iwterrogatio Augustini. Si longinquitas itineris 
BubopnurcoD- magna interjacet, ut Episcopi non facile valeant conve- 
nire, an debeat sine aliorum Episcoporum pnesentia 
Episcopus ordinari ? 

RetpomJit Gregoriut. Et quidem in Anglorum ecciesia, in qua 
adhuc solus tu Episcopus inveniris, ordinare Episcopum non aliter 
nisi sine Episcopis potes. Nam quando de Galtis Episcopi veniunt, 
qui in ordinatione Episcopi testes adsistantP Sed fraternitatem 
tuam ita volumus Episcopos ordinare, ut ipsi sibi Episcopi longo 
intervallo minime disjungantur ; quatenus nulla sit necessitas, ut in 
ordinatione Episcopi, pastores quoque alii quorum prxsentia valde 
est utilis, iacile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita 
fuerint Episcopi in propinquis sibi locis ordinati, per omnia Episco- 
ponun ordinatio sine adgregatis tribus vel quatuor Episcopis fieri 
non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature 
disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. 
Certe enim dum cunjugia in mundo celebrantur, conjugati quique 
convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in gubsequentis 



[auooKt'i mMaosaoim, aj>. 601.] 
quoque copulx gaudio misceaotur. Cur oon ergo et !□ hac spiritati 
ordinatione, qua per sacrum ministerium homo Deo conjungitur, 
tales conveniant, qui vel ia provectu ordinati Episcopi gaudeant, vei 
pro ejus custodia omnipotenti Deo preces pariter Bindant ? 

Rdation be- Stptima Inlenvgatit jfugutthu. Qualiter debemus ciun 
twe«a AnguMiD GalUarum Britannianimque Episcopis agere ? 
■nd Biitiih Bi- R'SfonJit Grtgmus. In Galliarutn Episcopis nuUam 
ihopi toqwc- tibi auctoritatem tribuimus : quia ab antiquis pnedeces- 
sorum meorum temporibus pallium Arelatensis Episcopus 
accepit, quern dos privare auctoritatc percepta minime debemus. Si 
igitur contingat ut fratemitas tua ad Gallianun provinciam transeat, 
cum eodem Arelatense Episcopo debet agere, qualiter, si qua sunt in 
Episcopis vitia, corrigantur. Qui si forte in disciplinsc vigorc tepidus 
existat, tux fratermtatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas s 
fecimus, ut cum tuse saoctitatis prxsentia in Galliis et ipse tota 
mente subveniat, et quae sunt Creatoris nostri jussioni contrariaj ab 
Episcopomm moribus compescat. Ipse autem extra auctoritatem 
pn^iam Episcopos Galliarum judicare non poterisj sed suadendo, 
blandiendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pra- 
vorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in 
l^e : Fer aiie»am mtsiem tratisienty faUem imttere turn dettt^ sed ma»u 
sficas coHterere et mtatditeari. Falcem enim judicii mittere non potes 
in ea segete, quae alteri videtur esse commissa; sed per aifectum 
boni operis, frumenta Dominica vitiorum suomm paleis exspolia, et 
in ecclesix corpore monendo et persuadendo quasi maadendo con- 
verte. Quicquid vero es auctoritate agendum est, cum prsedicto 
Arelatense Episcopo agatur, ne pnetermitti possit hoc, quod antiqua 
patrum institutio invenit. Brittaniiiarum vero omncs Episcopos tuse 
fratemitati committimus, ut indocti doceantur, infirmi persuasione 
roborentur, pcrversi auctoritate corrigantur h. 

8. Qgotioiu re- Octova iMtemgatio Auguttini. Si prxgnans mulier 
•ptciing purity, dcbeat baptizari ? aut postquam genuerit, post quan- 
tum tempus possit ecclesiam intrare } aut etiam ne morte pncoccu- 
petur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatis 
sacramenta percipere? aut post quantum temporis huic vir suus 
possit in carnis copulatiOne conjungi ? aut si menstrua consuetudine 
tenetur, an ecclesiam intrare ei liceat, aut sacrx communionis sacra- 
menta percipere ? aut vir suae conjugi permixtus, priusquam lavetur 
aqua, si ecclesiam possit intrare ? vel etiam ad mysterium commu- 


A.D. S95--604-] ANGLO-SAXON PERIOD. 43 

nionis sacrae acccdcre? Quse omnia nidi Anglcrum genti oportet 
haberi comperta. 

KeiftmJit Grtgmtu. Hoc Don ambtgo lirateniitatem tuam esse 
requisitam, cul jam et responsum reddidisse me arbitror, Sed hoc 
quod ipse dicere et sentire potutsti^ credo quia mta apud te volueris 
responsionc firmari. Mulier etenim prxgnans cur noo dcbeat bapti- 
zari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fbccun- 
ditas camis ? Nam cum primi parentes nostri in paradise deliqui^- 
sent, immortalitatem quam acceperant, recto Dei judicio perdiderunt. 
Qma. itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua 
fiinditus exstioguere noluit, et immortalitatem bomint pro peccato 
suo abstulit j et tamen pro benignitate sux pictatis, fixcunditatem 
ei sobolis reservavit. Quod ergo naturx humaox ex omnipotentis 
Dei dono servatum est, qua ratioae poterit a sacri baptismatis gratia 
prohiberc? In illo quippe mysterio, in quo omnis culpa fiinditus 
eistinguitur, valde stultum est, si donum gratise contradicere posse 
videatur. Cum vero enixa fuerit mulier, post quot dies debcat eccle- 
siam intrare, Testamentj veteris przceptione didicisti, ut pro mas- 
culo diebus triginta tribus, pro femina autem diebus sexaginta sex 
debeat abstinere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio acci- 
pitur. Nam si hc^a eadem qua genuertt, actura gratias intrat 
ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim camis, 
non dolor in culpa est. In carnis autem commixtione voluptas est : 
nam in proUs prolatione gemitiis. Unde et jpsi prims matri 
omnium dicitur, Im doloriiiH pariet. Si itaque enixam mulierem 
prdiibcmus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam in culpam 
deputamus. Baptizare autem vel enixam mulierem, vel hoc quod 
genuerit, si mortis periculo urgetur, vel ipsam hora eadem qua 
gignit, vel hoc quod gignitur, eadem qua natum est, nuUo modo 
prohibetur: quia sancti mysterii gratia sicut viventibus atque dis- 
ccmentibus, cum magna discretione providenda est ; ita his quibua 
mors inminet, sine ulla dilatione proferenda; ne dum adhuc tempus 
ad priebendum redemptionis mystertum quaeritur, intervenicnte pau- 
lulum mora, inveoiri aya valeat qui redimatur. 

Ad ejus vero concubitum vir smis accedere non debet, quoadusque 
qui gignitur, ablactatur. Prava autem in conjugatorum moribus con- 
suetudo surrexitjUt mulieres, filios quos gignunt, nutrire contemnant, 
eosque aliis mulieribus ad nutriendimi tradant, quod videlicet ex sola 
causa incontinentix videtur inventum : quia dum se continere nolunt. 


34 ENGLISH CHURCH. [Augustih, 

[oRaaoRi'i KEVtmnoMU, aj>. 601.] 

dcspiciunt lactare quos gignunt. H« itaque cjux filios suos ex prava 
coDSuetudine aliis ad nutriendum traduDt, nisi purgationis tempus 
transierit, viris suis noa debent admisceri: quippe quia et sine 
partus causa, cum in suctis menstruis detincntur, viris suis misceri 
prohibentur ; ita ut morte Lex sacra feriat, si quis vir ad menstrua- 
tarn multerem accedat. Qax tamen mulier dum consuetudtnem 
menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet; quia ei 
nature superfluitas in culpam non valet reputari : et per hoc quod 
invita patitur, justum non est ut ingressu ecclesiat privetur. Novi- 
mus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post 
tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, 
atque ab ea statim sua inlinnitas recessit. Si ergo in fiuxii sanguinis 
posita, laudabiliter potuit Domini vestimenturo tangere; cur qua; 
menstruam sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam in- 
trare? Sed dicis: Illam iniirmitas compulit; has vero de quibus 
loquimur, consuetudo constringit. Perpende autem, frater carissime, 
quia omne quod in hac mortali carne patimur ex infirmltate naturae, 
est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, 
scstuare, algere, lassescere, ex infirmitate naturx est. Et quid est 
aliud, contra famem aiimenta, contra sitim potum, contra sestum 
auras, contra frigus vestem, contra lassitudinem requiem quaerere, 
nisi medicamentum quidem contra segritiidines explorare ? Feminx 
itaque et menstruus sui sanguinis fluxus segritudo est. Si igitur bene 
prsesumsit qux vestimentum Domini in languore posita tetigit, quod 
uni personx iniirmanti conceditur, cur non concedatur cunctis mulie- 
ribus, qux naturx suae vitio infirmantur? Sancbe autem communionis 
mysterium in elsdem diebus percipcre non debet prohiberi. Si autem 
ex veneratione magna pcrcipere non przsumit, laudanda est ; sed si 
perceperit, non judicanda. Bonarum quippe menti'um est, et ibi 
aliquo modo culpas suas agnoscere, ubi culpa non est ; quia saepc 
sine culpa agitur quod venit ex culpa: unde etiam cum csurimus, 
sine culpa comcdimus, quibus ex culpa prim! homiois factum est ut 
esuriamus. Menstrua enim consuetudo mulieribus non aliqua culpa 
est, videlicet qux naturaliter accedit. Sed tamen quod natura ipsa 
ita vitiata est, ut etiam sine voluntatis studio videatur esse poUuta, 
ex culpa venit vitium, in quo se ipsa, qualis per judicium facta sit, 
humana natura cc^noscat. £t homo qui culpam sponte perpetravit, 
reatum culpx portet invitus. Atque ideo feminx cum semctipsis 
coDSiderent, et si in menstrua consuetudine ad saciamentum Domi- 


A.R 595-*So4-] ANGLO-S^XON PERIOD. 25 

[awcaoRi*i uaoKOOMBi, jld. 6at.] 
nici coqx)ris et sangiiinis acccdere non pnesumant, de sua recta con- 
sjderatione laudandae sunt ; dum vcro percipiendo ex religiosae vitx 
consuetudine, ejusdem mystcrii amorc raptuntur, reprimendse, sicut 
pnediximus, non sunt. Sicut cnim in Testamento veteri exteriora 
(qjera observaotur, ita in Testamento novo, non tam quod • exterius 
agitur, quam id quod interius o^tatur, sollicita intentiooe adten- 
ditur, ut subtiti- sententla puniatur. Nam cum multa Lex velut 
immunda manducare prohibeat ; in Evangelic tamen Dominus diclt : 
tien fKoJ httr^t im vs, cmm^uhat homntm j ttd ^s txeuut it ert^ ilia 
nmt pf cii*^na»t kmmuem. Atque paulo post subjeclt exponens : 
Ex terdt exeitmt (aptationes mala, Ubi ubertim iadicatum estj quia 
itiud ab omnipotente Deo poUutum esse in opere ostenditur, quod ex 
pollutx o^tationis radice generatur. Unde Paulus quoque apostolus 
dicit : Ornmia mamda mmtidif^ cmn^miatis aatem rt infideliius mhil ttt 
mmJam. Atque mox ejusdem causam coinquinationis adnuntians 
subjungit : Ctum^^ala ta»t emm et mnu eanm et eonfdentia. Si 
ergo ei cibus immundus noo est cui mens immunda non fiierit : cur 
quod munda mente muHer ex natura patitur, et in inununditiam 

Vir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua, intrare 
ecdcsiam non debet ^ sed ueque lotus intrare statim debet. Lex 
autem veteri populo prsecepit, ut mixtus vir mulieri, et lavari aqua 
debeat, et ante soUs occasum ecclestam non intrare: quod tamen 
intelligi spiritaliter potest. Quia mulieri vir miscctur, quando inli- 
dtx concupiscentiae animus in cc^tatione per delectationem conjun- 
gitur ; quia nisi prius ignis concupiscentix a mente deferveat, dig- 
num se congregationi fVatrum xstimare non debet, qui se gravari per 
nequitiam pravac voluntatis videt, Qi^mvis de hac re diversae homi- 
num nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur ^ Roma- 
Donrni tamen semper ab antiquioribus usus fiiit, post admixtionem 
pro[»i3e conjugis, et 'lavacri purificationem quierere, et ab Ingressu 
ecdesix paululum revercnter abstinere. Nee hscc dicentes, culpam 
dcputamus esse conjugium^ sed quia ipsa licita admixtio conjugis 
sine voluptate catnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinen- 
dum est^ quia voluptas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non 
enim de adulterio, sive fornicatione, sed de legitime conjugio natus 
fucrat qui dicebat : Ecct et$m m miputatiiui conteptus smt^ et in peeeatit 
(fMcepit me mater mta. Qui cnim in intqultatibus conccptum se nove- 
rat, a delicto se natum gemebat : quia portat in ramo humorem vitii. 



[dBsooKT'i BBfroimoim, jlji. 6oi.] 
qu«m trasit ex radice. la quibus tamcn verbis non admixtiooein 
conjugum iniquttatem nominat, sed ipsam videlicet voluptatem ad- 
miiitionis. Sunt etenim multa quz Itcita. probantur esse ac legititna, 
et tamen in eorum acta aliquatenus ifcdamur ; sicat sxpe irascendo 
culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis aoimi perturbamus : et 
cum rectum sit quod agltur, non est tamen adprobabilc quod in eo 
animus peiturbatur. Contra vitia quippe dclinquentium iratus (iierat 
qui dicebat : TKridtnf est frit ira oeulus mems. Quia enim non vaiet 
nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in iia 
suum oculum turbatum dolebat : quia dum male acta deorsum inse- 
qultur, conftmdi atquc turbari a summonim omtcmplatione cogebatur. 
£t laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamcn molesta, qua tur- 
batum se aliquem reatum incunisse scstimabat. Oportct itaque 
l^timam camis copulam, ut causa prolis sit, non voluputisj et 
camis commixtio, creandorum liberwum sit gratia, non satisfactio 
vitioram. Si quis vero suam conjugem non cupidine voluptatis 
raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, iste pro- 
fecto sivc de ingressu ecclestx, seu de sumendo Dominici corporis 
sanguinisque mysterio, suo est judicio relinquendus ; quia a nobis 
prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. 
Cum vero non amor ortandi sobolis, sed voluptas dominatur in opere 
commixtionis : habcnt conjuges ctiam dc sua commiztione quod 
defleant Hoc enim eis concedit sancta praedicatio^ et tamen de 
ipsa coQcessione mctu animum omcutit. Nam cum Paulus Apo- 
stolus diceret : ^jii se eomtmerf nm potest, bmieat Mxorem siuam j statim 
subjungere ouavit : Hoc antem £ca sectmdum imdutgen^dm, mm teeuwdmt 
h^ermm. Non enim indulgetur quod licet, quia justucn est. Quod 
igitur indulgcre dixit, culpam esse demonstravit. Vlgilanti vero 
mente pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum 
locuturus, prius eundem populum abstioere a mulierlbus prxcepit. 
£t si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loque- 
batur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba 
Dei perciperent mulieribus mlxtl non esscnt ; quanto magis muliercs, 
quae corpus Domini omnlpotcntis accipiunt, custodire in se mundi- 
tiam camis debent, nc ipsa insestimabilis mj^terii magnitudine gra- 
ventur? Hioc etiam ad David de pueris siiis per sacerdotcm didtur, 
ut si a mulieribus mundi essent, panes propositionis accipereot, quos 
omnino non acciperent, nisi prius mundos cos David a mulieribus 
fateretur. ' Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus 


A.D. 595-<So4.] ANGLO-SAXON PERIOD. 17 

[nuooRi'i iBiFomiomi, Ju>. 6ai.] 
aqua fiierit, etiam sacrse conimunionis mysteriutn valet accipere, cum 
ei juxta priefinitam sentcntiam, etiam ecclesiam licuerit intrare. 
g. Similutothe N»KM Imterrogmtio AuguttiiN. Si post inlusionem qux 
P"**^*"!- per somoium solet accidere, vel corpus Domini qpilibct 

accipere valeat ', vel, si sacerdos sit, sacra my&teria cclebrarc } 

Rtspom^Ht Gregtrint. Hunc quidem Testamentum veteris L^s, 
sicut in superiori capitulo jam diximus, poUutum dicit, et nisi lotum 
aqua, usque ad vesperam intrare ecdesiam non concedit. QwA 
tamen aiiter populus spiritalis intelllgens, sub eodem intellectu acd- 
ptet quo pndati sumus : quia quasi per somnium inluditur qui ten- 
tatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur; sed 
lavandus est aqua, ut calpas cogitatioms lacrymis abluat: et nisi 
prtus ignis tentationis recesserit, reum se quasi usque ad vesperum 
cogaoscat. Sed est in eadcm inlusione valde necessaria discretio, 
qux subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti donnlentis : 
aliquando enim ex crapula, aliquando ex nature superfliiitate et 
infirmitate, aliquando ex cc^itatione contingit ita. Et quidem cum 
« naturae superfluitate vel inHrmitate evenerit, omnimodo haec 
iolusio non est timenda; quia banc animum nescientem pertulisse 
magjis dolendum est, quam fedsse. Cum vera ultra modum appetitus 
gube in sumendis alimentis rapitur, atquc idcirco humorum recepta- 
cula gravantur, habet ezinde animus aliquem reatum, non tamen 
usque ad prohibitiooem percipiendi sancti mysterii, vel missanim 
sollemnia oelebrandi : cum ibrtasse aut festus dies exigit, aut exbi- 
beri mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa neces- 
sitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministerium valeant, 
inhisio pro crapula facta, a perceptione sacri mysterii prohibere ood 
debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, 
hurailiter debet : si tamen dormientis mentem turpi imaginatione 
non ooncusserit. Nam sunt quibus ita plerumque inlusio nascitur, 
at eorum animus, etiam in somno corporis positus, turpibus imagi- 
nationibus non fbedetur. Qua in re unum ibi ostenditur, ipsa mens 
rea, oon tamen vel suo judido libera, cum se, etsi dormienti corpore, 
nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis, meminit in inglo- 
riem cecidisse. Sin vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur inlusio 
dormientis, patet animo reatus suus : videt enim a qua radice inqui- 
natio ilia processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pcrtulit nes- 
ciens. Sed pensandum est, ipsa cc^tatio utrum suggestione, an 
delectation^ vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus 


a8 ENGLISH CHURCH. [Augustin, 

[lctteu or otiooiT, tj>. 601.] 
enim modis impletur onme peccatum ; videlicet suggestionc, dclecta- 
tioflc, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delcctatio per 
carDcm, consensus per spiritum: quia et prifnam culpam serpens' 
suggcssit, £va velut caro delectata est, Adam vero velut spiritus 
consensit: et necessaria est magna discretio, ut inter su^estionem 
atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui 
animus przsidcat. Cum enim maligaiis spiritus peccatum suggerit 
in mcntCj si nulla peccati delcctatio sequatur, peccatum omnimodo 
pcrpetratum non est : cum vero delectari caro cceperit, tunc pecca- 
tum incipit nasci : si autem etiam ex deliberationc cooseotit, tunc 
peccatum cognoscitur pet&d. In suggestionc igitur peccati ioitium 
est, in delectatione fit nutrimcntum, in consensu perfectio. Et sxpe 
contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in a^tatione, caro 
in delectationem trahat ; nee tamcn anima eidem delectationi con- 
sentiat. £t cum caro delectarc sine animo nequeat, ipse tamen 
animus carnis voluptatibus retuctans, in delectatione camali aliquo 
modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne oonscntiat, et 
tamen delectatione ligatus sit, scd ligatum se vehemcnter iogemiscat. 
Unde et ille cxlcstis exercitus pnecipuus miles gemebat dicens : 
FiJeo alioM legem hi mmbris meii repugiM»tem Up memtis met, et c<^ 
tvwm me dMemtem iu Uge fecc»^, tpta tit m memtris meii. Si autem 
captivus erat, minime pugnabatj sed et pugnabat: quapropter et 
captivus crat, et pugnabat igitur legi mentis, cui lex qua: in membris 
est, repugnabat. Si autem pugnabat, captivus non eiat. Ecce itaque 
homo est, ut ita dixerim, captivus et liber; liber ex justitia quam 
diligit, captivus ex delectatione quam portat invitus. \Grtg. Ep. 
XI. 64 {II. 1150); B. I. 17; S. I. 95 ; ff. I. 18-1+ (following the 
text of the Paris edition of S. Gregory's works, AD. 1518); Mamtiy 
X, 404, 415.] 

R«iKitinit Ver- 4* A.D. 601, 5^M 22. GTtEGOKius f^ergiHB Episeopc jirt- 
gUiui to auiit lateftti. — Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus 
nguitm, impendendus, ex co quod ptenimque solent caritatis causa 

invitari, cc^noscitur. £t idco si communem ft-atrem Augustinum 
Episcopum ad vos venire contigerit, ita ilium dilectio vestra, sicut 
decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolationis 
sue bono refoveat, et alios, qualiter fratema carltas colenda sit, 
doceat. Et quoniam sa^pius evenit, ut hi qui longe sunt positi, 
prius ab aiiis qux sunt emenilaiida, o^noscant : si quas fortasse 
firatemitati vestrat sacerdotum ve) aliorum culpas intulerit, una 


A.D. 595-^4-] jiNGLO-SAXON PERIOD. it) 

cum eo residentcs subtili cimcta investigatione perquirite, et ita 
Tos in ea quz Deum offendunt, et ad iracundjam provocant, dis- 
trictos ac solidtce cxhibete, ut ad alionun emendationem et vindicta 
culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te 
incoiumem custodiat, reverentissime frater. 

Data die decima kalendamm Julianun, imperante Domino nostro 
Maiindo Tiberio piissimo Augusto anno decimo nono, post consu- 
latum ejusdem Domini nostri anno decimo octavo, indictione quarta. 
[_Gn^, Ef. XI. 68 (II. 1170); B. I. 38 (adding the date}^ S. I. 89; 
Jf. Jiff. IV. 721.] 

Orantiiig a PtU 5' A.D. 601, J^mt 32- GrEG<»IOS Ang^tint Amgltnim 
to Ao^vtm ind E^seepo. — Revercntissimo et sancttssimo fratri Augustine 
fiitare Engiuh coepiscopo Gfcgorius servus servorum Dei. Cum certum 
S^ L^i^ sit pro omnipotente Deo laborantibus inefiabilia xtemi 
npoo ADvoitia'i rcgni prxHiia reservari ; nobis tamen eis necesse est ho- 
widi twd»e*B^ noTum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio 
Aop xpta. ex remuneratione valeant multiplidus insudare. Et 
quia nova Anglorum ecdesia ad omnipotentis Dei giatlam eodem 
Domino largiente, et te laborante perducta est, usum tibi pallii 
in ea ad sola missarum soUemnia agenda concedimus: ita ut per 
loca singula duodedm Episcopos ordines, qui tusc subjaccant di- 
tioni, quatenus Lundoniensis civitatis Episcopus semper in poste- 
rum a sjrnodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab 
hac sancta et Apostolica, cui Deo auctore deservio, scde percipiat. 
Ad Eburacim vero civitatem te volumus Episcopum mittere, quern 
ipse judicaveris ordinare; ita duntaxat, ut si eadem civitas cum 
finitimis locls verbum Dei receperit, ipse quoque duodedm Episcopos 
ordinet, et metropolitan! honore perfruatur^ quia ei quoque, si vita 
comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem 
tamen tusc fratemitatis volumus dispositioni subjacere: post obitum 
vero tuum ita Episcopis quos ordinaverit praesit, ut Lundoniensis 
Episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Lundonix et 
Eburacx civitatis Episcopos in posterum honoiis ista distinctio, ut ipse 
prior habeatur qui prius fuerit ordinatus: communi autem consiUo et 
concordi actione qusequsc sunt pro Christi zelo agenda disponant 
unanimiter ; recte sentiant, et ea qux senserini, non sibimet discre- 
pando perfidant. Tua vero fraternitas non solum eos Episcopos 
quos ordinaverit, neque hos tantummodo qui per Eburaca; Episcopum 
fiicrint ordinati, sed etiam omnes Brittanic sacerdotes habeat Deo 



[(ATT^ or vmaoKt, aa 6oi ] 
Domino nostro Jesu Omsto auctore subjcctosj quatcnus ci lingua et 
vita tuic sanctitatis, et recte credendi et bene vivendi fonnam pcr- 
cipiant, atque offidum suum fide ac moribus exsequentes, ad cxlestia 
cum Dominus vtriueri^ r^na peitingant. Deus te incolumem custo- 
dial, reverentissime frater. 

Data die decima kalendarum Julianim, imperantc domino no6tro 
Mauricio Tiberio piissimo Augusto anno deciroo nono, post consula- 
tum ejusdcm domini anno dedmo octavo, indictione quarta. [Greg, 
Bf. XI. 65 {H. 1163); B. I. 49 (adding the date)i S. L 90; W. 
I. 14.] 

EihoTtiiw him ^' ^^^* ^^» T**" **" Gbegowus Etbelierto lUp Am- 
\o pnterere in glonm, — Propter hoc omnipotens Deus bonos quosquc ad 
faith ind to'd^ populofum reginuna perducit, ut per eos onmibus quibus 
itiojF idoiatroQi prxlati fuerint, dona sux pietatis impendat. Quod in 
Anglomm gente factum cc^ovimus: cui vcstra gloria 
idcirco est prxposita, ut per bona quae vobis conccssa sunt^ 
etiam subjects vobis gcnti supema bencfida pncstarentur. £t 
ideo, ^ariose fili, earn quam accepisti divinitus gratiam, solicita 
mcntc custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere 
festina, zelum rectitudinls tux in eonim convcrsione multiplica, 
idolonun cultus insequere, ^onun xdifida evcrte, subditorum 
mores ex magna vttae munditia, eihortando, tcrrendo, blandiendo, 
coirigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica: ut ilium 
retributorem invenias in c«lo, cujus oomen atque o^nitionem dila- 
taveris in terra. Ipse eoim vestrx quoque glorix nom^'n etiam 
posteris gloriosius reddet, cujus vos honorem quxrltis et servatis in 

Sic etenim Constantinus quondam piissimus imperator, Romanam 
rempublicam a pcrversis idolomm cultibus revocans, omnipotent! 
Deo Domino nostro Jesu Christo secum subdidit, seque cum sut^ectis 
populis tota ad cum mcnte convcrtit. Unde &ctuni est ut antiquo- 
rum principum nomen stus vir ille laudibus vinceret, et tanto in 
opinione praecessores suos, quanto et in bono opere superaret. Et 
nunc itaque vestra gloria cognitioaem unius Dei, Patris et Filii et 
Spiritus Sancti, r^ibus ac populis sibimet subjectis festinet iniun- 
dere, et antiquos gentis suae reges laudibus ac mentis transeal^ et 
quanto in subjectis suis etiam alicna peccata deterserit, tanto etiam 
de peccatis proprils ante omnipotentis Dei terribile examen securior 


Aj).595-6o4-] ANGLO-SAXON PERIOD. 31 

[iXTTEM OP QUUOitT, AJ>. 601.] 

ReverentJssimus frater noster Augustinus Episcopus, la monasterii 
r^iula cdoctus, sacrx Scripturz scientia replctus, bonis auctorc Deo 
c^ribus prxditus, quxqus vos ammoQet, audite, devote peragite, 
studiose in memoria rcservate ; quia si vos eum in eo quod pro 
onmipotente Domino loquitur, auditis, isdem omnipotens Deus hunc 
pro vobis cxorantem celcrius exaudit. Si enim, quod absit, verba 
ejus postponitis, quando eum omnipotens Deus potent audire pro 
vobis, quern vos negligitts audire pro Deo? Tota igitur mcnte cum 
eo vos in fervore 6dei striogite, atque adnisum illius virtute quam 
vobis Divinitas tribuit, adjuvate, ut regni sui vos ipse fadat esse par- 
ticipes, cujus vo6 fidem in regno vestro recipi facialis ct custodiri. 

Pncterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura 
sacra ex verbis Domini omnipotentis agnoscimus, praesentJs mundi 
jam terminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod 
nullo unquam poterit fine terminari. Adpropinquante autem eodem 
mundi termino, multa imminent que antea non fuerunt ; videlicet 
immutationes aeris, terroresque de cselo, et contra ordinationem 
tempCHum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terrse motus per 
loca ; quae tamen non omnia nostris diebus venbira sunt, sed post 
nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire 
in terra vestra cognosdtis, nullo modo vestrum animum perturbetls; 
quia idcirco hsec signa de fine sseculi praemittuntur, ut de animabus 
nostris debcamus esse soliciti, de mortis bora suspecti, et venturo 
judici in bonis actibus inveniamur esse prxparati. Hfcc nunc, glo- 
riose fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regao vestro 
excFcverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto 
plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestne 
perfecta convcrsione multlplicant. 

Parva autem exenia transmisi, qux vobis parva non crunt, cum a 
vobis ex beatt Petri Apostoli fiierint benedictionc susccpta. Omni- 
potens itaque Deus in vobis gratiam suam quam ccepitj perficiat, 
atque vitam vestram, et hie per multorum annonim curricula exten- 
dat, et post longa tcmpora in cselestis vos patrix congregatione reci- 
piat. Incolimiem excellentiam vestram gratia superna custodial, 
domine fili. Data die decima kalendamm Julianim, imperante 
Domino nostro Mauricio Tiberio piissimo Augusto anno decimo 
nono, post consulatum ejusdem anno decimo octavo, indictione 
quarta. IGrfg. Ep. XL 66 {IL 1 164) j B. I. 32 (adding the date) j S. 
1.86; ir.L 12.] 


• OF tbc til Ictten hen plicxd together, 
the fiiit three, nz. the letten to AugunJn 
miiadci, to Qaeoi Bertha, and 
are not dated. But the 
e (7. 31) that the Ent of 
the ^ee wa> lent by Lauientiiu and Mellitiu, 
i. e. June A.D. 601, and the refeiaice in the 
Raprntujiia {Antu. VII.) to the letter to 
Veri^Di of the (une date, refer theu two 
neceiurilj, and ptobablj thetefbie that to 
Benha alio, to Jnse ii, A.D. 601. laasnnch 
hmrerer u they are all three written in liUrect 
Tcfereoce to tii^gi recdied by Gregory eaily 
In A.D. sg8, it it probable (hat they were 
written before kD. 601, but kept UDlii the 
new mluioD, that of Mellitni, wai able to 
itart. Aad the £nt of them ii actually dated 
■' in callecdone Pauli Diac. et ia Remig. d. 
Kal. Jan.," but without mentioiiing the Indic- 
tion. Baud. Edd. Thii would aUo account 
for the two lelten Ktit at the lame date to 
Auguttin, and for the Preface to the ilii^aii- 
ihiiti. That the Re^oiuioita were kdI 
" wtlhont delay" upon the lecript of the 
QviiMlBxui (B. I. 37), in A.D. jgS, i> mani- 
feiUy incoRect 

^ S.Boni&ce io A.D. 736 (Efiil. XL. ad 
JflOiltB Spilt. CaMt$iar.) leqaeiti Nothelm 
to lead hun a copy of these QgeitioBi and 

tinetui qnod in teitia genera tione poplnqni- 
talis fidelitnii liccat Diatrimonia copulare ;" 
asking alto " ut icnipulaia ciuteU diligenter 
inveiligaie itadeatis, si ilia cooscriptio npra- 
dicti patiii Doitri Sancti Gregoiii eiie com- 
ptobetui, annon ; quia in tcdnio Romaoie eccle- 

plaribus supradicti ponti6di qnziita non Inve. 
niebatur." Nothelm, A.D. 715x731, had 
himiclf brought Bede'i copy of thii and other 
documentt from Rome (8. Fr^.). The *>- 



Duld K 


. Boui- 

face's letter in A.D. 7361 aad pouibly 
oretlooked in A.D. 736, through its not being 
with Gregory'! letten, in the register of which 
h does not occur in the older edition! of Gre- 
gor/l vorkl, but ii added at the end of them, 
ft follows howeTti that Bede'i copy ii the 
moit certainly authentic copy ; and that the 
additions to his text in the aUtiont of Paiii, 
A.D. Ijl8andlj45, and Antwerp, A J). 1571, 
and from them in the Benedictine edition, are 
of DO authority, independently of the internal 
evidence to their being interpolated. The 
remark does not apply 10 the Preiace, which 
Nothebn might possibly hire omitted inten- 
tionally { although his accuracy in adding 
dates to the documents he brought tenders 
this unlikely. Boniface afterwards, before 
A.D. 741, obtained copies of some letten of 

he sends 1 copy to Archbishop Egbert of York, 
A.D. 74a, ailing thai if Egbert wishes he 
will send more, " qnia muhas mde cxcepi" 
{Bom/. Sgbtrlo, Ep. LIV.). Probably these 
were letten not iuBedc: for Boniiace most 
likely possessed Bede'i History before A.D. 741. 

• Bede omits this Preface. 

<■ This paragraph (p. 19). Si qui Tero — votris, 
staikds as ^e answer to a second queitiaa in the 
Paris edition of I51K and the liter editions 
of S. Gregory's works, rii. " Opto doccri an 
clerid continere non ralentei poisint contra- 
bere : et si contraierint, an debcant ad szcu- 

• This paragniA (p. ai). Quia Tero— pec- 
care, standi in the Paris edition of A.D. isrS 
and bts editions, as the uiswer to a distinct 
question, viz. " Dedarari poico, an sic tur- 
piler conjunctis lit indiceodi sepiratio, et 

' Felix Meuanens. EpUc. ad Orcgorium 
(Ong. Ep. XIV. 16, II. 1J74>. "Hsec 
quidem meditantes, ad nos periatnm est a 
qolbuidam Roma Touentibus, Tos Anguitino 
coniodali noitro, per Tmerabiiem unctititem 
vestram postmodum Epiicopo Anglomm genti 
(sdbiato et illnc directo, atque Anglis tcrip- 
liiie quo! olim ad fidsn conveiws per vos 
cognoYiniui : ut quart! ptogenie conjuncti 
non lepaientnr- Quv coniuemdo dudum in 
illis aut in istii partibus^ quando una Tobiicnm 
ab infantia nutritus atque edoctus fui, noa ent; 
nee in ullis pnedecesionun Tcitrorum decretii, 
vel tdiquorum gcneraliter rel specialiterpatrum 
institutis legi, aut hactenus ab uDis sapienti- 
bus esse conceisum didid. Sed semper usque 
ad leptitnum Driginii sus gradum hire a Sanc- 
tis antecessoribut vestris et czleiis Sanctis 
patribni tarn In Nicma Syuodo quam in aliis 
Sanctis Condliis congregatis, lemri debere 
reperi, et a tecte Tiveatibus 1 
timentibus homlnilmt, studlose pnerideri 

torltate instrui precamur : et utrum ea quff 
sicut przdiximDS vol pnebto cooiodali uostro 
Angustino Episcopo, el Anglorum geoti scrip 
lisse audivimus, spedaliter eis, aut genetaliler 
omnibni iiripta lint, scrlptii Tcstris imbui 

Gregoi. ad Fdicem Messaneni. £[nic. {ib. 
XIV. 17. //, 1176). '■ De tribui enim Apo- 
itolicam sedem in qoa alitus a et edoctus 
capitulis consulendam pr«decessorum tuorum 
sequeus exempla credidiiti, id est de conssn- 
guinitatis conjunctione, et de Texatiooe Epi- 
scoporum a lubditii, et de ecclesiimm dubi- 
tttione consecrationum. Q^od antem icripn 


*.D. 595-604.] jInglo-saxon period. 

AngostDio, Anglornm goitii Epiacopo, thiinao 
Tiddiizt, nl rrcoidaiu, (no, de conunguirii- 
titit conjoDctiooe : ipn et Asglonini geitti, 
que Qt^ter ad fidem Tcnent, ne a boocj quod 

cUltter et 00a 

t Kcucrallt' 
Unde a 

e hoc 

mil icriptfi muidiTL ut poitqum finxu 

in fi^e ftterint toHdati, b iiiln piopnam faennt 

infra affinhali] linctm, id en Diqae ad lepti- 
nuin gcnerationnii, conjangmtur : icd adfanc 
Ski* ocofriijtot eiiitentei (spiuime tot priui 
flIidtK docere ntaic n rnbii ac exemplii iu- 
tmae. et qus port de talibu egerint. ratio- 
natnliter el fidditei eictudere oportet. * » • 

dnlu : nee pEzceptuin dedi, seA coatUiMm '. nee 
T^nlam in hii poitent uUis teDeodain tndidi, 
Md de dnoboi pcriculu qaod radUns s[ ntan- 
dnin ostcndi. ■ * ■ TVorenKm vero niani 
DnmnqiKinqDe de tui, qui fidelitei edocti nint 
cl jam fifma ndJce plantati rtaat incaiTiiUi, 
oiqae ad Kptimam obterrare decemimiu ge- 
neratiofiaii. Bt qnamdiu te affinilate agnoi- 
cnut [xo|niqDoi, id hnjui copuln non aondere 
•ocietaton pnEninMTit : oec earn qoim aliqnit 
ejt propria conianguinitatc conjugem babbit, 
re] aliqua iUidta pollatioDe maculjTit, in con- 
jnoiDm dncere olli profecto licet CbiiitiaDomin 
rd licebit : quia inceituoioi at talji coitiu 
et ibomiiubtiii Oeo et cunctii bonii bomiiii- 
bfu. luccMcoKM Tero nullo conjagii DomiDC 
depatandoi a Sanctu Patribni dudnm itatutum 
cue legimiu. Ideo doIddiui oot in hac le 
a Tobii fire a czteiii fidelibni leprehendi : 
quia qaod in bii Angloniiu gcnti induliimiu, 
DOQ ronoaia dando, led coDBderando oe 
~ a qnod ocepaant, impet- 

ibe latter li marked by Jaffi ai 
lee Blondel, Fieudo-liidor. 668 
that Qregory'i 

apoQ b} tbe Enghtb Cbarch ercn from the 
beginning, at appean by Ihc anon reelecting 
marriage mentiooed bj S- Boni&ce ; below, 
pp. 50. 51 ; A.D. 597 K 604. 

■ The letter to Vsgiliui 1 immediatdj fbl- 
ioiriiig ; p. ]8. 

>■ Between ibii and the neit qoeatioo the 
later ediiiooi of S. Oregorj'i woiki iniert a 
further queilion (or nthei rcqnert) and aniwer. 
which are neither in Bede nor in the Pani edi- 
tion of A.D. ijiS, but were taken from MSS. 
otherwite manifotiy Qnttuttwotthy (tee Vuber 
ap. WiUiia, in not. ad AopoRi.}. They ruo 

" Ohacralio Augiuliiu, Obtecio ut reK- 

quia S. Sij[ti Mattyrit nobii tiinsmittantui. — 
Conetuio Ortgorii. Fedmni quod pelisti, 
qnitenut populuc qni in loco qoondim Sancti 
Siiti martyrit coipai diietunt venenri, quod 
nuE fratemiCati Dec rerum oec Teraciter lanc- 
tum ridetur, certa (anctitnmi et probatiuimi 
tnartytii beaeficia nudpieiu, colere incerta 
non debeat. Mibi tamen Tideloi, quod a 
coipui quod a populo cujutdam maityrii ene 
creditui nullii Ulic miiaculii conucat, et oeque 
aliqui de antiquioribtu cxiitunt qui le a paren- 
tibut pauionii ejui otdiuem audiue fateantnr, 
ita rcLiquitf, quae pctLsti, aeottum crmdendc 
•unt, ut locui in quo pnebtum coipui jacet 

populnt cettum deterere et incertum Tenerari." 
The forgery ii a elumiy one which repre- 
lenti the recently converted Koitiih people, 
in A.O. 6ai, ai in the habit of worihippiae 
the body of a laint tuppoted by them though 
falielT, to hive been S. Siitni. S. Gregory 
did lend telia of martyn to S. AnguiEin (B. I. 
39), and hence doubtleu the interpolation of 
the pauage. 

B. CcmtKenJdtay Lftterr o» iehalf ^ LatrrenttMSy MelUtut, and their 
Cmtfamj ■, to the Bitbefs tf Viemu, Arlet, I^mti^ G.^, Tcu/o»y Mar- 
ttilUsy Cbalemt cm tbe Saome, Metx, P«r»r, Rcmm, amt Angers ; tmd to 
the Kings a»d gj,ee» if the Frtmks. 

Candnda with *' ^.D. 601, JuMt 22. Gregorius Dtsiderio Efisctfo 
comnieiidiaR Gttllsm [i. c. Viennensi], — * * * Monacbos vera quos 


BtM, amd their ""* *^''™ dilectissimo filio nostro Laurcntio presbytcro 

aimpwgr 10 hii et Meilito abbate ad reverendissimum fratrem ct co- 

episcopum nostrum Augustinum transmisimus, vobis in 

omnibus commendamus, ut fraternitate vestra solatiante, nulla illos 

VOL. 111. D 



ad proficiscendiim mora valcat impedire. [Greg. Ep. XI. 54 {11. 1 1 39) ; 
Smith ad Bed. App. num. VJ. p. (58o; Steveniem, App. ad Btd. p. 436.] 
Smihr to die 2- A.D. 6oi, Jitme 22. Gregorius Verplk Episeope 
pr«eding. ArelattMtt. — • * * Monadios vero quos ad reverendis- 

sitnum fratrcm et coepiscopum nostrum Augustinum transmisimus, 
fraternitas vestra habeat in omnibus commendatos : et ita els ad pro- 
ficiscendum solatiari studeat atque concurrerc, ut ychis sibi opitu- 
lantibus ccleriter, Deo prot^entc, quo directi sunt, valeant pcrexire. 
[Greg. Ef. XL ^^ (U. 1 140) ; Smith »t si^u j Strutnsim^ p. 237.] 
Siraibr to the 3- A.D. 601, Jimt %%. Gregorius Mtherio Episeif* 
preetding. iMgdunmsi.—* * » Prsctcrea fraternitas vestra monachos 
quos ad reverendissimum fratrem et coepiscopum nostrum Augus- 
tinum direximus, habere studeat in omnibus commendatos, suam- 
que illis caritatem propter Deum exhibcat, atque illis ita studio 
sacerdotali obnixe concurrat, et suo eos solatio ad agendum iter adju- 
vare festinet, ut dum nulla eis illic res morandi causas intuierit, et 
hi celerius pergere et vos mercedem de praestitis invenire possitis. 
Datum die 10 juliib, indictione IV. [Grtg. Ep. XL 56 {II. 1141); 
Smith ut lupra ; Stevenson ut supra.'] 

SimiUr to the 4. A.D. 60T, ^WM 23. CtiEjGOKiVS ArigtO EpiltOpt GoU 

precedmg. fianwH [j. e. Vapinccnsi], — * * *Prscterea mooachis quos 

ad reverendissimum fratrem et coepikupum nostrum Augustinum 
transmisimus, caritatem suam fiaternitas vestra, ut (»nsuevit, im- 
pendat : et ita eis tarn per se quam per alios quos potuerit ad profi- 
ciscendum solatiari studeat : ut dum vobis providentibus nullas illic 
difEcultates vel moras habuerint, et nos quod de vobis confidimus 
sentiamus, et Deus vobis Omnipotcns pro conversione animamm, pro 
quibus transmissi sunt, suam gratiam recompenset. [Greg. Ep. XI. 
57 {II, IT42) i Smith ad Bed. App. mum. VI. p. 6S1 j Stevenson ut supra."] 
Commccdatofy 5. AJ>. $oi, ^'wjvf 22. Gvi^GOAiv^ Menme Telona, Serewo 
oftiie'^'r'""^ Jtf««5^, Lupo CaHUmiy Aigulfo Mettis, Simplido Parisiis, 
Mtlantio Retemc, et Ucinio [Andegavensi], Episctfis Frame- 
rum a paribus. — Licet iiaternitatem vestram suscepti officii cura com- 
moneat, ut religiosis viris, et pnecipuc in causa animanun laboraatibus, 
omni debeat adnisu concurrere : non tamen ab re est si solUcitudinem 
vestram epistolanim nostrarum sermo pulsaverit ; quia sicut ignis aura 
flante tit grandior, ita bons mentis studia commendatione proficiunt. 
Quia igitur Redemptoris nostri gratia co-operante tanta de Anglorum 
gente ad Christians fidei gratiam multitudo convertitur ut reveren- 


A.D. 595-604,] ANGLO-SAXON PERIOD. 35 

dtssimus commums frater et coepiscopus noster Augustinus eos qui 
secum sunt ad hoc opus cxcqucndum per diversa loca asserat non 
posse sufficere, altquantos ad cum monachos cum dilectissimis et 
communibus filiis, Laurentio prcsbytcro et Mellito abbate prfevidimus 
ttansmittcndos. £t idco fratemitas vestra eis caritatem quam deceat 
ohibeat, atque ita iliis ubicunque aecesse iiierit auxiliari fcstinet ^ 
quatcmis, dum robis opitulantibus nullas illic remorandl causas ba- 
bueriot, et ipsi vestra se relevatos consolatione congaudeaat et vos 
solatiorum exhibitione in causa pro qua directi sunt possitis participes 
inveniri. [Greg. Bp. XI. j8 {11. 1 144) ; S. I. 8i ; IF. App. IV. 710; 
Santh ad Bed. App. mm. VI. p. 681 } Steveniom, App. ad Bed. p. 236-] 
Condndo by 6- A.D. ($01, 3^*' ^'' G)i£^GOKit;s Tbtoderito PraMorum 
^^ig Theo- gg^^ — * * « Qianta prxterea bona rcverendissimo fratri 
be^toAugtMtia, et coepiscopo nostro Augustino, ad Anglonun gentem 
i^tn'^^Lji proficiscenti, excelientia vestra prxbuerit, revertentes ab 
I Bid hit eo quidam monachi retulenint. Unde uberes gratias 
referentes, petimus ut his quoque monachis qui ad eum 
directi sunt, su£&agia vestra copiosius prxbere, atque eos ad proficis- 
cendum juvare dignemini : ut quanto beneficia vestra eis amplius 
ezhibetis, tanto majorem vicissitudinem ab Omnipotente Deo, cui 
serviunt, expectetis. [Grtg. Ep. XI. 59 (II. 1 145) j Smith ut supra ,- 
Stevntsen, p. 238.] 

simihr to tbe 7. AJ>. 601, JtMt 22. Gregorius TheodthtTto Reg! 
f"™**^' Framemrm. — * » * Quanta prxterea bona proficiscenti 

ad Anglonun gentem reverendissimo fiatri et coepiscopo August! no 
excelientia vestra impcnderit, referectibus quibusdam monachis qui 
ab CO reversi sunt, o^novimus. De qua re maximas gratias ex- 
solvcntes, petimus ut et monachis prsesentium portitoribus, quos ad 
cundem patrem nostrum direximus, vestra uberius beneficia ministre- 
tis : quatenns dum vobis patroclnantibus nullas illic difficultates in- 
vencrint, sed ooeptum iter iacile, Christo adjuvante, peregerint, 
ubcriorcm mercedis vestne fhictum ante Dei nostri oculos fedatis. 
[_Greg. Ep. XI. 60 {II. II46); Smth and Stivtntm ut siipra.'\ 
Bo^ with 8. A.D. 601, June 21. Gregorius Cletkario Regi Fram- 
^^tioDi°°u '"""*'• — Inter tot curas et soUicitudines quas pro subjec- 
the FTecediog. tarum vobis gentium regimine sustinetis, existere vos in 
causa Dei laborantibus adjutores, eximiae laudis et magns mercedis est. 
Et quia tales vos bonis pnccedentibus ostenditis ut prxsumere de vobis 
meliora possimus, pctere qux pro mercede vestra sunt, libentissime 



[Ln-mu OF OTEOOBT. AJI. 6oi .] 

provocamur. Quidam igitur qui cum reverendissimo fratre et co- 
fpiscopo, nostro Augustino ad Anglonim gentem perrexerant rever- 
tentes, quanta eundem fratrem nostrum excellentia vestra in pnesentia 
positum caritatc refecerit, quaatisque sufiragiis proficiscentem adju- 
verit, narraverunt. Sed quia ilia Deo nostro opera grata sunt semper, 
qusc a bonis cteptis non recedunt, patemo affectu salutantes petimus 
ut monachos pnesentium portitores qnos ad prxdictum fiatrem nos- 
trum una cum dilectissimis filiis nostris Laurentio presbytcro et 
Mellito abbate transmisimus habeatis peculiariter commendatos. Et 
quicquid illis ante exhibuistis, his quoque ad laudis vestrse cumulum 
uberius impendatis : quatenus dum vobis providentibus cocptum sine 
mora iter expleverint, bononim vestroriun Omnipotens Deus rccom- 
pensator cxistat, atque vobis et in prosperis custos et in adversitatibite 
sit adjutor. * • ♦ IGreg. Ep. XI. 61 {II. 1147); Smitb ut tufnn 
Stevenson ut »^«.] 

Commendatory 9- A.D. for, Jiw* 22. GregoRIUS BntmicbUda Sep»<e 
letter limiiar to Prancorum. — Gratias omnipotent 1 Deo referimus,Qui inter 
the piecedine. , . 1 - T" 

csetera pietatis suae dona quae excellentiae vestrae largitus 

est, ita vos amore Ctiristianz religionis implevit ut quidquid ad ani- 
martim lucrum, quidquid ad propagationcm fidei pertinere cognoscitts, 
devota mente et pio operari studio non cessetis. Quanto autem (avore 
quantaque opitulatione exccUentia vestra reverendissimum fratrem et 
coepiscopum nostrum Augustinum proficiscentem ad Anglorum gen- 
tem adjuverit, nee ante silentio ^una conticuit et postea quidam ab 
eo ad nos monachi redcuntes subtiliter retulerunt. £t quidem hxc 
de Christianitate vestra mirentur alii, quibus adhuc bcneficia vestra 
minus sunt cognita^ nam nobis quibus experimentis jam nota sunt non 
mirandum est sed gaudendum; quia per hoc quod atiis impenditis vos 
juvatis. Qualia autem quantaque in conversione suprascriptz gentis 
Redemptor noster fiierit miracula operatus excellentix vestra: jam 
notum est. £x qua re magnam vos oportet habere iaetitiam, quia 
majorem sibi partem hac in re pnestitorum vestrorum solatia vcndi- 
cant, cujus post Deum auxiliis vcrbum illic prscdicationis innotuit. 
Nam qui alterius bonum adjuvat suum fadt. Sed ut mercedis vestrae 
ma^is magisque sit iructus uberior, petimus ut monachis prxsentium 
apicum portitoribus quos cum dilectissimis filiis nostris Laurentio 
presbytcro et Mellito abbate ad praedictum reverendissimum ftatrem 
et coepiscopum nostrum, pro eo quod illos qui secum sunt suflicere sibi 
dicit non posse, transmittimus, patrocinii vestri suflragia benigoius 


A.D. 595-<5o4-] ANGLO-S^XON PERIOD. 37 

[letteu of obboobi, aj>. 601,] 
ministretis ; atque ita eis in omnibus adesse dignemini, qiiatenus dum 
bonis excellentiac vestrat initiis meliora succcsserint, et nullas illic 
moras vel difficultates inveneriat, tanto erga vos ac dulcisslmos nobis 
nepotes vestros Dei nostri misericordiam provocetis, quanto pro Ejus 
vos amore in hujusmodi causis misericorditer exhibetis. [Greg. Ep. 
XI. 62 (11. iI48)i S. I. 82; »'. jiff. IK 721 i Smith ad Bed. Afp. 
mum. n. p. 682 ; Steveiuen^ Aff. ad Bed. p. 237.] 

■ The date of thae oine letten it deter- fi*e> the conect date to the iLith of the 
mined bjr that appended to the third of them, >erie>, that to Theodeiic. 
the tetlei lo Xtherins, conectid by the iotenial * Coiiecl into " datum die X. Kal. Julii." 

eridoice of Iheit haiing been lent by Mellitui See the lait note. 
Jose la. A.D. 6ot. Conect the date in the 
letter (with /fuary, ad Bed. I. 30) into " X. 
Kal. Jul. Indict. IV.," and it harmooiies with 
the iacti of the caie. Panlui DiacoQiu abo 

C. Letter to Meliitnf, after the Mhsioit had quitted Rome. 
Rctfacij the id- Grecorius Mellito AUati IK Praneia, [after June 22] 
Etheiben to de- A.D. 601. — Post discessum congregationis nostrae quae 
stioy (be bea- tecum cst. vaidc sumus suspensi redditi, quia nihil de 
then Mmplei, ^ '^ . r< 

and deiita Ad- prosperitatc vcstri itinens ^idisse nos conttgit. Cum 

wi"ihao ^D ^^^ Deus omnipotens vos ad reverent issi mum fratrem 
cbuidio. nostrum Augustinum episcopum perduxerit, dicite ei, quid 

diu mecum de causa Anglonim cogitans tractavi : videUcet quia fana 
idolonim destnii in eadem gente minime debeant ; sed ipsa quae in eis 
sunt idola destruantur, aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspei^tur, 
altaria constniantur, reliquix ponantur: quia si fana eadem bene 
constructa sun^ necesse est ut a cultu dsemonum in c*sequium veri 
Dei debeant commutari, ut dum gens ipsa eadem fana sua non videt 
destnii, de cwde errorem deponat, et Deum vemm o^noscens ac 
adorans, ad loca qusc consuevtt, famitjarius concurrat. Et quia boves 
Solent in sacrificio dxmonum multos occtdere, debet eis etiam hac de 
re aliqua sollemnitas immutari : ut die dedicatioms, vel natalitii 
sanctorum martyrum quorum illic reliquiae ponuntur, tabemacula sibi 
circa easdem ecclesias qux ex fenis commutatae sunt, de ramis arborum 
faciant, et religiosis conviviis sollemnitatem celebrent ; nee diabolo 
jam aaimalia immolent, sed ad laudem Dei in esum suum animalia 
occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant: ut 
dum eis aliqua exterius gaudia reservantur^ ad intcriora gaudia con- 
sentire faciiius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscindere 




impoGsibile esse non dubiiun est, quia et is qui summum locum ascen- 
dcre nititur, gradibus vel passibus non autem saltibus elevatur. Sic 
Isracliiico populo in .£gypto Dominus se quidem innotuit j sed tamea 
eis sacrificiorum usus qux diabolo soleb&t ezhiberc, in cuitu proprio 
rescrvavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praecipcret j qua- 
tcnus cor mutantes, aliud de sacpficio amitterent, aliud retinercnt : 
ut ctsi ipsa essent animalia qux offerre consuererant, vero tamen Deo 
Ytxc et noQ idolis immolantes, jam sacriiicia ipsa non essent. Hzc 
igitur dilectionem tuam prxdicto fratri nccesse est dicere, ut ipse in 
pncsenti illic positus perpeadat, qualiter omnia debcat dispensarc. 
Deus te incolumem custodial, dilectissime fili. 

Data die XV. kaiendamm Juliarum', imperantc domino nostro 
Mauricio Tiberio piissimo Augusto anno XIX^ post consulatum 
ejusdem domini anno XVIIL, indictione IV. " [Greg. Ef. XL 76 
(21. 1176)^ S. I. 30 (adding the date); 5./. 89; W. .rf/y. 7K 721.] 

leir way (at Lnxenil?); and 

Dot leare Rome until Joae i] {X. Cd. Jul.}. qnotM B.I. 19 and Ong. Ep. IX. 51, 55, 56 

Then arc no mtani of cortectiiig it. (old id.) (o prore it : which, howercr, thejr 

k Uuher, EpitU. Hib. Sytt. h) Ep. VII.. n^ mn^J fail to do. Luiniil iict a long way cait 

potts that Mctlitu and hii company vintcd of their probibk nnle. 

AJ3. 602 X 603a. Cmferemes ittwteM Auffatim and the &ituh Bishefs 

at Auguitin't Oak >>. 
Uoioainpteadi- BiCD.II.s. FiR ST CONFERENCE. — Interca Augustinus ad- 
m> l^oS^e?bv J"torio usus jEdilbercti Regis, convocavit ad suum coUo- 
s. Aagwiiii, 00 quium Episcopos sive doctores proximsc Brittonum provio- 
the °"Britiiii t^** 'D lf>co qui usque hodie lingua Anglorum Augmsti»mi 
Cbntch con- yic JJ est, robur Aufnistini, in con&nio Huicdorum et Oc- 
fonnt to that of , ' , ^ „ ° ' . ^ 

Rome. cidentalium Saxonum, appellatur : cccpitque eis tratema 

admooitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem 
evangclizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim 
Paschse Domlnicum diem suo tempore, sed a quarta decima usque ad 
vicesiraam lunam observabant : qux computatio octoginta quatuM an- 
norum circulo continetur. Sed et alia plurima unitati ecdesiasticx con- 
traria feciebant. Qui cum, longa disputatione habita, neque precibus, 
neque hortamentis, neque increpationlbus Auguscini ac sociorum ejus 
assensum prxbere voluissent, sed suas potius traditiones unlversis, 
qux per orbem sibi in Christo concordant, ecclesiis prxferrent, sanc- 
tus pater Aug^tinus hunc labortosi atque longi certaminis finem 
fecit, ut diceret : OiiKremus Deum, ^i habitare facit tman'mes m Jen* 


A.D. 595-^4-] ANGLO-SAXON PERIOD. 39 

Pa$rit fw, mt ipst moMf hsiTutart ctriettiims sipus Jigntttir, qua te^enda 
tra£tM, ^iMs tit vUs md hfgresaam rigKt i/ihu pr^eramdum. AddiKatwr 
aSfmt ^ir, et per cmjus prtces fittrit cwrsttu, Impu fidei tt eperatio Deo 
divota at^ue vmmhus sejatmJa crrdatttr. Quod cum adversarii inviti 
licet concederent, allatus ^ quidam de genere Aogltvum, oculorum 
luce privatus: qui cum oblAus Brittonum' sacerdotibus, oi! curationis 
vei sanationis honim ministerio perciperet ; tandem Augustinus, justa 
necessitate compulsus, flectit genua sua ad Patrem Domini nostri Jesu 
Christi, deprecans ut visum cseco, quern amiserat, restitueret, et per 
illuminationem unius hominis corporalcm in plurimorum corde fide- 
lium spiritalis gratiam lucis accenderet. Nee mora, iiluminatur 
cascus, ac venis summz tucis prxco ab omnibus pnedicatur Augustinus. 
Turn Brittoncs confitentur quidem intellexisse se veram esse viam jus- 
titix quam praulicaret Augustinus : sed non se posse absque suorum 
consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut 
secuodo synodus pluribus advenieatibus fieret. [M. H. B. 149 ^ S. I. 
104 ; IT. I. 24, 25.] 

Anguitin'i de- B^D. II. 3. SECOND CoHPCRENCE. — Qu<^ CU™ CSSet 

Sj'bf^™ statutum, venerant, ut perhibent, septem Brittonum 
poind (reelect- Episcopi t^ ct plures viri doctissimi, maxime de nobi- 
J^ a^' ^ lissimo coram monasterio, quod vocatur lingua Anglo- 
miuioD to the rum Baneantaimrg^ cui tempore illo Dinoot ^ abbas 
j^^ bj'^At praefiiissc narratur, qui ad prsefatum ituri concilium, 
Brin'ih Bi^oju venerunt primo ad quendam virum sanctum ac prudcn- 

acling by the , . , . ^. , -.1 

aiirke of icer- tem, qui apud COS anachofcticam ducere vitam sole- 
ninhennh. [,at, coDsulentcs, an ad prsedicationem Augustini suas 
deserere traditioncs deberent Qui respondebat : Si homo Dei est^ 
lefnimimi ii/mH. Dixerunt: Et imde hoe possumus pretare? At iile^ 
DmmmmSj inquit, ait: Tollitc jugum meum super vos, et discite a me 
quia mitis sum et humilis corde. Si ergo Augustinus Hie tmtis est et 
trnmUs corJe^ crediSile est y»* ju^m Christi et ipse portet^ et voiis portax- 
dmm e^erat : tin antem inmitis at snperhus eit^ constat quia non est de Deo, 
we^ue noUs ejus sernto curandus. Qui rursus aiebant : Et unde vel hoc 
£noscere valemus f Procuratej inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi 
adveniatj et ti votis adpr^inquMntiius adsurrexerity sdentes fuia famulus 
Cbriiti est, obten^eranter ilium audite : sin autem vot spreverit, nee coram 
vMs adtmrgere -ooluerit, cum sifis numere plures, et ipse tpematur a voiis. 
Fecerunt ut dixerat. Factumque est, ut venientibus illis scderet 
Augustinus in sella. Quod ilH videntes, mox in iram conversi sunt. 





eumque notantes superbix, cunctis quae dicebat contradiccre labora- 
bant. Dicebat autem eis, ^_yia in nn/tii ^dem Mstr^ cmmetn^mi^ 
immo miiverta/is eaUsir, csmtrariM gerith: et tdtmtw ti n* trii»t his ndbi 
oilemferare vnltis ; ut Fatcbs ntc tm^ert etUbretis^ ut tnhitteriitm i^ 
tizamJi^ fue Dn renatcimt/r^ juxta mvrtm stmettt Ramame tt apoitoUt^ 
ecclesit tomfleatis, ut gewti Awghrum mma iS^iaim verivm Dmmi pr^Ji- 
eetis, Ciftera tptx Mptisy ^ummvis Moriiitt nostril comtrMria, a^tammttr 
eumta teUrmiimis. At illi nil horum se facturos, neque ilium pro ardii- 
episcopo habituros esse respondebant : ronfcrentes ad inviccm, quia 
si moJo HoittS mdsitrgere niiluit^ quamto maps si ti suidi crperimMty jam nos 
fro nihilo contemnet. 

Quibus vir Domini Augustinus fcrtur minitans praedixisse, quia 
si pacem cum fratribus accipere nollent, beltum ab hostibus fbreot 
accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praEdicare, 
per horum maaus ultioaem cssent mortis passuri. Quod ita per 
omnia, ut praedixerat, Divino agente judicio patratum est. 

* * * Sicquee completum est praesagium sancti pontificis Augus- 
tini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad cxlestia regna sublato, 
ut etiam temporalis interitus ultione sentirent perEdi, quod oblata 
sibi perpetuae salutts consilia sprevcrant. \M. H. B. 150^ S. I. lOjj 
»r. I. sj, 26.] 

cia, and the Wett SiiDoi ; the ezccptioa bemg 
that the litto tben occnpied, dace A.D. 584 
{A. S. C.\ the plain of Qloucetttr ako, Dorth 
of the line above drawn, i.e. Hwicda at pait 
of it, which Eubteqoently became Mercian ; 
while Briton armiei piuhed as fat at Wan- 
boiough, near Swindon, in A.D. 591, and 
The line therefore drawn b<( Bede wonld form 
alio the confinet of Briton and Saxon at the 
iwriod, in twc localitiei — in the >i>utb-«)ut of 
OlouceMenbire, and again it the touth-weiteni 
lide of the county, near the moath of the 
Ayon, where the boundary of Qlouceiter and 
Somerset touches the Serein. And Augoitiii 
might hare reached either locality under the 
protection of the Bietwalda Eihelbett; the 
Weuex kingdom at the lime projecting a loit 
of tongue of Anglo-Saxon temtoiy westwudt 
from the kingdoms of Sustei, Kent, and Euex, 
along the tooth of the Thamei and the forest 
of Anderidi, to at leatt the weslem edge of 
Hants; and a still nirrower tongue liiithei in 
■ north-westerly directJon, consisting of most 
of Wilts and the south-western part of GloQ' 
cestershire, 11 far as the line of the ScTem 
fironi Gloncener to the mouth of the Avon or 

dr.— a slight b. 

lace* them next a I 
battle of Dagszsta 

* The date of the conferences is fixed to a 
later year than A.D. 601 by the receipt of the 
Raponaonts by Auguitin (late in A.D. 601) 
which dBtermined hii pontion reladrely to the 
British Bishops. And the aider of Bede's narra- 
conclnsire argument 
ir about the time of 
e. A.D. 603 (A- S. 
U. ana Bene nunseir). Bigebtrt dates them in 
A.D. 601. If Auguitin died in May, A.D. 604, 
the date is of course fixed for certain to one of 
the two preceding yean. 

^ Our one geographical mark for the spot it 
that it was upon the confines of the Hwicdi 
and Weisei as existing in Bede's time ; i. e. 
somewhere on a line running dote along the 
towns iDccestiTdy of Buiford, Kempiford, 
Cirencester, Balh, so ai to include all theie 
plica aitUMig the Hwicdi ; and >o along the 
south border of Gloucestershire to the Bristol 
Channel {A. S. C„ Flor. Wig., NtimtM, 
(^arltrs in Kembit) ; in other words, almost 
exactly the south-eanem and southern boun- 
dify of the present county of Gloucester. 
Now this nearly coincided with the boundary 
in Auguitin's time between the Britons, still 
occupying most of what was afterwirdi Mer- 


A.D. 595-'S04'] -4NCLO-5AXON PERIOD. 

dKraboali. Agiin. Ac Roman nndi wtudi 
left Kmt ind then Lmdon wettmrd, diridjng 
at Spem. nn dtha bj CirenceilEr to Gloacc*- 
ta, or bj Bath to Briitol ind the Serein, with 
a bnnch from Cireocestn to AuM on (he 
Srreni at the Puiage. And Gloucotei and 
iS point* beyond Ciiencater in that direction 
beiDg ezdnded, u tut being whhia Bede'i de- 
■criptioo, we are left to chooie between the 
■teighboorhood of Cirencciter oi Hnoe place 
on the Sneni neat Briitol oi Anit itielT. But 
CtTcocener Menu too fu eait for the BritUh 
Biifaopi to hare come, while either Anst or 
HKoe ipot on the Setern, pouiblr jut acniu 
die Sereio. between Anci and the mouth of the 
Atod, wonid luTC been ctmTcnientlj near to 
Caerieoa and eqaaAjr accenible with Cirencei- 
ter to AogniliiL Somewhoe in that neigh- 
bomhood, tlierefore, on the plain of the SeTcm. 
probablj itood Anguitin'i oak. (See alto the 
loloMSS. alia note 'below.) Aust itielf pnt- 
bablj deiirei iti name from Trajitlia Angaili. 
It ii called AiaUm in a charter of A.D. 691 ot 
693, in which a grant of landi there and at 
HcDburf it made to the church of WotccMei 
<f . C. D. XXXtl.). The beading of the 
Councfl io Willcins— Syiwdut WigDmieniit- 
is ioconect. "Sioodni Uthii Legion." {Ahh. 
Caaih. a. 601 ; and lee T0<. I. p. ill), con- 
tempoiaoeoiuly with the death of S. David, 
a perbapi connected with theie conferencn. 

' Tbere ii no tnutworthj evidence to ihow 
triw theie Bi$hap( were. Oiraldut Cambrcntit 
iDr S. 1 J. Mmtv. Ecd., WbarUm, AS. II. 
543) reajonablj mggeiti that *' le tunc am- 
pUod Wallia fine quim uqoe >d Sabrinam 
fl nv iii m dilatabat." And lee vol. I. p. 141. 
l^ive British ie« at least cenainlf then exitted, 
and probablj, inchiding Margam. lii, even 
withiD the modem limiti of Walet. There 
were aba perhape a few Bishop* in the Britiib 
Cbnrch in the position of Episcopal Abbati 
(lee vol. I. pp. 141-151). And Bishopiof tbe 
paiti of Britain ttien overrun bj the Saicmi 
nu^t hare and pcobabtj had Bed into Wales 
aod (tiO (nrvived. Picti and Scots alio, ac- 
csiding to later Chroniden ISigtbtrt in m. 
603, and H. Html. III.), joined Sit BiitODt at 
the conferencet. On the other hand, S. David 
is Bid to have died AJ>. 601, and poitibly his 
■ee was vacant. According to Welsh tradition 

Tbcttory ofOffo the Anglo-Saxon, " satus 
CI regio sanguine," who founded ■ monutery 
called Schuttem and the town of Offenbuig, 
near Freiburg, in Baden, ui A.D, 603, is taken 
by S. I. is6 and W. App. IV. 733, from no 
better aothortty than Mtaulir't Caanograpb. 
HI 314- It was a tradition of the place 
fboided on a conAiiion of Ofta and Ollb. 
Mabillon. ..4IH. Aawd. XVI. 64 


(lolo MSS. pp. 547 and 548), « Tbe»e are 
the Bishops who ^spoted with Auguitin, the 
Bishop of the Saaous, on the baidu of the 
Severn in the Foreil of Dean, namely: — 1, the 
Bisht^ of Caeifawydd, called Hereford ; a, the 
Bishop of Teilo. i. e. LUndalf ; 3, tbe Bithop of 
Llanbadam Vawr ; 4, the Bilhop of Bangor ; 
5, the Bishop of Llanelwy [S, Asaph] ; 6, tbe 
Bishop of Weeg ; 7, die Biihopof Morganirg." 
Tbe last-named must be identical with the 
Bishop of M>tgam, a Ke at this time lepaiate 
froni Llandaif (Li6. Landau., E£tor't Ap- 
ptndin. p. 614) ; and Weeg (on the Wye) ii 
conjectDied by the Editors of tbe lolo MSS., 
but with no historical ground, to have been a 
•ee of a Choiepitcoptu to Llandaif, probably 
UI EfgfOg. Horeden's list (ad an. 119Q; 
via. LlanlaC Uanbadam, Bangor, S. Aia[^, 
Chester, Hereford, and Worcester) ii tneaat 
to be one of the saSiagaiu of S. David's at 
a later period ; and is a mere blundering 
guess. So also is Oodwin'i (/» Epac. Mam. 
art, Sampson ; viz. Llandaff, Exeter, Bangor, 
S. Anph, Fetiu in Ireland, Hereford, and 
Bath), said to be taken « arbivii litait- 
vtntibta, Bale'i is of no anthorily, and it in- 
deed simply the Welih lilt here giren, with 
Weeg changed into Wicceniis, subsequently 
miilnletpieted into Woicetler. See them all 
in S. I ag and W. App. IV. 701. 

* For [he ■■ Answer of Dinoth to AuguWin," 

11 followed wi 
I. the si 

I certainly m 


of the monki of B 

gar by Eilielfrith the Wild, the pagan King of 
Nonhumbria, in A.D. 613 {.Arm. Tigtmaei 
and Conir. I, which Bedehad just narrated but 
without a date. The dateA.D. 607, given firrt 
in the A, S. C. appean to be a mere inference 
from the order of Bede's uanation — not a talc 
ground la rest upon — for whidi ihere n really 
no ground in Bede'i words at all. The only 
presumption that lies against the genuineneti 
of the diuse in the text relating to Augostin't 
death ii the absence of it from Alfred's trans- 
lation of Bede. and has been long lince tatia- 
factorily disposed of by Wheloc and Smith, 
Christian inauence bad little enough at any 
time to do with Ethelftitb, who was the GerceM 
of pagans. 

(vol.Lp.531). IiUinconsiitentwitbB.r.Q, 
and improbable if not impossible in itself. Itiib 
Scots were in that neighbourhood at the time 
at mittioTuiiea, bnt hardly Anglo-Saxons. See 
Lapptnbtrg (ed. Tbarpt), I, 136. etc., for the 
*hi^e story. Mabillon mentioni another 
"Offonit villa" and monastery near Tool, in 
Lorraine, ut tupra, 65. 



[L4in OF BtBDJBtr O* EBO.] 


A.D. 597x604. Laws rf Ki»g Etieliert*. 

Dif synJoH ISa damas ^ JE^l- Thtst art the dooms -which King 
iirkt cyming mtette om Agus^us jEtieJ^ht estailisitJ in the d/^ 

dagt. (f Augustin, 

I. Godcs feoh and ciricean xii 
gyldc. Biscopes fed) xi gyldc. 
R-eostcs feoh ix gyide. Diacones 
fecA vi gyldc. Cleroces feoh iii 
gylde. Cyric-friS ii gylde. N^yn- 
steres] friS ii gylde. 

II. Gif cyning his leode to him 
gehate^, and heom men |wer yfel 
gcdo, ii-bote, and cynioge I scil- 

m. Gif cyning art mannes ham 
driocse^, and ]r3er man tyswars 
hwxt gedo, ii-bote gebetc. 

1. The property of God and 
of the church, twelve-fold; a 
bishop's property, elcven-foldj a 
priest's property, nine-fold; a dea- 
con's property, six-fold ; a clerk's 
property, three-fold ; * church- 
frith,* two-fold ; * m . . . . frith,' 

2. If the king calls his 'Icod' 
to him, and any one there do them 
evil, [let him compensate withj 
a two-fold ' bot,' and i shillings 
to the king. 

3. If the king drink at aay 
one's home, and any one there do 
any < lyswe,' let him m^e two- 
fold «b6t' 

* The Uwl of ElhelbcTt, at well as thoe of 
the otbn Kentitb Kingi, arc taken Irom the 
Tixttu Roffmai, the only aadeat MS. in 
which thej arc toaoA. Tn thli copy, which it 
of the twellUi ceotDij. eacb (eriet is writtsi 
continnoiuly ; the tcTcnl laws being distin- 
guiihed, though not always accurately, by a 
large initial lettet. The nnmben prefixed li 

the 1 


from the edition 

d by Hicka in hit Ttaauna, and 
weie probably added by J. a Laet; foe the 
convenieoce of reference which they aSbrd, 
they are here retained . (7^6or:f*,/.p. i,nole*.) 
For a fnither account of the book or char- 
tulary called TaUus Rqffhaii, compled by 
Ernulf, who was Bishop of Rochettcr from 
A.D. 1114 to A.D. 1I14, see yobmon's 
Coaeai, I. p. viiL, Editor*! note *, Oxford, 
1850. Wilkins, like Spdman, giyei only 
three of theie lawi, omitting the remaiader as 
tecnlar. All the laws of Ethelbeit are here 
^Tco on account of the intereil which at- 

taches to them as set forth during Ihe fint 
period of transitioa from bartnric beatheniini 
to Christianity. Thorpe's teit and tnnslatioa 
are followed at exhibiting the reinli of nearly 
all that can be done by Anglo-Saxon sdiolai- 
ship for the illustration of these interestJDR 
ihoagh obtcate laws. Such of the wotdt kR 
untranslated by Thorpe as admit of a satisfac- 
tory explanation will be found in the Olotur; 
at the end of our Anglo-Saxon period. 

Il ii, of course, more exact and scholarly, in 
cases of difficulty, to leare a word untranslated, 
than to guess, as Wilkint and olhen of hii day 
too often did, or to ofier as a translation some 
approximate but inadequate Eaglisfa ward 
wbich would mislead ; but it may be well to 
note here that " lyswrt " in law 3 (" lawn " 
in law 73] is not a hatd technical word, but 
■ curious spelling of " leases," genitive of 
" leai," Ailwm, hand. Cf. Sebmtd, ad Inc. 


A.D. 595-604.] 


tv. Gif fngtma cyoinge stele, 
ix gylde ftHgyldc. 

V. Gif in cyningcs tunc man 
mannan oislea, 1 sdll. gebete. 



VI. Gif man frign 
ofeieah1S,cyaiage 1 sciil. to drihtin- 

VII. Gif cyninges ambiht-smi^, 
oppe laad-rinc mannan ofsleb'S, 
medmnan ieodgelde forgelde. 

nil. Cyninges mund-byrd 1 

IX. Gif frigman freum steliS iii 
gebete ; and cyning age thfct wite freeman, let him make three-fold 
and ealle ^a ashtan. ' bot j' and let the king have the 

< wite' and all the chattels. 

X. Gif man vrS cyninges nueg- 10. If a man lie with the king^ 
den-man geligeS, 1 scillinga ge- maiden, let him pay a ' bot' of 1 
bete. shillings. 

XI. Gif hio grindende |>eowa Ji. If she be a grinding slave, 
si(^ XXV -scillinga gebete. Sio let him pay a ' hot' of xxv sbU- 

4. If a freeman steal from the 
king, let him pay nine-fold. 

5. If a man slay another in the 
king's *tiJn,' let him make 'bot' 
with 1 shillings. 

6. If any one slay a freeman, 1 
shillings to the king, as *drihtin- 

7. If the king's * ambiht-smith,' 
or ' laad-rinc,' slay a man, let him 
pay a half *leod^eId.' 

8. The king's 'mund4>yrd,' 1 

9. If a freeottn steal frcHn a 

)iridde xii sdllingas. 

XII. Cyninges fed-esl xx scil- 
linga foigeldc. 

XIII. Gif on eorles tune man 
mannan ofslxhiS, xii scill. gebete. 

XIV. Gif wi'S eorles birete man 
geligeS, xii scill. gebete. 

XV. Ceorles mund-byrd, vi scil- 

XVI. Gif wi^S ceorles btrelan 
man geligelS, vi scillingum gebete j 
zt fxre aSeie fieowan 1 scsEttaj 
zt fare ];riddan xxx scftta. 

lings. The third [class] xii shil- 

12. Let the king's « fed-esl' he 
paid for with xx shillings. 

13. If a man slay another in an 
• eorl's ' * tun,' let him make * bot' 
with xii shillings. 

14. Ifa man lie with an 'eorl's' 
*birele,' let him make *b6t' with 
xii shilling. 

15. A ' ceorlV mund-byrd,' vi 

16. IfamanUewitha'ceorl's' 
' birele,' let him make ' bot' with 
vi shillings ; with a slave of the 
sewad [class], 1 'scsetts;' with 
one of the third, xxx ' scxtts.' 


XVII. Gifmaa in mannes tun 
xrcst geirneB, vi scillingum ge- 
bcte ; sejjc Kfter irneS, iii scil- 
lingas i si)>]>an gehwylc sdlling. 

XVIII. Gif man mannan wasp- 
num bcbyre^ J»sr ceas weortS, 
and man nznig yfel ne gedeS, vi 
scillingum gebete. 

XIX. Gif weg-re^ si gedon, vi 
scillingum gcbcte. 

XX. Gifman]K)nemanofslxb3, 
XX scillingum gebete. 

XXI. Gif man mannan ofslxh'S, 
medume leod-geld c scillinga ge- 

XXII. Gif man mannan ofsbcb'S 
at openiim grasfe, xx scillinga for- 
gelde, and in xl nihta ealne leod 

XXIII. Gif bana of landc ge- 
wite^, f>a magas healfne leod for- 

XXIV. Gjf man frigne man ge- 
bi . . e$ XX scill. gebete. 

XXV. Gifmanceorlaeshlaf-xtan 
ol^lxh^S, vi scillingum gebete, 

XXVI. Gif lact ofeheh? Jwne 
selestan, Ixxx scil, forgelde ; gif 
]>ane o^rne ofslxhS, Ix scillingum 
forgelde y ]>ane ]>riddan, xl scillin- 
gum foigelden''. 

XXVII. Gif friman edor-brec8e 


1 7. If anj one be the first to 
make an inroad into a man's 
•tun,' let him make *b6t' with 
vi shillings; let him who follows, 
with iii shillings j after, each, a 

18. If a man furnish weapons 
to another where there is strife, 
though no evil be done, let him 
make 'hot' with vi shillings. 

19. If 'w^-reaf' be done, let 
him make *b6t' with vi shil- 

30. If the man be slain, let him 
make <bdt' with xx shillings. 

31. If a man slay another, let 
him make < bot' with a half • leod- 
geld' of c shillings. 

22. If a man slay another at an 
open grave, let him pay xx shil- 
lings, and pay the whole 'leod' 
within xl days. 

23. If the slayer retire from the 
land, let his kindred pay a half 

24. If any one bind a freeman, 
let him make ' bot' with xx shil- 

25. If any one slay a * ceorl's' 
• hlaf-seta,' let him make ' bot' 
with vi shillings, 

26. If [any one] slay a 'laet' 
of the highest class, let him pay 
Ixxx shillings; if he slay one of 
the second, let him pay Ix shil- 
lings ; of the third, let him pay xl 

37. If a freeman commit 


A.D. 595-*'4-!l ANGLO-SAXON PERIOD. 

[lawi or KTHiumT or kbnt.] 
gedeS, vi scillingum gebete. 

XXVIII. Gif man inne feoh ge- 
nime^, se man iii gelde gebete. 

XXIX. Gif fri-man edor gegan- 
ge^, iv sdllingum gebete. 

xxX. Gif man mannan oftlea, 
agene scxtte, and untacne ko 
gehwilce gelde. 

XXXI. Gif friman wi-S fries 


• edor'-breach, let him make * bot' 
with vi shillings. 

z8. If any one take property 
from a dwelling, let bim pay a 
three-fold ' bot." 

29. If a freeman pass over an 
'edor,* let him make *b6t' with 
iv shillings. 

30. If a man slay another, let 
him pay with his own money, 
and with any sound property 

31. If a fteeman lie with a 
mannes wifgel^eSjhis wer'^lde freeman's wife, let him pay for 
abif^, and oSer wif his agenum it with his * wer-geld,' and pro- 
scztte begete, and |>!cm o^Srum vide another wife with his own 

t ]>am " gebrenge. 

xxxii. Gif man riht ham-^cyU 
^rhstinS, mid weor^e forgelde. 

XXXIII. Gif feax-fang geweorS, 
1 scxtta to bote. 

xxxiv. Gif banes blice weorSeS, 
iii scillingum gebete. 

XXXV. Gif banes bite weoriS, iv 
scillingum gebete. 

XXXVI. Gif sio uterre hion ge- 
brocen weor^SeS, x scillingum ge- 

XXXVII. Gif butu sicn, xx scil- 
lingum gebete. 

xxxviii. Gif eaxle gel^med 
weorBc^S, xxx scillingum gebete. 

xxxix. Gif eare of weorS asla- 
gen, xii scill. gebete. 

' Lft, h«n'. T. 

money, and bring her to the 

32. If any one thrust through 
the • riht ham-scyld,' let him ade- 
quately compensate. 

33. If there be *feax-&ng,' let 
there be 1 scxtts for * bot.' 

34. If there be an exposure of 
the bone, let * bot' be made with 
iii shillings. 

35. If there be an injury of the 
bone, let • bot' be made with iv 

36. If the outer 'hion' be 
broken, let 'bot' be made with x 

37. If it be both, let *b6t' be 
made with xx shillings. 

38. If a shoulder be lamed, let 
*b6t' be made with xxx shillings. 

39. If an ear be struck ofF, let 
' bdt' be made with xii shillings. 




XL. Gif o{!er «are nawifat ge- 
here^S, xxv scill. gebcte. 

XLi. Gif eare Jiirel wcoriSciS, iii 
scill. gebete. 

XLii. Gif care sccard weorSrfS, 
vi scill. gebete. 

XLiii. Gif cageofweoriS, Iscil- 
lingum gebcte. 

XLiv. Gif mu5 oppe cage woh 
weorSeS, zii scill. gebete. 

XLv. Gif nasu J»yrel weortS, ix 
scillingum gebete. 

XLvi. Gif hit sio an hieore, iii 
adll. gebete. 

XLvii. Gif bubi J)yrele sien, vi 
scilL gebete. 

XLviii. Gif nasu xlcor sceard 
weorS, gehwilc vi sdll. gebete. 

xux. Gif (>irel weorS, vi scill. 

L. Se)>e cin-ban fbrslsehS mid 
XX sdllingum fbi^lde. 

LI. JEt fram fcower toSum 
fyrestum, act gehwylcum, vi scil- 
lingas ^ sc tO'S se ]iaiiiie bistandef! 
iv sciit. se)>c ponuc bi \>am stan- 
dee lit scill. aad ^oiine si[>J>an 
gehwilc scilling. 

Lii. Gif spRccawyrd weort!,xii 
scillingas. Gif wido-bane ge- 
broced weorBriS, vi scill. gebete. 

Liii. Se\>e earin jjuihstinB vr 
scillingum gebete. Gif earm for- 

CHURCH. [Auousnw, 


40. If the other ear bear not, 
let *bdt' be made with xxv shil- 

41. If an eai be pierced, let 
' bot' be made with iii shillings. 

42. If an ear be mutilated, lee 
' bot' be made with vi shilliogs, 

43. If an eye be [struck] out, 
let ( bot' be made with 1 shillings. 

44. If the moutii ot an eye be 
injured, let *b6t' be made with 
xii shillings. 

45. If the nose be pierced, let 
* bot' be made with ix shillings. 

46. If it be one *ala,' let *b6t' 
be made with iii shillings. 

47. If both be pierced, let 'bot' 
be made with vi shillings. 

48. If the nose be otherwise 
mutilated, for each let *b6t' be 
made with vi shilHi^ 

49. If it be pierced, let *b6t' 
be made with vi shillings. 

50. Let him who breaks the 
chin-bone pay for it with xx shil~ 

51. For each of the four front 
teeth, vi shillings; for the tooth 
which stands next to them, iv 
shillings^ for that which stands 
next to that, iii shillings j and 
then afterwards, for each a shil- 

ji. If the speech be injured, xii 
shillings. If the collar-bone be 
broken, let 'bot' be made with 
vi shillings. 

53. Let him who stabs [an- 
other] through an arm, make * bot ' 


A.D. 595-*5o4-] jINGLO-SAXON period. 


broceo weoriS, vi scill. gebete. 


with vi sliillings. If an arm be 
broken, let him make ' bot' with 
vi shillings. 

54. If a thumb be struck off, 

IX shillings. If a thumb nail be 

off, let ' bot' be made with iii 

shillings. If the sliooting (i, e. 

gebete. Gif man mtddel-fii^r fore) finger be struck off, let * bot* 

uv. Gif ))uman of-aslseh^, xx 
sdll. Gif ^uman mcgi of we- 
orSeS, iii scill. gd>ete. Gif man 
scyte-finger of-aslxb^, viii scill. 

of-asla^S, iv scill. gebete. Gif 
man gold-finger of-aslsehi$,ri sdll. 
gebete. Gif man ^ne iTtlao fin- 
ger of-aslich^, xi sdll. gebete. 

L.V. JSX )?am ncglum gehwyl- 
cum scilling. 

Lvi. J£X )jam IxFcstan wlite- 
wamme, iii scill 
maian, viscilL 

LTiu GifmanoScmemidfyste 
in naso slxhfS, iii scill. 

be made with viii shillings. If 
the middle finger be struck off, let 
< bot' be made with iv shillings. 
If the gold (i. e. ring) finger be 
struck off, let ' bot' be made with 
vi shillings. If the little finger 
be struck off, let * bot' be made 
with xl shillings. 
^^. For every nail, a shilling. 

Lviii. Gif dynt sic, scilling. 
Gif he heahre handa dyntes on- 
fehS, scill. fbigelde. 

ux. Gif dynt sweart sie buton 
waedum, xzx scxtta gebete. 

L^ Gif hit sie binnan 
gehwilc XX scsetta gebete. 

LXi. Gif hrif wundweorSeiS, xii 
scill. gebete; Gif he }>urh-)iirel 
weorSeS, xx scill. g^>ete. 

56. For the smallest dis^ure- 
j and xt )>am ment of the (act, iii shillings j 
and for the greater, vi killings. 

^7. If any one strike another 
with his fist on the nose, iii shil- 

58. If there be a bruise, a shil- 
ling; if he receive a right-hand 
bruise, let him [the striker] pay a 

59. If the bruise be black in a 
pare not covered by the clothes, let 
' bot' be made with xxx * scietts.' 

60. If it be covered by the 
clothes, let ' bot' for each be made 
with XX ' scsetts.' 

61. If the belly be wounded, 
let ' bot' be made with xii shil- 
ling?; if it be pierced through, 
let 'bot' be made with xx diil- 
lings. , 



LXii. Gif mao g^med wt- 
orSeS, XXX scill. gebete. 

LXiii. Gif man cear-wund sie 
iii scill. gebete. , 

LXiv. Gif man gekyndelice lim 
awyrdeS prym Icud-geldum hine 
man fbigeldc. Gif he fturhstinlS 
vi scill. gebete. Gif man in- 
bestin'S vi scill. gebete. 

Lxv.. Gif Jwoh gebroccn wc- 
ortSeiS, xii scllliagum gebete. Gif 
he healt weorJS, Jner motan freond 

Lxvi. Gif rib forbrocen weori5, 
iii scill. gebete. 

Lxvii. GifmanJ>eoh))urhstingiS, 
stice gebwike vi scillingas. Gife 
ofcr ynce, scllling. at twam 
ynoim, twegen. ofcr ))iy, iii scill. 

Lxviii. Gif wselt wuod wc- 
orSe%, iii scillingas gebete. 

LXix. Gif fbt of weortSeS 1 sdl- 
lingum fOTgelden ^. 

Lxx. Gif sec mycle ta of 
wcor^eiS x scill. forgelden*. 

Lxxi. Mt Jjam oSmm taum 
gehwilcum, healfgelde, ealswasct 
}>am fingrum ys cwidcn. 

Lxxii. Gif pATC mycdan taan 
naegl of weoriSe'5, xxx scaetta to 
bote ; set Jiam olSnim gehwilciun z 
sciettas gebete. 

iJCXiii. Gif fri-wif looJx>re les- 


6a. If any one be 'g^emed,' 
let ' bot* be made with xxx shil- 

63. If any one be ' ccar-wund,' 
let *b6t' be made with iii shil- 

64. If any one destroy [an- 
other's] organ of generation, let 
him pay him with iii * leud-gelds :' 
if he pierce it through, let him 
make * bot' with vi shillings ; if it 
be pierced within, let hiro make 
'bot' with vi shillings. 

65. If a thig^ be broken, let 
'bot* be made with xii shillings^ 
if the man become halt, then the 
friends must arbitrate. 

66. If a rib be broken, let * bot* 
be made with iii shillings. 

67. If a thigh be pierced 
ttiFou^ for each stab vi shillings^ 
if (the wound be) above an inch, 
a billing; for two inches, ii; 
above three, iii shillings. 

68. If a sinew be wounded, let 
' bot* be made with iii shillii^. 

. 69. If a foot be cut off, let 1 
shillings be paid. 

70. If a great toe be cut off, let 
X shillings be paid. 

71. For each of the other toes, 
let one half be paid, like as it is 
stated for the fingers. 

72. If the nail of a great toe be 
cut off, XXX ' scartts' for ' bot j* for 
each of the others, make 'bot* 
with X ' scfetts.' 

73. If a freewoman * loc-borc* 

fim aiggntt fbrgdde. 


A.D. 595-^So4-] ^NGLO-SAXON PERIOD. 

wxs hwzt gedeS, xxx sctll. ge- 

Lxxiv. Mx^S-bot si swa friges 

Lxxv. Mimd ]>arc betstan wi- 
duwan eorlcundrc I scillinga gc- 
bcte. Dare oSre, xx sdll. )>are 
fuiddan, zii scill. (^are feoriSan, vi 

ucxvi. Gif man widuwan un- 
agne genimefS, ii gelde seo mund 

Lxxvir. Gif man ms^ gebi- 
grt ceapi, geceapod sy, gif hit iin- 
focnc is ^ gif hit ^nne Bicoe is, 
ef « Jwr sEt ham gebrenge, and him 
man his scsct agefe. 

ucxviii. Gif hio cwic beam 


commit any • Icswe,' let her make 
a ' hot' of XXX shillings. 

74. Let <maiden-b6t' be as 
that of a freeman. 

75. For the ' mund' of a widow 
of the best class, of an ' eorVs' de- 
gree, let the 'bot' be 1 shillings; 
of the second, xx shillli^; -of the 
third, xii shillings; of the fourth, 
vi shillings. 

76. If a man cany off a widow 
not in his own tutelage, let the 
•mund* be twofold. 

77. Ifa man buy a maiden with 
cattle, let the bai^ain stand, if it 
be without guile ; but if there be 
guile, let him bring her home 
again, and let his property be re- 
stored to him. 

78. If she bear a live child, let 
gebyre*, healfhe scat age, gif her have half the property, if the 

ceorl XT swylteB. 

Lxxix. Gifmid beamiimbugan 
wiUe, healfhe scaet age. 

Lxxx. Gif ceorl agan wile, swa 
an beam. 

Lxxxi. Gif hio bearn ne geby- 
re%, fiedering-magas fioh agan 
and morgengyfe. 

Lxxxii. Gif man mazgS-man 
nede genimeS, ^am agende 1 scil- 
linga, and aeft xt )>am agende, 
sinoc willan, aet-gebicge. 

Lxxxiii. Gif bio o^rum mien 
in sceat bewyddod si, xx scillinga 

husband die first. 

79. If she wish to go away with 
her children, let her have half the 

80. If the hu^>and wish to have 
them, [let her portion be] as one 

81. If she bear no child, let her 
paternal kindred have the * fioh' 
and the * morgcn-gyfe.' 

82. If a man carry off a maiden 
by force, let him pay I shillings to 
the owner, and afterwards buy [the 
object erf] his will of the owner. 

83. If she be betrothed to an- 
other man in money, let htm 
make < bot' with xx killings. 



LXXXiv. Cif gzngang gewe- 
. orSe^, XXXV scilL and cyninge 
XV scillingas. 

ucxxv. Gif man mid esnes 
cwynan geligeiS, be cwicum 
ccort, ii gebete. 

LXXxvi. Gif esnc oSerne ofslea 
unsynnigne, ealne wcorSe for- 

Lxxxvii. Gif esnes cage and 
foot of weorSeS aslagen, ealne 
wcorSe hine forgelde. 

Lxxxviii. Gif man mannes esne 
gebindeS vi scill. gebete. 

Lxxxix. Dcowses weg-rcaf se 
iii scillingas. 

xc. Gif l>eow stele* ii gelde 



84. If she become 'gsengang,' 
XXXV shillings j and xv shillings 
to the king. 

85. If a man lie with an 
'esne's' wife, her husband still 
living, let him make two-ftJd 

86. If one * esne' slay another 
unofiending, let him pay for him 
at' his iiill worth. 

87. If an 'esne's' eye or foot 
be struck out or off, let him be 
paid for at his full worth. 

88. If any one bind another's 
*csnc,' let him make 'bot' with 
vi shillings. 

89. Let the 'w^-reaf' of a 
' theow ' be iii shillings. 

90. If a ' theow ' steal, let him 
make two^ld ' hot.' 

[S. I. ia7i Textus Roffeniis, ed. Hiame, p. i; Hiektt, Diss. Epist. 
p. 89 i Johnsons Canons J I. 83 ; Wilkint, Leges Anglo-Sax. p. i ; W. 
I. 39 ; Thorft^ Andtnt Lunus, 1 ; Stkntid, Gtset%e der AngelSaehsen^ 

B.£0. II. 5. — winter csetera bona quae genti suae consulendo confcrebat 
(jEdilberct), etiam dccreta illi judiciorum, juxta exempla Romanonim, 
cum consilio sapientium constituit ; qua conscripta Angldrum ser- 
mone hactenus habentur et observantur ab ea; in quibus primitus 
posuit "qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vcl Ecclesia; 
vel Episcopi vel reliquorum ordinum ftirto auferrct j" volens scilicet 
tuitionem eis quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. 
[Jtf. H. B. 154.] 

A.D. 597 X 604. Canon respecting Marriage tstatlished in the English 
Chnreh fitm the time of Augmstin ». 

RMpectiiigilur-, BONIFAC MOGUBT., ad Zach. Pafr. Epist. LI. |^A.D.74!1, 

dt^<ri^^«nd y*** ^ Mar."] * * * Laicus quidam magnx persona:, ad nos 
a couiin't wife, ventens, dicebat sibi ab apostolicse sedis pontifice sanctc 


A.v. J95-604.] ^NGLO-SAXON PERIOD. 5I 

md in the tWtd memcttiiGregorio datam iuissc licentiam*', ut in matrimo- 
itptt of con- nium acciperet viduam avunculi sui, qux ct ipsa fiiit uior 
"°*™''^' consobrioi sui, et ipsa illo vivcnte discessit ab eo, ct isti 
viro, qui nunc earn accipere desiderans, aifirmat sibi licentiam datamj 
Id tcrtia gCDcratione propinqua iUius esse dinoscitur j et votum vovit 
Deo castitatis, et velata fuit j et itenun abjecto velamine, tnaxitata. 
Talc enim matrimoniuin supradictus homo sibi ab Apostolico affirmat 
esse pennissum. Quod aon aestimamus esse venim, quia Synodus et 
Ecdesia in qua natus et nutritus fiu, id est, in transmarina Saxonia, 
Luoduncnsis s]rDodus% quae imprimis a discipulis Sancti Gr^orii, id 
est, Augustino, Latiieiiti<^ Justo, MelUto Archiepiscopis, constituta 
et otdinata fiiit, talem copulam et matrimonium maximum scelus et 
tncestum et hoiribiie flagitium et damuabile piaculum fieri ex aucto- 
ritate Saax Scripturae judicabant. [EJ. JViiriJpwtimy p. 1 08.] 

■ Thii i> tniufonned bj Wakins (iftec tarj). London itielf it the time of Booifice't 
Sfichnaii) into > fpedal Conndl of London. writiiig wii the mon unimpoituit of <iU the 
ij}. 605. It miy be qnotioned whether leet of EngLHtd. KBubleTi concloiioni ic- 
dK uknovledgiiieiit of nidi i cubc id the ipecting the precedency of the leet of the pro- 
En^ Church oDght to be d«ted >o fu back vince of Canteiliury prior to Egbert, c 800, 
u Aogwiii hinuelf, who probiUj tried to act place London the last of all except the re- 
i^agGregDij'iconlraiynileCfie^pwu, Aiaa. cent one of SeLie; (P>ef. to C. D., p. xot. 
v.). S. floniftce (bom probably in A.D. 680) note). Thii remark bean igsiiul the genuine- 
foaoi the iDicter mle admitted without quel- oeu of the leriei of letten reipecting the in- 
lioi by the Church of England in hi> own prenucy of Canterbvy, produced by Lanfranc 
tine, and uppoted that it had been ilwayi 10. iuA.D, 107a. See below, p. 6j,onthe lelterof 
» See abOTC, in 8. Ong. Snfcia^A<au. V. Pope Boniface IV. to Elhelbett. AD. 610. If 
* Tldi phraic iccms to indicate that the the phrase, however, be interpreted to mean not 
oripaal plan of Pope Gregory, according to the synod of the province of London, bat the 
wUch LondoQ mt to be the southern archi- lynod held habitually at London, some weight 
epKopale. had not dropped out of tight in may be attached to it ai deteimining the lo- 
tke tooth any more thui the corjeipooding eaEtj of Cloreiho, the appointed habiiual 
(Utofit relitiiiglo York and iti twelve tuf- meeting- place of English tynodt from A.D. 
fiagant had in the north of England, so late a> 673, and the actual place of their meeting in 
ihe dffla of Boniface (middle of the 8th ceo.- A.D. 747. See below, under that year. 

AJ>, 597-604. CmuK rttpecting B^t'um istaiilithtd m tht Emglisb 
Church from the time ^ Aupitt'm '. 
fcwoeation of Zacharias Papa aJ Bemifac. Megmt, [A.D. 748, Jtf«j' I.] 
b, B^^^2 * * * Primum capitulum pro synodo provincise in qua 
'''*™l^ natus et nutritus es, quam et in gentem Anglotum et 
Saxooum in Britannia insula, primi priedicatorcs ab Apostolica 
scde missi, Augustinus, Laurentius, Justus, et HoDorius, novissimc 
et tuts tcmporibus Theodorus Grscco-Latinus, ante philosophus et 
Athenis eruditus, Romz ordinatus, palllo sublimatus, ad prxfatam 
Britaoniam transmissus judicabat et gubernabat. In ilia tale decre- 



turn et judicium firmissime prgeceptum et diligenter demonstratum 
esse dinoscitur, ut quicunque sine inrocatione Trinitatis lotus fiiisset, 
quod sacramentum r^eaerationis non haberet. * * * Hoc quoque 
observasse in supradtcta synodo saccrdotes, ut qui vel Unam Personam 
de Trinitate in baptismo non nominaret, illud baptismum esse noo 
posset : quod pro ccrto veram est, quia qui Unum ex Sancta Trinitate 
confessus non fiierit, perfcctus Christianus esse non potest. [Imter 
Epp. S. BoMff. UiXXn. ed. fVurdtweiWj p. 235; also in GrMtism^ De 
Comteer. Diit. IV. In Synodo j^nglamm.'] 

A.D. 604, jipril 28. Chmttr ffEtheltert to Rochester Cathedral. 

■{■ Regnante in perpetuum Domino noetro Jesu Chnsto Salvatore < 
Mense Aprilio, sub die IIII. Kl. Maias, Indictione VII., ^o Aethit- 
berhtus Rex filio meo Eadbaldo admonitionem catholicac fidei optabl- 
lem. Nobis est aptum semper inquirere qualiter per loca sanctorum 
pro animx remedio vel stabilitate salutls nostrx, aliquid de portionc 
terrse nostrx in subsidiis servorum Dei, devotissima voluntate debea- 
mus offerre. Ideoque tibi, Sancte Andrea, tuzque ecclesiac qux est 
constituta in civitate Hrofibrevi, ubi pra^sse videtur Justus Episcopus, 
trado aliquantulum telluris mei. Hie est terminus doni mei^ fram 
SuSgeate west, andlar^es wealles, o^ noriSlanan to stnete ; and swa east 
fram stncte o^ doddii^yman ongean biadgeat. Si quis vero augcre 
voluerit banc ipsam donacionem augeat itii Dominus dies bonos. Et 
si prxsumpserit minucrc aut contradicere, in conspcctu Dei sit dam- 
natus et sanctorum ejus, hie et in xtema saecula, nisi emendaverit 
ante ejus transitum quod iniquc gessit contra Christianitatem nos- 
tram. Hoc cum consilio Laurencii Episcopi et omnium principum 
meorum, signo sanctx crucis confirmavi, eosque jussi ut mecum idem 
facereot. Amen. \Textus Reffentis^ fol. 119; K.C.D.I.^ Man. AmgL 
I. 162.] 

A.D. 597 X 604. Rule given by S, Gregory to the English on the 
Emier Fasts. 

HsEc sunt jejunia, quae S. Gregorius genti Anglorum pnedicari 

Sunt quatuor jejunia quatuor temporum anni ; id est, veris, xstatis. 



A.D. 595-^4-] JiNGLO-SAXON PERIOD. 53 

autumni et hyemis. Jejiuiium primum in prima hebdomads Quadra- 
gesimx} jejimium secundum in hebdomada post Pentecosten; jeju- 
nium tertium in plena hebdomada ante autumnaie sequiaoctium j 
jejuntum quartum in plena hebdomada ante natale Domini. Jejunium 
in tcria scxta per totum annum nisi a Fascba usque ad Pentecostcn, 
aut si major fcstivitas ftierit. {_JUansi, X. 446, ex MtUitamemtii ad cedi- 
ctm BMrch^Ji, w Jiff. Codke Z^uexii.J 

Tbi* ODOD ii plieed b; Minn u No. Tlut Qngor; did give the Engliih i lule for 

JJUUL ID m Appenlii to the Act! of ths obterruice of the Ember Dtyi wu bc- 

Gngarf SiM pnbliihed by him. He i> in- liered b; tfae Engliih Church, if not certaiolf 

dined to doubt the iDtbonhip of the canon, At early m the 8th caitury, wbcn it ii 

nd addi the following note ; "CuxmXXXlI. uiumed in the aniwen itcribed to Archbiibop 

b quo ledei ceiti jejunioruni qnitaoi tem- Egbert — by the Council of Eahun in the I itb. 

ponun uagnati eit, ad QiegoriuDi VII. re- See ^'obuofi'i Ciuo>u((4.iliiroi>\7. 173-176, 

fereodu, com uiqae >d euu Ktatem incertim 180, 486 ; but the endeoce thae uUnced. 

Kdem jcjunia hcc habcrent, ut probat Htvra- although ^lufEcient to Ehake the authoiity of 

MRO. torn. II. p. i6t, in Diutrl. dt Jtjumit Montoii oa the poiut, teemi inniiEcieni to 

Qmatiar Ttmpanan, cap. VII." (p. 449). It ii eMabliih the lolboiticil; of thii fonn of the 
iccotdioglj marked u qwrioui by Dr. JilH. 

Epitaph of S. Augustin in the Monastery of SS. Peter and Paul 
AT Canterbury. 

B.£D. II. 3. — Hie requiescit dominus Augustinus Doruvemensis 
Archiepiscopus primus, qui olim hue a beato Gregorio Romanx urbis 
pontifice directus, et a Deo operationc miraculomm suffiiltus, JEdi\- 
beictum regem ac gentem iltius ab idolorum cultu ad Christi fidcm 
perduxit, et completis in pace diebus officii sui, defimctus est septimo 
Kalendas Junias, eodem rege regnante. [M. H. B. 15a.] 


1. A.D. 601 X 604. Fragmentt of Lttters to S. Auputin^ Mttrilmted by 
GrMtiam to Gregory the Great *. 

_, ,, . Gregorius Auntt'mo Anrlorm* Epitcofo. — Dcnique 

Kues 01 nuting ** '^ .... 

au] lEipectiiig sacerdotes et diaconi et reliqui omnes quos ecclesiastici 
iheLori'iD»y. ^g^^J^ dignitas exornat, a quinquagesima propositum 


54 ENGLISH CHURCH. [AuctwriN, 

[ttimnoHAaLa un> ipinuoin docuhkxti.] 
jejimancii suscipiaat, quo et aliquid ad pcnsum saactae institittioius 
adjiciant, et «onun qui in laicali ordine consistunt observantiatn sicut 
loco ita religione prgeccllant. 

£>e ipsa vero die Dominica hsesitamus quidnam dicendum sit, cum 
omnes laid et sseculares ilia die plus solito oeteris diebus accuratius 
cibos carnium appetaat, et nisi nova quadam aviditate usque ad me- 
diam noctem se ingurgitent, noti aliter se hujus sacri temporis obscr- 
vationem suscipere putant : quod utique non rationi sed voluptati imo 
cuidam mentis cxcitati adscribendum est ; unde nee a tali coosuetu- 
dine averti possunt, et ideo cum venia suo ingenio relinquendi sunt, 
ne forte pejores existant si a tali consuetudine prohibeantur : ut enim 
^t Salomon, " Qui multum emungit, elicit sanguinem." 

Et fait fauca] Par autem est ut quibus diebus a came animalium 
absttnemus, ab omnibus quoque qux sementinam camis trahunt ori- 
ginem jejunemus, lacte videlicet, caseo, et ovis. 

Et pest panca] Caetemm piscium jus ita Christiano relinquitur ut 
hoc ei infirmitatis solatium, non luxurtse pariat incendtum. Denique, 
qui a came abstinet, nequaquam sumtuosiora marinarum belluanim 
convivia pneparet. 

Vinum quoque ita bibere psrmittitur ut ebrietatem omnino fugia- 
mus : alioqui restat, ut omnia qua: coipori libent, similiter faciamus. 
\Gng. Opp. II. 1302, in App. ad Eputt. XllJ^ from GratiMMy Dist.IK 
CaaoM 6.] 

• Spurioiu KCDidiDg 10 iiSi. They come □ri^ii>tl]' from Iro, Owrd. IV, 19. 

II. A.D. 605. Charter ef Ethelbert tc S. Peter'i^ afieruiariis 
S, jiuguttim't Menasttry^ at Camterimy. 

iff In Nomine Domini nostri Jesu Christi. Omaem hominem 
qui secundum Deum vivit, et remunerari a Deo sperat et optat, 
oportet ut piis precibus consensum hilariter ex animo pnebeat. 
Qupniam certum est tanto fecilius ea qu« ipse a Deo poposcerit 
consequi posse, quanto et ipse libentius Deo aliquid concesserit. 
Quocirca ego j^thilberhtus Rex Cancix cum consensu venerabilis 
Archiepiscopi Augustini, ac principum meorum, dabo et c»acedo [Deo] 
in honore Sancti Petri aliquam partem teme juris mci, qua jacet in 
oriente civitatis Dorobernis : ita duntaxat, ut monasterium ibi con- 
struatur, et res quam supra memoravi in potestate abbatis sit qui ibi 
fuerit ordinatus. Igitur adjuro et prxcipio, in nomine Domini Dei 


*-0- 595-604-] ^NGLO-SjiXON PERIOD. 55 

[apwnoiuBU DocinuHn iutbd aj>. 601-605.] 
ommpotentis, qui est omnium rerain Judex Justus, ut prxfata terra 
subscripta donatione sempitemaliter sit coofirmata, ita ut nee mihi, 
ncc alicui successonim meorum, Regum aut Principum, sive cujus 
libct conditionis dignitatibus et egciesiasticis gradtbus, dc ea aliquid 
fraudare liceat. 

Si quts vero de hac donatione nostra aliquid minuere aut irritum 
facere temptaverit, sit in prxsenti separatus a sancta communione 
corporis et san^nis Christi, et in die judicii, ob meritum malitix 
siuE, a consoTtio sanctorum omnium segregatus. Circumcincta est 
hscc tarra his tenninibus. In oriente ecclesia Sancti Martini; in 
SKridie via of Burhgate ; in ocddente et in aquilone Druting Straet. 
Acta in civitate Dorobemi, anno ab iacamatione Christi DCV., in- 
dictione 8. 

^ Ego jCthilberhtus Rex Cantix sana mente integroque consiiio, 
donationem meam signo sanctx crucis propria manu roboravi con- 
finnavique. [^ElmhMt, JUS. Aul. Trim. CoMtaS., printed in K. C. D. U.* ; 
S.1. 118; W. j4j>p.IF.j2Si E/Mbain,eii. Hardwiei, pp. 109, 110.] 

HI. A.D. 605, Jam. 9. SetmJ Charter tf/ExHELBEBT *• SS. Peter and 
Paul's^ afitrwards S. Auptsth^s MmiMtery^ Cantnkitrj *. 

i{< In Nomine Domini nostri Jesu Christi. Notum sit omnibus, 
tam praesentibus quam postcris, quod ego v£thi)berhtus Dei gratia 
Rex Anglorum, per evangelicum genitorem mcum Augustinum de 
idolatra factus Christicola, trkdidi Deo per ipsum antistitem aliquam 
partem terrsc juris mei sub orientali muro civitatis Doroverniae, ubi 
scilicet per eundem in Christo institutorem monastcrium in honore 
principum Apostolorum Petri et Pauli condidi, et cum Ipsa terra, et 
cum omnibus quae ad ipsum monastcrium pertinent, perpetua liber- 
tate donavi, adeo ut nee mihi, nee alicui successorum meortim R^um, 
ncc uUi unquam potestati, sive ecclcsiasticx, sivc seculari, quidquam 
inde liceat usurpare, sed in ipsius abbatis sint omnia libera ditione. 

Si quis vero de hac donatione nostra aliquid minuere aut irritum 
^crc temptaverit, auctoritate Dei et beati Fapz Gregorii, nostrique 
Apostoli Augustini, simul et nostra imprecationc, sit hie segregatus ab 
omoi sanctae Ecclesix communione, et in die judicii ab omni electorum 
societate. Circumcingitur hxc terra his terminibus. In oriente 
Ecclesia Sancti Martini. Et inde ad orientem be Siwendune. Et 
sic ad aquilonem be Wycingcsmarcc. Iterumquc ad orientem et ad 


56 ENGLISH CHURCH. [AugUstin, 

toinnioHASLC noanaarn ju.iwd it^. 601-605.! 
austrum be Burfiwaremarce. Et sic ad austmm et ocddentem be 
Cyningesmarce. Item ad aqmlonem et orieatem be Cyningesmarce. 
Sicquc ad occidentem to Ri'Serescxpe. Et tta ad aquilonem to Druting> 
stnete. Actum est hoc in civitate Dorovenii : aano ab incamatione 
Christi DCV., iodictione VIII. 

■Ji %o j^thilbertitus Rex Anglonim haoc donationem meam signo 
sanctx crucis propria manu confirinavi. 

■{■ Ego Augustinus gratia Dei Archiepiscopus libeater subscripsi. 

i$< Ego j^baldus Regis filius favi. 

iff Ego Hamgisilus Dux laudavi. 

iff Ego Hocca CcHnes consensi. 

Hf Ego Angemundus refereudarius approbavi. 

*if Ego Grapbio Comes bencdixi. 

iff Ego Tangisilus Regis optimas confiimavi. 

4< Ego Finca consensi. 

iff Ego Geddi corroboravi. [£/«*&*»», ^5. Aul, Trin. Ca»t,y printed 

in K. C. D. Ill*; S.l.ii 9; fr. App. IK 728 ; Elmham, ed. HMrdimck, 

pp. UI-113.] 

■ Sptott ronndi upoQ thii an iccoont or i lune itory (sf. I 
CaDaal at Cinterbiiiy in A.D. 605, giTOi "CDHVOcatQ couil 
■ccordinftly in W. I. ii. Elmham hu the popoU," etc etc^ 01 

IV. A.D. 605, foK, 9. Third Charter ^£theL3ERT to the same 
»|i In Nomine Sanct^e et individux Trinitatis. Rex Ahglorum 
^THiLBERHTUS misericoidia omnipotentis Dei cacholicus, omnibus 
su£ gentis lidelibus et advcntum gloriae magni Dei et Salvatorls 
nostri lesu Christi beata spe expcctantibus, salutem vitxquc xtemx 
beaticudinem. Lai^iente summi Regis dementia, ego jEthil- 
bcrhtus solio paterno confirmatus, paccque Divinitus conccssa, eo 
jam per decern quinquennia sceptigcra potestate potitus, et per vcnc- 
rabiles sacne fidei doctorcs Spiritus Sancti gratia irradiatus, ab errore 
^Isonim deorum ad unius veri Dei cultum toto cordc conversus, oe 
ingratus bcneficionim appaream illi, a cujus sancta sedc nobis in re- 
gione umbrx mortis sedentibus lux veritatis cmicuit ; inter alias quas 
iabricavi ecclesias, monitu et hurtatu beatissimi Papse Grcgorii, et 
sancti patris nostri Augustini, ipsi beatissimo Apostolorum principi 
Petro, et Doctori gentium Paulo, ecclesiam a fiindamentis construxi, 
illamque terris, variisque possessionum donariis decorare studui, tnibi- 


A.D. 595~604'] -rfNGLO-J^XON PERIOD. $J 

[ajsmoKULc DocmoMTi otxtD ftji. 601-605.] 

que monacbos Deum timentes a^r^ah fed, et cum consilio ejusdem 
revereiitissiim Archipnesulis Augustini ex suo sancto sanctorum col- 
1^0 venerabilem vinrai secum ab apostolica sede directum Petrura 
monachum elegi, eisque ut ecdesiasticus ordo exposcit, abbatem 

Hanc igitur ecclesiam ad provectiun debiti culminis promovere de- 
sideians, suanunque possessionum terminis dilatare gestiens, sana 
mente, integroque consiliOj cum Eadbaldi fiUi mei allorumque nobi- 
liiun <q>timatum meonun consensu, ob redempticmem aninue meae, et 
spem retributionis xtemae : obtuli ei etiam vtUam aomine Sturigao, 
alio nomine dictum Ostele^ cum omnibus redditibus ei jure compe- 
tentibus, cum mandpiis, silvis, cultis vel incultis, pratis, pascuis, 
paludibus, fluminibus, et contlguis ei maritimis terminis eam ex una 
parte dngentibus: omnia mobilia vel immobilia in usus fratrum 
sub rcgutari tramite et monastica religione inibi Deo servientium, 
missurium etiam argentcum, scapton aurcum, itemm sellam cum 
fneno, auro et gemmis exornatam, speculum- argenteum, armilcaisia 
oloserica, camisiam omatam, quod mihi xenium de Domino Papa 
Gregorio sedis apostolicse directum fuerat, que omnia supradictx 
ecdesix gratanter obtuli. Quam etiam ecclesiam ipse servus Dei 
Augustinus sanctorum Apostolorum ac martyrum reliquiis, variisque 
ecdesiasticis omamentis ab apostolica sede sibi transmissis, copiose 
ditavitj seseque io ea, et cunctos sutxesscves suo% ex auctoritate 
apostolica sepeliri prxcepit, Scriptura dicente, »•» esse dvitatem mertK- 
onam, ted lavomm. Ibi etiam mihi et successoribus meis sepulturam 
providi, sperans me quandoque ab ipso apostolid ordinis prindpe, 
cui Dominus potestatem ligandi atque solvendi dcdit, et clavcs r^ni 
cxloTum tradidit, a peccatorum nexibus solvi, et xtemx beatitudinis 
januam introdud. Quod monasterium aut ecclesiam, nullus Episco- 
ponmi, nullus successorum meonun Regum, in aliquo Ixdere aut in- 
quictare praesumat. Nuliam omnino subjectionem in ca sibi usuipare 
audeat. Sed Abbas ipse, qui ibi fiierit ordinatus, Intus et foris cum 
consilio fratnun secundum timorem Dei libere eam regat et ordinet, 
ita ut in die Domini dulcem illam piissimi Redemptoris nostri vocem 
mercatur audire, dicentis, Eugt serve toite tt fidelisy yw* si^er ptuua 
fmsti fiJtliSj super tmilta tt eemstituam ; mtra in gam&mi Domini tm. 

Hanc donationem meam in aomine Patris, et Filii, et Spiritus 
Sancti, largitate Divina, ut mihi tribuatur peccatorum remissio, per 
omnia cum consilio reverentissimi patris Augustini condidi, atque ad 


58 ENGLISH CHURCH. [Augusiik, 

[oynnoHAKJ am iruRiotPt nocnmiTt.] 

transcribendum, Angemundiun prcsbytenim ordinavi, De his cigp 
omoibus, qux hie scHpta sunt, si quis aliquid inde minuere prxsum- 
serit, sdat sc xquissimo Judici Deo, et beatis Apostolis Fetro et Paulo, 
rationem esse redditumm. Confirmata est bxc donatio pneseotibus 
testibusj reverentissimo patre Augustino Doroveroensis £cclesix 
Archiepiscopo primo, Mcllito quoque et lusto Londoniae et Rofcnsis 
ecclesise praesulibus, et religioso famulo Christi Laurencio prediytero, 
Eadbaldo filio mco, Hamiglsilo duce, Angemundo referendario, Hocca 
et Graphione comitibus, Tangisilo et Pinca et Geddi et Aldhuno 
regis optimatibus aliisque plunmis dirersamm dignitatum personis. 
Actum sane quadragesimo quinto anno regni nostri sub die V. idus 
Januarii. lE/mtam, MS. Aul. Tr'm. CMt^ printed in K. C, D. If.'j 
S.I.i20i W. App. ir. 728; E/miam, pp. 114-116.] 

V. Bu/ia Plmntea of S. AuGUSTlN. 

>{< AUGUSTiNUs Episcopus, Dorobemix sedis famulus, quern superna 
inspirante dementia beatisstmus Papa Gr^orius Anglicae genti Deo 
acquirendx legatarium misit ac ministnim, oninibus successoribus 
suis Episcopis, cunctisque Aogliie Regibus cum suis posteris atque 
omnibus Dei fidelibus, et in fide et -gratia pacem et salutem. Patet 
omnibus quod Deo amabllis Rex vEthilberhtus, primus Anglorum 
Regum Christi regno sacratus, nostra instantia, et sua prodiga bene- 
volentia, inter caeteras ecclesias quas fecit et Episcopia, monasterium 
extra metropolim suam Doroberniam in hooorem principum Aposto- 
lonim Petri et Paul! r^aliter condidit, et regalibus opibus, amplisque 
possessionibus ditavit, dilatavit, magnificavit, perpctuaque libertate, 
et omni jure regie, cum omnibus rebus et judiciis intus et foris illi 
pertinentibus munivit, suoque regie privilcgio, et supemi judicii im- 
precatione, atque aposteltca sancti Papae Gregorii interminatiene ex- 
communicatoria, contra omnem injuriam confirmavit. 

^o quoque, ejusdem libertatis adjuter et patrocinator, omnes 
successeres meos Archiepiscopos, omnesquc ecclesiasticas vel ssecu- 
larcs potestates, per Domtnum Jesum Christum, et Apostolonun Ejus 
reverentiam obtestor, atque apostolica patris nostri Papx Gr^orii in- 
terminatione interdico, ne quisquam unquam ullam potestatem, aut 
dominatum, aut imperium in hoc Dominicum vel Apostellcum monas- 
terium, vel terras vel ecclesias ad illud pertinentes, usurpare prxsumat j 
nee ulla prorsus subjugationis aut servitutts, aut tributi conditione, 
vel in magno vel in minimo, Dei ministros inquietet aut opprimat. 


A.D. 595-604-3 ANGLO-SAXON PERIOD. 59 

[QpranoHABu u(P imiw* DocuMSim.] 
Abbatem a suis fiatribus electum in eodem monasterio aon ad 
suum ^imulatum sed ad Dominicum mimsterium ordinet, nee sibi 
bunc obaudire, sed Deo suadeat. Nee vero sibi subjectum, sed fra- 
trem, sed consortem, sed collegam et conuninistium in opus Domini- 
cum, eum reputet. Non ibi missas, quasi ad suae ditionis altare, nee 
ordinationes vel benedictiones usurpative, sine abbatis vel fratrum 
pctitione ezerceat. Nullum sibi jus consuetudinarium vel in vilis- 
sima re exigat, quatenus pacis concordia unum sint in Domino 
utrinque. Nee quisquam, quod absit, dominandi dissidio ia judieium 
incidat diaboU, qui superbia: tyrannide eorruit dc caelo. Xe^s^gentatm^ 
ioquit Domious, dnmnoHtur ettnm, vet mttem »cm He. Cumque ab 
alicnis, aon a filiis aceipiantur tributa, sic ipse Dominus concludit, 
Ergt Sitri sunt flu. Qua ergo irreverentia patres ecclesianun in 
filios rcgni Dei sibi vendicant domiaationem, maxime autcm in bane 
ecclcsiam sanctorum tbesaurariam, in eujus matemo utero tot Fontifi- 
aim DoroberniK, Regum ac Principum corpora speramus alma repo- 
Dcnda sepulturae requje, ex auctoritate scilicet apostoUca, et hinc ad 
xtemam gloriam resuscitanda. Tales supremt Judicis amicos si quis 
offendere non mctuens, hujus privilcgii statuta violaverit, vel violato- 
rein imitando vim suam tenuerit, sciat se apostolico beat! Petri gla- 
dio per suum vicarium Gregorium puniendum, nisi emendaverit. 

Hxc etgo omnia, uti hie sunt scripta, ^)ostolica ipsius institutoris 
nostri Gregorii comprobatione et auctoritate servanda sancimus, suo- 
que ore eonfirmamus, prsesente glorioso Rege ^thilberhto cum filio 
suo j^dbaldo et collaudante cum ipso et omnibus optimatibus regiia, 
atque ultro volentibus reverentissimis fratribus nostris, a sancta 
Romana Eeelesia hue mecum vel ad me in Evangelium Domini 
destinatis : scilicet Laurentio, quem nobis Deo favente suceessorem 
offlstituimus, et Mellito Lundonix Episospo, et Justo Rofensi Epi- 
scopo, et Petro vencrabili ejusdem monasterii prindpum Apostolorum 
abbate primo, cum cseteris in Domino adjutoribus meis, obntxe postu- 
tantibus, simulque in eosqui hzc fideliter servaverint benedictionem, 
aut in impoenitentes, quod nolumus, transgressores damnationem, 
«ercentibus. [jBAwA«w«, MS. Aul. Trim. Camt., printed in K. C. D. K* ; 
S. I. 131 J W. Aff. IF'. 739; EimJbam^ p. 119; Mem. Angl. I. 137,] 

VI. Charttr o^Ethelbert to Mellitut, amd » the Mmatterj of S. Pmil'sj 


>{■ In Christ! nomine! j^THeLSERTUs Rex, Deo inspirante, pro 


6o ENGLISH CHURCH. [a. D. 595-604. 

aninuc sax icmedio, dedit Episcopo MelUto teiram qux appellatur 
Tillingdiani ad monasterii sui solatium, scilicet mooasterium Sancti 
Paul! Apostoli doctoris geotium. Et ego Rex iEthelbertus ita finniter 
coccedo tibi Pnesuli Mellito potestatem ejus habeodi et possidendi 
ut iopcrpetuum in monasterii utilitate permaneat Si qius vero con- 
tradicere temptaverit banc donationcm, anathema et excommunicatus 
sit ab omni socictate Christiana usque ad satis^ictionCm. Qua de re 
ego Episcopus Mellitus una cum Rege jEthelberto Huofredum £pi- 
scopum subscribere rc^vi. 

Signutp manus Huniridi Episcopi if*. Signum manus Letbarii Epi- 
scopi 4). Signum manus AbbaniE »{). Signum manus £tbclwaldi ^. 
Signum manus ^EswinsEiJi, et aliorum multonim. \Rtg. D. et C. S. Fduliy 
printed in K. C. D. DCCCCLXXXIL* j S. 1. 130 ; W. ^pf. IF. 735.] 

I ■ Tbe list of gifts sent to the English Church by Gregory, l^ the 
hands of Mellitus, A.D. 601 (Smth ad Bed. App, mum. FII.)^ is now 
printed tn Elmbam (pp. 96-ioz), and is too late in date to be of any 

According to Bede (/. 29), ** Per eos, generaliter universa, qu« ad 
cultum erant ac ministcrium ecclesisE necessaria*, vasa videlicet 
sacra, et vestimenta altarium, omamenta quoque ecdesianim, et 
sacerdotalia vel clericalia indumenta, sanctorum etiam Apostolonun 
ac martynim reliquias, nccnon et codices plurimos." 

3. The same account applies also to the history of the foundation 
of S. Augustin's at Canterbury, and other extracts printed from MS. 
by Spclman (I. 1 1 a sq., 1 1 6 sq.) and Wilkins {App, IF. 734 sq.}, all 
now printed in Elmham, pp. 77 sq., 84 sq.j and too late in date to 
claim a place here. 

■ Jduuon'i nuprice — tbit Qngor^ did not loi ;" 

■bo lend fiiilopf, when Koding miiiioiuriei— uiper Eputolat el ETuigeHi a Dominica III. 

if certainl}' well fonoded. It nuijr potiipt be poet octivu Puclue, ntqae ti D om i iu ea in 

iccODDted toi bj mppoiiug him to hive itill IV>« poit octmi Peotecoitet.'' " Mec mat 

boped fbr a union between Aagutrin and the primitiz libromm totii» Ecdoiie Ad^cuib," 

BridibBiihopi; but eren thii doei nol wholly Some of ibe MSB. lo detcribcd, wheihei or 

meet the eaie, not the oripaal preienti of S. Gregory, ue 

The codicet docribed by Elmhani (ed. probably itill in exiiteoce : one of the copia 

Hirdwick, pp. 96-9S) at preterred onlil hii of the GoqieU id the Bodleian, another in the 

own time, were '* Biblia Giegoriaoa," in two library of Corput Chriiti College, Cambrid^. 

Tolame); •'Pullerinm Augiulini;" "Textui See HordMcj^i £)ni£aii*, pp. ixri. and zxni, 

Erangelionim," called alio "Teiloi Sincts and BoamjrHi't Pre&ce to tbe Arngb^Satou 

Mildteda;' another Pialler, and another "Tei- Ou^ab, p. li. 


AJ).6o4-6i9-1 jiNGLO.SAXON PERIOD. 

11. LAURENTIUS, A.D. 604-619. 

[A.D, 604 M 6to. Pull 10 reconcile the BriliA and Scoto-Iiiih Chnichei. 

AJ>. 617 N 618. Tonpofaij orertbrow of the Muiitn lod lelapM of (be Eail Saxoni 

into PagminD. 
A.D. 619, Feb.i. Lurentiiu diet, ind u boned in the pgrch of 5.Fetet'i(S. Augiutin'i), 

Canleibniy (B. II, 3. 7). No ptii mentioned.] 

A.D. 604 X 6 1 0.—UiittKcessful Attttt^t at Umom imtb Jriib amJ 
&itith CtmrthtJ*, 
I. Letttr aflMinmtms, Mellitut, a»d Justus te the Stettish 
{Irish) Bishefs. [F«fiwn»*.] 
Una comi^' BjEd, II. 4, — Dtmnis ctrisshms fratritus Episeepis vtt 
am with the oUatthus per umversam Scottiani^ LaurentiUs, Mellitus, 
B^^chLSi' etJustusEpiscopi, 8ERVISERV0RUM Dei. Dum nos scdes 
eipwi»ii7 »boui apostolica, more suo sicut in univcrso orbc tcnanim, in 
his occiduis partibiis ad pnedicandum gentibus paganis 
dirigeret, atque in hanc insulam, qux Brittania nuacupatur, cont^it 
introisse aatequam cc^osceremus : credentes quod juxta morem 
imiveisalis Ecdesise ingrederentur, in magna revercntia sanctitatis 
tarn Brittones quam Scottos venerati sumus ^ sed ct^oscentes Kit- 
tones, Scottos mcliorcs putavimus. Scottos vero per Daganum Epi- 
sco[utn in banc, quam superius memoravimus, insulam, et Columba- 
Qum abbatem in Galliis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in 
eoruin conversatione didicimus. Nam Daganus Episcopus ad nos 
vraiens, non solum dbum nobiscum, sed nee in eodem hoepitio quo 
vescebMnur, sumere voluitb. » « « [jif, h. S. 153; S. I. laSj IV, 

2. Letter of Lmtrentius to British Bishaps. [The Utter itself not preserved.'] 
Snmhr to the BfD. II. 4. — ^''Misit (dcm LatireDtius cum coepiscopis 
^'**^- suis etiam Brittonum sacerdotibus litteras suo gradui 
condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare satagiL Sed 
quantum hsec agendo profecerit, adhuc pnesentia tempera declarant '■" 
[«.H. B. 153; S. I. 129; (f. ly. Aft- 734-] 


62 ENGLISH CHURCH. [Laurentiits, 


UKTti bim to hare coantMd in Irish Arch- it, according lo Bcde, II. 4, " Ubi ScoUonua 
tuhop named TerHian, attracted to England ia prsfata ipionim patiia, quomodo et Biit- 
b]r lui fame, to the Roman Eaitei. Wue tonnm in ipM Brittania, vitam ac froftfBO- 
idEutifiB Terman with Mac Laiirc, Bitbop of nan minni ecckdaMtcaro in nmltii cue cog- 
Anoigh (Iriih BithofM in loto). norit (Idunntiiu), maiime quod Patdue to- 
Thai be waa ttie Aichbiabop of Cantertmrf lemnitatem dod too tempore celebraroit, ted 
who conwCTated Ondocvot of Llandaff ii a vX tapn docmmni, a decima quaita luna 
puTclr modem coajectore fonnded upon a tuqae ad Ticeiimam Domioicz remiTeclioniki 
Wel^ fictkMi of the 1 3th ce n t u ry, nude from dion obteivaadum eue putarenl : tcripot cum 
■ perfectlj different point of Tie*. And it if coepiicopii >uii eahortatoriam ad em epiito- 
umjdj in^MBible, after the rettilt of the con- lam, otnecrani eoi, el conlettani onitatan 
ieroicei al Aaguttio'i Oak, that an; mch pactt et calholicB obierratiDni]. com ea que 
cootecration by any Aichbiihop of Canter- toto orbe diflbaa eil Ecdeaa Cbrini tenere.~ 
bnry could hare taken [dace. See voL I. pp. 'In AJ). 731 aD the Scoltiih and Pictiib 
160, 309. And if by any one, the date would and probably the Coisiih Chnrcbet bad yield- 
indicate Auguitin, wbich it Hill more out of ed ; but the Wdifa Mill retained their own 
the qoettion. Eaiter. See toI. I. pp. to), 103, 674. 
k The temaiodn of the lettei li bft, but in 

A J). 610. Missiom tf MtlHtut ta Remtj luhtrt be is MtadentMj preitmt 
At a, Coumal Frf, 27, amd viitmet he rtturws vitth Letttrs amd tbt 
Deertts oftht CoiateH. 

Bjed. II. 4. — His temporibus venit Mellitus, LundoniaE Episcopus, 
Rotnam de necessariis Ecclesix Anglonim cum apostolico Papa. Boni- 
facio tractatuTus. £t ctun idem Papa reverentissimus cc^ret syno- 
dutn Episcoponim Italix^de vita monachomni et quiete ordlQatunis^ et 
ipse Mellitus inter eos adscdit aimo octavo imperii Focatis principis, 
indictione decima tertia, teitla die kalendarum Martiaram: ut qusc- 
que erant regulariter decreta, sua quoque auctoritate subsciibens 
confiraiarct, ac Brittaniam, redlens, secum Anglorum Ecclesiis man- 
danda atque servanda defcrret, una omi epistolis quas idem pontifex 
Deo dilecto Archiepiscopo Laurcntio, et clero universe, similiter et 
.i&iilbercto R^ atque genti Anglorum, direxit. Hie est Bonifacius, 
quartus a beato Gregorio Romanx urbis Episcopo. [M. H. B. 153 ^ 
5.1.139; W'. /K ^/y. 734.] 

Documtnts alUgtd to hmvt hten trought to Eng/amJ hj MellitMS. 

I. AD. 610, Fet. 27. Decree ef'the TLeman Ccundl tmder Bomfate IF. 

^jionudo Ikeat wumaebis turn tactrdetAU officio uhiM tmHistnm. 
Monki otay be Sunt nonnulli fiilti nullo dc^mate, audacissime quidem 
p^""- lelo magis amaritudinis quam dilectione inflammati, 

asserentes monachos, quia mundo mortui sunt et Deo vivunt sacer- 


A.D. 604-619.] ANGLO-SAXON PERIOD. 63 


<k)talis officii potentia indignos Deque pcenitentiam neque Christiaai- 
tatem largiri neque absolvere posse per sacerdotali officio Dlvinitus 
injimctam potcstatem. Sed onuiino labuntur. Nam si ex hac causa 
veteres scmuli vera pnedicarent, Apostolicx compar sedis beatis- 
simus Gr^orius monacbico cultu pollens ad simunum nuUatenus 
apiccm conscenderet. Quoniam quidem hxc ostiatim fungendi, 
ligandi, solvendique potestas a Deo summa conceditur. Augustinus 
quoque ejusdem sanctissimi Gregorii discipulus Anglonim pnedicator 
egre^usj ac Pannonicnsis Martinus beatissimus, cujus sanctitatis 
fama longe iateque difiiisa totus personat mundus ; alii quoque jam 
piurimi sanctissimi, pretiosissimo monachomm habitu fiilgentes, 
nequaquam annuls pontiiicali subarrareotur, si quia monachi fiieruat, 
pixdictis uti prohiberentur. Neque enim Benedictus monachomm 
pneceptor almificus hujuscemodi rei aliquo modo fiiit interdictory 
sed COS ssccularium negotiorum edixit expertcs fore solummodo. 
Quod quidem apostolicis documentts, et omnium sanctorum patrum 
institutis, non solum monachis, verum etlam canonicis maximopere 
imperatur. Ntme mmm milltans Dm impUcat se ntgotiis Sittuitrihut. 
Utrisque etiam praefatorum patnun exemplis pcrspicacibus circum- 
quaque, ut mundo mortut slot, cvidentissima ratione prsecipttur. 
Taatorum igitur patrum instituti exemplis, quibus peuculosissimum 
est refragari, credlmus a sacerdotibus monachis ligandi solvendique 
officium Deo imperaote hand indigne administrari, si cos digne con- 
tlgerit ad hoc ministerium sublimari. Quod incunctanter affirmat, 
quisquis statum monachomm et habitum potentatumque cvidcnter 
considerat. Vcrbi gratia: Angelus Grace, Latine nuntius dicitur. 
Saccrdotes igitiu* monachi atque canonici, qui quotadie sancta Dei 
praccepta annuntiant, angeli vocantiu*, ratione non incongma. Sed 
unusquisque angelicus ordo, quanto claritate Deo vicintus contem- 
platur, tanto dignitate sublimior affirmatur. Nam uti Chembim, 
monachi sex alis velantur. Du£ quidem in capitio, quo caput 
tc^tur, verisimilibus demonstratur assertionibus. Illud vero tunicae 
quod brachiis extenditur, alas duas esse dicimus: et illud tamdem 
quo condttur corpus, sex alarara numemm ccrtissime implere asse- 
ritur. Decertantes igitur monachicx professlonis presbyteros sacer- 
dotalis poteatiac arcere officio, omnimodo pnecipimus, ut ati hujus- 
cemodi netandis ausibus reprimantur in postemmj quia quanto 
quisque celsior, tanto potentior. \lvo». Detret. HI. tz ; Gratiawy e. Xf^I. 
f«. I. c. 35 J Smithy Aff. ai Be J, num. XI, p. 717 j Mansi, X. J04.] 


64 ENGLISH CHVKCH. [Laomutius, 

[iPnnloDi MoiK or vhi couhcil or mou, AJ). 6io]. 

^JfoJ lictmt moitackU ttHuti atm saetrJctali e^eio tiUhv. 
[Another Tcmon of the Bine docnmcDt.] 

Sunt notmulli stulti d<^niatis, magis zelo amaritudinis, quam 
dilectionis inHanunatJ, asserentcs monadios, quia mundo mortuj 
sunt, et Deo vivunt, sacerdotal! officio indignos. Deque poeniteiitiam, 
aut Qiristianitatem, seu absoiutionem iargiri posse per sacerdotalis 
officii iojunctam gratiam. Scd omnino falluntur. Nam si ex hac 
causa vetcrcs acmuli vera prxdicarent, apostolicse sedis oompar 
beatus Gr^orius monaciiico pollens cuitu, ad summuiii apicem 
nullatenus conscendcret, cui solvendi ligandiquc potestas concessa 
est. Augustinus quoque ejusdem sanctisslmi Gregorii discipulus, 
Anglonim pnedicator egrcgius \ et Pannoniensls Martinus, aliique 
quamplurimi viri sanctisslmi, pretiosonim monachonim habitu fiil- 
gentes nequaquam annulo pontifical! subarrarentur. Neque entm 
Bencdictus monachonim pneceptor hujus rei aliquo modo fiiit inter- 
dictor, sed cos saecularium negotiorum dixit expertes esse debere: 
quod quidem apostolicis documentis et sanctorum patnim institutis, 
non solum univcrsis, venim etiam canonicis summopere imperatur. 
Utrisque enim pcrspicacibus sanctorum patrum exemplis, ut mundo 
mortui sint prsecipitur. Credimus igitur a sacerdotibus monachis 
ligandi solvendiquc officium digne administrarl, si tamen digne 
contigerit cos hoc ministerio sublimari. Quod evidenter affirmat, 
quisquls statum monachorum ct habitum considerat. Angelus enim 
Graece, Latine nuncius dicitur. Sacerdptcs igitur monachi atque 
canonici, qui Dei praecepta adnundant, Angeli vocantur : sed unu^ 
quisque angelicus ordo, quanto vicinius Dominum contemplantur, 
tanto sublimius dignitate firmantur. Numquid non ut Cherubim 
monachi sex alls vclantur? Duje in capitio, quo caput tegitur, veris 
demonstrantur assertionibus. lUud vero quod brachiis cxtenditur, 
duas alas esse didmus: et illud quo corpus conditur, alas duas. 
Sic sex alarum numerus deitissime conficitur. Deccrtantes igitur 
contra monachos in hac re sacerdotalis potentiae arcere officio prae- 
cipimus, ut ab hiquscemodi nefandis ausibus in posterum repriman- 
tur: quia quanto quisque excelsior, tanto potentior. \ljahht^ from a 
MS. of the churdi of S. Symphorian at Metz, C«k. V, 1619; Smtb, 
Aff. ad Bed. p. 7 1 8 j Mantiy X. 506.} 


A.D.604-6I9-] ^itGLO-SAXON PERIOD. 65 

2. A.D. 610. Letter afPopt Beniface IF. to LMrentiuf, sent hy 

Mellitus. [Lost i see B. U. ^"y 

3. AD. 6 1 o. Letter of Pope Bomlfaee IV. to Etheliert ■, temt hy 

Mellitus. {§iuettiom4file.'] 

Esbbiulunaitof BoNiFACius Papa JStkilierto. Dotiuno excellentis- 
^cn^'c^^- ^''"'' atquc prsecetlentissiino filio Regi Angbnim 
birr. Ethelberto, Booifadus Episcopus s«rvus scrvorutn Dei. 

Dum Quistianitatis vestrx integritas ita circa Conditoris sui 
cultum excreverit, ut tonge lateque resplendeat^ et in omhi 
mundo aoBuntiata vestra Deo dignx operationis augmenta referat, 
cnormes lai^itori omnium bononim Deo grates exsolvimus, qui 
V05 dc excelso prospexit ct in tanto culmine virtutum erexit. 
Quapropter, fili gloriose, quod ab apostolica sede per coepisco- 
pum nostrum Mellitum postulastis,. libenti antmo concedimusj id 
est, ut vestra benignitas, in monasterio in Dorobernensi civitate 
constituto, quod sanctus doctor vester Augustinus beatx memoriz 
Gregorii discipulus Sancti Salvatoris nomini consecravit, cui ad 
prSEsens prxesse dignTOcitur dilectissimus frater noster Laurentius, 
Ucenter per omnia monachonim regulariter viventium habitationem 
statuat : apostolica auctoritate decementes, ut ipsi vestri prxdicatores 
monachi monachorum gregem sibi associent, et eonim vitam sanc- 
titaCum moribus exoment. Qux nostra decreta, si quis successorum 
vestrorum sive rcgum sive Episcoporum, clericorum sive laicorum, 
iirita fecere tentaverit, a principe Apostolonim Petro et a cunctis 
successoribus suis anathematis vinculo subjaceat, quoad usque quod 
temerario ausu peregit. Domino placita satisfactione pccniteat et 
hujus inquietudinis veram emendationem faciat. In Christo valcas, 
Domine filL 

Missa per manum Melliti Episcopi Xx>ndoniensis Anno Domimcie 
locamationis 615. [W. Malm. G. P. 1^ ed. Savile^ fo. ii2j and 
partly EaJmer, Hist. Nev^ ed. SelJem, p. 11 j S. I. 1305 ^. .^tf. IV. 
735 j Smith, App. mI Bed. mm. XI. p. 7 1 7.] 

■ BK*"" 1171, p. 134, ihit Mcllilni wii ii of very doublfU gaminenai, It li the 

■CM 1 ttxooA 6taK to Rome in AJl. 615 to Ent of 1 (etiei of lelten {p*eii in WQUun 

fetcb tUk That thePopcdid Kod aletlB to of Milmetlmiy, O. P. /, ; of which (he 

Ethdbot b; Mellitiu in A.D. 6ia i> cerUin follawing ii « lilt. (1) Boniface IV. to Ethd- 

btm Bote (17. 4), but the lettet above giveu beit, A.D. 610, u above. <l) Booibce V. to 




AJJ.lSj^. (4) VSttlanio Theodore, A.D, 669. 

(5) Sergius to Ethelred aod othen, A.D. 693. 

(6) Ss-ghu to Englith Biihopi, A.D. 693. 

(7) Gregory III. to Engluh Biihopi, A.D, 733. 

(8) Leo III. to EtheUutd, A.D. jgj. (9) Fix- 
moau to Eaglith Biihopi, A.D. 905. (to) 
John XCll. to Dmutaa. — Tbete were produced 
for the £nt time bf Lanfiuic in AD. 107] it 
the Cooncil of LoDttini, for the pnipose of 
utablubiDg the tupremacj' of Canteibuij ora 
York, St that time fiercely diiputed ; ud 
they were coDfened at the time by I infuf 
biroielf to be the reUcs of tbe fire 
buiy whidi ibis yeui prerionily had de- 
■troyed both ori^mli and copia ol all other 
document* (Ke lUo Eadmir, Hitl. Nov, I.). 
Thac letteii are Dot mentioned by the Eng- 
liih Biihopt in theil letter to Pope Leo IIL in 
A.D. Sot (W. 1. 166, and bdow ad awitan). 
although they would han been directly to their 
pnipote, and although those Biihopi do men- 
tioD in tome detail the leriei of letter! {□ Bede 
relating to the poiition of the lee of Cinter- 
biuy. Hoteovei tbe Malmesbtiry seria of let- 
ten and the Bedc teriei, of which the latter 
are nnqoettioaably genuine, preient in Kreial 
iuitances pain of letten from the aame Pope 

of different tenour. And tbe new to be 
doived £rom the latter, of the original poii- 
tion of Canteitaiy relatiTcly to Londtm and 
York, and of the itepi by whidi that originil 
poiition wai gradually changed, differt irrecon- 
cileably from the view, in svppoct of which 
the former wtia wai product. The letten 
of tbe later date lepreient Canteiboiy ai 
intended from the time of Juitui if notof Lau- 
rentini, nay eren by Grwory himtelf, to be 
the teat of the primacy of England, including 
York. The letten of the earlier ihte repre- 
«ent it ai in tbe Gnt Instance not intended to 
be the leat of an Aicliiepiicopate at all ; and 
when drcvmitanca had determined thtu much 
in iti Aroor, in iqipotition to Loodon, — a 
tup appareotly takm formally on the Bccet- 
doD tk Jnitoi, yet po«ibIj oo that of Mel- 



qua (k. SS. Pets and PauTi, i. e. S. Augnitin'i) 
et ipou Augtutini. et omnium Efriicoponun 
Dorurcmensnm, limnl et rcgnm CantiE pool 
corpora poMcnt" (B. /. Jj). look ai if An- 
guitia bad bimielf diicarded London. 

u being placed on a lerd widi 
York and no moie,-^a ilep dating with Arch- 
biihop Honorini in A.D. G34 ; while Theo- 
dore'i coodnct first obtain«l a npetioiity 
over York (A.D. 669 K).) in point of fact, 
and it was not until the time of Anielm that a 
limilar niperiority was cMabtished in point of 
light. Ai to the caie of London agiimt Can- 
terbury, the words of Bede, " Ibidem (at S. 
SaTionr*!) libi (k. Angnitia) 1 " 


the g 

of the Malmetboiy le 

The date of the particular letter with iriiich 
we are here concerned ii plainly ermoeooi a* 
it standi in W. Malm. Spelmao, from the 
MS. " Aimali of Peterborough," has ■ copy 
with a diSerent date, equally erroneoni {S. I. 
130; W. App. iV. Ill'), Til. "Actum lana 
anno Incunationis sexcentaimo qoarto de- 
cimo, imperante Foca Angtulo piioimo, anno 
imperii ejasdem princi[Bi octavo, indictiooe 
XIV., teitiD die Martiamm, ,£the)berti regit 
regni armo quinquagainio tertjo;" which h« 
would correct into " sexcentesmo decimo,** 
and (with mother MS.) " Indictione XIH."— 
Uitber, from a MS. in tbe Cotton Library 
I S. Angustin's, gires a like 

and tbe day ii ** qnaita 
Kalendamm," with no month added. Tlie 
true date, if tbe letter be genuine, it A.D. 
610, 8tb year of Fhocat, ijlh Indiction, and 
tbe 50th year of Ethelbert, according to 
Bede's reckoning ; tbe 45tb accoiding to tbe 
A.S. C. But all theie data are lubseqneot 
additions of cbtooicles or copyiiti, and prove 
little either way. The letter is quoted by 
Pope Alexander II. in a letta to Lan&anc (op. 
Eaditur, S-tl.!.), but this wai after AJ>. 

A.D. 617, 618. PSgta of Mellitus from LoH/ioit tmi of Justus from 
Recbttter, and temporary ovtrtbrow cf tht Mistion In Canttrhmrj Hielf, 
wfM the death of Bthelhert. 

BjGD. II. 5 Qui (Mellitus) expulsus inde (sc e r^no Orien- 

taliiun Saxonum), venit Cantiam ■, tractatunis cum Laurentio et Justo 
a>episcopi£, quid in his esset agendum. Decretumque est communi 
onisitio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes libera ibi mente 


A.D.6o4-tii90 ANGLO.SjiXON PERIOD. 6y 

[oiTnnoitABtx AMD mntwin Doctnaim.] 
Domioo deservircnt, quam inter rebelles fidei barbaros sice fructti 
rcsiderent. Disccssere itaque primo MetUtus ac Justus, atque ad 
partes GallijE successere, ibi rerum (inem expectare disponentes, 
IJU. H. B. 1 55 ; S. i. 1 32 ; ff. /. 30.] 

■ Tha meeting u eiilied by ^min, ind loathem Aichbnbnpric not at Canteibniy but 

thacToie bf Wilkini, [dId i Council of Kent at London. The political depeDdence of Loo- 

in AJl. 617. One rault of the flight of Mel- don on Cinterbnry prerenied thii being done 

litDi, follDwed by the refmil of (he Londoneis upon Augustia't death, and the apottaiy of 

to nam Um again, wai the impouibilitj of the Londooen bbidcrcd it tbcncefotwatd. 
cuijiag ont Giegory'i pUo of aubltshing the 


1. A.D. 611, Fei. ay. BmU of Vofe Boniface iy,y addrttstd t9 EtMierty 
temt (y Mellltus. \Spimoit$^ 


Augnstin'i, Can- fioio flio Regi AwglcnPH ^thtUerto salutem et apo- 
^^^' stolicam benedictionem. Omoipotcntis Dei institu- 

tione et apostollca salubemma indtamur momtione, ut pro om- 
nium Bdelium regimine impigia vigilemus sollicitudine. Et quia, 
Divina providente dementia, totius sanctae Dei Ecdesise per 
universum orbem diffiisse curam gerimus, omnibus nostra suffi'a- 
gia quasrentibus auctoritate apostolica. si^venire cupimus} quo- 
oiam ex Divina et bumana dispensatione sancitum est, cunctarum 
Ecclesianim negotia nostra reparari vigilantia. Qiapiopter, rex 
indyte ac fili carissime, omnia, quse tux amplectendae voluntatis 
studium per coepiscopum Dostnun MelUtum poscebat, apostolica 
auctoritate libcntissime concedimus; quia nee xquum videtur diffi- 
cultates pati hujusmodi rem petitam. Laudabilis atque Deo pladta 
pctitio tua bxc est, ut ecdesia beatomm apostolonun Petri et Pauliy 
ad orientem dvitatis Dorobemiae sita, quam Catboliot religionis 
amore succensus, et sanctissimonun patrum tuomm Gregorii atque 
Augustim hortatu admonitus, in sepulturam tui et successonun 
tucvum regum et pnefatx urbis praesulum a Amdaoientis constnix- 
isti, et ob bonorem Divini cultus babitaatium sustentationem diver- 
sis donis ditasti;' in qua et mooacborum religiosorum congrega- 
tionem sub abbate Jobanne, ab bac apostolica sede directo, collocasti, 
ubi et ipse vir prxfatus, vere Deo dilectus, et in gloria resurrectunis 
pater Augustinus requicscit, apostolicis privilegiis roborata, perpetua 
libertate donaretur, atque illius splritualis petrx soUditate solida- 



[opnTioiuBU AMD imuovi MCinmrTi.] 
retur, cui Salvator ait, " Tu es Petrus, et super banc petram aedifi- 
cabo ecclesiam meam, et tibi dabo claves regni cselonim." Hujus 
igitur beatissimi apostolomm principis Petri auctoritatc ordinamus^ 
atque perpetua stabilitate stabilimus, ut prscfatum monasterium, 
apostolicis pnerogativis prxmunitum, in initio nascentis ChristiaiMe 
religionis in vestro r^no constmctum, atque monastico ordine 
primum, cum omnibus ad se pertinentibus, ab omni servitio sit 
libcnim, ab omni mundiali strepitu inconcussum, nee ecclesiastids 
conditionibus seu angariis vel quibuslibet obsequiis siEcularibus ulto 
mode subjaceat, nullis canonicis juribus deserviat ; quia incopgruum 
valde videtur qualicunque modo altcrius ditioni deservire, quod apud 
vos est primum in hac rcligione. Unde interdicimus ia nomine 
Domini nostri Jesu Christi, ex auctoritate ipsius beatissimi aposto- 
lomm principis Petri, cujus vice huic Romans pnesidemus Ecclestx, 
ut a praesenti nullus prxsutum, oullus sxcularium prsrsumat in domi- 
nium hujus ecclesix aliquo modo sesc ingererc, vel quamlibet impe- 
randi potestatem sibi usurpare, vel alicujus inquictudinis molestias 
inferre, vel aliquam omnino consuetudinem, quamvis levissimam, 
sibi attribuere, vel etiam, nisi rc^tu abbatis aut fratrum, in ea 
missas facere. Sed communis filius noster abbas Johannes libere 
teneat, possideat, cum consilio fratnim, omnem utilitatem lod^ intus 
vel fbris, bene ordinet atque disponat; et sic remota vexatione et 
cuncto gravamine, Divinum servitium peragant cum tota animi 
devotione. Post cujus obitum non extraneus assumatur, sed de 
eadem congregatione, et quem sibi propria voluntate conoiis fratmm 
societas el^erit; et qui electus (iierit sine dolo vel venalitate aliqua, 
ordinetur, atque in eodem loco consecretur. Si autem, quod non 
optamus, aptam inter se peraonam invenire nequiverint, soUerter sibi 
de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. 

Hsec itaque ncstrx institutionis decreta in synodo Episcoponim 
Italix, cui etiam ioteriiiit tux dilectionis legatus Mellitus, coepisco- 
pus noster, rcdtari et roborari fecimus, tibique et Ecclesise tux supra- 
soriptse, Johanni abbati et cunctis successoribus suis, custodienda 
atque perpctualiter observanda, tibi et genti tux per manum ipsius 
direximus. Qua; siquis successorum tuomm regum sive Episcopo- 
rum, clericoram sive laiconim, contempserit aut irrita hcere tenta- 
vent, ab officio cleri submotus, apostolicx auctoritatis reus et saoc- 
tonun commuuione judicetur alienus, quoad usque quod temerario 
ausu praesumpsit congnia satisfactione rect^oscat, et tanti excessus 


A.II.604-6I9-] ^NGLO-SjiXON PERIOD. 69 

[(i}nmoiua> Aim miwom Doctnmrri.] 
pcenitudiaem gerat. Ipsa vero sscpe dicta ecclesia, tua largiente 
regali munificentia, ab bac^ ut ita dicatn, scde apOGtolica constructa, 
ordinata, atque edocta, siqua sibi contigerint adversa, iodurata aliquo- 
nim pestilentum peitinacia ad matris Ecclesiamm recurrat Umina, 
apostolica utatitr audientla, ipsiusquc in pcrpetuum consoletur et 
regatur vigilaotia. In Christo, dominc fili, valeas. Data die III. 
Kal. Mart., imperantc piissimo Augusto Phoca, anno VIII. impe- 
ratoris ejusdem principis, indictione XIV. \Elmkam, 129-13 1; 
Thtr*, 1766.] 

2. Dted of Gift to the Cathedral at Canterbury kj EmdialJy witnesstd by 
LaurentiuSj etc. m A.D. 616. {Sfunous^ 

Grain land* lo * Anno Dominica Incarnationis DCXVI, Ego Ead- 
I of baldus rex Cantiae, filius vEthilberti r^s, a Deo com- 
punctus et per ejus misericord i am pcrquc ammonitionem 
domini Laurentii Archiepiscopi, conversus a pravitate vits meae, pro 
recuperanda salute animx meae proque spe remuneratioois fUturae, 
amcedo ecclesiae Christi in Dorobernia, et familiae in eadem ecclesia 
Deo semcnti, terram juris mei nomine Adesham, cum campis, silvis, 
pascuis, ct omnibus ad eam pertinentibus, liberam ab omnibus skcu- 
laribus servitiis et fiscali tributo, exceptis istis tribus^ expcditionc, 
pontis arcisvc construct ione. [^TOia MS. Lamitth 1212^ as printed 
in K. C. D. DCCCCUCXXUI.*'^ 

3. Simlar Deed tt S. Auguttti^i Ahhej in A J>. 6 1 8. [5/vnW.] 

s. Aogiutin'i at Ego j^baldus rex, gloriosi regis i^tbilbeiliti filius, 
^' quern protodoctor et apostolus Anglorum Augustinus^ 
cum suo regno, ab xternis inferonim cruciatibus eripuit, ct deal- 
batum fonte baptismatis sanctorum collegio copulavit, per vcnc- 
rabilcm Laurencium, beati Augustini discipulum, quem ipse pater 
novellx adhuc Anglorum Ecclesise sibi succcssorem in Archi- 
episcopatum ordinaverat, tandem sermonibus assiduis, et signis ac 
plagis in se ipso pro me passis ac osteosis, a volutabro scelcrum 
lotus, et ad agnitionem Creatoris omnium creaturarum promotus, 
Domioum Deiun meum recognosco et adoro. Prolnde ego j£dbal- 
dus in solio paterao confirmatus, patris vestigia imitans, et ecclesias 
Dei, quas viriliter instantia paths Augustini ftiadavit, et terris mul- 


70 ENGLISH CHURCH. [A.D.6o4-^t9-3 

tisque honoribus ditavit, augeas et confinnans, monasterio apoetolo- 
nim Petri et Pauli, in suburbio Dorovemiie civitatis fimdato, et 
prxrogativo ecdesiasticae libertatis privilegio munito, terns ac variis 
honoribus ditato, ad honorem Dei et sanctorum apostolomm sanc- 
tique Augustini, pro remedio animx mei patris, mc»iue, parentum- 
que meonun, gratanter concede et amicabiiiter do quamdam partem 
terrx rcgni mei, XXX- aratronun, nomine NortbumCj in usum 
monachorum ibidem Deo famulantium, ubi ipse pater Augustinus 
et pater meus rcquiescunt, ubi ettaro Archiepiscopos et Regcs sibi 
succedentes requiescere decreverunt^ ubi et corpus meum sepeliri 
prxcipio. Hanc autem pnefatam tenam in omnibus ad se pertinen- 
tibus, pascuis, paludibus, prwis, silvis, ac finibus maritimis, ita libc- 
ram et quietam dooo ac dico, sicut pater meus aut c^ unquam 
liberius habuimus. 

Hujus donationis confirmationem trophsco agix cmds >{■ ^ carta 
mea regta consignavi, assidcntibus et coUaudantibus Archiepiscopo, 
baptista scilicet mco, Laurencio, et subscribente, cum regina mea 
JEmma. filiisque meis Egfrido ac Ercumberhto, cum duobus Episcopis, 
Mellito Londoniae, et Justo Rofensis Ecclesisc, cicterisque multis 
comitibus et optimatibus meis confaventibus et subscribentibus, in 
hujus donationis fautores et auctorcs vitam xternam optantibus, in 
invidentes sen minuentes Dei Omnipoteutis et sanctorum apostolo- 
mm et patris nostri Augustini terribilem interminationem. 

tjf Ego Laureotius, gratia Dei Archiepiscopus, signo sanctx cnicis, 
sicut regem vidi facere, hoc donum confirmo. 

i}) %o jEmma, Francorum regis filia, regis vEadbaldi copula, vexlUo 
adorandx crucis armavi. 

)j4 Ego Mellitus, Luodonisc Episcopus, signo sanctse cmds, quae 
vidi astipulor. 

iff %o Justus, Rofensis Episcopus, laudo et subscribo. 

4* £go Egberhtus signo crucis libenter corroboro. 

ift Ego Ercumberhtus, attestants venerandx i^i [signo], gratanter 
concedo, contestor, et subscribo. 

t^ Egp Suebbardus consensi. 

i{i Ego Guthardus subscribo. 

Actum est autem anno ab Incaraatione Salvatoris nostri Jesu 
Christi sexcentesimo octavo decimo, indictione sexta. [E/mham 
MS^ as printed in K. C. D. VI. ; ElvAtm, ed. Hard-wkk^ p. 144^ Smth^ 
Aff'. ad Bed. mum. IX. p. 694.] 


[aj>.6i9-<S34'] ANGLO.SAXOlt PERIOD. 

[■Hitrtn, MWiwiof.] 

m. MELLITUS, A.a 619-624. 

[No pan meottoMd. Died April if, AD, 614, and wm bmled b the porch of S.Fetei'i 
(S. Angonia'i), Cwterbm;, fi. il. g. 7.] 

A.D. 619. Lrtftr rfBcmfim V. to MtWtut tmi Jiutus K 
[Hot fnttrvd."] 
BuED. \L 7. — Qui (Mellitus et Justus) cum magna Ecclesiam An- 
glonHTi cura ac M)ore gubernarent, susceperant scripta exhortatoiia 
a poatifice Romans ec apostolicse sedis Bonifacio qui post Deusdedit 
Ecclesix prxfiiit, anno Incamationis Dominice sexcentesitno decdmo 
nonob. [M.H.B. 156.] 

epiicopite to Caotertnij, or whether it refe ne J 
to the inbjtKt It M. 

* It u not deu vhether AD. 6ig li 
meant by Bedc u the dite of the lettei ot 
of Boniface'i sccenioil to the papacy, which 
latta it certunly wu. Of coune the data of 
the letter ii at injr rate A.D. 619 X 614. 

■ Thk lettei leemi to be untmed by tho 

Engliih Biihop. in AJ3. 801 to haTe been of 

the nmc tenom with that to Jnitni when 

Aichbiihop. but they alio do not appear to 

hire teen it Probably it had bttn lost pre- 

Viooaly to cTen A.D. 801. Bedc'. wxonnt of 

it ii fuffideoUy Tagoe; to that it remaiu 



IV. JUSTUS, AJ>. 624-627: 

[Pall, AJ>. 614. Pilmit7 nid to be fixed it Cuitobui;, 614 X 615, Connnioii of Nonh- 
ombrii, £35-617. Died, Not. 10 (S. 77. iS), 637 (J.f.C), lod wm buried in the poreh 
of S. Peter'i, CaDterbmy {B. II. 3).] 

' Primacy said to se fixed at Canterbury. 
I. A.D. 614. Letter efBomifsee V. ta Juttus. 
Ofra him ■ DiUethtimo fratri Justt BoNiFACius. Quam devote 
niAt tTotiw' l*'^'™!"^ etiam vigilanter pro Christi evangelio clabo- 
Biibopt. raverit vestra ftatermtas, doq solum epistolz a vobis 

directaE tenor, immo indulta desuper opcri vestro perfectio in- 
dicavit. Nee enim omnipotens Dcus aut sui nominis sacramen- 
tum, aut vcstri fructum laboris deseniit, dum ipse prxdicatoribus 
evangelii fidelitcr repromisit : ** Ecce E^ vobiscum sum omnibus 
diebus usque ad consummationem seculi." Quod spedaliter injuncto 
vobis ministerio, ejus dementia demonstravit, aperieos corda gen- 
tium ad suscipiendum przdicationls vestnc singuUre mysterium. 
Magno enim prxmio fastigiorum vestrorum delectabilem cuisum 
bonitatis suz suffi^is illustravit, dum creditonim vobis talentorum 
fidelissinue negotiatioois officiis ubercm fructum impendens ci, quod 
signare possetis multiplicatis gcnerationibus prxparaviL Hocque 
ctiam ilia vobis repensatione coUatum est, qua, injuncto ministerio 
jugiter petsistentcs, laudabili patientia redemptionem gentis iliius 
exspectastis, et vestris ut proficercnt meritis, eorum est salvatio pro- 
pinata, dicente Domino : " qui perseveraverit usque in finem, bic 
salvus erit" Salvati ergo estis spe patientiae, et tolerantiae virtute^ 
ut infidelium corda natural! ac superstitioso morbo pui^ta, sui con- 
sequerentur misericordiam Salvatoris. 

Susceptis namque apiclbus filii nostri Adulvaldi r^is, repeiimus 
quanta sacri eloquii eruditioae ejus animum ad verz convcrsionis et 
indubitatse fidei credulitatem Fratemitas vestra perduxerit. Qua ex 
re de longanimitate dementia; cselestis certam adsumentes fidudam, 
non solum suppositanim ei gentium plenissimam salutem immo quo- 
que vicinamm, vestrse prxdicationis ministerio credimus subsequen- 


A.D. 624-527.] anglo-SjSxon period. 73 


dum, quatenus sicut scriptum est : ** consummati operis vobis merces 
a rctributore omoium bononun Domino tribuatiir." £t vere per 
omnem terrain exiisse sonum eorum, et in fines orbis tcrrx verba 
ipsorum, universalis gentium confessit^ suscepto Christians Sacra- 
mento fidei, protestetur. 

Pallium pneterca per labirem pnesentium Jratemitati tu« benig- 
nitatis studiis invitati direximus, quod videlicet taatum in sacro- 
saoctis celebrandis mystcriis utendi licentiam imperavimus : conce- 
dentes etiam tibi ordinationes Episcoporum exigents oppcMtunitate, 
Domini piscveuiente misericordia celebrare, ita ut Qiristi evange- 
Uum plurimorum adnunciatione in omnibus gentibus, qux nccdum 
convetsx sunt, dilatetur. Studeat ergo tua ftatemitas hoc, quod 
sedis apoetolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate 
servarej intendens, cujus rei similitudine tarn pnecipuum indumen- 
tum humcris tuis bajulandum susceperis. Talcmque te Domini 
implotata dementia exhibcndum stude, ut indulti muneris prxmia 
non cum reatitudine, sed cum commodis animanim ant£ tribunal 
summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, 
dilectissime frater. [B. 11. SiM.H.B, 157 j S.I. 134 j fF. I. 3r, 33.] 

■ Bede tpakt u if thse ircte no prolongtd >t lean ionic time earlier than Octoba, AJ>. 

mteml between the death oT Jutiu and the 633. But the order oF the Etit Angliaa coo- 

coQMcratiou of HoooHdi, and he utiuUy mat- tecraliani luiti better with » date earlier than 

tiau nidi inteml) viih pttdiian. Now A.D. 631. And there ii nothing to oreiTule 

HoDoriuswu ceitainljcoDKCnted before A.D. the diitinct ttitinwny of tbe An^o-Saion 

633, the year in which PanUDut fled from Chronicle to the yeai A.D. G17 u that of 
NDHfanmbria ; and il leait u early ai A.D. 631, the death of Juitn*, beyond the difficulty of 
to altow room for the ai yean which elapaed luppoaing the people of lindiey to hare 
between the firit and third of the three luc- been conTcrted 10 iounediately after Eaiter, 
ceMiTc miiiiont or coniccrationt of Eact An- AJ>. 637, u to allow of a (tone chnrdi 
^BU Bbhopi by Honoriui hinuelf, who cer- eiiiting in Lincoln of Faulinui'i foundation hi 
tanJy died AJ>. 6S3 {B. II. 15, III. 2a). the end of A.D. 627 or the beginning of A.D. 
Moftora if Pope Hoooiiui, writing in A D. 618 {B. II. 16). See alio below on the 

634, wai ignonDt of Edwin'i death, October, conreriion of Lindiey and of Eut Anglia, the 

AJ>. 633, bat yet had beard of Aichbithop drcnnutancet of both of which weigh itiODgly 
HoDonoi'i contecration (ice letter of Hanoriui in laronr of the earlint date, 
below), darly the latter moit hare happened 

2. A.D. 624x625. &eee»d Ijttter if Benifait v. ta Justut". 
Gire* the pri- DUettissimo fratri Juita BoNiFACius Episcopus servus 
nBcy to Canter- sERvoRUM Det. Susceptis vcstrsc dilcctionis apicibus, in 
^'°^' quibus reperimus, inter alia, plurimos ex gentiUtate 

ibidem d^otium^ Deo omnipotenti et Domino nostro Jesu Cbristo 
auxiliante, converses, maxime autem in partibus Cantise ad veri Dei 


74 ENGLISH CHURCH. [Justus, 

nostri fidem vestris laboribus esse perductos, valde gratulati sumus. 
Eadbaldi quoque regis animum ad verse agnitionis viam esse corrcc- 
turn, DomiDum onmipotentem in eo laudaTimus, qui sui oomiois 
sacramentum vestrique laboris fmctum non deseruit, sicut ipse pne- 
dicatoribus evangelii veraciter repromisit : ** Ecce Ego vobiscum sum 
omnibus diebus usque ad consummationem seculi." Multa est de- 
mentia apud Deum, qux multa est in nobis demonstrata, cum ape- 
riantur corda barbatanim gentium ad susdpiendum praedlcationis 
vcstrsc singulare mysterium. Ut enim proficerent, vestris mentis 
corum est salvatio propinata. Domino dicente : << qui perseveraverit 
usque in finem, bic salvus crit" Et alibi : *' consummati operis 
vobis mcrces a retributore omnium bonorum Domino tribuetur." 
Cognovi siquidem in vestris syllabis, ut sanctx recordationis prede- 
cessor nostcr Gregorius constituit Augustine et omnibus successoribus 
suis in postenim metropolitanam et primitivam sedem in civitate 
Dorobernia, ubi caput totius gentis Anglorum a diebus Paganomm 
habetur. At vero nunc per revclationem Jesu Christi, qui est origo 
et caput totius Christianitatis, eadem civitas exaltatur, et oithodoxa 
fides, quae est radix nobilissima, ibidem collocatur, ut ex ilia segete 
uberrimum Return boni operis ad pabulum cxlestis patrix omnes 
insulani metiri queant. O quam feUi: ilia dvitas, quje meruit in se 
Christum habitatorem habere ezpulsis antiqui hostis insidiis I Felix 
ilia dvitas; feliz et tota gens, cum illas supcrna misericordia visitare 
non dedignata sit, quos ante mundi creationem pnedestinaverat sibi 
sodare. Quare absit ab omnl Christiano, ut ex ilia civitate Doro- 
bernia aliquid minuatur, aut in aliud mutctur, nunc vel (iituris tem- 
poribus^ quae a pnedecessore nostro domino Papa Gregorio statuta 
sunt, quoquo modo res humanx quassentur. Sed magis ez auctori- 
tate bcati Petri apostolorum principis id ipsum prsccipientes firma- 
mus, ut in Dorobernia civitate semper in posterum metropolitanus 
totius Britannia: locus babcatur, omnesque provincia rcgni Anglorum 
prsefati lod metropolitans Ecdesix subjiciantur tmmutilata perpe- 
tuaque stabilitate decemimus. Hanc autem Ecclesiam, utpote spe- 
cialiter consistentem sub potcstate et tuitione sanctje Romanse Ecde- 
sise, si quis cooatus fuerit imminuerc, eique de concessae potcstatis 
jure quicquam abstulerit, auferat eum Deus de libro vitse, sdatque 
se sub anathematis vinculis esse nodatum. Deus te incolumem 
custodiat, reyerentissime frater. [W. Malm. G. P. I,, ed. SttviU^ 
fo. 112} W.J. 32, 33-1 




• See the note on [be letter of Bonlfice IV. 
to Elhelbert, nbore, pp. 6;, 66. Boiulice V. 

Conversion of Northumbria', A.D. 625-647, 

AJ}. 615, July 31. Pinlinui ordiined BUhop hj Jottiu, to wcompwijt Etbdbergs, ot 
Tale, of Kent into Noithnmhria (B. 11. 9). 

A.D. 616. Eanflcd dingfater of Edwin bom at £aiter, and baptiied, " prima de gents 
NoidanbjFD^irai^" WUtionday, June S (B. 11. 9), 01 on the En, June 7 

A.D. 617. BiptUm of Edwin>> himialf [BietnUi fix>mA,D.6i6,ind King oT all Brittin 
" boloo Cantwaie ante" (A, S. C)], after the deitnictioa of idolt by the 
bigb^eit Coifii and alio of Hilda aiterwardi abben of Whitby (S. IV, 
13); bj Panlino. at York, Euler, April ij (B. //. 13-15, ir. jj, V. J4). 

■ llie itOT7 o! HmUinn'i appeaniice to aim ttiiTe to cot the loiot by identi^ng Rim 

Edwin when in exile at the court of Redwald with Piuliau (lee SuviasoH'i Snrma ad 

of Ext Angiia, L e. before A.D. 616 {B. It. lot.) i and Paolinui did baptiie a mnltitude 

1 3), leemt, rightly interpreted, to imply a pie- of Bcmician Northnmbriaru for 36 dayi tcK 

Tiont minion of Panlinui to chat kingdom. gether it Ycverin, near Wooler, and ilter- 

RedwaM himself had certainly been converted wudi many of E>ein in the river Swale (9. 

and baptized in Kent, but bad bllen away on II. 14) ; but Run ion of Ucbgen ii obriouily 

hit retom home (A. IT. ij). intended for a Britiih Biihop. See Williaias, 

^ Thi* ii dairned alio a> the reialt of a Aiitiq. of Cymry. And Edwin, who wai in 

Srtlufr minion : " Run filial Uibgen biptiza- exile Irom hit childhood, A.D. 5SS, to A J>. 

ril com " {iC. Edwin). Am. Cambr. a. 616 ; 616, is aiErmcd by another Wdth tradition to 

M. H. B. 831. "Rum map Uibgo baptiiant have taken refoge £nt of all aod to hiTC been 

eos" (sc. " Eidguia et XII. millia homiuum"), brought up at the court of Cadvan, King of 

'et per XL. dies non ceuavit baptiiare omne OwynFdd,and therefore ai aChriilian. Wfaenn 

gcnns Ambrouum, et pa* pnedicationem iUiut he afterwards fled to East Auglia, and it would 

multi ciedidemot in Clmito." JVmu'ui (ib. seem also to Meida preriously, where bo 

76). &»iie MSS. and some editor) of Nen- found a wife. 

I. Letttr ^Boniface V. to Edvnx King of Northumhria^ 
>//xOf*. AX>. 635'. 
Exhorts him to '^ glmwtff Mdiuno regi Anglortmy BoNlFAClUS £pr- 
listoi to ftuK- SCOPUS SERVUS sERvoRtm Dei. Licct sutnnuc Divinitatis 
tofbOowtheei- potentla hiunanx locutionis officiis explanari noo valeat, 
^'uid'^to^e^ quippe qua; sui magnitudine ita tnvisibili atque investi- 
«n>r idols. g^ili sEtemitate a)nsistit, ut hxc nulla ingenii saga- 
citas, quanta sit, compreheodere disserereque ^uiBciat: quia tamen 
ejus humanitas ad insinuationein sui reseratis cordis januis, quae 
de semetipsa proferetur, secreta humanis mentibus iospirationc 
clementer iofimditj ad adnunciandum vobis pleoitudinem fidei 
Christians, sacerdotalcm curavimus sollicitudiaem prorc^ai-e^ ut 
perindc Christi evaagelium, quod Salvator noster omnibus prxcepit 



gentibus pnedicari, vestris quoque sensibus inserentes, salutis vestrx 
remedia propinentur. 

Supernae igitur majestatis dementia, quae cuDcta solo verbo pne- 
ceptionis suae coadidit, et crcavit^ caelum videlicet et tenam, mare 
et omnia qus in eis sunt, dispositis ordinibus quibus subsistcrcnc, 
cosEtemi Verbi sui consHio, et Sancti E^irltus unitate dispensans, 
homincm ad imaginem et similitudincm suam ex lime terrz plas- 
matum constituit, eique tantam prxmli pnerc^tivam indulsit, ut 
eum cunctis praeponeret, atque servato termioo prasceptioais, zterni- 
tatts subsistentia prxmuniret. Hunc e^ Deum Patrem, et Fillum, 
et Spiritum Sanctum, quod est individua Trinitas, ab oitu soils usque 
ad occasum, humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque 
factorem suum, salutifera confessione fide vcneratur et colit. Cui 
etiam summitates imperil, rcrumque potcstates submissae sunt : quia 
ejus dispositione omnium pnelatio rcgnomm conceditur. Ejus ei^ 
bonitatis misericordia, totius creaturx suae diUtandi, subdl ctlam 
in extremltate terrae positarum gentium corda frigida, Sancti Splri- 
tus fervore in sui quoque agnitione mirabillter est dignata succen- 
dere. Quae enim in gloriosi fiJii nostri Audubaldi regis, gen- 
tibusque el subpoeitis iUustratlone, dementia Redemptoris fiicrlt 
operata, plenius ex vidnitate locorum vestram gloriam conjicimus 
ct^novisse. Ejus eigo mirabile donum, et in vobis certa spe, cae^ 
lesti longanimitate confeni confidimus. Cum profccto gloriosam 
conjugem vestram, qux vestri corporis pars esse dignosdtur, aeterni- 
tatis prxmio per sacri baptismatis regenerationem illuminatam 

Undc prasenti stylo gloriosos vos adhortandos cum omni affectu 
intimae caritatis curavimus, quatenus abomtnatis idolis, eorumquc 
cuitu, spretisque fanomm fetultatibus, et auguriorum deceptabilibus 
blandimentis, credatis in Deum Patrem omnipotentem, ejusque 
Filium Jesum Christum, et Spiritum Sanctum, ut credentes, a diabo- 
licae captlvitatis nexibus, sanctae et individuae Trinitatis cooperante 
potentia, absoluti, astemse vitK possitis esse participes. Quanta 
autem reatitudinis culpa tencantur obstricti hi, qui tdolacriarum 
pcrnidosissimam superstitionem cotentcs amplectuntur, eonim quos 
colunt exempla perditlonis insinuant. Unde de ds per Psalmlstam 
didtur: ^omnes dtl gentium dxmonia, Dominus autem cxlos fecit.** 
Et itenim: "oculos habent et non vident, aures habent et non 
audiunt; nares habent ct non odorabuntj mauus habent et non 


A-n. 614-627-] ANGLO.SjiXON PERIOD. 77 

palpabunt; pedes habent et noa an^Milabunt. Similes ergo cffi- 
duntur his, qui spent suae confidcntix ponunt in eis." Qjomodo 
eoim juvandi qucmlibet possunt hai>crc virtutem tii, qui ex corrup- 
tibili materia inferioruoi etiam subpositonunque tibi manibus ccm- 
stniuntur, quibus videlicet artificium humaDum adcomtnodans eis 
inammatam membrorum similitudinem contulisti, qui nisi a te moti 
fiierint, ambulare non potemnt, sed tanquam lapis in uno loco 
positus, ita constnicti, nihilque intelligentix habcntes, ipsaque 
insensibilitate obrati, nullam neque laedendi, neque juvandi facul- 
tatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione cos decs, quibus 
vos ipsi imaginem corporis tradidlstis, colentes sequimini, judido dis- 
creto reperire non possumus. 

Undc c^rtet vos suscepto signo sanctx cnicis, per quod humanum 
genus redemptutn est, execraadam diabolicse versutix subplantatio- 
nem, qui Dlvinse bonitatis operibus invidus xmulusque consistit, a 
cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus mate- 
riac compage vobis deos ^ricastis, coofringendos diminuendosque 
summopere procurate. Ipsa cnim eorum dissolutio corniptioque, quae 
minquam viventem spiritum habuit, nee senslbilitatem a suis &cto- 
ribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet, quam 
nihil erat quod eatenus colcbatis; dum profccto meliores vos, qui 
spiritum viventem a Domino pcrcepistis, eorum constnictioni nihil- 
ominus existatis: quippe quos Deus omnipotcns ex primi hominis, 
quern plasmavit, cc^natione deductis per secula innumerabiltbus pro 
paginibus pullulare constituit. 

Accedite eigo ad agnitioncm Ejus, qui vos creavit, qui in vobis vitae 
insufflavit ^iritum, qui pro vestra redemptione Filium suum unigeni- 
tum misit, ut vos ab originali peccato eriperct, et ercptos de potestate 
nequitix diabolicz pravitatis cselcstibus prxmiis muneraret. Susci- 
pite verba pnedicatorum, et evangelium Dei, quod vobis adnunciant, 
ijuatenus credentes, sicut saepius dictum est, in Deum Patrem omni- 
potentem, et in Jesum Christum ejus Filium, et Spiritum Sanctum, et 
inscparabilem Trinitatcm, fiigatis daemoniorum sensibus, cxpulsaque a 
vobis sollicitatione venenoei ct deceptibilis hostis, per aquam et Spiri- 
tum Sanctum renati, Ei, cui credideritis, in splendorc gloriae sempi- 
terax cdiabitare. Ejus opitulant munificentia valeatis. 

Pricterea benedictioncm protectoria vestri beati Petri apostolcmim 
jsiodpis vobis direximus, id est, camisiam cum omatura in auro una, 
et lena anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria 


78 ENGLISH CHURCH. [Justus, 

vestra susciplat, quo a. nobis noecitur dcstinatum. [B. 11. lo; M. 
H. B. 159-161 J S. I. 131J J W. I. 30, 31.] 

• P»iliiiiu'imii(ioad>tniiixnJal]r3i,>D<lBoaiEuie'(dnthuponOct. 11, A.D.615. 

2. Letter efBenifaet V. to EtheUergd, B4tm»'s §jiet», 
JufyxOet., A.D. 625. 

g^j^^^^ . - DamnM gimos^ fiH^ ^Mlierg* repmm, Bcmipacius 

penereniice id EpISOOPUS SERVUS SERVORUU Dei, RedemptOTIS IlOStri 

to' the conra- ^cnigiiitas humaoo generi, quod pretiosi sanguinis sui 
nan of her hni- efilisjone a vinculis diabolicx captivitatis eripuit, multae 
providentise, quibus salvaretur, propinavit remedia, qua- 
teniis sui nomiois agnitiooem diverso modo gcntibus innotescens, 
Crcatorem suum suscepto Cbristianx fidei agnoscerent sacramentoj 
quod equidem in vestrae gloriz sensibus ctelesti coniatum muoere, 
mystica.regeneTationis vestrx puigatio patenter innuit. 

Magnocrgo largitatis Dominicx bcneficio mens nostra gaudlo ezul- 
tavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestii dignatus est oan- 
fessione succendere. £x qua re non solum gloriosi conjugis vcstri, 
immo totius gentis subpositx vobis intelligentiam in amore sui facile 
inflammaret. Didicimus namque referentibus his, qui ad nos gloriosi 
filii Qostri Audubaldi regis laudabilem conversionem nundantes per- 
venenmt, quod etiam vestra gloria. Christians fidei suscepto mirabili 
Sacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescatf ab 
idolcHiun etiam cultu, seu fanorum auguriommque inlecebris se dili- 
genter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutilata devo- 
tione persistens invigilet, ut ad dilatandam Cbristianam £dem in- 
ccssabiliter non desistat operam commodare. 

Cumque de glorioso conjuge vestro patema caritas sollidte peiquj- 
sisset, cc^ovimus, quod eatenus abominandis idolis serviens ad 
suscipiendam vocem prxdicatonun suam distulerit obedientiam exhi- 
bere. Qua ex re non modica nobis amaritudo coogesta est, ab eo 
quod pars corporis vestri ab agnitione summx et individux Trioitatis 
remansit extranea. Unde paternis ofGctis vestrx gloriosae Christian 
nitati nostram commonitionem nee distulimus conferendam, adbor- 
taotes quatenus Divinx inspirationis' imbuta subsidiis, importune et 
opportune agendum non dif^eras, ut et ipse, Salvatoris nostri Domini 
Jesu Christi coopcrante potentia, Christianorum numero copuletur. 


A.D. 624-627] ^NGLO-S^XON PERIOD. 79 

ut perinde intemerato societatis ftedere jura teneas maritalis con- 
sortii. Scriptum namque est : " erunt duo in came una." Quomodo 
ergo unitas vobis conjunctionis inesse did poterit, si a vestrEc fidei 
splendore interpositis detestabilis erroris tenebris ille remanserit 
alicnus ? Unde oratJoni contiDux insistens, a longantmitate cxlestis 
clemcntiae illuminatioms ipsius benefida impetrare non desinas j ut 
videlicet quos copulatio camalis affcctus unum quodammodo corpus 
exhibuisse monKratur, hos quoque unitas fidei, ctiam post bujus vitx 
transitum, in perpctua sodetate conseirct. Insiste ci^o, gloriosa 
filia, et summis conatlbus duritiatn cordis ipsius religiosa Divinonun 
prxceptonun insinuatione molllre summopcre dematura, infundcns 
scnsibus ejus, quantum sit prsclanim, quod credendo suscepisti 
mysterium, quantumve sit admirabile quod renata przniiuni consequi 
meruisti. Frigiditatem cordis ipsius Sancti Spiritus adnunciatione 
succende, quatenus amoto toipore perniciosissimi cultus, Divinx fidei 
cajor ejus inteliigentiam tuanim adhortationum frequcntatione suc- 
cendatj ut profecto Sacne Scripturse testimonium per te expletum 
indi^itanter perclareat: "Salvabitur vir infidelis per muUerem fide- 
lem." Ad hoc enim misericordiam Dominies pietatis consecuta es, 
ut fhictum fidei credirorumque tibi beneficiomm Redemptori tuo mul- 
tiplicem resignares. Qupd'equidem sufiragante prsesidio benignitatis 
ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. 
His ergo pnemissis, patemx vobis dilectionis exhibentes officia, hor- 
tamur, ut nos, reperta portitoris occasione, de his quae per vos 
supema potentia mirabiliter in conversatione conjugis vcstri, sum- 
missscque vobis gentis, dignatus fuerit operari, prosperis quantocius ■ 
nundis relevetis ; quatenus sollicitudo nostra, quje de vestri, vestro- 
nimque omnium animx salute optabilia desideranter exspectat, vobis 
Dundantibus releretur, illustrationemque Divinx propitiationis in 
vobis difiusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori 
omnium bononun Deo et beato Petro apostolorum prindpi uberea 
merito gratias exsolvamus. 

Practcrea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolonun 
pincipis vobis direximus, id est, speculum afgenteum, et pectinem 
eboreum inauratum, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria 
vestra susdpiat, quo a nobis noscitur destinatum. [B. II. 1 ] j M. H. 
B. 161, i6a; S. 1. i37i W. I. 33.] 



[wmfumtoT n&R w^MinraBiM.] 

3. A.D. 647. Before April. NarthuMMam lfite»agemot near GodTimw'J- 
hmm {tt» the Derwent, wear Market Weightm^ w Tarkthtre)^ 'wbitb 
ahjitret idolatry, and itstrojt the idolatrous temfles. 

Bmd. II. 13. — Quibus auditis', rex suscipere quidem sc fidem quara 
docebat, ct velle et debcre respondcbat. Venim adhuc cum amids 
principibus, ct consillariis suis sesc de hoc collaturum esse diccbat, ut 
si et ill! eadem cum iilo scntire vellcnt, otnnes' pariter in fonte vitse 
Christo consecrarcntur. £t annuente Paulino, fecit ut dizerat. 
Habito emm cum sapientibus consilio, sdsdt^atur singillatim ab 
omnibus, quails sibi doctrina hsEc eatenus inaudita, et novus Dlvini- 
tatis qui pnedicabatur cultus videretur. 

Coi primus pontificum ipsius Colfi continue respondit : " Tu vide, 
rex, quale sit hoc quod nobis modo praedicatur : ego autcm tibi vcris> 
sime quod certum didid, profiteor, quia nihil omnino virtutis bat)^ 
nihil utilitatis religto ilia quam hucusque tenuimus : nullus enim 
tuorum studiosius quam e^o culturx deonim noetromm se subdidit j et 
nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam e^o, et 
majores acdpiunt dignitates, magisque prospcrantur in omnibus qux 
agenda vcl adquirenda disponunt Si autem dii aliquid valerent, me 
potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, 
ut si ea quae nunc nobis nova pnedicantur, meliora esse et fortiora, 
habita examloatione perspexeris, absque ullo cunctamine susdpere 
ilia festinemus." 

Cujus suasion! verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens 
assensum, cootinuo subdidit : " Talis," inquiens, " mihi videtur, rex, 
vita hominum pnesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis 
incertum est temporis, quale cum te residente ad ccenam cum dudbus 
ac ministris tuis tempore bnimali, accenso quidem fbco in medio 
et calido e£Fecto coenaculo, fuentibus autem fbris per omnia turbini- 
bus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passenim 
domum dtissime pervolaverit, qui cum per unum ostium ingrediens, 
mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis 
tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio seremtatis ad 
momentum ezcurso, mox de hieme in hiemem rcgredicns, tuis oculis 
elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet j quid autem 
sequatur, quidve prxcesserit, prorsus ignoramus. Unde si bxc nova 
doctrina certius aliquid attuUt, merito esse sequenda videtur." His 


AJi. 624-637.] ANGLO-SAXON PERIOD. 81 


simiIJa et cxtcri majores natu ac regis consiliarii Divinitus admoniti 

Adjedt autcm Coifi, quia vellet ipsum PauUnum diligentius audire 
de Deo quern pricdicabat, verbum facientetn. Quod cum ji^nte 
r^e feceretj exclamavit auditis ejus sermonibus diccns: "Jam oHm 
intellexeram nihil esse quod colebamus ; quia videlicet quanto studio- 
sius in eo cultu veritatem quserebam, tanto minus inveniebam. 
Nunc autem aperte profiteer, quia in hac pnedicatione Veritas claret 
ilia, qux nobis vitx, salutis, et beatitudinis xternx dona valet tri- 
buere. Unde su^ero, rex, ut templa et altaria, quas sine fructu 
utilitatis sacravimus, ocius anathemati et ignl coQtradamus." Quid 
plura? Pncbuit palam adsensum eyangeiizanti bcato Paulino rex, et, 
abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. 
Oimque a prscfato pontifice sacrorum suorum qusereret, quis aras et 
fana idolorum cum septts, quibus erant circumdata, primus profanare 
deberet; ille respoadit, '*Ego. Quis enim ea, qux per stultitiam 
colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam 
mihi a Deo vero donatam destruam?" Statimque, abjecta supcrsti- 
tione vanitatis, rc^vit sibi regem arma dare et equum emissarium, 
quem ascendens ad idola destruenda veniret. Non enim licuerat 
pontificem sacrorum vel arma ferre, vel pneter in equa equitare. 
Accinctus ergo gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emis- 
sarium regis pcrgebat ad idola. Quod aspiciens vulgus xstimabat 
eum insanire. Nee distulit ille, mox ut propiabat ad fanum, pro- 
&nare illud, injecta in eo lancea quam tenebat: multumque gavisus 
de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere 
fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quon- 
dam idolorum non longe ab Eburaco ad Orientem, ultra amnem 
Dorventionem, et vocatur hodie Godmunddtngaham, ubi pontifex 
ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat 
aras. [JU. H. B. 164, i6j.] 

■ The appeal orPiuGnu toEdwin'i tocoUection of the ptomiiei made bj'htm during hit exile 




V. HONORIUS. A.D. 627-653. 

[" Doruvemenst Ecciesii Antittet" (fl. 11. 1 8). " Mctropolitmnt" (Pope HoDoiim to Edno. 
B. II. 17). " Unui e dhcipnlti Bati P»p« Gte^rii" (B. V. 19). And Uit Archbithop of 

Consecrated by Paulinus ■) Ijnoiln, A.D. 618. Pall and primacy (7) granted to Roncniiis, 
A.D. 634. Succoi. A.D. 617-633, followed by the fiilnie aad abindoiUQcnt of the Keotuh 
■nution undei Pinliaui in Northumbria, A.D. 633 and 654. Conrenion of Eatt An^ia 
(temporarily, A.D. 633, posiibly A.D. 61S), finally by Fdii, a Bniguiidiin Biihop (cnt by 
Aichbiihop HoDoriui. A.D. 636 (pouibly A.D. 631). ConTenion ofWcuex, fint by an inde- 
pendent Italian minion (Birinni), KX>. 634 ; followed and renored by a Biihop from Ireland 
(AgQben), A.D. 643. Re-conienion of Northnmbfia by a Scoltiib miuion (Aidan), A.D. 
635-651. AttemptiOD the part or Popei Honoriut, e. A.D. 633, and John IV., A.D. 640, to 
bring over the Scoltith Chnrchet, to which the South Iriih yield (S. It. 19, 111. 3. »6. Sec 
under Iriih Church). Actual jurisdiction orArchbithop Honoriui confined to Kent (wbcre 
he "wItu" ordaint Ithunar ffiihop of Rocheiter, A.D. 644). ind Eait Anglia (to which he 
likewiie ordaini Biihopi, A.D. 647 and 651). 

Died Sept. 30, A.D. 653 {B. III. lo), and wai buried in the porch of S. Peter*!, CaDteibnry 
(B. U. 3).] 

A.D. 628". Censtcration ef Honoriut by Paulmut {aleme) Bish^ <^ Tort 
at Uneoh. 

B.SD. II. 18. — Honorius .... in praesulatum efFectus: qui ordi- 
nandus venit ad Paulinum, et occurrentc sibi illo in Lindocolino 
quintus ab Augustino Doruveraensis Ecciesisc consecratus est antis- 
tes. [Jf. H. B. 169.] 

BjED. II. 16. — In qua videlicet civitate (sc. Lindicx)lino), et eccle- 
siam operis egr^ii de lapide fecit (Blxcca pr^ectus Lindicoliaas 
civitatis) ... in qua ecclesia Paulinas, transeunte ad Christum Justo, 
Honorium pro eo consecravit cpiscopum. [At. H. B. 167.] 

■ Jurtut died NoY. 10, A D. 6*7 (tee aboTe, m«il at length of the tee of York : hot there 

that the actual coniecration of wai in bet no choice, inasmuch a: ' ' " 

P- 73. ■>' 

Honoriui muit have been postponed aaxS at 637, after the death of Archbitfaop Justui, 

leait A.D. 618. That Honorius went for con- there was no other Bishop iu Saion England 

secration to Paulinus was in accordance with than Pauiinui himtelf, Rotnanui of Rocheitet 

the directions of Pope Gregory (above, p. having been drowned before Justni died, on his 

iq), now for the first time rendered capa- way to Rome (S. II, 10). 
ble of being 10 far followed, by the establith- 




I. A.D. 634 ■. Letter ofPofe Hmmus t» EdvMM^ King rf NorthuHttria. 

Infonni bim DvuMu txcelltntissimo atfue frxctUenHstimo fUe, ^d- 
l^'^i^toS •**" ^P Anglenm, HONORIUS EPISCOPUS SERVUS SER- 

HoDoriiit of voRUM Dei salutem. Ita Christianitatis vestne in- 
Fu^^^Titb tegritas circa sui Conditoris cultutn fidei est ardore suc- 
'^^ ^ censa, ut Icmge latequc resplendeat, et in omai mundo 
t«D MetTopoii- adounciata, vestri operis multipUciter referat fnictum. 
t^ oAe??«c^ ^'^ eoim vos r^cs esse cognoscitis, dum Regem et Oca- 
ixnoi in a n- torem vestnuD, orthodoza prxdicatione edocti, Deum 
''"*'■ venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, 

mentis vestrae sincenim devotionem exsolvitis. Quid eaim Deo 
nostio aliud ofierre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentcs, 
ipsumque auctorem humani generis confitentes, eum colere, eique 
vota nostra reddere festioemus ? £t ideo, excellentissimc fili, patema 
vos caritate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos Divina 
misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentionc, 
et adsiduis orationibus servare omnimodo fiestinetis, ut qui vos in 
prscsenti secuto ex omni errore absolutes ad agnitionem sui nominis 
est dignatus pcrducere, et aelestis patriae vobis przparct mansionem. 
Pncdicatoris igitur vestri domini mei apostolicx memorix Gregorii 
frequenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrin^e tpsius, 
quern pro vestris animabus libenter exercuit, habctote, quatenus ejus 
oratio et regnum vestrnm populumque augeat, et vos omnipotenti Deo 
inreprehensibiles repnescntet. 

£a vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, 
Yatc pro 6dei vestrae sinceritate, quae n<^is multimoda relatione per 
pncscntium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo adtri- 
buere ulla sine dilatione pnevidemus. Et duo pallia utrorumque me- 
tropolitanorum, id est, Honorio et Paulino t> dtreximus, ut dum qais 
eonim de hoc seculo ad Auctorem suum ftierit arcersitus, in loco 
ipsius alter episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare, 
quod quidem tarn pro vestrx caritatis aStcxn, quam pro tantarum 
provinciarum spatiis, quae inter nos et vos esse noscuntur, sumus 
invitati conccdere, ut in omnibus devotioni vestrx nostrum con- 
cursum, et juxta vestra desideria prxberemus. Incolumem cxcel- 
ientiam vestram gratia supema custodiat. [B. U. 17^ M. H. B. 168, 
169; S.I. 139 i ST. 7.34.] 



* The dale is fixed by (hal of Ihe fDllowing " ut cnm Darnvemeniii rel Eboncouii in- 

letter to Archbishop Honoriui^ Kdwin w»& tints de h>c Tita transierit* is qui superetv, 

killed at the battle of Hzthrelth, Oct. ii, cotimn tjuaUm gradus. habeat poledatem 

A.D. 6.13 'S' ''• *"), but hii death might alltmm ordiiiandi, in loco ejns qui traiuierat, 

caiily have been unknown at Rome in the uceidolem; ne lit neceue ad Romanam nt- 

middle of A. D. 634. Honoriai itieterore que dvititem per tam prolin terrarum el 

receiied the pall six ot »e»en yean after hii eon- marii spatia p(0 otdioando ArdiielaicDpa 

teeration. Bede sums up the two letters which semper ^ligari." 

he hintielf givei. of the Pope to the King aiid * Paulinus todk hi> pall in bii flight to Ro- 

Archbiihop retpcctively, u containing a decree chetter and lef) it then at hii death {B. II. V>). 

3- A.D. 634, June 11. Letter <fPope Uonorius to Archiithop Howorint. 
Same in con- ^lecthsmo fratr't Himorio^ HoNOBlUS. Inter plurima 
tents wiiK the quiE Rcdemptoris. nostri misericordia suis famulis dig- 
''"^'"*' natur bonorum muncra prserogare, illud etiam clementer 

collata suae ^ietatis munificeatia tribuit, quoties per iratcmos afia- 
tus unianimam dilectionem quadam cootemplatione altemis aspccti- 
bus reprasentat : pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsol- 
vimuSj eumque votis supplicibus exoramus, ut vcstram dilectioneTi) in 
pradicatione evangelii elaborantem et fructificantem, sectaotemquc 
magistri vestri et capitis sui sancti Gregorii rcgulam pcrpeti sta- 
bilitate confirmet, et ad augmeotum ecclesix suae potiora per vos 
suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et caritate, vcstra 
adquisitio decessorumque vestrorum, quae per domioi Gregorii ex- 
ordia pullulat, coDvalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos Domi- 
nici eloquii promissa in ftituro respidant, vosque vox ista ad arter- 
nam festivitatem evocet: "Venite ad me omnes qui laboratis et 
onerati estis, et ego reficiatn vos." Et itenim : « Euge bone serve et 
fidelis, quia super pauca fijisti fidelis, super multa te constituam: intra 
in gaudium Domini tui." Et nos equidem, fratres carissimi, baec 
vobis pro setema caritate exhortationis verba prxmitteates, qu« 
ruTsus pro ecclesiarum vestrarum privilegiis congruere posse conspici- 
mus, non desistimus impertire. 

Et tam juxta vestram petitioncm, quam filiorum nostrorum regum 
vobis per prsEsentem nostram pneceptionem, vice beati Petri aposto- 
lorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis 
Divina ad se jusserit gratia vocari, is qui superstes fiierit, alterum in 
loco defiincti debeat Episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula 
vestne dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda dircximus, 
ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordi- 
nationem efBcere : quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum 
marisquc intervalla, qua inter nos ac vos obsistunt, ad hac nos con- 


A J). «a7-^53-] ^KGLO-SAXQN PERIOD. . 85 


descendere cocgerunt; ut nulla possit ecclesiarum vestrarum jactuia 
per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo provenire, s;:d potiiis 
commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incu- 
lumem oistodiat, dilectissimc frater. 

Data die tertio iduum Junianim, imperantibus domtnls nostris 
Ai^ustis, Heraclio, anno vicesimo quarto, post consulatum ejusdem 
anno vice^mo tertio, atque Constantino Alio ipsius anno vicesimo 
tertio et consulatus ejus anno tertio: sed et Heraclio felicissimo 
Cxsare, item filio ejus, anno tertio, indictione septima, id est, ai)no 
Dominicz incarnationis sexcentesimo triceslmo quarto. \B. II. 18; 
M. H. B, 169, 170; S. I. 140J tV. 1. 34, 35.] 

3. A.D. 634. SeeomJ Letttr rf Ptfe BoMoriui to ArcMish^ Honmus ". 

^ j_ D^ DilKtitthu frstri Benerit, Honorius Episcopus ser- 
macr to Canter- VU5 sBRvoRUM Dei. Susceptis vestrx dilectionis litteris, 
^" in eis reperimus vestri laboris sollicitudinem circa 

vobis commissum gregem multa fatigatione occupatam, multo la- 
bore et angustia crebrescentibus mails et mundanis usibus mentis 
vestrsE ditiicultatis saepius sustiaere gravitatem. Nos vera hor- 
tamuT vcstram dilectionem, ut opus evangelii, quod coq>istis, tene- 
atis, quia in eo tibi laborandum atque perse verandum magis 
quam omittendum necesse est. Memento evangelici pnecepti quo- 
roodo dicitur : ** Ego pro te rogavi, Petre, ut non deiidat fides 
tua, et tu aliquando conversus confirma - fratres tuos." Et item 
io apostolo: "Fratres, stabiles cstote et immobiles, abundantes in 
c^ere Domini semper, scientes quod labor vester non est inanis in 
Domino." Ideo suppliciter vestram dilectionem admonemus, ut fide 
et opcre in timore Dei et caritate, vestra acquisitio decessonimque 
vestronmi, quae per domini Gr^orii exordia pullulat, convalescendo 
amplius extendatur, ut ipsa promissa Dominici eloquii vos ad xtcr- 
nam fcstivitatem evocet, quae dicit : " Venite ad mc omnes qui 
laboratis et onerati estis, et ^o reficiam vos." Et iterum : " Euge 
serve bone et fidelis, quia super pauca fiiisti fidells, super multa te 
omstituam, intra in gaudium Domini tui." Interea tux scdis aucto- 
ritatem nostrx auctoritatis privilegio iirmari postulasti. Nos vero 
absque ulla dilatione gratuito animo annuentes, quia rectum est ut quae 
semel statuta atque disposita a przdcccssoribus nostris cognovimus. 


86 ENGL\ISR CHURCH. [Honorius, 


hoc ipsum et nos conlirmemus j — eorum itaque vestigia assequentes 
justa ritum priscse consuetudinis, quse a temporibus sanctx rccorda- 
tionis Augustini prxdecessoris vestri oimc usque tua ecclcsia detinnit, 
ex auctoritate beati Petri apostolonim principis primatum omnium 
Ecclesiarum Britannise tibi, Honori, tuisquc successoribus in per- 
petuum obtinerc coocedimus. Tuse ergo jurisdictioni subjici prsedpi- 
mus omnes Ecclesias Angliae et r^ones, et in civitate Dorovemia 
mctropolitanus locus et honor Archiepiscopatus, et caput omnium 
Ecclesiarum Anglorum populorum semper in postenim servetur, et a 
nulla persona per aliquam malam suasionem in aiium locum mutetur. 
AUter autem si quis fecerit typho superbiae instinctus, et nostrsc pne- 
ceptioni inobediens, et prxnominatx Ecclesiae concessis suz digni- 
tatis rationibus contender!! reniti, sciat se separatum a participatione 
Corporis et Sanguinis Domini et Redemptoris nostri Jcsu Christi. 
Deus te incolumem custodial, dilectissime fratcr. [fT. Maim. G. P. I^ 
cd. Savile, fo. ii a v^. ; J^. I. 35, ^6.'] 

■ Tbii it the thiid of the taia of lellcn in ignonDl when he wrote either letter, ii ao 
WiDiarn of Malroetbory, lor which lee aboTC, 
p.GS- uote^. Thii paiticulai letter ii direct!}' 
at rariaoce with the itrtiinly gennine letter 
jut preceding it, of the tame Pope to the 
nme Archbishop, at probably the (ante dale. 
The otabliihrneot of a definite ordo- between 
Canteibatj and Yixk, of the downbll of the 
latter of whidi Pope Honoriot wai ceilainlf 

A.D. 627-633. Siuctit ftiioweJ ty the f^litrt and ahandonmewt rf the 

Kentish JUhsiem to NorthMmtria. 
Bettdda and B'ED. II. 14, 16, 30. — Paulinus . . sex annis continuis 
Dora. (A.D. 627-633), id est, ad finem usque imperii r^s 

illius (vEduini) verbum Dei, adouente ac favente ipso, in ea provincia 
(Northumbria) prjcdicabat : credebantque et baptizabantur quotquot 
erant pneordinati ad vitam eternam ; in quibus etant Osfrid et Ead- 
frid filii Regis j^duini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenbuiga 
filia Cearii R^is Mcrciorum. 

Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de j&lilberga 
regiua progeniti, j^iJhun, et jEdilthryd filia, et alter filius Vuscfrea, 
quorum primi albati adhuc rapti sunt de hac vita, et Eburaci in 
ccclesia sepulti. Baptizatus est et YfB filius Osfridi, sed et alii 
nobiles ac regii viri nou pauci. Tantus autem fertur tunc ftiisse 
fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris genti Nordanhymbrorum, 

doobl the 

mow DiWral thmg in the worid for 

the Pope 1 

:o do pieciiely at the time when the 


k had come into being by the pre- 

of two inc. 

Dniiilenl airangemenw 00 the 10b- 

je« at the 

•ame time may be fairiy let aude 


A.D. 627-653.] ANGLO-SAXON PERIOD. 87 

ut quodam tempore Pauliaus veoiens cum r^e et regina in villam 
r^iam qua: vocatur Adgefrin', tnginta sex diebus ibidem cum eis 
catechizandi et baptizandl ofHcio deditus moraretur: quibus diebus 
cunctis a mane usque ad vesperam ail aliud ageret quam con&ucntem 
eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instmere, 
atque instnictam in fiuvio Gleni ■>, qui proximus erat, lavacro remis- 
sionis abluere. Hxc villa tempore sequentium regum deserta, et alia 
pro ilia est iacta in loco qui vocatur Maeimin '. Hxc quidem in pro- 
vincia Bemidorum; sed et in provincia Deirorum, ubi sxpius 
manere cum rege solebat, baptizabat in fluvio Sualua^, qui vicum 
Cataractame praeterfluit. Nondum enim oratoria vel baptisteria in 
ipso exordio nascentis ibi ecclesiae poterant aedificari. Attamen in 
Campodono f, ubi tunc etiam villa rcgia erat, fecit basilicam, quam 
postmodum pagani, a qutbus .^Eduini Rex occisus est, cum tota 
eadem villa succenderunt : pro qua reges posteriores fecere sibi villam 
in rcgione qnx vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapi- 
deum erat : et servatur adhuc in mooasterio reverentiSsimi abbatis et 
prcsbyteri Thryduulfi, quod est in silva Elmete. [M. H. B. 165, ]6rt.] 
Liaitef. Pr«dicabat autem Paulinus vcrbum etiam provinciac 

LindissiE qujc est prima ad meridianam Humbrae fluminis ripam, 
pertingens usque ad mare, prsEfectumque Llndocolinz: civitatis cui 
nomen erat Blsecca, primum cum domo sua convertit ad Dominum. 

* * * De hujus fide pFOvincise narravit mihi presbyter et abbas 
quidam vir veracissimus de monasterio Peartancuh vocabulo Dcda, 
retulisse sibi quendam seniorem baptizatum se fiiisse die media a 
Paulino Episcopo, prsesente rege jEduino, et multam populi turbam 
in fluvio Treenta juxta civitatem qux lingua Anglorum Tiovulfinga- 
ccstiri vocatur. [Jlf. H. B. 167.3 

Death rf Edwin Conserto gfavi prxlio in campo qui vocatur Haethfclth, 

and flight of ocdsus est jSdulni die quarta iduum Octobris, anno 

Dominicx incarnationis sexcentesimo tricesimo tertio. 

* » » Quo tempore maxima est facta strages, in ecclesia vel gente 
NordanhymbFOrum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, 
paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum 
omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis igna- 
vas : at vero Caedualla, quamvis nomen et professionem haberet Chris- 
tiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem 
muliebri, vel innocux parvulorum parceret setati, quin universes atroci- 
tate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eonim 



provincias debacdiando pervagatus, ac totum genus Anglomm Britta- 
nisE finibus crasuium se esse deliberans. Sed oec religioni Christianae, 
quge apud cos exorta erat, aliquid iopendebat honoris. Quippe cum 
usque hodie moris sit Brittonum, fidem religioncmque Anglomm pto 
aihilo babere, neque in aliquo eis magis coimnunicare quam paganis. 
* » * Turbatis itaquc rebus Nordanhymbromm bujus articulo cladis, 
cum nil alioibi pncsidii nisi in fiiga esse vidcrctur, Paulinus adsumpta 
eecum regina ^Sdilbeige quam pridem adduxerat, rediit Cantiam 
navigio. • • * Qgo in tempore, Hrofensis ecclesia pastorem minime 
faabebat, eo quod Romaous prsesul iiUus ad Honorium Papam a Justo 
Archiepiscopo l^atarius missus, absoiptus fuerat fluctibus Italia 
maris : ac per hoc curam illius pnefatus Paulinus, invitatione H<MH>rii 
antisritis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit (A-D. 633-^44), usque- 
dum et ipse suo tempore ad caelcstia r^;na cum glorioei ftuctu lab(vi3 

Reliquerat autem in ecclesia sua Eburacensi Jacobum 
con lenwiDi ip diaconum, virum utique ccdesiasticum et sanctum, qui 
Nonhombiu. niu]tQ exhinc tempore ia ecclesia manens, magnas anti- 
quo hosti pnedas, doceodo et bapttzaado eripuit : cujus nomine vicus 
in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cog- 
nominatur. [M. H. B. 171, 17 a.] 

• Yevcrin in Glendile, near Woolec (llmxib). been cairied on equUf well in toy one of the 
■ The BowentiSmitb). jein from AJ>. 617 to A.D. €33. Fauliniu 
' Millfield iSmiJh). ippon to have raided witli Edwin, ind 

• The Swale. Ed<9ria [ni|!ht be in the (onth u well u in the 

• Citteiick. north af hii kingdom in anjr of iboie yean. 
( Either Almondbuiy, or TinGeld {Smilb). And if the fint connnian of Eirt Anglia, 
I There ii oothing but the order of Bede'i whith arote from Nonhumbrian influence, it 

namtiTc to dale the conTenion of Liiultey. to be dated, not in A.D. 63a, but u eartj u 

and therefore the coniecration of Archbiihop A.D. 618, u Bede'i namtiire eltewhere ini- 

Honniui at Lincoln, after the tennination or pliei (lee next note), the probabilitj of an 

during the Utter part of the lii years of early goorenioo of Lindtey aUo iteonjiderably 

PauUnui't preaching in Noithumberland. Ai iikcieaied. 
fax a( the facti tbemicli'ei are concemed, the >■ .. , 

preaching fouth of the Hnmber might hare 

A.D. 632-636, or possibly 628-631. Comversiim of East A»gi$a at first 
from Ncrtimmirta, A.D. 632 ' (w poisiify A.D. 62S), tut finally by a 
BurgunSatt Bishop^^ Felixj lemt by ArchMshep Honorius A.D. 636 (or 
possibly A.D. 631). 

Eorpwald. A.D. BiED. II. 15. — Tantum autcm devotitmis jEduini erga 
631 or 6a8, cultum vcritatis habuit, ut etiam r^i Orieatalium Anglo- 



A.D. 627-653-] ■ ANGLO-SAXOK PERIOD. 89 


mm Earpualdo filio Redualdi persuaderet, relictis idolomm supcrsti' 
tioaibus, fidem ct sacramenta Christi cum sua provincia suscipcre. £t 
quidcm pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramcntis Chris- 
tianae fidci imbutus est, sed lustra : nam redicns domum, ab more sua 
et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate 
fidei depiavatus habuit postcriora pejora prioribus j ita ut in morem 
antiquorum Samaritanonim et Christo servire viderctur^ et diis quibus 
antea serviebat; atque in eodem feno et altare haberet ad sacrificium 
slKbetd and Fe- Christi, et aiulam ad victimas dscmonionim. * » » Ve- 
liz*. A.D. 636 mm Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempore, 
" ^'' ocdsus est a viro gentili, nomine Ricbercto j et exinde 

tribus annis provinda in etrore versata est, donee accepit regnum 
frater ejusdem Eorpualdi Sigberct, vir per omnia Christianissimus 
atque doctissimus, qui viventc adhuc Aatre cum exularet in Gallia, 
fidci sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnaie 
coqiit, totam suam provinciam lacere curavit. Cujus studiis glorio- 
sissime (avit Felix Episcopus, qui de Burgundionim partibus, ubi 
ortus et ordinatus est, cum venisset ad Honorium Arcbiepiscopum, 
eiquc indicasset desiderium suum, misit eum ad pncdicandum verbum 
vibe pnefatse nationi Anglonim. Nee vota ipsius in cassum ceci- 
dere ; quin potius fructum in ea multtplicem credentium populorum 
pias agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provin- 
ciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque 
infelidtate liberatam, ad fidem et opera justitisc, ac perpetuae feli- 
dtatis dona perduxit, accepitque sedem Episcopatus in dvitate 
Domnoc ■>. [Jl*. H. B. 166, 167.] 

■ The date A.D. 631 it that of the Anglo- 
Saion Qmnide and of Florence of Worcet- 
ler; bot Bcde's data for the iuccohtc Eail 

Anglian Bjibopi, from Felix to BoniJace incla- East Anglia. pouibtj to A.D. 630. Moieorer, 

are (twentj-two jean in all, to be counted the oidinatioii of Bisi, Bonifact's tucceuoi, 

tsckwanl from A.D. 653 at the lateit, B. Ill, took place almoM cenainly io A.D. 669, inune- 

10), thiow back Fdix'i arrival in Eail An^ia diatel; oo Theodore'i arriTal, and Bonifacr'i 

to at leait as early a* A.D. 63 1 , and the death epiicopate lasted Kvenleen yean; therefore 

of Eorpwald, which followed ihonly after hii again we are brought to A.D. G51 for Boiih 

conrenion (B. II. 15), to three yeaii earlier face'i coniecratioD, and A.D. 630 for that of 

nill ; and therefore the Ent eooTenion of Eait Felix. 

An^iato A.D. 6iSattheUtett. See 5miit, and '> Piobably connected with the IriihBuigun- 

Baitty, ad loe. Bad., who howerer teem dii- dian mittion of Colnmbanui, and with Sig- 

poKd to make ai much of the yean named ai beict during hit exile in Gaol. 

they will bear, and imueceuarilydalc the con- ' A school wii founded in East Anglia by 

Ttriioo of Eatt Anglia a» early ai A.D. 6^7 J Sigberct and Felix, "more Cantuariomni " 

Httsiey errn earlier. It mutt have been potierior (B./J/.lS); and a moiiislery by Fuiscus. an 

(oAprilA.D.617. The date A.D. 536 for Felix Irish monk (i). Jlf. 19); both between A.D. 

it alio that of the Chronicle and Florence, but 631 and 636. 

the twenty-two years above-menlioncd, lub- * Dunwich. 



[cnrnutoH or mnu.] 

A.D. 634-650. Canveraox af WtsteXy prtt ty »n imdtfendent Italian 
Mitsion under Btrinm (A.D. 634), and finally by a Gallic Bithop from 
Ireland, Agilhert, A.D. 650. 

The Oevius B£D. UI. "J. — Eo tempore gens Occidentalium Saxoaum 
E^'"**^ A d' ^ antiquitus Gevissx vocabantur, regnante Cynigilso, 
634. fidem Christi suscepit, prxdicante iliis verbum Birino 

Episcopo, qui cum consilio Papx Honorii venerat Brittamam j pro- 
mittens quidem se ilto praesente in intimis ultra Anglorum partibus, 
quo nuUus doctor pra^iessi^et, saactse fidei semioa esse sparsurum. 
Unde et jussu ejusdem pontificis {wr Asterium Genuensem £pisco- 
pum in Episcopatus consecratus est gradum. Sed Brittaaiam per- 
veniens, ac primum Gevissorum gentem ingrediens, cum qmncs 
ibidem paganissimos invenirec, utilius esse ratus est ibi potius ver- 
bum prsedicare, quam ultra progrediens, eos quibus praedicare deberet, 

Itaque evangelizante illo in prxfata provincia, cum rex ipse cate- 
chizatus fonte baptismi cum sua gente ablueretur, contigit tunc 
temporis sanctissimum ac victoriosissimum r^em Nordanhymbrorum 
Osuaidum adfiiisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse y ac pul- 
cherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat fiUam acceptunis 
in conjugem, ipsum prius secunda generatiooe Deo dedicatum sibi 
Buhoprie of accepit in filium. Donaverunt autem ambo rcges eidem 
DOTcheiter, Oi- Episcopo clvitatem quK vocatur Dorcic, ad faciendum 
inibi sedem Episcopalem ^ ubi factis dedicatisque eccle- 
5ii£^ multisque ad Dominum pio ejus labore popu]is advocatis, mi- 
gravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate * * *. 
Thev reUpte Dcfuncto autem et rege, successit in regnum &lius ejus 
into pigiiiiuii, Coinualch, qui et fidem ac sacramenta regni cxlesiis 
■ *3- susciperc renuit, et non multo post etiam regni terrestris 

potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Mercio- 
rum quam duxerat, aliam accepit uxorem : ideoque , bcUo petitus, ac 
r^no privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui 
nomen erat Anna: apud quern triennio exulans fidem cc^novit ac 
suscepit veritatis. Nam et ipse apud quern exulabat rex erat vir 
bonus, et bona ac sancta sobole felix, ut in sequentibus doce- 


A.D. 627-653-] ANGLO-SAXON PERIOD. 91 

AncQOTotcdbT ^^""^ ^^"^ rcstitutus cssct in regnum Coinualch, venit 
Agiibcrt in Aj). in pTovinciam de Hibernia pontif«x quidam, nomine 
^ AgiU>erctus, natione quidem Gallus, sed tunc l^cn- 

danun gratia Scripturarum in Hibernia non parvo tempore demo- 
ratus, conjunxitque se Tfg^y sponte ministerium prxdicandi adsu- 
mens : cujus eniditioneni atque industriam videos rex, rogavit eum, 
accepta ibi sede £piso)pali, sux genti manere pontificem. Qui 
precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacerdotali jure 
pncfiiit. IM. H. B. 178, 179; S. 1. 132; W. IK Apf. 736; and cf. 
A. S. C. a. 634, 635, 636, 650, for the dates.] 

wincbMer Ci- ■^' ^- C. a. 648 Her wcarf getimbrod J«et mynstre on 

AD^^™'^?' ^inceastrc )»jrt Cynwalh cing let macian on S. Petres 
riani diei, AJ). oaman and gcfaalgod. [M, H. B. 3ii'] 
^s*- A. S. C. 650.— Her for^Sfcrde Birinus se Bisrap and 

i^gebertus se Frencisca was gehadod. 

Her ^elbyrht of Galwalum, scfter Birinc pam Romaniscan Biscop, 
onfeng West-Seaxna Biscopdome. [At. H. B. 311, and so also FUr. 
fPig. 650.-] 

AJ3. 635-651. RteoMversion of Nerthumtria by a Seottith MittitH 
midtr AiJan. 

OunHrertored B-*^* J"* 3* — ^^^'^ ^''go Osuald, mox ubi r^num sus- 
V, hb kingdom cepit, desulerans totam cui prsccssc coepit gentem fidei 

of Northombrii „5 ■ ■ ■ -l ■ ■ 

hf the battle of Christianx gratia imbui, cujus expentnenta permaxima in 

' expugnandis barbaris jam ceperat, misit ad majores natu 
for Aidan from Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacra* 
ariitoniw"^ mcnta, cum his qui secum crant militibus, consecutus 
Kofthombria. erat ; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina 
ac mioisterio gens quam regcbat Anglorum, DominicsE fidei et dona 
disceret, et susciperet sacramenta. Neque aliquanto tardius quod 
petiit impetravit : accepit namque pontificem j^anum sununx man- 
suetudinis et pietatis ac moderaminis virum, habentemque zelum 
Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem Paschsc 
Dominicum more su£c gentis, cujus sxpius mentionem fecimus, a 
quartadecima luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc 
etenim ordinc septentriooalis Scottorum provincia, et omnis natio 
Pictorum illo adhuc tempore Pascha Dominicum celebrabat, xstimans 
se in hac observatione sancti ac laude digni patris Anatolii scripta 


92' ENGLISH CHURCH. [Honchiius, 


secutam. Quod an verum sit, pcritus quisque fecillime cognosdt. 
Porro gentes Scottonmi, quae in australibus Hibemiw insulse partibus 
morabanttir, jamdudum ad admoaitioncm apostoltcse sedis antistitis, 
Pascha canonico ritu obscrvare didicerunt. 

Vcnienti igitur ad se Episcopo, rex locum sedis Episcopalis in 
insula Lindisfamensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus, 
accedeote ac recedente reumate bis quotidie, instar insulse maris 
circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrse redditur^ 
atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscul- 
tans, Ecclesiam Christ! in regno sue multum diligenter sedificare 
ac dilatare cutavit. Ubi pulcherrimo sscpe spectaculo coatigit, ut 
evaogelizante antistite qui Aaglonim llnguam perfecte non nove- 
rat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret cs- 
lestis : quia niminun tam loi^o exilii sui tempore linguam Scottorum 
jam pleae dldicerat. Exin coepere plures per dies de Scottorum 
regione venire Brittaniam atque illis Anglorum provinciis quibus 
regnavit rex Osuald, magna devotione verbum fidel prxdicare, et 
credentibus gratiam baptismi, quicumque sacerdotal! erant giadu 
prxditi, ministrare. Construebantiu' ergo ecclesise per loca, con- 
fluebaot ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur muncre 
r^io posscssiones, ct territoria ad instituenda monasteria, imbue- 
bantur prxcepcoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus 
studiis et observationc dlsciplinae regularis. 

Nam monacbi erant maximc qui ad prxdicandum vencrant. 
Monachus ipse Episcopus Mdatij utpote de insula qux vocatur Hii, 
destinatus : cujus monasterium in cunctis pcne septeatrionalium 
Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore 
arcem tenebat, regendisque eorum populis prawrat : quae videlicet 
insula ad jus quidem Brittaaix pertinet, non magao ab ea ireto 
discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittanix plagas incolunt, 
jamdudum monadiis Scottorum tradita, eo quod illis pj xdicantibus 
fidem Christ! perceperint. [Jtf. U. B. 1 74, 1 75, cf. B. lU. 36.] 

A.D. 640. Lawi of Earcmherct of Kent ». [Not ^tserved.'\ 

Woiitrr forbid- '^*°- ^^^' ^' — ^'^ (EaTTOnbcrct) primus regum Anglo- 
doi and Lent rum In toto regno suo idola relinqui ac destrui, simul et 
pendtiM, " in jcjunium quadragiQta dienim observari principali auctori- 
Kent. tate prxcepit. QiKE ne fecile a quoptam posset contemni. 


A.D. 627-653-] J^SGLO-SAXON PERIOD. 93 


in transgressores dignas et competentes punitiones proposuit. 
[Jtf. H.B. 180; S. I. 143; fe. I. 37.] 

• Eadbald died aod Eacconberci lucceedcd A.D. 640 (5. ///. 8). 

A.D. 644. Pint Englisb Bislrafy Ithamar tf Rochester. 

BiED. III. 14. — In cujus (Paulini in Hrofi civitate) locum Honorius 
Archiepiscopus ordinavit Ittiamar, oriundum quid^m de gente Can- 
tuarionim, sed vita et eniditione antecessoribus suis xquandum. 
[«. H. B. i86.] 

See op Canterbury vacant, Sept. 30, A.D. 6j3-March 26, 
A.D. 655. [B. ///. 2c.] 

A.D. 653. Middle Anklet and Mereiaiu tonvtrted hy a Miss'ion from the 
Northamiriam Bishop FhtaWy htmded by Ctdd^ Dismay Msd ethers. 
B£D. ni. 31. — His temporibus Middilangli, id est, Mcditerranei 
Atigli, sub prindpc Fcada Alio Pendan r^is, fidcm ct sacramenta 
veritatis percepemnt. Qui cum esset juvenis optimus, ac regis nomine 
ac persona dignissimus, przlatus est a patre r^no gentis illius. Venic- 
que ad regem Nordanh^mbromni Osuiu, postulans filiam ejus Alch&e- 
dam sibi conjugem dari, ueque aliter quod petebat impetrare potuit, 
aisi 6deni Oiristi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. 
At ille audita prxdicatione veritatis, et promissione regni caelestis, 
speque resurrectionis, ac futurse immortalitatis, libenter se Christia- 
num fieri velle confessus est, etiam si virginem non acdperet : per- 
suasus mazime ad petcipicndam fidem a filio regis Osuiu, Domine 
Aldifrido, qui erat ct^atus et amicus ejus, habens sororem ipsius 
amjugem vocabulo Cynibui^am filiam Pendan regis. Baptizatus est 
ergo a Finano Episcopo, cum omnibus qui secum venerant comitibus 
ac militibus, eonimque jamulis uhiversis, in vice regis inlustri qui 
vocatur Ad Murum ^ £t acceptis quatuor presbyteris, qui ad docen- 
dam baptizandamque gentem illius, et eniditione et vita videbantur 
idonei, multo cum gaudio reversus est. Erant autem presbyteri 
Cedda, et Adda, et Betti, et Diuma, quomm ultimus natione Scottus, 
csEteri fiiere de Anglis. Adda autem erat frater Uttan presbyteri inlus- 
tris, et Abbatis monasterii quod vocatur Ad Caprse caput <■, cujus supra 


94 ENGLISH CHURCH. [ a. D. 653-655. 

< [coHviKiioH or imtcu.] 

- Venientes ergo in provinciam memorati sacerdotes cum principe, 
prxdicabant verbum, ct libenter auditi sunt. Multique quotidie ct 
nobilium ct in&rmonun, abrenuaciata sorde idolatrix, fidei sunt 
foDte abluti. Nee prohibuit Penda rex, quin etiam in sua, hoc est, 
Merciorum natione, verbum, si qui velleot audire, praedicarctur. 
Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi 
imbutos opera fidei non habere deprehcndit, dicens contemnendos 
esse eos et miseros, qui Deo suo in quern crederent, obedire contem- 
nerent. Ccepta sunt hzc bienoio ante mortem Pendan regis. Ipso 
autem occiso, cum Osuiu rex Christianus rcgnum ejus accipcret, 
ut in sequentibus dicemus, fectus est Diuma unus ex prxfatis quatuor 
sacerdotibus Episcopus Medlterraneorum Anglorum simul ct Mer- 
ciorum, ordinatus a Finano Episcopo. Paucitas enim sacerdotum 
cogebat UDum antistitem duotnis populis pndici. [Jf. H.B. 194 j 
^. S. C. a. 653 i S. I. 143 ; IV. IV. Apf. 737.] 

» Wahon, or (accoiding to Smia) Wiobottle. " Oilesheul. 

A.D. 6^^. East Saxo»s rteonverted hj Ceddy who is consecrated thth 
Bishop hy Fmam ** votatis ad se in mimtterium ordinatienif aUis duohn 

BfD. III. 23. — £0 tempore etiam Orieotales Saxoncs fidem quam 
olim expulso Mellito antistite abjecerant, instantia regis Osuiu rece- 
peniot. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum 
cognomento Parvum r^navit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum 
frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat 
eum hortari ad intelligendum dcos esse non posse qui hominum mani- 
bus facti esscnt ; dei creandi tnateriam lignum vel kpidem esse non 
posse, quorum recisursE vel igni absumerentur, vel in vasa quxUbet 
bumani usus fbrmarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, 
et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligen- 
dum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, om- 
nipotcntem, sEtemum, qui cxlum et terram et humanum genus 
creasset, regeret, et judicatums esset orbem in sequitate ; cujus sedes 
xterna non in vili et caduco metallo, sed in cselis esset credenda r 
meritoque intelligendum, quia omnes qui voluntatem ejus a quo 
crcati sunt discerent et facerent, xtema ab illo pnemia essent per- 
cepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Stgbercto 
amicabili et quasi fratemo consilio sxpe inculcaret, tandem jiivante 


A.D. 653-655] anglo-Sj^xon period. 95 

3inic(x\im consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhorta- 
tione, (aventtbus cunctis, et adnuentibus ftdei, baptizatus est ciun eis 
a Finano Episcopo in villa regia cujus supra meminimus, qux cc^o- 
minatur Ad Murum. Est enim juxta murum, quo olim Roman! 
Brittaoiam insulam prxcinxere, duodecim millibus passuum a mari 
oricntali secrcta. 

Igitur res Sigberct arterni regni jam civls cffectus, tempaalis sui 
regni sedem repetiit, postulans ab Osuiu rege ut aliquoG sibi doctores 
darct, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fbnte 
salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Meditenaneorum 
Anglorum, clamavit ad se vjrum Dei Cedd, et dato illi socio altero 
quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxo- 
niim. Ubi cum omnia pcrambulantes multam Domino ecclesiam 
coDgr^assent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, 
ac pcrvenire ad ecclesiam Lindisfaroitensem, propter conloquium 
Finani Episcopij qui ubi prosperatum ei opus evangelii comperit, 
fecit cum Episcopum in gentem Orientalium Saxonum, vocatis ad se 
in ministerium ordinationis aliis duobus Episcopis. Qui accepto 
gradu Episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate cocp- 
tum opus expleos, fecit per loca ecclcsias, presl^eros et diaconos 
ordinavit, qui se in verbo fidei ct ministerio baptizandi adjuvarent, 
maxime in civitate qux lingua SaxonumYthaociEStir* appellatur. Sed 
et in ilia quae Tilaburgb cc^ominatur : quorum prior locus est in ripa 
Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis : in quibus collecto examine 
famulorum Christi, disciplinam vitx regularis, in quantum rudes 
adhuc capere poterant, custodire docuit. 

Cumqoe tempore non pauco in przfata provincia, gaudente rege, 
congaudente universo populo, vitae cxlestis institutio quotidianum 
sumeret augmentum, contigit ipsum regem insttgante omnium bono- 
rum inimico, propinquonim sucmm manu interiici. Erant autem duo 
gcrmani featres qui hoc factnus patranintj qui cum interrogarentur 
quarc hoc facerent, nil aliud respondere potuemnt, nisi ob hoc se 
iiatos ftiisse et inimicos regi, quod ille nimium suis parcere soleret 
inimicis, et factas ab ei? injurias mox obsecrantibus piacida mente 
demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evai^clica 
prxcepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, 
juxta piaedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim 
unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod 
cum Episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, 


96 ENGLISH CHURCH. [ a. D. 653-655. 

atque omnibus cpii sc audirc vellent praKcpit ne domum ejus intra- 
rcnt ncque de cibis illius acciperent. Contempsit Mitem rex prsecep- 
turn, et rectus a comite, intravit cpulatums domum ejus : qui cum 
abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefectus 
dcsiluit equo, ceciditque ante pedes ejus, vcniam reatus postulans. 
Nam et Episcopus pariter dcsiluit: sederat enim et ipse in equo. 
Iratus autem tetigit regem jaceotem virga quani tenebat manu, et 
poQtificali auctoritate protestatus : « Dico tibi," inquit, •* quia aolu- 
isti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo 
mori habes." Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non 
solum talem culpam diluent, sed etiam meritum ejus auxerit: quia 
nimirum ob causam pietatis, quia propter obscrvanttam mandatorum 
Christi contigit. 

Successit autem Sigbercto in return Suidhelm, filius Sexbaldi, qui 
baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Oricutalium Anglonim, in 
vice regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili ^ susce- 
pitque eum asceodentem de fonte sancto jEdilvald rex ipsius geatis 
Orientalium Angloruni, frater Anna regis eorumdem. [Jtf. H. B. 
195, 196; FUr. Wig. a. 653.] 

» S. Peler-i on ihe WaU {SmA). ^ Tilbury. 

A.D. 655. Meraaus converted hy Finam's MissioXy nfOM the death of 
Pmda, A.D. 6^^. Diunu s Scot, their first Bith^, A.D. 656, coKte- 
erated hj FtMim. 

Bjed. III. 24. — His temporibus Rex Osuiu cum acerbas atque into- 
lerabiles pateretur imiptiones saepcdicti regis Mercionim [Pendse] qui 
fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogent^ promisit se ei 
innumera, et majora quam credi potest omamcnta r^ia vel donana in 
pretium pacis laigiturum, dummodo lile domum rediret, et provincias 
regni ejus usque ad intemecionem vastare desineret. Cumque rex per- 
fidus, nullatenus precibus illius assensum {vseberet, qui totam ejus gen- 
tem a parvo usque ad magnum delcre, atque exterminare decreverat, 
respezit ille ad Divinx auxilium pietatis, quo ab tmpietate barbarica 
posset eripi ; votoque se obligans, " Si paganus," inquit, " nescit acci- 
pcre nostra donaria, offi:ramus ei, qui novit. Domino Deo nostro." 
Vovit ergo quia si victor existcret, filiam suam Domino sacra virgi- 
nitate dicandam offeiret, simul et duodecim possessiones prxdiorum 
ad construenda monasteria donaret, et sic cum paucissimo exercitu se 


A.D. 653-^55-3 anglo-Sjixon period. 97 

certamini dcdit. Denique fertur, quia tricies majorem pagatii babu- 
erint exerdtum, siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis 
iostnictas in bello habuere. Quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio 
perparvum, ut dixi, habeas exercitum, sed Christo duce confisus 
occunit. Nam alius Alius ejus Ecg^id eo tempore in provincia Mer- 
cionun apud reglnam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi 
regis Oidilvald qui eis auzilio esse debuerat, in parte erat adversario- 
rum, eisdemque contra patriam et patnium suum pugnaturis ductor 
ezstiterat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnx subtraserat, 
eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certa- 
mine fiigati sunt et caesi pagani, duces r^ii trigtnta qui ad auxi- 
Uum venerant pene omnes interfecti, in quibus i£diiheri, frater 
Annz regis Orientalium Anglonim, qui post eum regnavit, auctor 
ipse belli, perditis militibus sive auxiliis Interemptus. Et quia 
prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc pne inuodantia pluvia- 
nuu late alveum suum, immo omnes ripas suas transierat, contigit, ut 
multo plures aqua fiigientes, quam bcllantes perdcrct ensis. Tunc 
rex Osuiu juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gra- 
tias Deo referens, dedit Jiliam suam j£lfledam, qusE vixdum unius 
annl ztatem implevera^ perpetua ei virginitate consecrandam, 
donatis jnsupcr duodccim possessiunculis terrarum, in quibus ablato 
studio militic terrestris, ad exercendam miiitiam caelestem suppli- 
candumque pro pace gencis ejus setema, devotioni scdulx monacho- 
nim locus facultasque suppetcret. £ quibus videlicet possessiunculis 
sex in provinda Deirorum, sex in Bemiciorum dedit. Singulx vero 
possessioncs decern erant familiarum, id est, simul omnes centum 
viginti. Intravit autem pncfata regis Osuiu filia Deo dedicanda 
mooasterium quod nuncupatur Heruteu', id est, insula cervi, cui tunc 
Hild abbatissa prsdiiit. Qux post biennium comparata posscs- 
sione decern (amilianini, in loco qui dicitur Streanaeshalch *> ibi 
monasterium constnixit. In quo memorata regis glia primo disd- 
pula vitsc rcgularis, deinde etiam magistra exstitit, donee completo 
undescxaginta annonim numero ad complexum et nuptias Sponsi 
czlestis vii^ beata intraret. In quo monastcrio et ipsa, et 
pater ejus Osuiu, et mater ejus i^nfled, et pater matris ejus 
.£duini, et multi alii nobilcs in ecclesia Sancti Apostoli Petri 
sepulti sunt. 

Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis tertio decimo rc^ni 
sui anno, decimoseptimo die kalendanim Decembrium, cum magna 



98 ENGLISH CHUSCH. [_'■»■ 653-65).^ 


utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentcm ab hostili 
paganoniRi depopdlationc liboarit, et ipsam gentcm Merdorom 
finitimanimque provincianini, desecto capite perfido, ad fidei Chris- 
tianx gratiam convertit. Primus autem in provinda Merdorum 
simui et Lindisfaronun ac Meditcrraneorum Anglomm tactus est 
Episcopus Diuma, ut supra dtximus, qui apud Mediterraneos Anglos 
defiinctus ac sepultus est. [Jtf. H. B. 197, 198; S. I. 144; W. /f. 
^ff. 738.] 

• H»rt, near HartlcpooL * Whhby. 

See of Canterbury vacant Sept. 30, A.D. 653-March 26, 
A J>. 655. 


Iaj>.6$s-664-'] ANGLO-SAXON PERIOD. 

VI. DEUSDEDIT, A.D. 6^5-664. 

[FInt Saxon Aichbifhop* : a Weit Salon (B. III. lo). by pune Frilhonit (Btmharn, ti. Hatd- 
•rick, 191^). Coiuecratsl by Ithunu of Rochatei, alone', at Cantetbucy. March }6, A.D. 
655 (B. in. *o). Turning-point of tbc Scottiih iduan in En^aod it tbe Conference of 
Whitby, befiue July A.D. 664. Deiudcdit iia July 14, A.D. 664' {B. HI. 10, IV. l), and 
ii bmied id tbe poich of S. Peler't. Cantetbury {B. III. 3).] 

■ The A. S. Chronicle, a. 690, erroneandy Womi, agiinR whole ecclesaitical petition 

uxigm thii dininctioa 10 Btihtwald. Tbcie Deaidedil coald have entertained no feeling, 

u DO proof whateier that Denidcdit mi a The ordination by one Bithop theieibre wai 

noi^ not compelled by circumilancei. 

^ So ibo OotieUniu, Vila Dnadtdit (ap. * If the datei in B«de of Deiudedit'i aceei- 

Ca/gmiH). lion and death are correct, then the duration 

< There wai at tbi* time in Ei^land of bii Archbiihopric. abo in Bede (III. lo), 

mother Biihop, Boniface of Eait Angib, of tie. nine yean lenn {aliur four) monthi and 

Caatstxiry conieciatian, beiidei Agilbert of two dayi. ii not K>. 

A.D. 655 X 664. FouniUtion in a Witenagemot (A.D. 655 x 657), ^^ 
eontteration (A.D. 664), of Pettrhorough AHey. 

BiEO. IV. 6. — Qui (Sexuulfiis) erat constructor et abbas monasterii 
quod dicitur Medeshamstedi, in rcgioac Gyrviorum. [Jtf. H.B. 217.] 

A. S. c. a. 655.— On his time" J)a ccmon togadere heo (Peada, Idng 
of the Middle Angles) and Oswiu Oswaldes bro^r cyningas and spre- 
con Jflrt hi wolden an mynstre areren Cristc to loue and Sancte Petre 
to wuriSminie. And hi swa dideo, and nama hit gauen Medesham- 
stedc. [M. H. S. 3 1 2 ; W.I. 36.] 

A.S.C. a. 657. — Dal" man halgode se mynstre; fa vrxs sec kyning 
WuUere pser and his broiScr JEpehed, and his swustre Kynebuig and 
Kynesuuith : and see mynstre halgode sec xrcebiscop Deusdcdit of 
Cantwarbyrig and sec biscop of Rt^ecaestre Ithamar and seo biscop 
of Lundone pe was Wina gebaten, and seo Myrccne biscop Jcru- 
maii waes gehaten and Tuda biscop. And )>3cr wxs Wilfrid preost, 
)>e si^SSon wies biscop, and )ner wscron zllc his jf^nas }>e wseion 
on his kyneri<«. [Jtf. H. B. 313, 314.] 

H a 



• Peada wii King fram A.D. 6s5'Gj7 Deiudedit, that ii. befoie July 14. A.D. M4: 

{A.S, C). while Tnda wai not Biihop OOIil after the 

" The A. S. Cbrooicle (the Land MS. Whiiby Confeience io A.D. 664, and died ia 

636) daia thb ngueljr io Wulfliere'i idni, the ctnine of the lame jai. Jininua wai 

allhough mentioning il under the year of nii not Biihop nnlil A.D. 66a, nor Wiui until 

acceBion, A.D. 657. The ipuHoui act of A.D. Wo (.4. S. C. and «or. Wig). More- 

Wulfhere <_K. C. D. DCCCCLXXXIV.) pva ora Wini wai Bithop of Wincheiter in A.D. 

A.D. 664 a> the date ; and if the other detiili 664 (fl. Ifl. 18), and did not became Biihop 

of the itoiy could be tnuted. and Biihop Itha- of London until A.D. 666 (tJor. Wig.; and 

mai'i name omiitid, the date would be fixed see manoK. A. S. I. igi : alio the account 

to A.D, 664 : for at no other time except the of the diicorety of the docunKaii after die 

middle of A.D. 664 could it pouibly be true Dan« had dcftroyed the mmaitery, in A.D. 

that Deusdedii wit nil) alire, Tuda a Bithop, 963, A. S. C. ad ann.). However, the min- 

ind Witfrid niU a prieit and in England. The iter wu CDnlecrated no doobt about tlua time, 

A. S. Chronicle in the one MS. of it luppoted and pouibly by Deuidedit : although all the 

to have belonged to Peleiboiough, and which detaik ate untnittworthy, and their authority 

alone containi theie noticei of the abbey, addt not older probably than the iith century, 

to the few linei in the text an abttract of the For Agaiho't (purioui grant of pririlegea ice 

ipuriouicharter of A.D.664. But Iihamar of below, under the year 6Sa. A ipurioni re- 

Rocbetter died thortly after A.D. 655 (fl. ///. tcript of Vitaiian conlainine Wutfbere'i char- 

lo; and >ee Wbarum. A. S. I. jjo), and Da- ter ii aiu given in the dbionide under the 

mian hit lucetaior mult have died before year 657. 

A.D. 664, iefbre July. Conftremtt at Whitby resptctmg BsjterK 

SynodDa Pba- B«D, III. 25, 26. — His temporibus quxstio facta est fre- 
rcntit. quens et magna, dc observatiotie Paschx, confirmantibus 

eis qui de Cantia, vcl de Galliis advencrant, quod Scotti Dominicum 
Paschae diem coDtra universalis ecclesix morem ceicbrarent. Erat in 
his acerrimus veri Paschx defensor, nomine Ronan, natione quidem 
Scottus, scd in Gallix vel Italix partibus regulam ecclesiastics veri- 
tatis edoctus ; qui cum Finano confligens, mult06 quidem correxit, vel 
ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen 
Finanum emendare potuit ; quin potius, quod essct homo fcrocis 
animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium red- 
didit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, 
veoerabilis Archiepiscopi Paulini, venim et catholicum Pascha, cum 
omnibus quos ad correctiorem viam enidire poterat. Observabat et 
regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habeas 
seoun de Cantia presbytenim catholicx observationis, nomine Ro- 
maoum : unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis 
in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha Dominicum 
solutis jejuniis faceret, tunc r^na cum suis persistens adhuc in 
jejunio Diem Palmanim celebraret. Hzc autem dissonantia Pas- 
chalis observantix vivcnte Mdano patienter ab omnibus tolerabatur, 
qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui 
ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis, et 


*.D. 555-^*4] jiNGLO-SjiXON PERIOD. loi 

dilectionis, juxta morem omnibus Sanctis consuetum, djligeoter exsc- 
qui curavit : unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentie- 
bant, merito diligebatur : nee solum a mediocribus, verum ab ipsis 
quoquc Episcopis, Honorio Cantuarlorum, et Felice Oriectalium 
Anglonim, veneration! habitus est. 

Defimcto autem Finano qui post ilium fuit, cum Colmanus in 
Episcopatum succederet, et ipse missus a Scottia, gravior de obser- 
vatione Faschx necnoD et de aliis ecclesiasticse vitx disciplinis con- 
trorersia nata est : unde movit hxc quaestio sensus et corda multo 
rum, timentium ne forte accepto Christ ianitatis vocabulo, in vacuum 
currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, 
Osuiu videlicet Regis et Alii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a 
Scottis edoctus ac baptizatus, illonun etiam lingua optime imbutus, 
nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Pocro Alchfrid 
magistrmn habens eruditioms Christianx ViUndum virum doctis- 
simum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam 
adierat, et apud Dalfinum ArchiepJscopum Galliarum Lugduni 
multum temporis ^erat, a quo etiam tonsurse ecclesiastics coronam 
suscepcrat: hujus doctrinam omnibus Scottonim traditionibus jure 
pncferendam sciebat : unde ei etiam donaverat monasterium quadra- 
ginta familiarum in loco qui dicitur Inhrypum ; quern videlicet locum 
paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii 
dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco 
cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dcdit eum illi 
qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tem- 
pore Agilberctus, Occidentalium Saxonum Episcopus, cujus supra 
meminimus, amicus Alchfridi regis, et Vilfridi abbatis, ad provin- 
dam Nordanhymbrorum, et apud eos aiiquandiu demorabatur^ qui 
etiam Vilfridum, rogatu Alchfridi, in prsefato sue monasterio prcsby- 
terum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Aga- 
thonem. Mota ei^ jbi quaestione de Pascha, vel tonsura, vel aliis 
rebus ecclesiasticis, dispositum est ut tn monasterio quod dicitur 
Strensshalch, quod interpretatur Sinus Fari, cui tunc Hild abbatissa 
Deo devota femina pneftiit, synodus fieri et hxc quscstio terminari 
deberet. Veneruatque illo reges ambo, pater scilicet et filius; Epi- 
scopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Aga- 
thone et Vilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte 
erant : Hild abbatissa cum suis in parte Scottonim, in qua erat etiam 
venerabilis Episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra 


102 ENGLISH CHURCH. [Dewdumt, 

[coHmumcE *r wmmnr, on BAirm.] 
docuimus, qui et interpres in co concilio vtgilantissimus utriusquc 
partis exstitit. 

Primusque rex Osuiu przmissa prsefatione, quod oporteret eoe qui 
una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nee discrepare ia 
celebrattone sacramentorum cselestium, qui unum omnes in csdis 
regnum exspectarent ; inquirendum potius quae esset verior traditio, 
et hanc ab omnibus communiter esse scquendam : jussit primo diceiiP 
Episcopum suum Colmanuoi, qui esset ritus, et unde originem ducens 
ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmaous : " Pascha," inquit, " hoc 
quod agere soleo, a tnajoribus meis accept, qui me hue Episcopum 
miserunt, quod omnes patres nostri, viri Deo dilecti, eodem mode 
celebrasse noscuntur. QikkI ne cui contemoendum et reprobandum 
esse videatur, ipsum est quod beatus evangelista Johannes discipulus 
specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus pneerat ecclesiis, 
celebrasse legitur." Quo tuec et his simjlia dicente, jussit rex et 
Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde 
initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit 
AgiJberctus : *' Loquatur, obsecro, vice mca discipulus meus Vilfrid 
presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hie adsident 
ecciesiasticz traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa 
lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae 
sentimus." Tunc Vilfrid jubente rege ut dicerct, ita exorsus est : 
" Pascha quod facimus," inquit, " vidimus Romx ubi beati Apostoli 
Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus 
' celebrari: hoc io Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi 
studio pertransivimus, ab omnibus agi conspextmus: hoc Africam, 
Asiam, j^gyptum, Gneciam, et omncm orbem, quacumque Christi 
Ecclesia diffiisa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non 
diverso temporis online gerere compcrimus: praeter hos tantum, et 
obstinationts eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus 
de duabus ultimls oceani insulis, et his non toUs, contra totum orbem 
stulto laborc pugnant." Cui hxc dicenti respondit Colmanus : ^ Mirum 
quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli 
qui supei pectus Domini recumbere dignus fiiit, exempla sectamur; 
cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit." At Vilfridus : 
"Absit," inquit, "ut Johannem stultitia: reprehendamus, cum scita Icgis 
Mosaicx juxta literam scrvaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, 
nee subito valentibus apostolis omnem legis observantiam qua: a Deo 
instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a dasmonibus inventa 


A.D.655-^64.] ANGLO-SAXON PERIOD. 103 

suet, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, nccessc est : videlicet ne 
scandaluRi facerent eis qui inter gentes erant Judxis. Hinc est enim 
quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in tcmplo immo- 
lavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit; ad nihil 
videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judseorum. Hinc quod 
eidem Paulo Jacobus ait : * Vides, frater, quot millia sunt in Judads qui 
credidenint ? et omnes hi xmulatores sunt legis.' Nee tamen hodie 
claresceatc per mundum evangelio necesse est, immo nee licitum 
fidelibus vel draimcidi, vcl hostias Deo victimanim oSerre cama- 
lium. ItaqiK Jcriiannes secundum legis consuetudinem quarta decima 
die meosis piimi ad vcsperam incipiebat celcbrationem festi Paschalis, 
ait curans haec sabbatc^ an alia qualibet feria proveniret. At vero 
Petrus cum Romz prsdicaret, memor quia Dominus prima sabbati 
resurrexit a moituis, ac mundo spem resurrectionis omtulit, ita Pascha 
Sciendum intellezit, ut secundum consuetudinem ac prxcepta legis 
quartam decimam lunam primi mensis, acque sJcut Johannes, orien- 
tcm ad vesperam semper exspectaret: et hac exorta, si Dominica 
dies, quae tunc prima sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa 
vespera Pascha Dominicum celebrare incipiebat, quomodo et nos 
hodie (acere solemus. Sin autem Dominica non proximo mane post 
lunam quartam decimam, sed sexta decima, aut septima decima, aut 
alia qualibet luna, usque ad vicesimam primam esset ventura, ex- 
spectabat eum, et prxcedente sabbato, vespere, sacrosancta Faschsc 
sollemnia inchoabat ; sicque fiebat, ut Dominica Paschx dies nonnisi 
a quinta decima luna usque ad vicesimam primam servaretur. Neque 
hjec evangelica et apostolica traditio legem solvit, sed potius adlm- 
plet, in qua obseivandum Pascha a quarta decima luna prtmi mensis 
ad vesperam, usque ad vicesimam primam lunam ejusdem mensis ad 
vesperam, pracceptum est : in quam observantiam imitandam, omnes 
beati Johaonis successores in Asia post obitum ejus, et omnis per 
orbem Ecclesia conversa est. Et hoc esse verum Pascha, hoc solum 
fidelibus celebrandum, Nicaeno coaciUo qoq statutum noviter, sed 
confirmatum est, ut Ecclcsiastica docet Historia. Unde constat vos, 
Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, 
cujus traditioni scientes contradicitis, neque L^, neque Evangelio 
in observatione vestri Paschse congruere. Johannes enim ad legis 
Mosaics decreta tempus Paschale custodiens, nil de prima sabbati 
curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima saU>ati Pascha cele- 
bratis. Petrus a quinta decima luna usque ad vicesimam primam 


I04 ENGLISH CHUHCH. [Deusdedit, 

diem Paschse Dominicum celebrabat j quod vos non fadtis, qui a 
quaita decima usque ad vicesimam lunam diem Dominicum Paschae 
observatis: ita ut tertia decima luna ad vesperam sxpius Pascha 
incipiatis, cujus neque Lex ullam fedt mentionem, neque Victor ac 
dator Evangelii Dominus in ea, sed in quarta decima vel vetus Pasdxa 
manducavit ad vesperam, vel Novi Tcstamenti saoamenta in comme- 
morationem sux Passionis, Ecclcsiz celebraada tiadidit. Item, lunam 
vicesimam primam, quam Lex maxime celebiaodam commendavit, a 
celebrationc vestri Pascbae funditus elimiDatis: sicqu^ ut dixi, in 
celebratione summx fcstivitatis, neque Johanni, neque Petio, neque 
he^y neque Evangelio concordatis." 

His contra Colmanus : " Numquid," ait, ** Anatolius vir sanctus, et 
in pnciata historia ecdesiastica multum laudatus, Legi vel Evangelio 
contraria sapuit, qui a quarta decima usque ad vicesimam Pasdia 
celebrandum scripsit? Numquid reverentissimum patrem nostnim 
Columbam, et successores ejus viros Deo dilectos, qui codem modo 
Pascha ,feceruDt, Divinis paginis contraria sapuisse, vel ^;isse creden- 
dum est } Cum plurimi fiierint in cis, quorum sanctitati cxiestia 
signa, et virtutum qux fecerunt miracula, testimonium prxbuenint : 
quos ipse saoctos esse non dubitans, semper ecHimi vitam, mores et 
disciplinam sequi non desisto." 

At Vilfridus : " Constat," inquit, " Anatolium virum sanctissimum, 
- doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, 
cum nee ejus decreta servetis? Ille enim in Pascba suo regulam 
utique veritatis sequens, circulum decern et novem annorum posuit^ 
quern vos aut ignoratis, aut agnitum et a tota Christi ccxrlesia custo- 
ditum, pro nibilo contemcitis. Ille sic in Pascha Dominico quartam 
dcdrnam lunam computavit, ut banc eadem ipsa die more .^Sgyptio- 
rum quintam decimam lunam ad vesperam esse fateretur. Sic item 
vicesimam die Dominico Faschae adnotavit, ut banc declinata eadem 
die esse vicesimam primam crederet. Cujus r^ulam distinctionis 
vos ignorasse probat, quod aliquoties Pascha manifestissimc ante 
pleoilunium, id est, in tertia dedma luna fadtis. De patre autem 
vestn/Columba et sequadbus ejus, quorum sanctitatcm vos imitari, 
et r^lam ac praecepta caelestibus signis confirmata sequi perhibetis, 
possem respondere ; quia multis in judido dicentibus Domino, quod 
in nomine ejus prophetaverint, et dsemonia ejecerint, et virtutes 
multas fccerint; responsums sit Dominus quia nunquam eos noverit. 
Sed absit ut de patribus vestris hoc dicam : quia justius multo est, de 


A J>. lS55-'5*4-] ^NGLO-SjIXON PERIOD. 105 

JDO^nitis bODum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, 
ac Deo dilectos esse non oego, qui simplicitate lustica, sed inten< 
tione pia Deum dilexenint. Neque ilJis multum obesse reor talem 
Paschse observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti 
perfcctioris decreta quae sequerentur, ostenderet : quos utique credo, 
si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita 
fiiisse secuturos, quomodo ea qusc noverant ac didiccrant, Dei man- 
data probantur ftiisse secuti. Tu autem ct socii tui, si audita decreta 
sedis apostolicx, immo universalis Ecclestx, et hxc Uteris sacris 
confirmata sequi contemnitis, absque ulla dubitatlone peccatis. Etsi 
eoim patres tui sancti fiierunt, numquid universal! quae per orbem 
est Ecclesix Christ!^ eorum est paucitas uno de angulo extrenue 
insula: pneferenda? Et si sanctus erat ac potens virtutibus ille 
Columba vester, immo et ooster si Christ! erat, numquid praefcrri 
potuit beatissimo apostolorum prindpi, cui Dominus ait: "Tu cs 
Petnis, et super hanc petram sedificabo ecclesiam meam, et portse 
inieri non prxvalebunt advcrsus eam, ct tibi dabo claves rcgni 

Haec perorante Vilfrido, dixit rex : " Vercne, Golmane, haec illi 
Petro dicta sunt a Domino ?" Qui ait : " Vere, rex." At ille, " Habc- 
tis," inquit, ** vos proferre aliquid tanta: potestatis vestro Columbx 
datum?" At ait ille: "Nihil." Rursum rex: «Si utrique vcstrum," 
inquit, " in hoc sine ulla controversia conscntiunt, quod haec princi- 
paliter Petro dicta, et ei claves regni caelorum sint datae a Domino ?" 
Respooderunt : " Etiam, utique." At ille ita conclusit : " Et ego 
vc^is dico, quia hie est ostiarius ille cui <^o contradicere nolo^ sed 
in quantum novi vel valeo, hujus cupio in omnibus obedire statutis j 
ne forte me advenicnte ad fores r^ni cxlorum, non sit qui reseret, 
averso illo qui claves tenere probatur," 

Haec dicente rege, favenint adsidentes quique sive adstantes, 
majcxes uaa cum mediocribus ^ et abdicata minus perfecta insti- 
tutionc, ad ea quae meliora cognovcrant, sese transferre festina- 

Finitoque conflictu, ac soluta condone, Agilberctus domum rediit. 
Colman vidcns spretam suam doctrinam, sectamquc esse despectam, 
adsumptis his qui sc sequi voluerunt, id est, qui Fascha catiiolicum, 
et tcmsuram coronx, nam et de hoc quaestio non minima erat, reci- 
pere nolcbant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis, quid 
de his facere deberet Cedd, relictis Scottonim vestigiis, ad suam 


io6 ENGLISH CHURCH. [Deusdedit, 

sedem rediit, utpote agnita observatioae catholici Paschx. Facta est 
autem hxc qiuestio anno Domintoe iacamationis sexcentesimo sexa- 
gesimo quarto, qui fiiit annus Osuiu r^is vicesimus sccundus ; Epi- 
scopatus autem Scottoram, quern gessenint in provincia Anglonun, 
annus triccsimus. Siquidem Aidan decern et septem annis, Finan 
decern, Colman tribus Episcopattun tenuere. [M. H. fi. 199-203 ; 

S.I. 145; w-.i. 37.] 

• Deuidedit «ai iliTC at the tune of thti death after it (a. 664). Hit ibience irom ibe 

Coafetenct, uuimoch u, afts it wu tna Cooieiotce i> iccounted for eaiily bj tbe liict, 

(l) Catman letiied to Scotland; fi) Tuda that the whole icheatc wai got op bj Wil- 

came in hii room ai Bishop of Northum- bii't zeal, taking adFantage ot hit friend 

tiria, dying the tame year ; (3) Wilfrid wai Agilbert'i Tiiit to King Alchfiith of Nonbuin- 

choun to Yuik in his place, and then went bru and to himtelF at Ripon, and managed 

to Canterbury for conieciatian ; and ttill later, acconlingly on the anti-Scottkh aide vboU; 

(4), after Wilfnd's depaituie and delay, Chad by Agilben and Wilfrid. Excepting Cedd, 

wai chosen to York !□ hit place, and then who wai brought thither by hii connexion 

went to CanteibDty in tearch of Deuidedit ai with the country, it ma alio entirely a North- 

a cooiecntor: whom he found dead indeed, bat nmbrian gathering. And pouibly healUi may 

the oewi of hii death had not had time to have detained DenadedJt, inasmuch aa his 

reach York (B. HI. ]3). Wiliiid it ii tine death certamly followed ihortly afiet. 
(ought consecration abroad after the Confer- Agilbert had retired from Wessei and bo- 

ence, on the ground that there were no three come Bishop of Parii about A.D. 660 y.ff. C. 

Biihopt canonicaily ordained or free from the and Flor. Wig. ad an.). Eddiui, at the date 

taint of tcbiim in England {Edd. SII.) ; ig- A.D. 664, calls ' - - - 

noring thereby both Deiudedit, if alive, and put ;" and Bede'i 

Boniface of East Anglia, and possibly Damia- although someli 

nut of Rochester also. Wini ofWessei un- he remained in Wetsei' until A.D. 664,' really 

iloubledly communicated with schismatics in Icwves the point undecided. He was undoubl- 

Wilfrid'i judgment, and pottibly Deusdedit did edly Bishop of Pirii ihonly after the Con- 
so too. But a haity phrase of the kind from a . fcrence, whtn Wiliiid went to him for coiue- 

man of Wilfrid's decided views cannot out- cralion, 

weigh the evidnoe of the chain of Tacti above The mention of Agalho at fopi in Eddini't 

BiDiaented, and it ii moreover certainly an account of the Conference (BdW. X.) it a Wdb- 

exaggerated phraie at regards Bithop Boniface. der for praiyler : be went thither with Wil- 

Bede speaking of the consecration of Chad, frid as " Magitter ecdesiie." (See Smiib ad 

who finding Deusdedit dead went to Wini, S<aL App. man. XVII.) 

who ordained him, " adiomlit in (odetatem The whole of England, except Kent, East 

ordinationis duObui de Brittonum gente Epi- Anglia, Wessex, and Sussex was at the be- 

tcopst" (3. ///. 18}, alio (ffirmi, with a like ginning of A.D. 664 attached to the Scot- 

Inaccuiacy, that " non etat tunc ullui, excepto tlsh communion; and Wessei was under a 

illoVine,iQ tota Brittania canonice electus epi- Bithop, Wini. jrjaiaed in Gaul and in comr- 

icoput." Eadmer (K. Wilfiidi, ap. MabaioH, muniou with British Biihopt (B. III. iS). 

AA.SS.O.S.B. 1ZC.III. p. I. p. 181) it the Sussex was still heathen. So that Kent and 

earliest writer who asserts ^at Deusdedit died East Anglia alone remained completely in com- 

befbre the Confacuce : Fkiience placet hii munion with both Rome and Canierhury. 

A.D. 664. EUctim of anifrid to the See of Tori in a H^ttnagemit of 
Nartbitmiria. • 

Eddius, r. Wslfr. «. XI. XII. [A.D. 709.] — Reges deinde concilium 
cum sapientibus sux gentis post spatium ioierunt; quern elige- 
rent in sedem vacantem, qui voluisset sedis apostolicje discipli- 
nam sibi facere, et alios docere, ct esset dignus moribus, et Deo 


acccptabilis, et hominibus amabilis. Respondenint omnes uno 
Gonseosa : ** Nemioem habemus mdiorem, ct digniorem nostrst 
gratis, quam Wilfridum presbytenim, et abbatem, quern in om- 
nibus rebus sapientem esse cognovimus, et talem esse, qualetn 
Paulus Apostolus ad Titum scribens docuit : * oportet Episcopum 
sine crimine esse, ut Dei dispensatorem : non supcrbum, non ira- 
cundum, oon vinolcDtutn, Don percussorem, non litigiosum, non turpe 
liicmm sectantem : sed hospttalcm, benignum, sobrium, justum, 
sanctum, oontinentem, amplectcntemque cam quae secundum Deum 
est (kxtrinam j fidelem in scrmone, ut potens sit exbortari ad doc- 
trinam, et contradicentes revincere.' Haec omnia secundum apostoli 
judicium iste habet £t ideo eum eligimus in perfecta sctate ad 
It^em Dei doccndajn." £rat eoim ita homo ille electus sicut Johan- 
nes prxcursor Domini, ct Ezechicl propheta xxx. annorum astatis. 
Tunc quoque coosenserunt reges, ct omnis populus huic electioni, et 
sancto Wiifrido presbytero omnis cooventus in nomme Domini acci- 
pcrc gradum Episcopalem prxcepit. Ille autem primo abnueos non 
esse se dignum ezoisavit : postremo tamen obcdiens factus est, 
noluitque benedictionem Dei efiugcre. Qualcm etgo tunc illi eum 
inteliexenint, talem adhuc et nos viventcs novimus. Fuit enim 
semio ejus punis, et aptus, plenus gravitatis, et honestatis, plenus 
suavitatis, ct giatiz : tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de 
virtutc contincntiz, de disciplina justitiac : unumqucmque ammonens 
divctsa exbortatione secundum morum qualitatem : videlicet, ut prae- 
nosceret quid, cui, et quando proferret. Fne cxteris speciale ofHcium 
ctat, ut jejuniis, et orationibus, et vigilis incumberet, scripturas 
legens (memortam enim^miram in libris habuit), percurrens canones, 
ciempla sanctorum imitatus, cum fratribus pacem implens, tenens 
quoque humilitatem, et illam supereminentem omnibus dMiis cari- 
tatem, sine qna cxnnis virtus nihil est^ curam pauperum gerens, 
csurientes pascens, nudos vestiens, per^rinos suscipiens, captivos 
rcdimens, viduas ac pupillos tuens, ut mercedem vitx xtemx inter 
choros Angelonun cum Domino ncetro Jesu Chrbto accipere merc- 

Locutus est autem sanctus Wilfridus dicens: "O Domini venera- 
bilcs reges, omnibus modis nobis aecessarium est provide consi- 
derare, quomodo cum electione vestra sine accusatione catholiconim 
virorum ad gradum Episcopalem cum Dei adjutorio venire valcam : 
sunt enim hie in Britannia multi Episcopi, quorum nullum meum est 


loB ENGLISH CHURCH. [a.D. 664-668. 

[«LicTNii un) coimouTioH or wiLntm.] 
accusare, quamvis veraciter sciam, quod aut quartadecitnani sunt ut 
firittones, ut Scotti, aut ab illis sint ordinati, quos ncc Apostolica 
sedes in commuaionem recipit, neque eos qui schismaticis consen- 
tiuDt y £t ideo in multa humilitate a vobis posco, ut me mittatis cum 
vestro prsesidio trans marc ad Gallianim regioncm, ubi catholici 
Episcopi multi habentur : ut sine controversia apostolicae sedis, licet 
indtgnus gradum Episcopalem mercar acdpere." Tale jam consilium 
bene regibus complacuit, pneparantes ei navem, et auxilia hominum, 
et pecunisc multitudincm, ita ut valde hooorifice ad Gallix regionem 
perveniret. [Ed. G«/*, p. 56 ; MaHiUm, AA. SS. O. S. B. saec. IV. pt. I. 
pp. 641, 642.] 

See of Cantebsust vacant, July 14, A J). 664-MABCH a6, 
A.D. 668. 

A.D. 664-5. ■^"f'^fy of Frr»eh'^shopi st Compiegme to eonseeratt 

Bi£D. III. 28. — Interea Rex Alchfiid misit Vilft-idum presbjrtenmi 
ad regem Galliarum, qui eum sibi suisque consecrari faceret Episco- 
pum. At tUc misit cum ordinandum ad Agilberctum, de quo supra 
diximus, qui relicta Brittania, I^irisiacae civitatis fectus erat Episco- 
pus j et consecratus est magno cum honorc ab ipso, conveoieotibus 
plurimis Episcopis in vico regie qui vocatur in Compendia \ld. H. B, 

Edd. V. Wilfr. c. XII. [A.D. 709.] — Statim conventio magna facta 
est, non minus quam duodecim Episcoporum Catholicorum, e quibus 
unus erat .£gilberchtus Episcopus, qui eum, propter fidem suam in- 
dicatam, gratanter et bonorifice coram omni populo publicc ordina- 
veruot, et in sella aurea sedentem more eorum suisum elevarunt, 
portantcs in manibus soli Episcopi intra oratoria, nuUo alio attin- 
gente, hymnosque et cantica in choro caoentes. [Ed. G«/«, p< 57 ; 
ALMi/tm, Mt tufrty 642.] 

■ Pa^ date> this ijnod in A.D. 665; and uantilAJ}.666. MotcoveTCtudwuieitedit 
die ords of ereou, 11 detailed it the begin- York oiil)'lbree;ean(B. T. I9),iiid therefore 
ning of note*, p. 106 above, natnrallj luggeiti, hi vii not coniecnted onlil A.D. 665, if not 
although it do« not require, 1 longer time than A.D. 666, ai he was ejected by Theodore in 
a few monthi, leu periiapt than a year. Wil- A.D. 66g (S. IV. a). Bat, on the othei hand, 
fiid certainly did not return from Gaul until Bede (F. Ig) reckont A.D. 709 u die 4Jth 
three ;rean before Theodore'i airiral in Eog- year of Wiifiid'i epiicopate ; lad if b]t cam- 
bad, which wai in AJ>. 669 {Bdd. XC), that pnting the cuttent yeai tUi itBtCDKOt ctn be 


a.D. 664-668.] AUGLO-SAXON TERIOD. T09 

« [uLAm ant kicoitvimiom or tbi iait uzoni.] 

lUiktoaUoir A.D.66jupoitiblytheyarof W3fiiil'> death fell on April >4, A.D. 709 
onieamlioa, fci it ii ccrtiiD that Chad ame (AfoMUcM, Aim. O. S. B. 11. 14), in tlie 45th 
V> CioieAAaj to mod lAer July 14, A.D. 664, jtai of hii pontificate Ultrally, hii coniecia- 
'■ ' " lioD murt hive takca place befoie April 14, 

A.D.6e5. If he died on the nth of October, 
be muit have been contecraled after Oct. 11, 
Chad"! jooniej frtnn York to Cintetbmr. If A.D. 664. 

A.D. 664 X 665. Tbt Ban Saxtmr reUpie into idolatry afier the death ef 
Ctddy and are reeomverted hf farttmaM^ 'Btsbop of Mercia^ leho iiias one 
of the line cf Bish^i in commimio* with the Seottiih BishofSy and 
^mself of Stottish ordination. 

B£D. III. 30. — Eodcm tempore provincise Orientalium Saxonum 
post Suidhelmimi, de quo supra dizimus, praeluere reges Sigheri et 
Sebbi, quamvis ipsi r^ Merciorum Vulfherc subject!. Qux videlicet 
fR'OTincia cum prseiatsc mortalitatis clade prcmeretur, Sigheri cum 
sua parte populi, rc]ictis Christianx fidci saoamentis, ad apc^tasiam 
conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebc sive optimatibus, 
diligentes haac vitam, et futuram non qucrentes, sive etiam non esse 
CTcdentes, coepenmt fana qux dcrelicta erast, restaurare, et adorare 
simulacra : quasi per tucc posseDt a mortalitate defendi. Porro socius 
ejus, et cdiercs regni ejusdem Sebbi, magna fidem perceptam cum 
suis omnibus dcvotione servavit, magna, ut in sequentibus dicemus, 
vitam fidelem felicitate complevit. Quod ubi Rex Vulfheri com- 
perit, fidem videlicet provincix ex parte profanatam, misit ad cor- 
rigendum eiTorem, revocandamque ad fidcm veritatis provinciam 
Jaruman £piscopuni, qui successor erat Trumhcri : qui mutta agena 
sollertia, juxta quod mihl presbyter qui comes itineris illi et «)- 
(^rator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, 
longe lateque omnia pervagatus, et populum et r^m pnefatum ad 
viam justitix reduxit : adeo ut relictis, sive destructis &jiis arisque 
quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradix- 
eraat, confiteri gauderent, m^s cum fide resurrectionis in illo mori, 
quam in per&dix sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita 
gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque eomm domum rediere Ixtantes. 
\M. H. B, 208.] 


no ENGLISH CHURCH. [ A. D. 664-668. 

[hbhotmtiomi oh th niccMHiut to cuimiuaT.] 

A.D. 667> Negttiatiomi vAth the Pafe, yiulimn^ respecting a suueiier to 
the Anhhiskefne of Canteriitry. 

1 . Letter of Osvty of NortbumiorUmJ amd Egiert »f Kent, somt ij Wiikard 

to VitalioM (AJ>. 667). \The Utter itie^ not freierved.'\ 

B*D. III. 29, — His temporibus reges Anglomm nobi- 
Uu 10 toDie- lissimi, Osuiu provinciae Nordanhymbronmi, et Ecgberct 
^ W^'n^ Cantuaiioruin, habito inter se consilio, quid de statu 
Dominated with Ecclcsiac Anglonitn esset agendum, intcllexerat enim 
lOTi of'^e'Eo'^ veracitcr Osuiu, quamvis educatus a Scottis, quia Ro- 
lith Church, by mana csset catholica et apostolica Ecclesia. adsumpse- 

the two King.. , . "^ r- 1 ■ .- 

runt aim clectione et consensu sanctsc bcclcsix genus 
Anglorum, vinim bonum, et aptum Episcopatu Presbytenim nomine 
Vigbardum, dc dero Deusdedit Episcopi, ct hunc antistitem ordi- 
nandum Romam miserunt : quatenus accepto ipse gradu Archiepisco- 
patuSj catholicos per omnem Brittaniam ecclesiis Anglomm ordinare 
posset antistites. 

Verum V^bard Romam perreniens, priusquam consecrari in Epi- 
scopatum posset, morte prxreptus est * * *. \M. H. B. ao6, 207.3 

B*D. IV. I. — Tunc ccssante non pauco tempore Episcopatu, missus 
est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbronun Osuio, ut 
prsccedcntc libra paucis diximus, Vighard Presbyter, vir in eccle- 
siasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus 
hunc Ecclesix Anglorum Archiepiscopum ordinari : missis pariter 
apostolico Pap« donariis, et aureis atque argenteis vasis non paucis. 
Qui ubi Romam pervenit, cujus sedl apcetolicx tempore illo Vita- 
lianus pncerat, postquam itineris sui causam pracfeto Papx apostolico 
patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum co advene- 
rant socii, pcstilentia supervenicnte delcti sunt. [M.H. B. 309; and 
see for the date A. S. C. and FUr. ITig. aJ 66y j S. L 150; IT. /f. 
•^PP- 739-1 

2, Letter of Pope yitalian to Orwy on the occation of Wighard's dyimg 
unconsearattd (A.D. 667), {including a passage respecting Easier, -wJ^h 
h not preserved,'^ 

Commetvds him B£D. III. 29. — Domino excellenti fiUo Otuio Regi Saxonnmy 

SLri,""!.^ ViTALiANUsEpiscoPirs-sERvussERvoRUMDEi. Desidcrabi- 
acotusb com- ' 

munion. ies Utcras excellentix vestrse suscepimus : quas relegentes. 


A.D. 664-668.] ANGLO-SAXON PERIOD. iii 

[uraK or nTAiUN to oiwt.] 
o^novimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amotem, 
quern habct propter beatam vitam; et quia dcxtera Domini prote- 
gente ad veram et apostolicam fidem sit convcrsus, sperans ut sicut in 
sua gentc regnat, ita et cum Christo in futuro conrcgnarc. Benedicta 
igitur gens, qua; talem sapientissimum, et Dei cultorem promcniit 
habere regem : quia non solum ipse Dei alitor extitit, sed etiam 
omnes subjectos suos meditatur die ac nocte ad fidem catholicam 
atque apc^tolicam pro sux animx redemptione converti. Qais enim 
audicns hxc suavia, non Isetetur ? Quis non exultct et gaudeat in bis 
pits operibus ? Quia et gens vestra Christo omnipotent! Deo credi- 
dit, secundum divinorum profdietarum voces, sicut scriptum est in 
Isaia: <In die ilia radix Jesse, qui stat in signum populonun, ipsum 
gentes deprecabuntur.* Et itcnim : ' Audite insulx, et adtendite 
populi de longe.' Et post paululum ; ' Panim, inquit, est ut mihi sis 
scivus ad suscitandas tribus Jacob, et fieces Israel convertendas. 
Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum ternc' 
Et rursum : < R^es videbunt, et consurgent principes, et adorabunt.' 
Et post pusiUum ; ' Dedi te in fbedus popuH, ut suscitares terram, et 
possideres hjereditates dlsstpatas, et diceres his qui vincti sunt: 
Exite ; et his qui in tenebris, Revelamiai.' Et rursum : * Ego Domi- 
Dus vocavi te in justitia, et adprehendi manum tuam, et servavi j et 
dedi te in fctdus populi, in lucem gentium, ut aperires oculos cse- 
comm, et educeres de conclusione vinctum, de domo carceris 
sedentes in tenebris.* Ecce, excellentissime fill, quam luce clarius 
est, non solum de vobis, sed etiam de omnibus pro[^etatum gentibus, 
quod sint crediturx in Christo omnium conditore. Quamobrem 
oportet vestiam celsitudinem, utpote membnim esistens Christi, in 
omnibus piam r^ulam sequi perennlter principis apostolorum, sire 
in Pascha celebrandum, sive in omnibus quz tradidenint sancti 
apostoli Pctrus et Paulus, qui ut duo luminaria cgeli illuminant mun- 
dum, sic doctrina coram corda hominum quotidie inlustrat creden- 
tium-. «*»*»» 

SwxeMoc to Hominem *■ dcnique, inquit, docibilem, et in omnibus 
Caatabaij. omatum antistitem, secundum vestronim scriptorum 
tcnorcm, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. 
Prc^cto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fiierit, eum 
instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per 
divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum 
divino nutu eradicet. 


in ENGLISH CHURCH. [a.d. 664-668. 

[LKTm or mALiAR ro <nwT.] 
Gift,. MuDuscula a vestra cebitiidiQe beato principi aposto- 

lontm directa, pro xtema ejus memoria suscepimus, gratiasque ei 
agimus, ac pro ejus incolumitate jugiter Deum deprecamur cum 
Christi clera Itaque qui hsec obtulit munera, dc hac subtractus est 
luce, situsquc ad limina apostolorum, pro quo valdc sumus contristati 
cum hie esset dcfiiactus. Verumtamen gemlis hanim nostrarum lite- 
ranim vestris missis, beneficia saoctomm, hoc est, reliquias beatonim 
apostolorum Petri et Pauli, et sanctomm martyrum Laurentii, Jcrfian- 
nis et Fauli, et Gr^orii atque Fuicratii eis fecimus dari, vestrae 
excellentiae profecto oitmes omtradendas. Nam et conjugi vestrae, 
iiostrx spiritali filisc, diresimus per pnelatos gcnilos cnicem davem 
auream habentcm de saciatissimis vinculis beatonim apostolorum Petri 
et Pauli: de cujus pio studio cognoscentcs, tantum cuncta sedes 
apostolica una uobiscum laetatur, quantum ejus pia opera coram Deo 
fragrant et vemant. Festinet igitur, quxsumus, vestra celsitudo, ut 
optamus, totam suam insulam Deo Cbristo dicare. Profecto coim 
habet protectoretn, bumani generis Rederoptorem Dominum nostrum 
Jesum Christum, qui ei cuncta prospera impertiet, ut novum Christi 
populum coacervet, catholicam ibi et apostolicam constituens fidem. 
Scriptum est enim : 'QuJcrite primum regnum Dei, et justitiam ejus, 
et haec omnia adjicientur vobis.' Nlmirum enim quscrit, et impe- 
travit, et ei omnes suae insulae, ut optamus, subdentur. Patemo 
itaque affectu salutantes vestram ezcellentiam, divinam precamur 
jugiter clementiam, quae vos vestrosque omnes in omnibus bonis 
operibus auxiliari dignetur, ut cum Christo in fiituro regnetts sxculo. 
Incolumem excellentiam vcstram gratia supema custodtat. [JU, H. B. 
007, ao8 ; S. I. 150 ; ff^. I. 40.] 

> " Nommllt qniboi de celebnndo per 
orbem totiun noo tcto Puchi loquitnri" it 
Bede'i fununaiy of the pucige. Unhec 
{Epie. Hib. SyU, nan. IX. now) fapplio, 
" ex antiqniuimil fbttuie Whitbdenni ob- 
Dobii ichedii," a fragment of it : " Nonquani 
eaim cekbuTe dcbemui lanctom Pucha Dili 
■ecundDm aponalicun et canonicom fidem, ut 
in loto oibc celebratui a Chriitiaoa plebe, id 
Mt,- teeundmn ipoMoliom reguhm CCCXVIII. 
pitram Et compntuni noctonun Cfiilli el 
Dionydi. Nam in tolo teiraram orbc lie 
ChlUti una columbi, lioc eit, Ecclesa immacu- 
lata, unctum Puchae leiorrcctiCHUi diem cde- 

k tL 1 

brat. Nam VictDrii (I^< Vlctorii) regolam 
Paidue ledet ipottolica uon adpiobant, ideo 
' .01 disposLtioncm cjui pro PiH^." 
Kingi aiked the Pope deGnitel} to 
con>ccraKWigbard,whom they thenuelTctwith 
tbc Eo^th Chnich had chotoi and lent. The 
Pope imphd in hji rejdy that they had mere^ 
aiked him to find for them a fit penon to con- 
(cciate, and ptomiia to mid hii own nominee 
to them. Pmbibly he took adrintage of the 
death of Wighatd and of neacly aU hii com- 
pany to re^ the mitier in hit own way. See 
Smith, ad lot. Bada. 


AO). 664-668.] ANGLO-SAXON PERIOD. Ii 

A.D. 667. Foundation <f am Anglo-Saxon Monaitery iy Colman in 
Ireland^ and succession of Bishops thtre^. 

> Sec Vol. 11. >l the dale, under the Iritb Church. 

A.D. 666-669. ^'Ifr'd retnming frtm Gaul mmns at Kpott s and 

feifirmt epiteofal Jnnctiont in Mrrcia « and Kent during the vacancy of 

the See of CamterinTy, and until Tbeadore's arrival. 

Edd. y. Wilfr. e. XJV. — Revertens quippe ad sedem coenobiaJcm 
Abbatis, humiliter in HRypis III. anois resedit, nisi quod frequenter 
ab Wl^io rege Merciorum ad o£Scia diversa Episcopalia in regione 
sua cum vera dilectione invitatus est. Suscitavit enim Dominus sibi 
r^m hunc mitissimutn, qui inter alia bona in diversis locis multa 
spatia terrarum pro animae sux remedio Episcopo nostro concessit, in 
quibus mox monasteria servonim Dei constituit. £<^berhtus quoquc 
Rex Cantwariorum re)igiosus, Ponti6ceni nostrum ad se accersivit, et 
illic presbyteros multos (ex quibus unus crat Putta, qui postea Epi- 
scopatum accepit), et noo paucos diacones ordinavit. Deusdedit entm 
Episcopus post Honorium Archicpiscopum [diem obiit]. Ideo autem 
venerabiliter vivens^ omnibus carus, Episcopalia oflicia per plura 
spatia agens cum cantoribus SAA& ct ^Eonan, et cscmentariis, omnis- 
qae pcne artis institoribus r^ionem suam rediens cum Rcgula Sancti 
Bene<licti \ instituta Ecclesianun Dei bene meliorabat. [Ed. Gale^ 
p. 58, collated with the Bodleian MS. Fell. 1 ; and see B. IV. 3.] 

B£D. III. z8. — Veniens quoque Brittaniam Vilfrid jam Episcopus 
factus, ct ipse pcrplura catholicx observationis moderamina Ecclesiis 
Anglorum sua doctrina contulit Unde factum est, ut crescente per 
dies institutioae catholica, Scotti omnes qui inter Anglos mora- 
bantur, aut his manus darcn^ aut suam redirent ad patriam. {M. H. 
B. 206.] 

■ After the death of Junman. in A.D. 66j * VTitfiid wheo Biihop orYoik introduMd 

{WiarlaH, A. S. I. 415), the lec of Mercii the ruk of S. Benedict into hii monaiterici 

vu ncant two jean antii Chad caine to (IT. Utalm. O. P. Ut. III. (0. 151, Sanit), 

LichfieU from Voik in A.D. 669. nipplandng ihat of Columba. 




V[I. THEODORE. A.D. 668-690. 

« NiMi Thino CiliciB, lir et SBCoUri M dinni litcratnn et Gmce inttnictui « Litine " (B. IV. I >. 
" Dqnif etneiuii Ecckuc Epiicopui " (Cone Herutf. A.D. 673. £. /f. s). " Dei gntia Ardii- 
epUcbpiu Brittanue insula et cirhatii Donivenut" (Cone. Hcthf. AD. 680. B. TV. 17}. 

Id AichiqiiicopU cui oDuiis Angloium Etdesia maniu d2te ■—"**"■—* " (B. IV. 3). 

AJ}. 66S. NomiMted bf Pope VitaUiu, and cooMcratcd by turn. Mir. 36 (B. IV. 1). 

A.D. 669. Miy 1;, Airivo it CiDtnbui; <B. IV. t). 

A.D. 669-671. Viiiti the whole of England, atibliibing the Romui rale ot Eattci 

throughout the Church ; ind selllei Bithopt in iQ the KCt eieqit LondOD ; 

Tiz., in Eitt Anglii, Northombria, Mercii, it Rodierter, and in Weucx. 
A.D. 673. Sept. 14. Coundl of Herlfbcd, the Gnt Coundl, propa\y 10 called, of the 

EngUth Church, lettlu the organiiatioo of the Church. 
A.D. 673-68:. Division of dioceiei throughout ill Englind, eicepi those of Wettci, 

Kent, ind London-. 
A.D. 6S0. Sept. 17. Council of Hatfield, to declare the ^'th of the Church. 
A.D. 678-686. Fifft exile and restoration of Wilfrid, iiiiing oat of the forcible diTisioa 

A.D. 6S1 X 6E6. Connnion b; Wilfrid of the lart hcatheni in England, vii. the Sooth 
Saions ; and of the people of ihe Ide of Wight, A.D. 686. 

AD. 689. 690. First foreign miuion of the Aoglo-Siion Chnrch attempted bj Egbert. 
A.D. 6891 uecated by Victbeict, A.D. 69a. u>d Wllibioid, A.D. 691; 
to the mother coDDtrj' of the Sixotu and to Friiia (B. V. 9, 10), vUther 
accident had abo taken WjIfKd himielf in A.D. 67S (B. V. 19; B^. 

A.D. 690. Sept. 19. Death of Tlieodotei he ii buried within ■> the church of S. Peter 
(k Auguttin't), Cantetbory (B.II. 3. V. 8). 

■ For the alleged originatioa, at thit time, *■ Not io the porch, but inu'de the diorch, 

of parishes in the modem lenie of the word, merely, however. " quod prndicta porticos 
lee below, on the Conndl of Hertford, A.D. pluti cipere neqnivit " (B. II, 3). 


i.D. 668-^90-] ANGLO-SAXON PERIOD. 


A.D. 668. Nomination and Consecration rf ThnJore if Pefe Vitalian at 
Rome, March a 6. 

BsD. Jy. 1. — Apostolicus Papa habito dc his consilio, quxsivit sedu- 
lus quem Ecdesiis Anglonim Archie[»scopum mitteret. £rat autcm ia 
Mooasterio Hiridano quod est noQ longe a Neapoli Campaniae, Abbas 
Hadrianus, vir natione Afer, sacris Uteris dillgenter imbutus, monas- 
terialibus simul et ecclesiasticis disciplinis institutus, Grsecae pariter 
ct Latinae linguae peritissimus. Hunc ad se accicum Papa jussit 
Episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto 
giadui respondeos, ostendere posse se dixit alium, cujus magis ad 
SQScipieadum Episcopatum et emditio conveniret, et «tas. Cumque 
mnnafhiim quemdam de vicino virginum mooasterio, nomine An- 
dream, Pontifici oSevKij hie ab omnibus qui novcrc, dignus Episcopatu 
judicatus est. Verum pondus corporex iniirmitatis, ne Episcopus 
fieri posset, obstitit. Et rursum Hadrianus ad suscipiendum Episco- 
patum actus est: qui pctcns inducias, si forte alium, qui Episcopus 
ordioaretur ex tempore posset invenire. 

Erat ipso tempore Romse monachus Hadriano notus, nomine 
Theodorus, natus Tharso Ciiiciae, vir et saeculari et divina literatura, 
et Graece instructus et Latine, probus moribus, et xtate venerandus, 
id est, annos habens setatis sexaginta et sex. Hunc offerens Ha- 
drianus Pontifici, ut Episcopus ordinaretur obtinuit: his tamen con- 
ditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, co quod 
jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset j et ob id majorcm 
hujus itioeris peiagendi notitiam haberet, suffidensque esset in 
pcsscssione hominum propriorum : et ut ei doctrinx cooperator 
cxistens, diligenter adtenderet ne quid illc contrarium veritati fidel, 
Grzcorum more, in ecclesiam cui przesset, introduceret. Qui sub- 
diaconus ordinatus, quatuor exspectavit menses, donee illi coma 
cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim ton- 
suram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est 
a Vitaliano Papa anno Dominica; incamationis sexccntesimo sexa- 
gcsimo octavo, sub die septima kalendarum Aprilium, Dominica. 
[Af. H. B. 409, aio.] 



I. A.D. 668, Maf. Commendatory Letter tf Fofe yitalian to Jokn 
ArchMshof of ArUs* om Thtodtrt't tetalfi wot preserved. (B. IV. i.) 

■ Theodore left Rome with Hadriin and Agllbert, Hadriia riiiting ihe Buhofs of Sent 

Benedict Biicop (B. Hhl. AM>. i), Miy 37, ind Meiux. At Imgili, at the requat of Kiizg 

A.D. 668, and wu detained it Arlei by Arcb- Egbert, Theodore wai allowed to embark rtl 

biihop John, in obedience to the order oF Quentaric (Etapla), aitd he anind at Canter- 

Ebroin, Mayor of the PaUce to Clothaire III., bury May 17, A.D. 66g. HadrUn. after being 

upon political luipicioiu. Thence he paued detataerl lotne tune longer, wu ilhnred to 

to Parii, where he was entertained by Bithop follow him. 

a. Letter ofPofe Vitaliam to Theodore rtipeethtg the See ef C*»terhiry. 
\Of questionaile authemticity ■■] 

Qifing rapre- Dileetissimo fratri Theodora Vitalianus Episcopus, ser- 
Ui?"^'"^ ""^ SERvoRUM Dei. Inter pluriraa qua; nobis per vestras 
England. syllabas intimaxi jussisti, cognovimus etiam desiderium 

vestnim pro confirmatione diocesis, quae tux subjectioni subjacet, 
quia in omnibus ex nostro apostolicac auctoritatis privilegio splen- 
descere desideras. Nos vero vestrae petitioni annuentes, quia con- 
gruit pastoral] soUicitudini, circa ecdcsias Dei, que a priscis tempori- 
bus ab hac apostolica sede statuta intcil^imus, iirefragabili ratione 
volumus, ut sicut a nobis ita et a nostris successoribus perpetua stabili- 
tate muniantur. Unde nobis visum est te exhoitari, ac in pncsenti 
commendare tuae sagacissimse sanctitati omnes ecclesias in insula 
Britannia; posiras ; omnia ci^ quae a sancto Gregorio prjcdecessore 
nostro Augustino, sincelto suo, statuta sunt atque firmata, vel etiam 
per saaum usum pallii concessa, nos tibi in xvum concedimus, et 
Dorobemiam civitatem, ubi primitus per rcvelationem Jesu Christi 
Domini nostri fides catbolica secundum institutionem sacronim 
canonum suscepta est, habetote. Ex auctoritate autem beati Petri 
apostoiorum principis, cui a Domino Deo potestas data est ligandi 
atque solvendi, in cxlo ac in terra, nos licet immeriti ejusdem beati 
Petri clavigeri regni cxlorum vicem tenentes, tibi, Theodore, tuisque 
successoribus, sicut ab olitanis temporibus fiierunt condonata in 
perpetuum, ita in ipsa tua metropolitana sede, qu« sita est in 
civitate Dorobernia, immutilanda concedimus i^tinenda. Si quis 
vero, quod non optamus, contra banc nostrse apostolicae diffinitionis 
et privilegii auctoritatem venire temptaverit, si quidem Episcopus, 
aut presbyter, aut diaconus fiierit, ex hac Apostolica auctoritate 
decemimus, ut Episcopus ordine prxsulatus careat, et presbyter vel 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 11? 


diaconus a suis ordinibus se noverint dejectos. Ex numcro autem 
laiconun tarn ex r^btis qiiam ex principibus, sive magna vcl parva 
persona fuerit, sciat se alienatum a participatione corporis Domini 
nostri Jesu Christi. Hanc autem privilegti paginam suffiiltam aucto- 
ritate beati Petri Apostolomm principts, cujus ministerio fiingimur, 
tibi, Theodore, tuisque successoribus ia perpetuum obtinendam dele- 
gamus. Deus te iacolumcm custodiat, dilectissime frater. {_fi^. 
AUlm. G. P. I. fo. 113, ed. SaviUj (collated with the MS. Bodl. 357); 

■ This i( the fourth sfWi]1iaiDofMilmetbui)''*>aie(afletten; tee ibore, p. 65. 

A.D. 669. yiiitation iy Thndtre of all England. 

Oidifiu Suhops. Bad. if. 2 — Peragrata insula tota, quaquaversum 
Jhrt^^TSiE'iI" Anglonim" gentes morabantur, nam et libentissime ab 
bnd the RomaD omiubus suscipiebatuT atque audiebatur, rectuni vivendi 
iitiej' i^inE^ ordincm, ritum Paschx celebrandi canonicum, per omnia 
ud duHii mg- comitante et cooperaote Hadriano disseminabat. Isque 
mg jftet the . . ■ a 1 ■ ■ ■ 1 ■ r 

RooMii 01 Cm. primus erat in Archicpiscopis, cui omnis Anglorum tc- 

terfmryfahion. clesia manus dare conscntiret. Et quia Uteris sacris 
simul et ssecularibus^ ut diximus, abundanter ambo erant instructi, 
congr^ata discipulonim caterva, scientix salutaris quotidie flumina 
imgandis eonmi cordibus eman^sant : ita ut etiam metrics artis, 
astronomiae et arithmetica: ecclesiasticx disciplinam inter sacrorum 
apicum voiumina suls auditoribus contraderent. Indicio est quod 
usque bodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Gnecamque 
linguam asque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque unquam 
prorsus ex quo Brittaniam petieiuni Angli, feliciora fticrc temporaj 
dum et fortissimos, Christianosque habentes rcges cunctis barbaris 
nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita cxiestis 
r^ni gaudia pendcrent, et quicumque lectionibus sacris cuperent 
emdiri, baberent in promptu magistros qui docerent. 

Sed et sonos cantandi in Ecclcsia, quos eatenus in Cantia tantum 
noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum ecclesias discere 
copenint : primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi 
magister Nordanhymbrorum ecclesiis, £ddi ct^nomento Stephanus 
fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Vilfrido, qui primus 
inter Episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi 
morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. 



Itaque Theodorus pcrlustrans universa, ordinabat locis opportunis 
Episcopos% et ea qax minus perfecta reperit, his quoque juvactibus 
corrigcbat. [Jtf. H. K 310, 21 1.] 

' Bin [tor the date of vhoie conKcration tnnunatnt " at Lidlfield, for Mercii {B. IV. 

tee below, p. ii:, note >') atibliihed » i, 3), A.D. 6^; Putta it Rochester <B. 

Bithop foi Eut Aoglii (B. /F. 5). probably /K. »). A.D. 669 ; Leutheiiiu for Wewei, 

A.D, 669 (Flar. Wig.; in one MS, AJ), " qui epi>cop»tnni Geviiwnim e tynodic* »nc- 

667); Wilfrid 11 York (B. JK. 3, V. 19; lione foliu goiit' {B. III. 7), A.D. 670 (jl, 

EiU.XC^forNDTthuRibriiiincludingthePicn f . C.) : and 00 the death of (^d, WuifHd ii 

under the nile of Oiwy ; Chad, wfaoie onliiu- placed at Lichfield, A J>. 671 (S. IV- j)- 
tion Theodore " deaoo catholica ratione coo- 

A.D 669 X (S70. Synod of Wessex ■, iMtetiming the union tf th»t kingdom 
under one Bitiop^ Lentherius. 

Bad. III. 7. — Quo etiam tempore rex prsefatus ipsius gentis, gravis- 
simis rcgni sui damnls sxpissime ab hostibus adflictus, tandem ad me- 
moriam reduxit, quod eum pridem perfidia regno pepulerit, fides aguita 
Cbristi in regnum revocaverit : intellexitque quod etiam tunc destituta 
pontifice provincia, recte pariter Divino fuerit destituta pnesidio. Misit 
ergo legataries in Galliam ad Agilberctum, summissa ilium satisfac- 
tione deprccans ad episcopatum suae gentis redirc. At ille se excusans, 
ct CO venire non posse contestans quia episcopatu proprix civitatis 
ac parochifc tcncretur adstrictus^ ne tamen obnixe petenti nil ferret 
ausilii, misit pro sc illo presbyterum Leutherium, nepotem suum, qui 
ei, si vellet, ordinaretur Episcopus; dicens quod ipse cum dignum 
esse episcopatu judicarct. Quo honoriiice a populo ct a regc suscepto, 
n^verunt TheodoTum, tunc Archieplscopum Doruvemensis ec- 
clcsix, ipsum sibi antistitem consccrari : qui consccratus in ipsa dvi- 
tate, multis annis Episcopatum Gevissarum, e synodica sanctioae, 
solus sedulo moderamtne gessit. [JH. H. B. 179, 180.} 

• The diTiiioD of Watex between two tea. (Htodhete, A . S. C), nephew of Agilbert, tbc 

Dorchuter and Wineheiter, had been at- Frenchmin, wai sent to be Bishop in A.D. 

tempted by King Ceawilch. about A.D. 660, 6jo, Under thcM circumttancet a lynod or a 

but was defeated by the withdrawal of the witenagemot wai eridently held, the remit of 

elder Biihop. Agilbert, which left the whole which wa> to defer the divitioa of the diocete 

kiagdoia under the newly-introduced Wini. for lome yean longer. See below, A.D. 704, 

On the expoUion of Wini by Cenwalch, A.D. for the date of the actual divirion. 
666, the bUbopric wai vacant until Lcutheriui 

A.D. 673, Sept. 24'. CimncH of Htrtford^ . 
Hi[to.T of ^*^' "'■ 5'— Anno regni tertio (Ecgfridi regis Nor- 
Conaal. danhymbrorum) Theodorus cogit concilium Episcoponim, 


A.a66S-690.] ^NGLO-SjiXON PERIOD. 119 


una cum eis, qui canonica patrum statuta et diltgerent et nossent, 
magistris ecclesiac pluribus. Qmbtis paritcr coi^regatis, diligcnter ea 
quse imitati pacis ecclesiastiOE congrucrent, eo quo pontificcm decebat 
animo, ccepit observajida docere. Cujus synodicx actioois hujusmodi 
teztus est. 

" In nomine Domini Dei et salvatoris nostri Jesu Christi ; reg- 
nante in perpetuum ac gubemantc suam Ecclesiam eodem Domino 
nostro Jesu Christo, placuit convenire nos, juxta morem canonum ve- 
nerabilium, tractaturos de necessariis ecclesise negotiis. Convcnimus 
autem die vigesima quarta mensis Scptembris, indictione prima, in loco 
qui dicitur Henitfbrd. Ego quidem Theodorus, quamvis indignus, ab 
apostolica sede destinatus Doruvernensis Ecclesia: Episcopus, et con- 
sacerdos ac frater nostcr reverentissimus Bisi Orientalium Ai^iorum 
Episcopus, quibus etiam fratcr ct consacerdos nostcr, Vllfrid Nor- 
danhymbronjm gentis Episcopus, per proprios legatarios adfiiit. Ad- 
fiienmt et fratres ac consacerdotes nostri Putta Episcopus castelli 
Cantuariorum, quod dicitur Hrofcscscstir, Leutherlus Episcopus Occi- 
dentallum Saxonum, Vynfrid Episcopus piovincisc Mercloram. Cum- 
quc in unum convenientcs juxta ordincm quique suum resedissemus; 

" ' Rc^o,' inquam, ' dilectissimi fratres, propter timorem et amorcm 
Redemptoris nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus, 
ut quscque decreta ac dcfinita sunt a Sanctis et probabilibus patribus, 
inccH-rupte ab omnibus nobis serventur.' Hecc et alia quamplura, 
qux ad caritatem pertinebant, unitatemque Ecclesix conservandam, 
prosecutus sum. Cumque explessem pneloaitionem, interrc^vi 
unumquemque eorum per ordinem, si consentirent, ea quse a patribus 
canonice sunt aotiquitus decreta, custodire. Ad quod omnes con- 
sacerdotes nostri respondentes dlxerunt: *optime omnibus placet, 
quaequie definierunt sanctorum canones patmm, nos quoque omnes 
alacri animo Ubcntissime servare, Quibus statim protuli eundem 
librum " canonum, et ex eodem libro decem capitula, qua: per loca 
notaveram: quia maxlme nobis necessaria sclebam, iliis coram 
ostendi, et ut haec diligentius ab omnibus susciperentur, rc^avi.' 

Cuioos. " Prititutn cafitulumj uc sanctum diem Paschx in com- 

I. EaMd. mune omnes servemus, Dominica post quartam decimam 

lunam mensis prlmi. [Come, Antioch. J.] 

a. Biihopcici 10 '' Secutnium^ ut nullus episcoporum parochiam alterius 
be kept dbtinct, invadat, sed contentus sit gubematione credits sibi 
plebis. [Com. Afoit. XIF. ; Nk. XV. ; AntiKh. XXI. ; Sardic. J.] 




3, FmdDm of ^ Terthem ufitulum, ut (]uaEque monasteria Deo conse- 
roooitieriei^ crata sunt, nuili episcc^nun liceat ea in aliquo inquie- 
juiitdktion. tare, ncc quicquam de eonim rebus violenter abstrahere. 
[CbaUed. XXIV.'] 

4. Moniu to re- '^ ^jfiatwity ut ipsi ' mooachi non m^rent de loco ad 
wn monlfl^ 'o™!^ ^^oc cst, dc monasterio ad monasterium, nisi 
rict. per demissionem proprii abbatis, sed in ea pcrmaneant 
obedientia, quam tempore sux conversionis promiserunt. [Cbtilt. 

IF. xxni.'\ 

cieritv to re- ** Sj*"*'*"*! "* Dullus cleiicofum rcHnquens proprium 
Duin in theii episcopuin, passim quolibet discurrat. Deque alicubi 
°*° *" veuiens absque commend atitiis litterts sui pnesulis susci- 

piatur. Quod si semel susceptus noluerit invitatus redire, ct su&> 
ceptor, et is, qui susceptus est, excommunicationi subjacebit. [C4*. 
Afost. XXXn. i Laod. XLI. XUI. ,■ A»ti«h. VIl. f Chaic. XXIIt. ; 
Sardic. XVJ. i Lt9. XXXIX. ; Afric. CK] 

6. Of Biihopi *^SextuM, ut Episcopi atque clerid peregrini contenti 
"I'dio^rnM ^'°* hospitalitatis munere oblate, nullique eonjm liceat 
their own. ullum ofGcium sacerdotale absque permissu Episcopi, in 
cujus paroctiia esse cognoscitur, agere. [Cm. Aftst. XXXII. j Sm^c. 

7. Synoditobc ^Septimum, Ut bis in anno synodus congregetur: sed 
ooct »*yeat »t q^i^ diverssE causx impedtunt, placuit omnibus in com- 
cio»oho. mune, ut kalendis Augustis in loco, qui appcllatur 
Clofeshoch* scmel in anno congregemur. [Can. Afost. XXXfl-i 
N«. y. i Anticcb. XX. ; ChaU. XIX. ,■ Afric. xmi. XCf .] 

8 Order of pre- "OrfaMOB, ut nullus Episcopofum se prxfcrat alteri 
T«deace among per ambitioDcm, scd omnes agnoscant tempus, et ordi- 
""op*- Qgm consecrationis susc \Cim. Afric. "LXXXVl^ 

Increite of " "mwow, in commune tiactatum est, ut plures Epi- 
leei ud iaa- scopi cresccntc nuoiero fidelium augerentur, sed de 
"^ hac re ad praescns siluimus f . [Cm. Afrk, ZJII. LFX. 


10. Maiiiige ^ Decimtm, pro conjugils, ut nulU liceat nisi legitimum 
and divorce. habere connubium. Nullus incestum ^ctat, nullus con- 
jugcm propriam, nisi, ut sanctum evangelium docet, fbmicationis 
causa relinquat. Quod si quisquam propriam cxpulerit conjugem 
legitimo sibi matrimonio conjunctam, si Christianus esse recte volu- 
erit, QuUi alteri copuletur^ sed ita permancat, aut proprise recon- 


A.D. 6fi«-6(jo.] anglo-SjIXon period. lai 

[ctaon OF Ta« comfcn. of aniTFOite.] 
cilirtur amjugi. [Cam. Neo-des. II. ,■ B^tH. LXFII. LXFIII. LXXV. 
LXXIX. i Cam. Apeit. XU^I. j Battl. LXXVIl.'] 
SobKi^nioni " His itaque capitulis in commune tractatis ac definitis, 
and ditc yj nullum deinceps ab aliquo nostnim oriatur conten- 

tionis scandalum, aut alia pro ajiis divulgaientur, placuit ut quxque 
de&nita sunt, unusquisque nostrum manus proprix subscriptione con< 
Ermaret. Quam scntentiam de£nitionis nostrse Titilio notario scri- 
bendam dtctavi. Actum in mensc et indictione supra scripta. Quis- 
quis igitUT contra banc scntentiam juxta decreta canooum, nostra 
cttam coosensione ac subscriptione manus nostra: confinnatam, quo- 
quomodo venire, eamque infringere tentaverit, novcrit se ab omni 
o6kio saccrdotali et nostra societate separatum. Divina nos gratia 
in unitate sanctx sux ecclesix viventes custodiat incolumes." 

Facta est autem hsec synodus anno ab incamatione Domini sex- 
centesimo septuf^esioio tertio, quo anno Rex Cantuarionim £c^;berct 
mensc Julio obierat, succedentc in regnum fratre Hlothere. [M. 
H. B. ai5-3i7i S. I. i^z-154; W. I. 41-43, from MS. Cotton. Vtsp. 
A. 14, fo. 170.] 

■ Bede Duuei ttw fcai twin OTCt {17. 5, 
and V. 14). Whailaa (j4. S. I. 416) need- 
\adj inien fiom the indietion that it ihould 
be A.D. 673 : but even if the Engliih it 
tbii time nsed the Ckmiod indictioa end- 
iag Sept. 14 {Bad. Not. Rtr. ZLVIII.), the 
dij of the comidl vould be the lait of the 
Gnt indictioD 01 the fint of the lecond. (So 
HuHC^, ait Inc. Bada.) And the knot it cat 
SI ooce b7 Bsnuning, with Kemble. that the 
indictioQ ii the poniifical indietion which endi 
Dec. 35. Kemble maka mmeceuaril; a pce- 
cbclj (unilaT difGculiy with the council of 
Hatfield, A.D. 680 (£. C. D. /. p. Ixii.). 

k All the Biihopi of the Anglo-SaJtoD 
Church then liiing, except Wini the limoni- 
acal Bishop of LcndoOt were presei^t eithei in 
pcn^m or by deputy at thii coundl. If Wini 
died in A.D. 675. the year his (uccetsor at 
London wu consecrated, and if there is any 
tnnti in the nory pre»er>ed by Rndborne 
(Hut. ATo;. WirUaa., A. S. I. lait that he 
retired to Wincheilei 

1, hii a' 

U accounted f<^. See yobnson't English 
GnoB. /. 89. The order of the Bishops' 
namei is, io accordance with the 8th canon of 
the coDDCil itielf. that of their cooiecialion. 
with the exception of the placing of Wilftid 




coniecrated three or fonr years before Bisi, be 
wai not placed m his lee at a dioceiaa Biihop 
onlil the year 669, and probably after the 
consecration of the East Anglian Biihop. The 
iallei was consecrated by Theodore (B./F. 7). 
aod therefore not before A.D. 669; and if hii 
predecetwr, Boniface, was Biihop seventeen 
years from A.D. 651 when he was conieciated 
by Honoriui (fl. ///. 20, TV. 5), it may be 
safely fixed to that year. One MS. of Fkiceoce 
of Worcester (M. H. B. p. 533) give., hi «> 
interlineation, A.D. 667 for the year of the 
death of Boniface ; in which case Bid would 
naturally be consecrated by Theodore almost 
immediately after his arrival. 

■ "Non pDto hunc fuisse libram aliquem 
peculiarem a TheodoTO compositum, led col- 
Icctionem canonum Ecduiat in concilio Cil- 
chedonensi approbatam, et a Dionytio En'guo 

tatn, el m Eccletiam occidentalem receptam." 
Smith, ad loe. Bada. The precise canons of 
this collection, to which Theodore ptobablv 
refened, are noted aboie from JobnicMM 
Englisli Cononj, /. 90.-94. 

° " Miia fuit hie editonun ignoiantia dicam 
an oscitantia, qui legerunt Epttcofi." Smith, 
ad lot. Btcda. For Epiacepi, are Spclman's 
reading, the iinptobabiliiy that any one would 
have changed ipa into Episcopi, and the Scot- 
tish pracuce. Against it, are Moore's MS. 
and Alfred's Tianilation of B«de ; the appa- 




Bribe m 

r of the < 

ID (fading ifti) 
• Cliff at Hoo. in Koit. ihe old intetpreU- 

□f ClDTsho, I 

blanct of 0^ 

,1,1, o, 

uide by Johruon as _ 

Boheilthj to hive bren Klected for tuch 3 
puipoie. A^iigdmt ii alia the merat con- 
jectun, foDDded on the unind of an old name, 
SheoTCsbam, uid to belong to it ; it U not in- 
decd in Mercia, but cloic to the boidet, and 
toleiablj centraL Kemble't conjecture, that 
it muit be looked far in the neighbouitiood of 
Tewkeibmy \,Sa)aini in England, It. 191), ii 
founded upon a miitikea identification, in 
two charten of AD. S04 and 834 (E. C. D. 
CtrXXW.andCCXC///.). of Wcttminner. 
where certain diipuled Church landi lay in 
'each caie, with Cloveiho where the council 
w» held which settled the dispute! : and tbn 
disputed land lay in neither case in the 
Gloucestershire hundred of Westminster, which 
wai not called by that name until long after, 

posiewed in it by the more famous abbey of 
Westminster. Those lands apparently were 
at a Wcitminttei dote to Heobury, tieai 
BristoL And the choice of such a locahly 
for the place of the yearly council of the An- 
slo-SaioD Chuich la A.D. 673 it impouible. 
That Cloiresho was cither in Mercia or in 
some MnEdom subordinate to Merda, has 
beea rightly inferred by Smith and others 
from the iaci that all the lecorded cuuncilt 
of Cloiesho date within a period coincident 
with the predominance of Mercia, and that 
the Mercian kings take the lead in them, often 
mtbout the presence of any other king at all. 
]t ii dngaiar that do recorded council 
of Clovesho occurs until the celebrated one 
nnder Archbishop Cuihbcrt, terenty years 
subsequent to the appcnntment of the place 
fot a yearly synod. There is indeed in the 
intenal only one genuuie coundl of the entite 
Anglo-Saxon Church of which the place is 
recorded, except those of Twiford and One- 
Itiefeld. the drcumitances of which account 
for their locality. That one is Theodore's own 
coundl of Hatfield in A.D. 6S0 ; and it is 
curious that he should himself desert the place 
which be had fixed on only se*ea years 


TCDt hct that Theodore took ill his crnoos 

itom old Church councils, this, in piniculai, 
from Can. Caltb. IV. 15 ; Ihe fact that no 
Epueopi moitacbi ever existed in an Engliih 
'iocesan Bishops presiding 

D in A,D. 74a. 

' synodus Loodineiuis,'' and all the probabili- 
ies of the case, indicate London or its imme- 
liate neighbourhood. 
' Wharton [A. S. I. 416) needlessly it 

It daus< 

as bdng omitted in Alfred's Anglo-Saioa 
TnnslatioD, which ii an argument of no 
weight. Gregory's scheme of two ar^episco- 
pates,. with twdre loSiagan sees a-piece, no 
doubt supplied the basis of Theodore's pro- 
ceedings. The dirision of sees was actually 
and generally, although not universally, ac- 
complished during the eight years following 
the council, but, apparently, not accotding to 
any definite decree of the council entering 
into patticnlan. It ii true that according 
to the Anglo-Saxon Chronicle {ad on. 657) 
Winftid was expelled ftom his see by the 
conndl ilsdf, and in all probability a relasal 
to allow his diocese to be divided was the teat 
reason of hb ei^lsion. Bnt Bede (IV. 6) 
impliea s space of time, though not a kmg 
one, between the council and the cipolsiou, 
and Fbrence dates the latter in A.D. 675. 

According to Elmham (ed. Uonhoici, [fi. 
185. 1S6), Theodore " eidCabat fiddiom de- 
Totionem et voluniatem in quammlibct pro 

&bricaTidi, parochial distinguendi, assensns ei>- 
dem rcgius procurando, ut qni luffidentes 
essent, et ad Dei honorem pro voto habercnt 
super propiium fiuidum ecdesiat constmere, 
earundem perpetuo patronatu gand^ent. S 
autem infra limites alicujut alteiina dominii 
ccdesias &cerent, ejusdem fundi notarenlur 
domini pro patronis." Possibly this siatement 
may have grown out of a confusion between 
the andent and modem senses of the word 
farothia ; and Theodore, who certaitdy con- 
stituted dioceses (Ihe identical dioceses, with 

at this day), may have been thence io- 
fcrred to have constituted parishes- Before 
him, in AJ). 65.), Cedd among the Katt 
Saxons " fedt pet loca ecciesias. presbyteros 
et diaconos ordinavil," etc. (S. ///. It); 
but the statement seems to be limited by 
Bede himself to two churches. Ythanoeilir, 
OD the coast of Essex, and Tilbuty. There 
were no settled parishes in Northumberland 
in the time of Cuthbert, A.D. 670 (8. IV. 
17), nor in the beginning of Egbert's pon- 
tificate, A.D. 734 {Bad. ad Egh. 3, 4}. See 
Lapptnbtrg'i Hill. Ang.Sax. I. 196, 197: 
WbanoH, DffiHci </ PlvraUtUt, p. 8^ dted 
by Hussey. 



A.D. 673 •, Det. 33. PriviUge offope Adtedatus to the Monatterj if 
SS. Peter amd Paul {S. Augiistm't)^ Camteriury. 

Adeodatus Episcopus, servus servorum Dei, Adriame Abbati 
Mammstirn Samcti Petri. Evangelicis atque apostolicis sanctionibus 
luce cUrius edocemur, nee servorum sollertlam in admioistratione 
taleototum, nee Dominicx vinese operarios pondere diei ct xstu af{ec- 
tos a remtmeratione boni opcris esse fraudatos. Scriptum natnque 
est : « Voca," ait, *• operarios et rcdde illis mercedem suam ; " et, 
"Dignus est operarius proprio laboris commodo perpotiri." Qua- 
propter oportet etiam nos, Ucet immeritos, pastoralem tamen curam 
administrantes, eis qui ad lucraodas Deo anitnas sollerter invigilant, 
providentiam aliquam ad temporalem eonim sustentationem utcimque 
peragere, ne eonim sagacitas et^ lucrandarum animarum quxstum, 
necessitate scilicet temporali prxpedita, ad opus implendtim segnis 
efEciatur. Quam ob causam annuentes tux petitloni, quemadmodum 
nos ftisa prece poposcit, a pnesenti concedimus tibi Adriano, utpote 
abbati ab apostolica sede ordinate atque destinato, una cum tua 
propria congregation e, quse nunc vcl futura est, monasterium videlicet 
sancti Petri constitutum extra civitatem cognomcnto Dorovemo, cum 
omnibus redditibus ad eum pertinentibus, vcl quicquid ci jure verbi 
competere videtur. Et si qua exinde ab aliquo injuste ablata sunt, 
restitui absque recrastinatiooe ccnsemus j quatcnus dum nihil [eorxun], 
quae ad sustentationem corpoream sunt profiitura, deiiierint, licenter 
ad luctandas, ut dictum est, Deo animas pervigil possit esse solli- 
citudo. Cujus ad cumulum firmitatis pncvidimus prsdatum monas- 
terium apostolicis prieri^ativis nunc et in pcrpetuum prxmunire, 
insolcntiasque tarn sacerdotum quam laicorum pariter ab eo inhibcrc ; 
pTJEcipientes ex auctoritate videlicet apostolicse sedis, cui supema lar- 
giente gratia prxesse dignoscimur, omnes omnino tam ecclesix pne- 
sules, quamque sublimium sxcularium dignitates, vel inferioris ordinis 
administrationem gerentes, sese a pnefati monasterii inquietudinibus 
atque gravaminibus suspendere, nee per quamltbet occasionem tibi 
tuxque congregationi in eo d^enti, vel qui pro tempore sue successerit 
in loco, quoquo modo dispendia vet inquietudinum molestias irrt^are. 
Sed et boc nihilominus sancientes, ut post tuum obitum fiiturus 
abbas, non alius, vel aliunde ad eonim regimen animarum, nisi quern 
ipsa sibi prorsus Deo servientium congregatio de proprio videlicet 


134 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 


monasterio communi assensu regulariter pneelegerint, subrogetur. Si 
quis ioterea, quod non credimus, temerario ausu contra hscc sanctae et 
apostolicz scdis decreta contraire tentavcrit, et ea, quae a nobis pic 
indulta sunt, privilegia convellere prassumpserit, noverit se, si prxsul 
vel minister est, ex auctoritate videlicet beati Petri apostolorum 
principis, cui Dominus Jesus Christus, Deus noster, ligandi solveo- 
dique in calo et in terra potestatem concessit, proprio esse privatum 
officio; si de sascularibus laicisque fiierit, a participatione corporis et 
sanguinis Domini nostri Jesu Christi cc^oscat se esse segregatum, 
quousque videlicet quod temere perpetravit, humiliter corrigat, et de 
excessu poenitudinem gcrat. Data X. kalend. Januarii, imperandbus 
dominis piissimis Augustis, Constantino majore Imperatore anno 
XXII. post consulatum ejus anno VI. ; sed et Heraclio atque Tiberio 
novis Augustis, ejus fratribus anno XVIII. indictioae XV.* [Elmiamy 
344—246, ed. Hardvfici i and see Thtm, inChron., T^f^m, c 1769; 
W. I. 43, 44, from a MS. of Usshcr.] 

* lndic:tion«XV.,£Imian>,- but with nurki MS.niecl bf WUkhu had InJutiont ittviJa. 
of beiDg written over in eriture. Tbit wcmld which may have been alto the original reading 
date the letter A.D. 671 {Hardwicl). The of Elmham'i MS. 

A J?. 575, cr earlier. FoK*daliom ^ Malmet^mj AibeyK 

■ According to the tradilioa preierred bjr G. P. K ed.fToZe, 34}), abboloFS. Angnstid't 
William of MalmetbuiT {G. R. I.. Q. F. V.. A.D. 671-710, and went to Rome 11 abbot 
■nd Faridia, in V. S. Aldbdmi. c 31, a snail of Malmeibuiy in the lime of Seigini, A.D. 
foundation bj one Meildulfui. a Scotliib 687x701 {Faric. c. 1). The fiiil genuine 
monk, was railed into a coniidenble abbey giant to the mooattery ii one of Ini of Wet- 
by Aldhehn. who was made itt abbot by lei, A.D. 701 (JT. C. D. XLVIII). See, 
Bithop Leniheriui in A.D, 671;. The chaner howeiei, the luppoied lynodi of Berghtdrd, 
of Leatheriut. Aug. 36. A.D. 675 (JT. C. D. A.D. 6S5, and on the Noddcr, AJ). 705, 
XL, and W. Malm. G. P. V.), ii Eetitioui. below ander thote yean. 
Aldhelm wti a pupil of Adrian {W. Maim. 

A.D. 675. Priviltgt vfPtpe jtgath» to S. Auptstm'sy Ca%terbiiry. 
[Of qutstionailt autbemticity.'] 

Agathd Episcopus, servus servobum Dei, AJria»o rtligioso AUati 
Momasttrii Sanctormn Afeitolmvm Petri ac Pauli^ quod ab jCthel- 
berto primo Qiristtano Rege Anglonim fundatum, juxta Dorovemisc 
mctropolitanam civitatem est situm, ejusque congregationi, pads 
prosperitatem in perpetuum. Quoniatn semper sunt conccdenda 
qux rationabiUbus desideriis congruunt, oportet ut nostrum studium 
pii petitoris devotion! in pnestandis privilegiis minime denegetur. 


A.D. 668-6ijO.] ANGLO-SAXON PERIOD. 125 

[fkitilboi or ropx aimtho.] 
IgitUT postulastis a. nobis, quatenus vestnim monasterium supra 
nominatum privilegio apostolico decoretur, ut st^ jurisdictione 
sanctse nostne, cui Deo auctore deservimus, Ecclesix constitutum, 
nullius altcrius Ecclesix ditioni in postcram submittatur. Pro qua re 
pus desidcriis feventes, scu et prxdecessorum nostrorum beatae me- 
morix pontificum privilegia coDfirmantes, apostolica auctoritate id 
quod exposcitur effectui mancipamus hoc modo: Omnem cujusUbet 
eocle&ise sacerdotem in prxfato monasterio ditionem quamlibet aut 
auctoritatem, pncter scdem apostolicam, habere prohibemus. Et cum 
abbatcm loci illius obiisse contigerit, nullus monachis eisdem prxfe- 
ratur, nisi quern sibi ex seipsis regulariter pncelegerint patrem j et 
nisi ab abbate monasterii quisquam fuerit invitatus, ne missamm 
soleninia ibi prxsumat agcrc, sub anathematis interpositiooe, nobis 
placuit statuere. Interdicimus etiam omnibus omnino ecclesiae pras- 
sutlbus vel quacumque dignitate seu regali pneditis potcstate, nc vet 
ipsi ha:c nostra infringere decreta audeant, nee aliis contraire volcn- 
tibus consentiant. Si quis haec despexerit a Deo Omnipotente ana- 
thema sit. 

Data Idus Maii, imperantibus dominis piissimis Augustis, Constan- 
tino majore imperatore, anno XXV., post consulatum ejus IX. ; sed et 
Hcraclio atque Tiberio novis Augustis, ejus fratribus, anno XXI., 
Indictione V. [E/mtam^ ed. HarJwid, pp. 246, 247.] 

A.D. 678". Cmtwal {iMtertl loet) at vikich Wilfrid's NorfhimirisM- £ocete 
it divided^. 

• B«de girn the iMt AJ>. 67S for the ex- nnctUiimi Archiepiicopi Ciatuuiomni Ecde- 

pnbioo of WiUnd and tbe diTiiiou of hii lee tic. >lionunque tunc temporii intutitiun cum 

into three, the people of Liodiey being Tor the to cDovmiaitiam, ledem qum pro decern et 

time (A.D. G78-A79) nbject to ^frid of eo amptiui aimii (A.D. 669-678) cum Dei 

Noithninbciliad. The deilh af^JwiDiilio clcmcnlia ditpenubun, . ■ . iniraderc itque 

happentil jiut one jear after Wilfrid'i Aic^t eriptre moliti lunt ; et io eadcm lede lubii- 

19 Rome (£rf>/. SXIV).itii the date of&t dere, et non lolum onum Kd tret in mea 

emit wai A.D. 679 {S IV. llj. Florence eccloia kk promaverunl F.pucopoi," etc. 

giTct A.D. 677, bot Wiirrid't own Matemeat See the whole document below nader ili year. 

of hii ten' jean' episcopate, which nujr har- Wilfrid was himielf ableat from the council 

monize with Bedc'i date (illoviDg one for the (_Edd. ZXIV,). The three Biihopt whom 

CuncQl year) and remembering that il wai not Theodore " inordinile lolui ordinarit " {Edd. 

meant for preciie chronology, cannot powibly XZIV.), were "Bou qui Deironun, et Eala 

huDunixe with that of Florence. The poli- qui Bemiciorum provindam gubemiret ; hie 

tiat and penona] diuemioni of which Theo- in cintale Eburaci, ille in Higuitaldenii, live 

dote took adrantage may be traced in Eddiiu in Lindisfamenn eccloia catbedtam babcni 

and in Simeon of Durham. Epitcopalem." and Eadhted " in prorincia Lin- 

t Wilfrid in hit petition to Pope Agatho, diifarorum" (B. /r. 11). i. e. in Lindiey, but 

A D. 680, leli forth thai " quidam mei episco- whether at Stow (Sidenacener) dod not ap- 

panu inTawret ... in conrentn Theodori pear. 





Theodore hid prenooilj taken Mept to- 
w>[d( the diviiion of the «™thero dioce(« 
iIki, according to the 9th canon of the conn- 
cil of Hertford. — i. Two Biihopi were or- 
dained to Dunwich and Elmham, tliut dividing 
the dioccie of Eitl Anglii, A.D. 67H {B. 
IV. 5 : Fl. Wig. ad amum). 1. WinfHd 
wai ejtpdled, by Theodore (B. IV. 6; Ft. 
H^. A.D. 67s), ind Ethelred (IT. JKiIm. O. P. 

///. fo. 140, Satilt), fiam dte Merciui lee of 

Lichfield, probably for refuting ■ similar diyi- 
>ion of hit diocoe (tee Smi&, ad loc. BitdaY 
3, Pntta, flying from Rochetter, receiTed 
from Saiulf of Lichfieid a church with a HDaD 
di«ri« at Hereford in AJ>. 676, which eilhei 
then or *ery diortly after became 1 distinct 
diocex (B. /F. l»); lee bdow. p. 130. 

A.D. 679. NarthwHiris* Cotma/ vihuh etwfirms Agatha's pnviUge 
gramleJ to the Mntattery ^ TFearmnth a. 

Bjeda, Hist. Akt. — Benedictus (Biscop) non vile munus (a Roma) 
attulit, epistolam privitegii a venerabili Papa Agathone, cum licentia, 
consensu, desidcrio et hortatu Ecgftidi Regis acceptam, qua monaste- 
rium quod fecit ab omni prorsus extrinseca imiptione tutum perpetuo 
rcdderetur et tibenim. * * * Illud (privilegium Agathonis) sui tcm- 
poris Regem (Ecgfrid) et Episcopos iti synodo publice ccvifirmasse non 
latet. [B. Hist. Ahh. c. j, I2, ed. Husstj, pp. 330, 327 j and see H. E. 
IV. 18.] 

■ Florence date* tfaii journey of Benedict 
Biicop and hit return with the PriTilegium 
under the year 676, but ai Agalho did ttot 
become Pope until A.D. 678, Smith {ad loc. 
Bada) poitpoaet the date (and to fan rightly) 
to A.D. 678 at liie earlictl. But it must 
h>Te been a year later ; for John, the preeentot 
of S. Peter*! at Rome, who came from Rome 
wi^ Benedict on hii return from thii hii 
fourth journey (Flor. Wig. ad an. 676), was 
pcetent at the conndl of Batfield in A J). 68a, 

■ad came eipteitly charged with a miicioa 
from the Pope of which that council was the 
result ; and John did not teare Rome until 
the £m council on the bndneti of the Eiigliih 
Church had been held, and that conndl was 
not held until the arrival of Deodatut of Toul, 
who accompanied Wilfrid thither, for Deo- 
datas*t name it among thoie pieieiit at it, and 
WlfHd did not rei(£ Rome until A.D. 679. 
Bede'i Northumbrian coimcil therefore must 
be dated A.D. 679. 

A.D. 679(?). Fragment of a Decree vfThioAsre^ at a Cmtnal ifncerti iea) 
rtsfecting the See of IPessex ■. [6J_*Mriow^/f,] 

Dioceie of Wes- RuDBORNE, RUt. Maj. Wntom. — In decrctis Thcodori 
dTd^"* *" .** Doroberaensis Archicpiscopi, ntinc Cantuariensis, De- 
tbe life of Bi- crcto secundo, sic habetur: ** Nolumus," inquit sumtnus 
shop Heddi. Anglorum pontifex Theodoras, "immo nobis non congniit, 
ipso fratre nostro sanctissimo Hedda superstitc, qui Ecclesiam Wen- 
tanam tani insigniter nobilitavit, authoritate summi pontiiicis Aga- 
thonis transferendo corpus beatissimt Birini Occidentalium Saxonum 
apostoli a villa Dorkecestrensi, ubi reconditum erat, una cum sede 
in Wentanam civitatem, cujus etiam iabore ac studio apostolicoque 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 12? 

[mw Plocsm ckkatbi n TaKoDoms,] 
mandato ex tunc primo confirmata est in ipsa civitate sedes Epi- 
scopalis dignitatis, parochiam suam ^n aliquo Isedere diminuendo." 
[A. S. 1. ,53.) 

■ Heddi bcame Bishop of Winchatci A.D. coinddcd with [he tiaiulcmice of the ite. It 

676 lA. S. C. ind Fl. Wig.) and Agitho ii cerliin thit Theodore did Iotc WeuH ud- 

Popi Jnne 17, A.D. 678. Rndbome plicet divided ; thil Wctiei wu the oniy dioceie 

the tranilatjoa of S. Birinoi in the third feat left undiridni, except thoM of London, C>n- 

of Heddi. ilthough giring inaccnrale ditet. terbary, and Rnchctter, which were ihndjr 

It leenu probable alio that «me inch detree imalli and that Weuex wai actuallj divided 

ai thii would accompanj the attempt made in intmediately after Heddi't death. Heddi alto 

A.D. 679 to divide the Meidan diocoe. Rod- ii known from the epilogue to the Peniten- 

bonie's authority, howevei, ii not great, and (iai of Theodore to have been in date friend- 

Ihe itatonent in the aHeged decree thai Heddi ihip with him. Theodore'i decreet were, it 

traotfeiTcd the Weuei tee to Wncbeiter, if It wodd teem, well-kruiwn docunienlt (tee the 

be Dodentood at implying that he wai the tefeiencet to them in Eddiut, XLIV. ; K. C. 

Gnt Weuei Biihop who sal there, it nntme. D. CCCXLII.. etc.). The AnniUii Bmtt 

The point of time at which Dorcbeiter ceiled tCiiUoHiBUH {WtarloH. A. S. I. 194) give 

to belong to Wetiei, and Winchater became the tenth innead of the third year of Heddi'i 

the oalf (eat of the Weisei Bishop, ii uncer- epatcopate. but their 

the deaee at stating more than that Heddi likely time for Theodore to be thinking of 
■ ■ , of the 

T, neceuaiy to inteipret than Rudbome't, and A.D. 

■ time for Theodore to 

^ dittuibancei in the atrangemeuti oj 

A^. 679. Dtvf»«M cftie Biih^ru of Mereh hy Tktadore •with the 
eotuent of a Mercia* Wite»agemot ■. 

Ardibithop FuiR. WiG., m App. ad Chrom. — Egregio Merciorum 

^"'"^ " regi Wlikrio, qui r^um totius Mercix fidem Christi pri- 
Ethdred King mus suscepit, gcrRianus suus gioriosus rex sanctus jSlthel- 
hit i^CT^n '^'^"s ™ regnum successit, cui Hwicciorum subregulus 
Oibere of the Osbenis, viT multum laudabilis, Hwicciam, cui dignitate 
ftfscia'inio fire prsEsidebat regia, proprii antistitis dignitate honoTari sub- 
*«<*«*■ limaiique desiderans regimine, consilium dedit utile, rc^a- 

vitquc summopere quatcnus suum, quod tunc ceteris regnis pncmine- 
bat Angliae, pluribus antistitibus dccoraret vcnustius, ac honoraret 
sublimius, sicut quosdam regcs Anglix noverat olim fecisse. Qui cum 
prius id idem feciendi magno Bagraret desiderio, mox ejus suasionibus 
sahibribusque consiliis acquieyit, et archiprsesule Donibcrnis Theo- 
doro ad se accersito, rogavit ut, regno sue plures in parochias diviso, 
Episcopos locis constitueret opportunis. llie autem utile satis regis 
Totum gratanter approbans, quod rogabatur sine dilatione maturavit 
ezplere, itaque dieecesim, cui tunc Saxwlfiis pontificali regimine prae- 
fuit, cum consensu ejusdem regis ac principum illius, in quinque "i 
parochias divisit, anno ab Incamatione Domini secundum Evange- 


ia8 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

limn DCC.I>, juxU Dionisium, cujus crroretn adbuc sancta sequitur 
ccclesia, anno DC.LXXIX. 

I. WofitiiCT. I. £t quia civitas Wigomia", tempore quo regnabant 
Britones vel Roman! in Britannia, et tunc et nunc totius Hwiccia 
vel Magesitanix metropolis extitit famosa, cathedram ercxit pontifi- 
calem digniter in ea, parochiamm jam divisarum primam constituens 
Hwicciam ; ad quam de monasterio Hildas abbatissx vir strenuissimus 
ac doctissimus Tatfrithus electus est antistes; sed priusquam ordinari 
posset, morte prxreptus est immatura. 

3. Li<Meld. IL Sccundam autem tllam, qusc pertinet ad Episcopa- 

tum Licetfcldensem *, cui vinim religiosum ac modestum Cuthwinum 

3. Leicdtn. HI. Tcitiam vero Mediterraneam Angliam, in qua 
prsedictus Episcopus Saxulfiis, quia ita sibi placuit, rescdit, pontificali 
cathedra illi constituta in civitate Leogera. 

4. LindKy II IV. Quartam denique Lindissim provinciam, cui pra- 
Sidauccfta. posuit vimm sanctum ^thelwinum, gcnnanum sancti 
Aldwini, abbatis monasterit quod Partancum nuncupaturj statuens 
ei episcopalem sedem in.civitate, quae vocabatur Siddena. 

s- Dotchota. V. Quintam vero constituit Suth-Angliam b, ad quam 

de prxfato monasterio Hild abbatissae, singularis merit! et sanctitatis 
viram j^tlam elegit antistitem, eique pnesulatus sedem in loco qui 
Tocatur Dorcacestra constituit. Porro pro Tatfritho venerabilis vir 
Bosel electus, ab ipso Theodoro sicut et cseteri, ordinatus est Episco- 
pus, habens episcopalem sedem in pnedicta civitate Wigoma, qu« 
tunc temporis altis muris et moenibus pulais decorata, multis urbi- 
bus clarior extitit atque sublimior. [F/ar. IPig, in Apf. ad ChvK. 
M. H. B. 621.] 

■ Floiencc'i ttiUment ii too hie 
to be received witlioat inaljtu iQd ci 

Hit luthoiitieiweit, ([)B«le; (a) tbe liiti of diviiioa of Mcicia iboDl the lime at which 

the Bithopi of the lea o( EngUdd, which he be i^cei it, ind the aima of the BiibofS 

editi in hii Appendix, but of which theie are who pioided orer the aewlf-orginized dio- 

copiet ■ ccDtDij and a half eartiet in date; ccta: to the ucDnd, the enumeiatien of the 

and (5) the Anglo-^ajton Chronicle and iti original inbdiviuoni and the fixing of the 

Latin venion, the WoTcetler edition of which numbei fiTe ; the auotioD of the ijaodical 

here fall icto three daitei, (1) those which part taken br the king of the Uwicdaiu id 

are confirmed by, that ii, were taken }>j him piocniiiig it : to the thiid, the auigning of 

directly from, bit authoritiet ; (i)tboM which Licb6e)d to Cuthwin and of Leicexler to 

rett enliielj on hii evidence, 10 fit u we are Saxulf, which contiadicti the evidence of the 

enabled to teit them; and (3) Ihote which Liiu on whidi no doubi hii natement is 

are It variance with hi) anlhoritiei or with founded. The fiiit c 


I.D. 668-690.] ANGLO-S^XON PERIOD. 

be acxxpted, and the third rejected withont 
ftuthei qnotioa : but the lecond is Jiir mutter 
for aitidBn. The duid pointi ue, (i) the 
mmiba: of tea into which Meidm. wu di- 
rided; (3) the idmtificitioo of the diTiaom; 
(3) the ftatoiKDtt louchiog Lcicener and 
Lichfield ; (4) the ititement touduDg Dor- 
choter; (5) the foniution of the ice of He- 
refonL That are the sabjecti oC the roUaving 

^ The astemenl of the diTiuon of Merda 
Boia King Elhehed into five diocoa nay 
be either ui aocietit tiaditioa in the ctanich; 
01 (]) in infemce from the iccoimt giren 
b; Bede of the Engliih dioceiei. md from 
other partiCDlaii prCKTred by him ; 01 (3) id 
■tteinpt to accoont for the diniioD n it 
ezitted !□ the time of the writer ; although 
the five leti into which Mcrda wat divided 
in the litb centuiy do oot coincide with the 
fite into which it fell in the 8th. Either of 
the former tbearia would ntiibctotil]' ac- 
onint for it ; but 1 complication uitei from 
tiK btt, that if Floieoce'i identification of the 
Etc be adt^ted, the diriiion wu leallj' into 
SI ; for he omili Hereford ai one of the five, 
md inlrodiKe* Dotchener. Either then the 
dinkco into Gtc muit be given ap ai devoid 
of anthoritj, or Hereford mmt be nihrtituted 
for Dcadittter, or we miul ni^Mic that when 
ipcaking of Msda he meant to exclude 
Hereford u ahead; lepirited, and not thrown 
into the general divinon- This last would be 
the nuwt probable lolation if it were not for 
other difficnltiet which are itated below. 
There are no materials for forming an indis- 
putable condoiioii. 

• lllii rtatement abont the foundation of 
WoTcerter U based on the nanatiTe and 
dolbed in the wordt of Bede {IV. 33). A 
charta of Oiric, of Nov, 6, 676, founding 
a Qimnei; at Bath, and held to be genuine 
by Kembk (£. C. D. III.), spealu of the 
foondatian by Oaric of a Bishop's see, which 
woold of conne be Worcester, as already 
■ccompliabed " jnila synodalia deaeta." Bnt 
the charter ii qnetlionable as to the indiction, 
and is ngncd by both Lcntheriui and Hedda, 
SDccesaive Bithops of the Wett Sixoni. If it 
is i;eDaine, it only ihowi that the arrangements 
for the division may have occupied some years. 

* The itatement that Lichfield wai piaced 
under Cnlhwin and Leicester under Seinlf is 
nmtiadicted by the evidence of the Listi of 
Biihopi {It. H. B. 613. 614), whidi place 
Sezolf at Lichfield and Cnthwin at Ldcettet. 
Of Cmhwin nothing whatever ii known except 
this: of SemU; Bede tellius that he nicceeded 
Wnnftid as Bishop of all Mercia {IV. 6), that 
he was Bishop of the Merdant, Middle An- 
gle*, and Lindiifaii, antil the year 67S ; when, 


Lindiey having been conquered by Egfrid of 
Northumbria, be retinquiihed the goveramenl 
of that portion of his diocese to ^dbed {IV. 
i3)i and that he was the founder and abbot 
of Medeshanuled (Jr. 6). We know further 
from Eddius {XLIV.), that he was dead before 
A.D. 69], in which year Wilfrid undertook the 

rectt the A. S. C, where hii death it placed in 
A.D, 705) ; and from Florence {Liia. M. H. 
B. 634) that on hit death, which muit have 
occured after that of Cuthwin, had reunited 
both Middle Anglia and Merda under him. 
his dioct*ei were divided between Wilfrid and 
Headda. On Wilfrid's restoration to Heiham 
A.D. 70s, they weri 

Headda, 3 

: the final 

. the death of Aldwin 
in A.D. 737 {Sim. Dim. ad am.; M. U. B. 
659). The Bishops of Leicester from Totta 
or Torthelro (A.D. 737) to Ceolred (A.D. 
840.S69) are called "Legoricouis dvitatis" 
{K. C. D. MCCIV.. and cf. the Ptofeisioiu of 
Bilhopi HrethuD, A.D. 816, and Ceolred, A.D. 
840]. From the accession of Albeard, who 
succeeded Ceolred, they are called Bisbopt of 
Dotchetter {Flor. Wig. and A. S. C. ad A.D. 
B^7). Florence at A.D. 785 calls Berhthun, 
Bishop of Lichfield, " Dorceitientit Epitco- 
pus;" but this, as well as the date of Berh- 
ihun'i death, ii disproved by the evidence of 
charten, lie removal of the see from Lei- 
cester to Dorchettei was undoubtedly occa- 
sioned by the conquest of Merda and Middle 
Anglia by the Danes, after which the nicces- 
lion at Lichfiald alio it broken off for nearly 
fifty years. The Danish conquest of Mercia 
took place in A.D. S74. 

William of Malmeibuiy ( O. P.IV. ed. SaviU, 
165) has confoun/led the see of LiiKlscy with 
that of Dorchester, and placed at Dorchenct 
both Eadhed the Northumbrian Biihopwhowii 
■et over the Lindii&ri in A.D. 678, and Ethel- 
win who wai appointed on the division of 
Merda in AX>. 679. with the whole line of 
bis lucceuon; an error arising probably from 
the fact that the dioceses of Leicctter, Dor- 
cheiler. and Lindsey had been united long 
before Malmeibuiy's time, and that the le^ 
bad lately been transferred to LincoltL Henry 
Wharmn. in a note (on Oltilcrfidd, A. S. 
I. 436-418) cnrioutly iiill of mistakes, suppose) 
that there was an early confiuion between 
Sidnacester and Doicbciter, and that on this 
occasion only one see was founded, and that 
at the former place. On this head however 
speculation is unnecessary ; for the tuccetiion of 
the Lindsey Bishops, and thdr position as " Syd- 
densii civitalis," or " Lindis&romm Epscopi," 
are points well ascertained, although ^e exact 
locality of their see is uncertain. The Kne 





break* off. u doe> tbit at LicbGdd, it the 
Danuh conqoat ; and leinwiii in die mid- 
dle or the lolh coitniy : dioitlr after which 
dite the diocoei of Liodiey aod Dorcbotei 
were uoited. 

' Floroice'i itatanoit that the Sftb dirincn 
of the kingdom of Metda wai fbimed into a 
diocoe with the fee it Dorcheiter reqniiet 
daTnimtiao. There can be no doubt that it 
reiti OD the meotioii b; Bcde of Atli, i dii- 
dple of S. Hilda, ai Biibop of Dor ehmar ; for 
beiidei thii there i> no eridaKz of the ezut- 
ence of ■ K« it Dofdieater from Ae time 
when the Weit Saioo lee wit extiofnuhed 
to the time when that of Leitaler wu tnni- 
fetred. Bede gira no due u to whether 
Dorcheiter wu in Weuei or in Metca at 
the time of £tla'i ippointnieat, and hit nime 
doei not occur in the liiti either of the Wot 
Sixon DT of the Merdin fiiihops- Snppodng 
then that Flonnce'i ttorr Ii coned, aad that 
Dorcheiter wai in A.D. 679 made 1 Mercian 
tee, we muit coDclude that JElia, like Cutb- 
win of Leiceiter. hj an eailj dcatfa left the 
newly oeatcd dloceae to the eovemmcnt of 
Scmir, under wham, ai we hive leen, the 
whole of Merda excqit Lindiej ind Hereford 
were reunited, Suppotiog, oo the other hand, 
that Dorcheiter wai still a part of Wewei, we 
■hould be indined to identify JEtin with Hedda, 
or Heddi, the ncceuoi of Leutheriui. by whom 
the Well Saxon lee wu Inniferred from Dot- 
cheitei to Wiocheater. Thii ii not impot- 
lible, u Kvetil of the Anglo-Suon Biihopi 
hid two nimo, and lEtit mi^t be a bmiliir 
form of Heddi, juit ai Siggt it of Siegfried 
(cf. Fl. Wig., M. B. B. 618, B^. app. Ond. 
a88}, and Totta of Torthehn (r. Fl. Wig.. 
M. H. B. 434 1 no/, ad loe.). Thii would 
icmunt for tbe omiwioa of Mtit, to no- 
mi«, in the Litti, 
difficult to diipoie ol 
Mibillon, arguing on a misreading of Be^e, 
reject! it, it hu been accepted by miny in- 
thotitiei u the true tolution. 

We hare onfortunately do tuffident data 
to detennine at what period Oifordihire 
Snilly became a part of the kingdom of 
Hercia. It ii pouible that it may lu*e been 

•died by Ethdted on the death of JEacwin 
in A.D. 676, but there ti bo luthoiitr Six 
mch 1 lUppoiition ; it ii potable ^t it con- 
tinued tut^ect to Weuex until the battle of 
BcDfiagton in AJ}. 77S threw it permanently 
into Merda. Bemngton ic reiy near Dor- 
diMter, and that ceiliinly wu Weit 3iua 
until tile conqoeit by OB». Gaimar'i itate> 
ment that Dordieaier wai in A.D. 70+ the 
capital of Merda ii utterly abmrd (AT. B. B. 
7S4). If Dorduater were indeed Modan in 
A.D. 679, the cue ii very nearly parallel 
to that of the ice of Lindiey : eadi wu the 
Kit of a Biihop bdonging to a kingdom 
wbidi had lately been deprired of the tcni- 
tory over which he pretided ; and adi wu 
■ coDvenienl place for Theodore od hit >yi- 

with 1 newly formed dioceie. 

On (he whole the matter mnit remain uii- 

The ehMiiaation of DorcheMer ftom the Bat 
of five Merdan leei woidd leave the place 
open lor Hereford. Ai to itt original foonda- 
tiou. lee ibove. Putta had beoi Biihop of 
Rocbcilet, and although he may for a few 
yeaii hare adminiiteted the ditttict of Hecam, 
or Herefbrd, u the deputy of Sciulf (B. IV. 
11), it does not follow that hit preKoce there 
eonititnted il 1 lepinte tee. Eadhcd m A.D. 
679 retired from Lindiey to Ripoo, yet the 
biter did not become a lee for that reaton. 
It it ponible that the final conititntion of the 
tee itf Heiefoid wu completed at the lame 
time with that of the other diriBont. Th« 
conchidon that most be arrived 11 oa the view 
of the whole cfueation, it that Flotoicc haa 
probably matted together under a defimte 
date, A.D. 679, amngemeati which had beoi 
in progreu ever lioce the conndl of Her tfo rd ; 
and that by attemf^ing to argne oa that 
fixed date he wu compelled to lave Hereford 
ont of hit calculationi at already exiiting : the 
place of Hereford he hu filled op with Dor- 
chester, retting hit iitertion on a puEige of 
Bede which ii capable of othet eiqilaaation, 
and thai hai created a Modan Biihf^nic of 
whole exiitence there ii abiohitely no other 


ComdiitRoaie . 

A.D. 66&-690.] ANGLOS jtXON PERIOD. 13I 

[OODKCK AV MMI, A.D. 6}^"} 

Cmadlt mt Ramt, AD. 679-680, tm the kmamttt »f tbt EmgGsb Cimrcb 

I. A.D. 679, Oct. Coumtil at Ihme^ of sevtrnteew Bishafs mtd tbirty-fiv* 
Prietti *mJer Pefe Agmthc i» the cause tf the Ewg/hb Church. [Im- 
sfecthw tf Wilfrid^ althngh after he reached Some.'] 

In nomine Domini Salvatoris nostri Jesu Christi, 
: &f. imperantibiis dominis oostris piissimis, Augustis, Con- 
a^^aarf! stantino majore imperatore anoo vices jmo sexto, post 
consulatum ejus anno dedmo, sed et Heraclio atque 
Tibcrio noris Augustis, ejus fratribus, vicesimo secundo, indictione 
sqitima, mcnse Octobri, pncsidente Agatbone sanctissioio atquc ter 
beattssimo apostolico unirersali Papa sanctx Dei catholicc atque 
apostolicsB ecdesiae urt>i8 Romst, prxpositis sacrosanctis evangeliis, 
in basilica Salvatoris Domini noetri Jesu Christi, quae appellatur 
Coostantiniana, cxmsedentibus una cum eo gloriosis atque cogno- 
soentibus sanctissimis Episcc^ Crcsoente ecclesise Vivoncnsis Cala- 
brix, Andrea Hostiensi, Juvcoali Albanensi^ Maiiricio Tibuitino, 
Jobanne Falaritano, Bencdicto Mesanensi, Tbeodosio Siracusano, 
Deusdedit Namiensi, Paulo Nomentano, Johanne Portuensi, Theo- 
doro Nepesino, Vito Sylvsc Candidz, Gaudicso Signix ecclesise, Geor- 
gio Agrigentino, PJacentio Vcliteraensi, Georgio Catanensi, Dcodato 
Tullcnsi; ct venerabilibus presbyteris, Bonifacio, Pctro, Juvenale, 
Tbeodoeio, Geotgio, Theodorio, Sergio, Theodorio, Sisinnic^ Thco- 
dtwo, Augusto, Benedicto, Paulo, Tribuno, Coront^ Petro, Johanne, 
Sisionio, Epiphanio, Sisinnio, Dccoro, Soleuncio, Theopicto, Martino, 
Sisionio, Gcor^o, Sisinnio, Johanne, Habito, Probino, Johanne, Mar- 
tino, Petro, Eutichio ct Georgio j astantibus quoquc Deo amabilibus 
diaconibus, cunctoque clcro. 

Agatho sanctissinuis atque tcr beatissimus Episcopus sanctgc catho- 
licsE ccclesias atque ^xjstoliae uibis Ronue consedentibus dixit : ** Non 
credo latere vestram Iratcmitatem, quamobrem ad hunc vcncrabilcm 
conventum cam ardsdvcrim j cognoscere cupio vestram quippe sin- 
ccritatem, mecumque tractare, quails sit ecclcsiasticus status in 
Britannia insula, in qua per Dei gratiam fidelium multitude coccre- 
buitj nupcr exorta est dissensio, cum una sit consonantia fidei, 
quam ex pnedicatione atque doctrina hujus sacrosaoctse atque apo> 
stolicse sedis ac beats memorise pnedecessoris nostri sancti Gregorii 


ij2 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

[cODKcn. AT Soto, A.D, 679.} 
ezorta ac directa, atquc per sanctum Augustinum et ejus sodos per- 

Andreas ct Johannes reverentissimi Episcopi coram omnibus re- 
sponsum tiedemnt, dicentcs: "Ciarum constat universis, quod multo 
pontiiicali succuisu, ccclesiSE in Britannia insula positx indigent, 
primum quidem quod dissensio ibidem inter sanctissimum Theodo- 
nim Arcfaiepiscopum, et cxteros ejusdem provincix pnesules, quam 
cum Dei przsidio sola possit apostolica auctoritas mitigare, et dis- 
sensionis fbmitem subtrahere, dum origines scandalomm absdndat, 
atque superflua et Christianx convetsationi noxia ibidem geri consi- 
derata demat, et spiritual] medela curet." 

Agatbo sanctissimus atque ter beatissimus Episcopus sanctae ecclc- 
six catholicae atque apostolicae urbis Rchhx dixit: **Constat itaque 
quod vestra consideravit reverenda fnttemitas, aequitati competere 
finienda, quia jam sunt quae dudum concordi consideratione prasvide- 
nint et statuerunt praedecessores nostri ; verbi gratia, primus beatus 
Gregorius hujus apostolicae sedis pontifex, et totius Saxonix aposto- 
licus apex, ejusque successores sancti pontifices usque ad nostra tem- 
pora. Et nos prxvidimUs ct constituimus, ut statuta ilia, qusc syno- 
dalibus decretis jamdudum solidata per beatum Petrum principem 
apostolorum fiierunt, in perpetuum ab omnibus ecclesianim Cbristi 
pnesulibus ibidem constitutis inconvulse atque illibate servcDtur." 

Crescens Episcopus ecclesisc Vivoncnsis, et Juvcnalis sanctae Alba- 
nensis ecclesix Episcopus dixeruot: ''Univcrsa itaque synodus hxc, 
quae una cum sanctissimo atque ter beatissimo Agathone Papa con- 
veoit, regulariter defioiens, etsi humani generis tnimicus, qui bonis 
seminibus interserere semper conatur zizania, cavendus est, et fide- 
libus Britannix insulx ecclesias ecclesiarumquc prxsules advcrsus 
invicem excitare molitus est, venim supema dementia non permittit 
suos fideles usquequaque tentari, sed dat consilium, ut hii qui con- 
sulunt et consulantur, cum fide suscipiunt, pariter utrique salventur. 
Ideoque consideratis omnibus atque tractatis, quseque cz divcrsorum 
venientium relatione cognovimus, quaeque ex scriptonim diversis 
vodbus hue ad apostolicam sedem directonim colligi potuerunt, soli- 
citius flagitantes prxvidimus communi consensu banc definltioois 
sententiam promulgare. 

i^ " Unde ex auctoritate beati Petri apostolorum prin- 

niigemcDti of cipis, cui clavcs ilgaudi atque solvendi in csdo et in terra 
EneiuhBUho)*. conditor et Salvator generis humani Dominus noster 


A.D. M»-69o] -^tieLO-S^XOS FERIOD. 133 

[counciL AT Bina, A.D. 679.] 
Jesus Christus Filius Dei coacessit, definimus atque statuimus, ut 
unumquodque r^num in Britannia insula constitutum habcat, secun- 
dum moderaminis mensuram, provincianim Episcopos ita statutes, 
ut simul omnes cum Arcbiepiscopo duodecim ecclesianim prz- 
sules numcrentur; quos Archicpiscopus, qui pro tempore ab hac 
apostolica scde pallii honore decoratur, provchat, atque saccrdotali 
gradu eos canonicc ordinet, ipsiusque tantum sint ordinatiooi 
subjecti, hac dispositione interposita, ut nullus audeat de Episcopis 
io alterius pnesuUs jura scmetipsum immergere, sed iUibata sua jura 
unumquemque scrvare, et in admoncndos et convertcndos populos 

BduTiaoTofdw **Statuimus etiam atque decernimus, ut Episcopi vel 
^"Sf- quicunque ecclesiastic! or^nis reijgiosam vitam profcssi 

sunt, armis non utantur, nee citharcedas habeant, vel quaecunque 
symphoniaca, nee quoscunque jocos vel ludos ante sc permittant, 
quia omnia hxc disciplina sanctx ecclesix sacerdotes Bdeles suos 
habere non sinit, sed praccipit divinis ofEciis et providentia paupe- 
nim et ccclcsiasticis utilitatibus occupari, magisque divinomm elo- 
quiorum lectio ad xdificationem ecclesianim semper legatur, quatenus 
cum Dutrimentis corporeis pariter et aninuc audlentium divinis elo- 
quiis nutriantur," 

Agatho sanctissimus atque ter beatissimus Episcopus sanctx ecde- 
sisc catbolicse, atque apostolic^ urbis Romae dixit; **Si et vestrse 
^temsc caritati providum esse censeretur, opportunum itaque ac 
saluberrimum plebibus ibidem constitutis esse censendum est, ut de 
ecclesiasticis statutis, atque de serie Episcopomm, seu etiam de 
probatione catholicx fidei, qualiter et quam orthodoxe in provinciis 
Saxonix gerere et habere db universis examinetur." 
Coundi of the Andreas reverendissimus Episcopus ccclesix Hostien- 
Engbih chmch sis, et Johannes reverendissimus Episcopus Portuensis 
to b« h(M. .■ „,, . 

dixerunt : " Verum est enim, quod vcstra sanctitati 

injunctum est, ut apostolica censura. 'Ejl hinc illuc haec decre- 
talis dispositio per epistolas ac virum prudentem, et idoneum, et 
bene in^mtum, dirigatur ad Theodorum reverentissimum atque sanc- 
tissimum Archiepiscopum Cantuariorum, sancta: Dei nostri salva- 
toris ecclesix, in qua illis in partibus summi sacerdotii principa- 
tum (iindavit, qui suo sanguine sanctam suam redemit ecclesiam, 
omnipotens Christus Dominus, et beati Petri principis apostolorum 
auctoritate, per vestrum prsedecessorem beatx memorise Gregorium, 


134 ENGLISH CHURCH. [Theodcae, 

[cOCMcn. AT BOHB, A.D. £79.] 

et per bcatiun Augustinuin ejus sincelluia constnicndo, collocaodo 
fiindavit, ut ipse pnedictus llieodonis illis in partibus ez tua sacto- 
sancta auctoritate et noetia synodali unitate universale consilium 
congr^et, et cum universis pncsulibus, regibus, prindpibus, et uni- 
Tcrsis fidelibus, senioribus, majoribusque natu totius Sazonix, publi- 
cam oecumenicamque faciant s^nodum : et has dtspositiones pne- 
dictas non solum, venim etiam quse tux sanctitatls gcmlis seu 
apicibus injunzeris, diligenti investigatione tui apostolatus auctoritate 
coram omnibus ezaminare, et universos observare prxcipias. Quod 
enim multonim consilio geritur, nulli consentientium ingerat scan- 

MbrioDofjohn Placuitque enim haec relatio universic synodo, cum 
the Pre«ntor sancttssimo atoue ter beatissimo Aeathonc apostoUo? 
wth the Lale- _ ^ . , "^ . . 

na onoiu of P^p^j ccepetuntque simul omnes unanimtter quxrere, 
AJJ. 649. gj. invenenmt, Christo auspice, virum venerabilem Jo- 

hannem archicantatorem ecclcsix sancti apostoli Petri, et abbatem 
mooasterii beati Martini, qui a Roma per jusslonem PapiC Aga- 
thonis in Britanniam est directus. 

Hac provida ac celebetrima doctrina sacrorum caccmum et ponti- 
ficialium decretonim statuimus atque decemimus, sicut pfodcsse dis- 
pcnsatoribus ecclesise, et populis eis commissis, quos ad sui cogni- 
tionem divioa adscivit dementia, salubreque eis praevidimus quidem, 
quatenus frequentla vidnonim antistitom studentium suam paro- 
chiam ad studium perfccbe religtonts adducere, haereticae pravitatis 
satellites dedplendi Simpliccs locum non inveniant, nee disscminent 
sua schismata vel errorcs, dum fialce pise doctrioje, prsesule prardi- 
cante, quotidie succidantur et defiuant, et in multorum praesulum 
cum suo Archieplscopo convcnientium, cum consilio quxque salu- 
briter perpenduntur, ac disponuntur finniter, obtioeaot ; quia ibi salus 
ubi pluriAia consilia : et sic, ** i^i duo vel tres congr^ati in nomine 
Domini, ibi ipse est in medio eorum f multo magis ubi plures una- 
nimitcr ad a)nfiteiidum nomini ejus, ac gloriandum in laude ejus 
ftierint congregati. 

Insuper quoque Agatho sanctissimus atque ter beatissimus Epi- 
scopus sanctx ecclesia: cathoUcse atque apostolicx urbis Romae, 
synodum beati Martini Papae conscriptam centum quinque Episco- 
ponim consensu non multo ante Roraz celebratam pnefeto religiose 
aU>ati Johanni tribucns", ut secum in Britanniam veniens beato 
"Dieodoro Archiepiscopo afferret, non solum ad suae It^tionis tcsti- 


A.D. 6ti&-690.] 


[COV-CIL « >OM>. A.D. 679.] 


■uoiiium atque confirmationem, sed etUm quioquid sanctus Theo- 
dorus Archiepiscopus cum sapientibus et fidelibus, ct viris religiosis 
in Anglorum provinciis, Christi eorlesiis et ttnivcrso populo Dei 
ibidem positis, profutunun melius ac rcltgiosius in Christo invenirc 
potuisset, cum pnedicta auctoiitate roborare atque transcribere com- 
mendaret. [Sfelmm^ I. 158, from a MS.'j JV. I. 45, 46 j Latie, Vl- 
579; Mmti^XI. 179.] 

■ Wabid on hit flight in A.D. 678, imtead 
of taking the regular lonte by Qnentaric 
(Etapla), the French port tbea in lue for 
doiuDg the chinnd, sailed eutwacd to Friiia, 
Ihoebj iToidiag the laara laid for him on the 
oi&axijmi(Edd.XXV.). The leiult wai bii 
preaebing the goipel la the Friiiani : he lubie- 
qomtlT formed a miuion to them, begun in 
hS>. 6go b; an Irish miuioDary, Victbert, and 
fbDowed Dpin A.D.SgibjamoDkofWil&id'i 
own monaitery of Ripon. WilUbiord {Sdd. 
XXV.\]MA after the commencement of Wil- 
friifa lecood ejdie. The letter of Aldhelm, 
" Ad Clemm Wilfridi," will be fimiid nndet 
nder it 

KJ}. 693-705, ralhet than to the fint, A.D. 
679-6^: but the degree of violence in the 
putj-fediag tefened to in the letta igrecf 
better with Eddiw'i accoimi of the second. 
It wa( written when Wilfrid wai aboDt to go 
to Rome, and therefore either A.D. 679 or 
704, in both which jam Aldhelm was abbot 
of Malmesbni]'. 

k £(Uini, Bede, and William of Malmet- 
bmy all know nothing of this cooncil, and 
mtntion cxilj the lecond and third given 
below, which alooe directly coocetned Wilfrid. 
Thii fint council comet Irom a MS. copied bf 
Spebnan, profniing eironeoiuly to come from 
Wilham of Mahneabury (a mtitake arising 
Irom tfae fact tlut the opening addiesi of 
Agatbo is dothed in the iime wordi in thii 
as in the second council), bui having nothing 
10 do with Wilfrid except as dealing in general 
with diuensiont m the English Church, of 
i^iich his busineu was one of the causes ; and it 

m of John the Preceit- 
t with the canons of the canndl of the 

abore, p- 1 16) that John came to England with 
Benedict Biioip in A.D. 679 ; and remember- 
ing that his mission resulted in the council of 
Hatfidd A.D. 680, which did not deal with 
WDiiid at aU. and was held if not in igno- 
EUKe of Wilfrid's success at Rome, at least 
wbirilj icteipecliTe of it, and for a totally 

different purpose, we must conclude that this 
council at Rome, if the acts be genuine, most 
bare been held A.D. 673, upon occaoon of 
some appeal to Rome unrecorded, upon the 

Jtoeral question of the quarrels in the English 
hurch arising out of Theodore's dirision of the 
Bishoprics. Possibly the arrival of Coenwaldai 
Theodore's messenger, mentioned in the next 
council, was the occaaion of [t. Possibly it ii 
only the Teriion of that neit council, accepted 
by or sent to Theodore. Its genuineneai may 
seem to be shown by the agreement of the 
Bishops' names and sees with the ficts as 
known independently: in paiticulat by the 
mention of Deodatui of Toul, who was not 
an Ilaliin Bishop, but who is known from 
Eddius (XXrj/7.). and from the subscriptions 
to the Roman council of A.D. 680, to have 
accompanied Wilftid to Rome (See TobuoK, 
English Canons, I. loi ; and Borwi's boU). 
At the same time, if Ihis was so. Wilfrid must 
have reached Rome at the time of this coun- 
cil, but not yet being acknowledged as a 
Bishop did not lake part in it. Deodatus 
calls himself legate of a Gallic synod, jurt as 
Wilftid does of a British one ; but the council 
of Hatfield was held September, A.D. 680, 
and could not have sent Wilfrid, nor were he 
and Hieodote reconciled, until A.D. 6S6. 

< See Appendix to Council of Hatfield, p. 
145, below. 

3 The MS. from which these Acts were 
printed by Spelmaa has not been identified. 
"They are given in the text as amended by 
Wilkins. It is through Spelman and Wilkins 
only that they are known to the editors of the 
Councils, Labbe and Minii; but they appear 
to have been received, without any suspicion, 
as genuine. The names of the Biihopa, with 
the single exception of Qeorge of Cilania, are 
consistent with the signatures attached to the 
letter addressed by the Roman Council of 
A.D. 6B0 to the Council of Constantini^, 
which appears in the 4th Act of the latter. 
The error in the date, which ought to ran 
" pott emualatum ijui omo XII'„" is not 
sufficient to thtow a doubt on the autherttidly 
of the record. Its bearing, however, on the 
controversy betwem Cinteibuiy md York in 


ijS ENGLISH CHURCH. [Theowmie, 

[covMciL AT Rcm, A. D. 679.] 
the titfa and iitb centurici majr Mem to of MihmbDry (tec above, p. 6s). And thii 
tendei it quotionible, taken In cmuieiion nupidoD u not diminiibed if it be compu«d 
with the leriet of letten iddnccd b; Wiiliim with the foHowing (k 

11. AJ). 679. CeuMcil at Somt tf fifty BUhapt and Prestytert itrndtr 
Pepr Agatha to detide upon Wilfrid's Appeal. 

Deoee. the re- Eddius, V. IPilfr. u. XXIX.-XXXJ.—P<:r/em€nte igi- 
ffid"uj"'ui^' ^'^ ^^^"* amabiU Wilfrido Eplscopo prospere cum omni- 
mbiect to a diri- bus ad sedciD prxdlctaiTi, causa advcntus ejus perlata 
Bi^o[»"™'lSS """l* innotuit: quia co tempore Cocnwald religiosus 
own choice. mooachus a sancto Theodore Archiepiso^ cum suis 
Uteris emissus Romam venit, et beatissimum Agatboncm Papam 
scdis apofitolice renim dissensio non latuit. Tunc vcro congr^anti- 
bus sanctissimis Episcopis et presbyteris plus quam L, in Basilicam 
Salvatoris Domini nostri Jesu Christi, qusc appcllatur Constanti- 
niana, Agatho sanctiseimus ac tcr beatissimus Episcopus sanctsc, 
catholicas, atque ap06tolicse ecclcsiae urbis Romx consedcntibus disit. 

'< Non credo latere vestram sanctam firatcrnitatem, quamobrcm ad 
hunc venerabilem conventum cam adsciverim: ci^noscere quippc 
vestram cupio, reverentiam mecumque tractare, qualis in ecclesiis 
Britannjx insulse, per Dei gratiam ubi fidcljum multitude concrevit, 
nuper exorta est dissensio, qusc ad nos tam per relationem exinde hue 
venientium, quam per scriptoram seriem perlata est." 

Andreas rcvcrentissimus Episcopus Ostiensis, et Johannes Episco- 
pus Portucnsis dixenint: " Omnium quidcm ecclesiarum ordinatio in 
vestra apostolicx auctoritatis pcndet arbitrio, qui vicem beati Petri 
apostolorum principis geritis, cul claves ligandi atque solvendi «>n- 
ditor atque redcmptor omnium Qiristus Dominus contulit. Vcrum 
erga quod nobis est injunctum ab apostolica vestra censura, ante hos 
dies, consedentibus nobis una cum nostris coepiscopis et confamulis, 
relegimus singula scrtpta, qux de Britannia insula directi apostcdico 
vestro pontificatui detulcrunt, tam ea qux ex persona Theodori 
reverentissimi Archiepiscopi, illuc ab apostolica sede olim directi, 
missa sunt, aliorumvc cum cisdem scriptis relationes, adversus quern- 
dam Episcopum subterfugientem, ut asserunt, qucm hue venisse 
arbitrati sunt; quamque ea qu£ a Wilfrido Deo amabili Episcopo 
sancta: Eboracae ecclesia; oblata sunt, qui de sua sede ejectus a prxno- 
minato sanctissimo, apostolicaoi sedem appellans hue usque pervenit : 
in quibus, cum multas qusestiones inferrent, neque secundum sane- 


A.D. 668-690.] ANGLO-S^XON PERIOD. 137 

[witmD^l Amtl. AT KOMI.] 

torum canonum subtilitatcm convictum de aliquibus fodnoribus, et 
ideo uoa canonice dejectum reperimusj neque quxlibet facinora 
perpetrasse dictis propriis accusatores ejus comprobare valuenint, pro 
quoratn flagitiis dcgradari debuisset. Potius autem ct modestiam 
buQc tenulsse perpcDdimus, quod noa seditiosis quibusdam deccrta- 
tionibus seipsum implicuisset. Sed postquam de sua sede repulsus 
est, cocpiscopis suis facti meritum ionDtcscens mcmoratus Deo 
amabilis Episcopus Wilfndus, exindc ad banc apostolicatn sedem 
accurrit, in qua summi sacerdotii principatum fundavit, qui suo 
sanguine sanctam ccclesiam redemit otnnipotens Qiristus Dominus, 
et principis apostolomm auctoritate firmavit. Vestri denique apo- 
stolatus auctoritati concessum est, quid in hoc ordinare pnccipiatis." 

Agatho sanctissimus, ac ter beatissimus Episcopus sanctx, catho- 
licae, atque apostolicx ecclesiac urbis Ronue dixit : " Wilfridus Deo 
atnabilis Episcopus sanctx Eboracx ecclesix prsE foribus nostri secre- 
tarii motatus, ad nostmm secretarium juxta suam postulationem cum 
petitione, quam secum adferre dictus est ammittatur." 

WiWndus Deo amabilis Episcopus, dum venerabile secretarium 
ingrederetur dixit : " deprecor Vestram pontificalem beatitudincm ut 
mesc humilitatis petitionem exdpi, coramque relegi, prxcipiatis." 

Agatho sanctissimus Episcopus dixit: "Wilfridi Deo amabilis 
Episcopi ejus pctitio suscepta coram omnibus relegatur," et acdpiens 
Jcdianncs notarius rel^it saocto et apostolico concilio. 

Hilt en fetitio Wtlfri£ Epitcafi. — ^ Wiliridus humilis et indignus 
Episccqus Saxoniae, ad hoc apostolicum fastigium, tamquam ad 
locum munitum turremque fbrtitudinis, gressus cordis sm Deo prae- 
viante perduxi: quia unde nonnam sacrorum canonum in omncs 
Christi ecclesias per totum orbem difiiisas manaie cognosco, apcv 
stolica traditas et plena fide susccptas, ex co meas humilitatis 
justitix censuram con£d enter przstolor conservari. O^ovisse 
quippc confido vestnim pontificale fastigium, tam ex meae parvi- 
tatis sugg«tione, quam quae viva voce personaliter intimavi, et per 
satisfactioaem petitionis scriptis narrantibus obtuli ejus apostolicis 
obtutibus in ipso mei adventus exordio pncsentatus, quod nullam 
in me suppUci canonicam culpam reperientes, quidam mei Epi- 
scopatus invasores, inlicita pracsumtionc, contra sacrorum canonum 
normas ac difEnitioncs, in conventu Thcodori sanctissimi Archiepi- 
scopi Cantuariorum ecclesi^, aliorumquc tunc temporis antistitum 
cum eo convenicntium, sedem, quam per decern et eo amplius annos 


138 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

{mmnft unuL at (tom.] 
cum Dei dementia dispensabam, raptonim more invadere atque 
eripere moliti sunt, et in eadem sede si^idere, et non solum unum, 
5cd tres in mea ecdesia scsc promoveniot Episcopos, licet canonica 
non sit comm promotio. Quid autem acdderit, ut Theodorus sanc- 
tlssimus Archicpiscopus, me superstite, in sedem, quam licet indignus 
dispcnsabam, absque consensu cujuslibet Episcopi, tres sua auctontatc, 
mea humilitate non adquiescente, ordioaret Episcopos, (Hnittere magis 
quam fiagitarc pro ejusdem viri reverentia condecet : qitem quidem, 
CO quod ab hac apostolioe summitatis sede directus est, accusare non 
audeo. Vcrum si claruit, quod contra jus r^ularium sanctionuni de 
dispensaticme ecclesix, cui licet indignus [K'sceram, ab infcstis pro- 
pulsus sum, sine coovictione cujuspiam criminis, et absque culpa 
iadnorls, citra ullius delicti placulum, quod canonica percellit seve- 
ritas; et Deque de pristina sede pulsus tumultuosus cuiquam appanii, 
neque seditionis qusestionem succensi, neque ambitiosis contentio- 
nibus obstiti j scd confiestim hujus sacro-sanctae sedis appellavi sub- 
sidium, confamulos atque consacerdotes meos earundem proviadanun 
Episcopos tantummodo protestatus abscessi ; siquidem prKvidit vestra 
apostolica summitas una cum consedentibus sanctis^imia Episcopis 
privatum me esse, qui jwo nulla culpa convictus sum, humili devo- 
tione qux censentur amplector. Si autem et pristinum Episcopatum 
percipcre j scquor, totisque viribus veneror ab apostolica sede prolatam 
sententiam : tantum ut invasores de pristinis parochiis ecdesix, cui 
ego indignus vester famulus praeftii, vestra synodali sanctione pellan- 
tur. Et si rursus in eadem parochia, cui praefUi, pncsules adhibere 
prscvideritj saltern tales jubeas praevidcrc promovendos, cum quibus 
possim, padfica atque tranquilla concordia inter nos obtinente, Deo 
unanimiter deservirc. Ut videlicet unusquisque nostrum conccssa 
ecdesix jura cognoscat, et vigilantiam sibi commissis impertiat, ut 
si ita placuerit Archiepiscopo et coepiscopis meis, ut augeatur numerus 
Episcoporum; tales cligant de ipso clero ecclesiae, quales in synodo 
placeat congregatis Episcopis: ut non a foris et ab alienis damnetur 
ecclesia: quicquid enim confusum et indJscretum est, inextricabiles 
atque inexplebiles dissensiones exa^erat: nee valebit a quoquam 
pontifice ullatenus, de quo contenditur, dispensari. Confido enim, 
quod omnem devotae obcdientix obsequelam statutis apostoltcis 
exhibdx): ad cujus sequitatem, omnibus abjectis, cum tota mentis 
con&dentia properavi." 

AgaCbo sanctissimus ac ter beatissimus Episcopus sanctx, catho- 


Aj}. 668-690.] ^nglo.SjIxon period. 139 

licse, atquc apostolicae ecclesiz urbis Ronuc dixit : " Non mediocriter 
audientibus satisfacit pctititmis scries, quam Wiliridus Deo amabilis 
Episcopus obtulit, in hoc, quod aim se indigne de Episcopali sede 
ejectum agnoscat, non contumaciter c^stitit ambientibus, nee vi Ttm 
repellere seculariter maluit: sed tiumtliter sentiens, auctoris nostri 
beati Petri apostolorum prindpis canonicum ezpetivit subsidium 
supplici prsestolationc ; quae super eo ccosenda sunt prompts susccp- 
turum polliceturj nee ambigit de prolationc sententix: sed qux 
terminantur, amplectitur, integra fide se suscepturum pertubens, quod 
nostro ore auctor noster beatus Petnis apostolus, cujus ministerio 
fiingimur, provident statuendmn." 

Universa synodus, quae una cum sanctlssimo atque ter beatissimo 
Agathonc apostolico Papa convenit, r^ulariter in cxtera diffiniens 
dixit: "Statuimus, atque decemimus, ut Deo amabilis Wilftidus 
Episcopus Episcopatum, quern nuper habuit, redpiat, salva diffini- 
tione superius ordinata : et quos cum consensu concilii ibidem con- 
gr^aodi client gibi adjutores Episcopos, cum quibus debeat pacificc 
conveisari secundum regulam superius constitutam, a sanctlssimo 
Arduepiscopo promoti ordinentur Episcopi, expulsis proculdubio els, 
qui in ejus absentia in Episcopatum iDnormiter missi sunt. Si quls 
prcdnde contra horum statutonom synodalium decreta ausu temerario 
obsistcre tentavcrit, vel non obedienter susceperit, vel post quodlibet 
temporis spatium, quiqui slnt vel fuerint, infringere ea in totum 
vel in partem tcntaverit j ex auctoritate beati Petri apostolorum prin- 
dpis eum hac sanctione percellendum censemus : ut, siquidcm Epi- 
scopus est, qui banc piam dispositionem temerare tentavcrit, sit ab 
Episcopali ordine destitutus, et ctemi anathematis reus : similiter si 
presbyter, aut diacoous fiierit, vel inferioris gradus ecclesi* : si vero 
clericus, monachus, vel laicus cujuslibet dittonis, vel rex, cxtraneus 
efficiatur a corpore et sanguine Salvatoris nostri Domini Jesu Chrtsti j 
ncc terribilcm ejus adventum dignus apparcat conspicere. Si quis 
vero haec, quse a nobis statuta vel diffinita sunt, cum sincera devotione 
ct perfecta sacisiactione susceperit, tenuerit, perfecerit ad perfiden- 
dum concursum praebuerit ; videat bona Domini in regione vivorum, 
ooDSorsque dextrsE partis exsistat, ac xtemam beatitudinem possideat, 
et illam beatissimam vocem mereatur audire cum omnibus Sanctis, 
qui divino conspectui placucrunt, ct actemam gloriam possedemnt, 
audiens et ipse pro obedientia, quam Deus prse omnibus sacrifidis 
diligit, ab ipso judice omnium Domino nostro Jesu Cbiisto : ' venite 




benedicti Patris mei percipite regnum quod vobis paratum est ab 
origine mundi.*" [Ed. GmU, pp. 65-68, collated with the Bodleian 
MS. Fell 1; fF. M*/m. G. P. HI., ed. 5«w/(, 149, 150; cf. B. V. 19; 
S. I. 160-162 ; W. I. 47, 48.] 

III. AD. 680, Manb 2y. Cnmcil M £mw ofCXXF. Biiicfs uwder Ptfe 
Agatho, c»lUd m prefaratien far tbt (Ecumtmkal Coimdl tf ComstMmti- 
*efU w tbt same year, agmnst tbt MeiuthtUtet. [fPS/friJ imket part 
i» it Ml Bifbef rf TerJt, mtd sig»r « tpemimg for tbt Britisb, Stvttitb, 
a»d Irisb Cbttrcbes.'] 

,.,.„,, , Eddius, y. Wllfr. c. LI. — In sancto Pascha tertia 

Wilftid profeno ,. ....... 

thecithoiic fidth die, ter bcatissimi Agathonis synodus adversum pn- 
!^HiM m'h^ vitates hircticonim cum CXXV. orthodoxis Episcopis 
half of tbe Bii- constituta est; ex quibus unusquisque pro sua provinda 
tu , ui ei. ^j civitatc veram fidcm coniessus est et subscriptione 
sua confirmavit. * * In qua scriptura Inventum erat inter caetera; 
** Wilfridus Deo amabilis Episcopus Eboracsc civitatis, apostolicam 
sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incer- 
tisque rrtnis absolutus, et cum aliis CXXV. coepiscopis in synodo 
in judicii sede constitutus, pro omni Aquilonali parte Britannix et 
Hibemix insulisque, qux ab Anglorum et Britonum nee non Scoto- 
rum et Pictonim gentibus colebantur, veram et catholicam fidem 
confcssus est et cum subscriptione sua corroboravit." [Ed. GaUy 
p. 81, collated with the Bodleian MS. Fell 1 ; and from Eddius, B. r. 
19 i brieBy, and with CL. Ux CXXV. Bishops, W. Malm. G. P. Ill.i 
fF. I. 47, note.] 

A.D. 680. SynoMcal tetter*^ ef tbe Poft and Saman Comal ff CXXV. 
Bithofs to tbe Emperers Co»tta»ti»ej HerMtUus^ mmd Tiierhit. [Ex- 
The Pom uid Spefabamus deinde de Britannia Theodonmi confa- 
i;nDd eiouc mulum acque coepiscopum nostrum, magiue insulx Bri- 
addicsiag^ the tannlx Archicpiscopum ct philosophum cum aliis qui 
conodi, on ihe ibidem usque hactenus demorantur, exinde ad nostram 

ground thit Ihey , . , . . , , , . 

hid waited for humilitatem conjungere; atque diversos hujus omciui 
A^thbiSlti^Th^ Episcopos in divcrsis regionibus constitutos, ut a genc- 
odore among ralitatc totius concilii servilis nostta suggestio fieret, 
the Biih^. jjg gj tantum pars quod agebatur o^osccret, partem 


A JX 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 141 


laterct; ct mazimc, quia in medio gentium tam Langobardorum 
quamque Sclavorum, nccnon Franconim, Gallonmi et Gotthonun, 
atquc Britannorum plurimi a>niamulorum nostrorum esse noscuntur 
(]ui et de hoc curiose satagere non desistunt, ut cognoscant quid in 
causa apostolicsc scdis pcragatur. * * * * * 

Amomg the suiscriftiams: — )>Wilfri(lus humilis Episcopus sanctx 
ecclesise Eboracenae, iosulac Britannix, legatus venerabilis synodi per 
Biitanniam constitutae, in banc suggestionem quam pro apostolica 
nostra fide unanimiter construximus, similiter subscripsi. [MsMsi, 
XI. 292 ; Laih, VI. 685, 697.] 

• ThU letter ii quoted bj WilUam of upon ittdf; foi WUrrid dtimi to rapreient 

Malmeiburf (O. }>. /. cd.5<iHb, ita)>i> the ' " ' 
ides that the cDnadl which had been deLijred 

for Theodore'! irriyil wu th»t of CaiuUD- portion. Probiblj Wilftid tt 

tiiiD|rie itielf. Ttiii it of course a miitake. in order to await thii expected riiit of Theo- 

It appeui from the tOLt that Aj^tho ez- dorc, which however came to nothing. Ed- 

pectcd Theodore to attend in pertoa Xt hii diui (XXZII.) ajt merely that he remained 

conncil at Rome, and that consequently VfiU there, " multit diebns >eGuaduni apoitolicum 

Erid wu not the repreieatatiTe dthcr of Tlieo- imperiuni et lotiiu lanctz lyuodi }uitu." 

dare or of the Engliib Church on the occa- ' The form of thit lubscription ihowi it 

sou, bat wu merely there, happening to be at to be the intention of the ootaiy who drew 

Rnme. And being there he declared the fact ap the acts of the council, for it ii contn- 

of the orthodoiy of the Church to whidi he dieted by both Eddiui and Bede. 
bdooged. Indeed the other auuniption recoils 

AJ>. 680, Sept. 17. CMwcit of Hatfield'. 

Dedares the ot- B*D. H. E. If. 17, 18. — His tcmporibus audiens Theo- 

F"rfai'' cha^ donis fidcm ecclesiz Constaotinopoli per hscresim Euty- 

respecting the chetis multum csse turbatam, et Ecclesias Anglonim 

^^|''''^^'ji^ quibus pricerat ab hujusmodi labe immunes pcrdurarc de- 

with a Tiew to siderans, collecto venerabilium sacerdotum doctommque 

j(,„„2k^ g[ plorimorum ccetu, cujus essent fidei singuli sedulus in- 

Constaotinople quirebat, omniumque unanimem in fide catholica repcrit 

ynr. Acoepti conftnsum : et hunc synodalibus literis ad instructionem 

also the EntfiM memofiamquc sequentium commendare curavit, quanim 
general coancils ' ' ' ^ 

aitd tbc caDDDi Videlicet literarum istud exordium est: 
t^ rf a!d! " 1° nomine Domini nostri Jcsu Christi Salvatoris, 
649- impcrantibus dominis piissimis nostris Ecgfrido rege 

Hymbronensium, anno decimo regni ejus, sub die quintadecima 
kalendas Octobres, indictione octavaj et jtidilredo rege Mercinen- 
sium, anno sexto regni ejusj et Alduulfo rege Estranglorum, anno 
decimo septimo regni ejus i et Hlothario r^e Cantuariorum, regni 


142 ENGLISH CHURCH. [Tmeodore, 

[coDwon. or .4t»u..] 

ejus anno septimo : prsesidente Theodoro, gratia Dei Archiepiscopo 
BrittaoijE insula, et civitatis Donivernis; una cum eo sedentibus 
caeteris Episcopis Brittaniae insulc viris Tenerabilibus, prxpositis 
sacrosanctis evangeliis, in loco qui Sazonico vocabuk) Haethfeldi 
nominatur, pariter tractantes, fidem rectam et orthodoxam exposui- 
mus; sicut Dominus noster Jesus Christus incamatus tradidit disd- 
pulis suis, qui pnesentialiter videnint ct imdierunt sennones ejus^ 
atque sanctorum patrum ttadldit symbolum, et generalitcr cnnnes 
sancci et universales synodi^ et omnis probabilium Catlioliac Ecclesx 
doctonun chorus. Hoe itaque sequentes nos pie atque orthodtne, 
juxta Divinitus inspiratam doctrinam eonmi professi credimus con- 
sonantcr, ct confitemur secundum sanctos patres, proprie et veraciter 
Patrcm et Filiiun et Spiritum Sanctum Trinitatem in Unitatc coa- 
substantialem, et Unitatem in Trinitate, hoc est, unum Deum in 
tribus subsistentiis vel personis consubstantialibus, xqualis gloris et 
honoris." Et post multa hujusmodi qusE ad rcctx fidei osnfessioaem 
pcrtinebant, hxc quoque sancta synodus suis Uteris addit : " Susce- 
pimus sanctas ct universales quinque synodos bcatonun et Deo 
acceptabilium patnun j id esc, qui in Nicxa congr^ati fucnint 
trecentorum decern et octo, contra Arium impiissimum et ejusdem 
dogmata j et in Constantinopoli centum quinquaginta, contra vesa- 
niam Macedonii et Eudoxii et conim dogmata j ct in Ephcso primo 
ducentonim, contra nequissimum Nestorium ct ejusdem di^mata ; et 
in Cbalcedone sexcentonim et triginta, contra Eutydien ct Nesto- 
rium, et eonun dc^mata; et iterum in Constantinopoli quinto con- 
gregati sunt conctlio in tempore Justiniani minoris, contra Theo- 
donim, et Theodoreti ct Iba: epistoias et corum dc^mata contra 
Cyiillum." Et paulo post : ^ Et synodum qusc facta est in urbe 
Roma, in tempore Martini Papae beatissimi, indictione octava, 
imperante Constantino >> piissimo anno nono, susoepimus. Et glo- 
rificamus Dominum nostrum Jesum, sicut isti glorificaverunt j nihil 
addentes vel subtrabentes : et anathematizamus oorde et ore quos 
anathematizamnt J et quoe suscepenint, susccpimus: glorificantes 
I>eum Patrem sine initio, et Filium ejus unigenitum « Patre 
generatum ante secula, et Spiritum Sanctum procedentem ex Patre 
et Filio inenarrabiliter, sicut prxdicaverunt hi quos mcmoravimus 
supra, sancti apostoli, ct prophetx, et doctorcs. Et nos omnes 
subscripsimus, qui cum Theodoro Archiepiscopo fidem catholicam 


AJK 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 143 

MoBoo of J<diti Intererat huic synock^ pariterque Catbolicae fidei de- 
^n Sr^""' '^^^^ finnabat vir venerabilis Johannes archicantator 
to ibe oDoitdi, eccIesiSE sancti apostoli Petri, et abbas monasterii beati 
^^jj^'^l^'J^ Martini, qui nuper venerat a Roma per jussionem Papae 
the Pope. Agathonis, duce rererentissimo abbatc Biscopo, cc^o- 

mine Bcncdicto, cujus supra meminimus. Cum enim idem Benedic- 
tus constmiisset monasterium Brittanix, in bonorem bcatissimi apo- 
stolonim principis, juxta ostium fluminis Uiuri, venit Romam cum 
cooperatore ac socio ejusdem opens Ceolfridoi, qui post ipsum 
ejusdem monasterii abbas fiiit, quod et ante ssepius facere consue- 
vcrat, atque honorifice a beanc memorix Papa Agathone susceptus 
est : petiitque, et accepit ab eo in munimeotum libertatis mooasterii 
quod fecerat, epistolam privilegti ex auctoritate apostolica firmatam j 
juxta quod Ecgfridum r^em voluisse, ac Ucentiam dedisse noveiat, 
quo coQcedente et possessionem terrx largiente, ipsum monasterium 

Accepit et prxfatum Johaimem abbatem Brittaniam perduccndum j 
quatenus in monasterio suo cursum canendi annum, sicut ad sanctum 
Petnim Ronue agebatur, edoceret : ^tque abba Johannes ut jussio- 
nem acceperat pontificis, et ordinem videlicet, ritumque canendi ac 
legendi viva voce praefati monasterii cantorcs edocendo, et ea quae 
totius anni circulus in celebratione dienim festonim poscebat, ctiam 
Uteris mandando : quae hactenus in eodcm monasterio servata, et a 
multis jam sunt circumquaque transcripta. Non solum autem idem 
Jcdiannes ipsius monasterii fratres docebat, venim de omnibus penc 
ejusdem provinciae monasteriis ad audiendum eum, qui cantandi erant 
periti, confluebant. Sed et ipsum per loca in quibus docerct, multi 
invitare curabant. 

Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud In 
mandatis ab apostolico Papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum 
ecdesia, diligenter ediscerct, Romamque rediens referret. Nam et 
synodum beati Papse Martini, centum quinque Episcopomm consensu 
non multo ante Romsc celebratam, contra eos maxime qui unam in 
Christo operationem et voluntatem prxdicabant, secum veniens 
attulit i atque in pnefato religiosissimi abbatis Benedicti monasterio 
transscribendam commodavit. Talcs namque eo tempore, fidem 
Coostantinopolitanae ecclesiae multum conturbaverunt ; sed Domino 
donante proditi jam tunc et victi sunt, Unde voleos Agatho Papa, 
sicut in aliis provinciis, ita etiam in Brittania qualis esset status 



[council or BiTrtEUi.] 


ecclesiae, quam ab bxreticonun contagiis castus, ediscere j hoc nego- 
tium reverentissimo abbati J(4iaani Brittaaiam destinato injunidt. 
Quamobrem coUecta [»t> hoc in BritUnia synodo quam dixlmus, 
inventa est in omnibus fides inviolata cathoUca : datumquc illi 
exemplar ejus Romam perferendum. 

Venun ille patxiam revertens, con muho postquam oceacum 
transiit, arreptus infirmitate, ac deflinctus est : coTpusque ejus ab 
amicis propter amorem sancti Martini cujus monasterio pncerat, 
Turonis delatum, atque honorifice sepu!tum est. Nam et benigno 
ccclcsix illius hospitio, cum Brittaniam iret, exceptus est, n^tusque 
multum a fratribus, ut Romam revertens, illo itinere venirct, aique 
ad cam direrteret ecclesiam. Denique ibidem adjutores itineris et 
injuncti operis accepit: qui etsi in itinere dcfunchis est, nihil* 
ominus exemplum Catholioc fidei Anglonmi Romam perlatum 
est, atque ab apostolico Papa omnibusquc qui audiere vet legere, 
gratautissime susceptum. [M. H. B. 327-229; S. I. 168, 1691 

(P. 1. 51, 52.] 

> Thit date ii cited by Kemblc (C. D. 
p. Ixxx.) u pioyiDR thxt the Anglo-Saitmi 
uied the poptlGci] indictunt eodlDg Dec 15. 
The Bth iadicticm, iccoidiag to the Cxttitan 
rule ending the ynr Sqit. 14, would, be tayi, 
path the jeai of the conndl 00 to A.D. 6S1. 
But thit ii not correct The jcai of die 8tb 
icdktion w» ehhet from Sept. 14, 679, to 
Sept. 34, 6S0 ; or froin Dec. 95, 679, to Dae 
35, 6B0 : and ia both cuei inclndei Sqit. 17, 
680. Buouiai, begioning the iodictjon Sqit I, 
RcttuHy ditei the couodl in A.D. 679 (lea 

I7uWi nail, >p. WiUau). The kingdciiii of 
Weuex wu at tbii time (A.D. 676-685) 
dinded amcnig iti uadet-ldagi (B. IV. 13). at 
at the but in a Tciy dittnibed ftate^ 

^ " Comge, CoRseonM, qoi Ehni fbit Con- 
itantin) filii Hendii, pater Coiutantini Pogo- 
uati, cojoi anno nono A.D. 640, habits at 
iuK tynodm. Sed error fiih in tpu 
tedactioiK, quonim in titulo Conitintiiu 
□onui auignatar, rice Constaulii. Vid. Jl 
X. 863."— Huuey ad Ueitm Bwlz. 


A.D. 668-690.] ANGLO~S^XON PERIOD. 



I. Canotu of tht LaUran CouneU of A.D. 649, imder Pope Martin I., 
which toert brought front Rome 6y John the Precmtor, and adopted by 
the Council of Haifield. 

Sancta Stbodus dixit : — Licet auctores novitatis, ut jam nobis ez omni- 
bus approbatum est, utpote non solum sermonibus eorum ab invjcein con- 
fnsis, sed et haareticorum doctrinis per omnia consonandbus eia, necnon 
patemis ac sjnodalibus pnedicationibus catholicse eccleaix ab eis extraneatis, 
non intellexenmt omnino. sicut per propheticum vaticinium dictum est, quo- 
niam " obscurati sunt, ne videant oculis suis, et intelligant cordibus suis," 
veneiabilium patrum Dostromm sana decreta et definitiones, quas posuerunt 
in conservatione orthodoxEe fidei. Sed et nos "corde credentes in justiliam, 
ore autem confitentes in salutem," consonanter et absque ulla novitate, ^cut 
ab eis perceptmus, ita intransgressibiliter credimus unum eundemque Filium 
Dominum nostrum et Deum Jesum Christum, peifectum eundem in Deitate, 
et eundem perfectum in humanitate, Deum vere, et hominem vere eundem, 
ex anima rationali et coipore, consubstandalem Patri secundum Deitatem, 
et consubstantialem nobis eundem secundum humanitatem, per omnia 
nobis similem absque peccato: ante ssecula quidem de Fatre genitum 
secundum Deitatem, in novissimis diebus autem eundem propter nostram 
salutem ex Maria virgine Dei genitrice secimdum humanitatem, unum 
eundemque Christum Filium Dominum unigeniCum, in duabus naturis 
tnconfiise, immutabiliter, indivise, inseparabiliter agnoscendum, nusquam 
sublata differentia naturarum propter unitjonem, magisque salva indiminute 
proprietate utriusque natmse, et in unam personam atque subsistentiam 
concuirente, non in duas personas partitum atque divisum, sed unum 
et eundem FHiimi unigenitum, Deum Verbum, Dominum Jesum Christum, 
et duas ejusdem sicuti naturas unitas inconfuse, indivise, ita et duas 
natuiales voluntates Divinam et humanam, et duas naturales operationes 
IKvinam et humanam, in approbatione perfecta et indiminuta, eundem 
veraciter esse perfectum Deum, et hominem perfectum secundum vcri- 



146 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 


Utem, eiindem atque unum Dominum nostrum et Detim Jesum Christum, 
utpote volentem et operantem Divine et humaoe nostram salutem, acttt 
supeiius prophetse de eo, et ipse Dominus noster Jesus Christus docnit 
nos, atque sanaonmi patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes 
sanctae et sniversates synodi, el omnis pmbabtlium catholicse ecclesix 
doctonim chorus. His itaque nobis pie atque orthodoxe, juxta Divinitus 
inspiratam doctrinam eorum, professis, consonanter dicimus omnes. 

I. De TrinitaU. 
Si quis secundum sanctos patres non- confitetur proprie et veraciter 
Patrem, et Filium, et Spiritum Sanctum Triniiatem in imitate, et unitatem 
in Trinitate, hoc est, unum Deum in tribus subsistentiis consubstanCialibus, 
et asqualis glorise, unam eandemque trium Deitatem, naturam, substantiam, 
virtutem, potentJam, regnum, imperium, voluntatem, operationem, incon- 
ditam, sine initio, incomprchensibilem, immutabiiem, creatricem omnium 
et protectricem, condemnatus sit 

a. De Filio. 
Si quis secundum sanctos patres non confitetur proprie et secundum 
veritatem ipsum unum sanctse et consubstandalis et venerands Trinitatis 
Deum Verbum e ctelo descendisse, et incarnatum ex Spiritu Sancto, et 
Maria semper virgine, et hominem factum, cnicifixum came, propter nos 
sponte passum sepultumque, et resurrexisse tertia die, et ascendisse in 
caelos, atque sedentem in destra Patris, et ventunun iterum cum gloria 
Patema cum assuropta ab eo atque nnitwi^tq intellectnaliter came ejus, 
judicare vivos et mortuos, condemnatus sit. 

3. De B. Virgine. 
Si quis secundum sanctos patres non confitetur proprie et secimdum 
veritaten\ Dd genitricem sanctam semperque virginem et immaculatam 
Mariam, utpote ipsum Deum Verbum spedaliter et veraciter, qui a Deo 
Patre ante omnia ssecuta natus est, in nltimis SKCulorum absque semine 
concepisse ex Spiritu Sancto, et incomiptibiliter earn genuisse, indissolubili 
permanente et post partum ejnsdero virginitale, condemnatus sit 

4. De duaius Chrisli na/uris. 
Si quis secundum sanctos patres non confitetur proprie et secunduna 
veritatem ipsius et utuus Domini nostri et Dei Jesu Cbristi duas nadvitates, 
tam ante sscula ex Deo et Patre incorporaliter et sempitemaliter, quamque 


A.D. 668-690.] ANGLO.SAXON PERIOD. 147 

[A»»»i TO c«7«n. or lur™*.] 
de sancta virgine semper Dei genitrice Maria corporaliter in uttimis a^ecu- 
lonim, atque unum eundemque Dominum nostrum et Denm Jesum Chri- 
stum consubstandalem Deo et Patri secundum Deitatem, et consubstantialem 
bomini et matci secundum bumanitatem, atque eundem pasdbilem carae, 
et impassibilem Deitate, circumscriptum corpore, incircumscriptum Deitate, 
eundem inconditum et conditnm, terrenum el cffilestem, visibilem et intelli- 
gibUcm, capabilem et incapabilem, ut toto homine codemque et Deo totus 
homo refonnaretur, qui sub peccato cecidit, condemnatus sit 

5. De kumanilaie CkrisH. 

Si qois secundum sanctos patres non confitetur proprie et sectmdum 

veritatem onam naturam Dei Verbi incamatam, per hoc quod incamata 

^citur nostra substantia periecte in Christo Deo et indiminute, absque 

tantummodo peccato, ^niificata, condemnatus sit. 

6. De wti/u Christi naiuris. 

Si quia secundom sanctos patres non confitetur proprie et secundum 
veritatem ex duabus et in duabus naturis substantialiter unitis, inconfuse et 
indivise unum eundemque esse Dominum et Deum Jesum Christum, con- 
demnatus ait. 

7. De differentia naturarum. 

Si qois secundum sanctos patres non confitetur proprie et secundum 
veritatem substantialem differendam naturarum inconfuse et indivise in eo 
ssUvatam, condemnatus sit 

8. De uniotu naturarvm ineoti/use. 
Si quia secundum sanctos patres non confitetnr proprie et secundum 
veritatem naturarum substantialem unitionem indivise et inconfuse in eo 
cognitam, condeomatus sit 

9. De pr<^rietatibus nalurarum. 
Si qois secundum sanctos patres non confitetur proprie et secundum 
veritatem naturalcs proprietates Deitatis ejus et humanitatis indiminute in 
eo et sine deminoratione salvatas, condemnatus sit. 

10. De duabus voluniaiilms Cltristi. 
Si quis secundum sanctos patres non confitetur proprie et secundum 


148 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

veritatem duas iinius ejusdemquc Christi Dei nostri voUintates cohsrenter 
unitas, Divinam et humanam, ex hoc, quod per utramque ejus naturam 
voluntarius naturallter idem congistit nostne salutis, condemnatus ait 

i\. De dttaiut opercUioti&ta Ckritti. 

Si qnis secundum sanctos patres non coniitetur proprie ^ secundum 

veriutem duas unius ejusdemque Christi Dei nostri operationes cohsereater 

unitas, Divinam et bumanam, ab eo quod per utramque ejus naturam ope- 

rator naturaliter idem existit nostras salutis, condeomatus siL 

1 3. HtBretiamt est dieere tmjm m Chritto vohiniaiem, ttnam 

Si quis secundum scelcrosos hsereticos unam Christi Dei nostri volun- 
tatem confitetur et unam operationem, in peremptionem sanctonim patnim 
confessionis, et abnegationem ejusdem Salvatoris nostri dispensationis, con- 
demnatus sit 

13. Dttodtm. 

Si quis secundum scelerosos haereticos in Christo Deo in unitate substan- 
tialiter salvatis, et a Sanctis patribus nostris pie prsedicads duabus volunta- 
tibus et duabus operationibus, Divina et humana, contra doctrinam patrum, 
et unam voluntatem atque unam operationem confitetur, condemnatus sit. 

14. De eodem. 
Si quis secundum scelerosos hsereticos cum una voluntate, et una opera- 
done, quae ab haereticis impie confitetur, et duas voluntates pariterque et 
operationes, hoc est, Kvinam et humanam, quee in ipso Christo Deo in 
unitate salvantur, et a Sanctis patribus orthodoxe in ipso pnedicantur, dene- 
gat et respuit, condemnatus sit 

15. De eodem el Ovattpuni. 
Si quis secnndum scelerosos haereticos Deivirilem operationem, quod 
Gned dicunt AmApunJ*, unam operationem insipienter stiscipit, non autem 
duplicem ease confitetur secundum sanctos patres, hoc est, divinam et 
humanam, aut ipsam Deivirilis, quae posita est, novam vocabuli dictiooem 
imius esse designativam, sed non utriusque mirificEe et gloriosK unitionis 
demonstnUivam, condemnatus sit. 



1 6. Htereticum at lugare Christum Dmm ase tl homintm 
Si qujs secundum scelerosos haeredcos in peremptiDDe salvatis in Christo 
Deo essentialiter in unitione, et sancds patribus pie pr»dicatis duabus 
voluntatibus et duabns operationibus, hoc est, Divina et humana, dissen- 
nones et divisiones insipienter mj^terio djspensationis ejus innectit, et 
proplerea evangclicas et apostolicas de eodem Salvatore voces non uni 
eidemque personse et essentiallter tribuit eidem ipsi Domino et Deo nostra 
Jesu Christo secundum beatum Cyrillum, Ut ostendatur Deus esse et homo 
idem naturaliter, condemnatus sit. 

1 7 . HtBreftaan est mm credere qua tradit catholica eccUsia et guinqut sjmodi. 
Si quis secundum sanctos patres non confitetijir proprie et secundum 
veritatem omnia, qu£ tradita sunt et praedicata sancts, cathoUcae et apo- 
stoficse Dei ecdesi», perindeque a Sanctis patribus et venerandis imiver- 
saUbus quinque conciliis, usque ad unum apicem verbo et mente, cob- 
demoatus sit 

i8. Hsreticum eslnon respuert qua rttpuit, etc. eetUsia. 
Si quis secundum sanctos patres consonanter nobis pariterque fide non 
respoit et anathematiEat anima et ore omnes, quos respuit et anathematizat 
nefandissimos haereticos, cum omnibus impiis eorum conscriptis usque ad 
tmum apicem sancta Dei ecclesia catholica et apostolica, hoc est, sanctse 
et universales quinque synodi, et consonanter omnes probabiles ecclesiie 
patres, id est, Sabellium, Arium, Eunomium, Macedooium, Apollinarem, 
Polemonem, Eutychem, Dioscorum, Timotheum jElurum, Severum, Theo- 
dosium, Colluthutn, Themistium, Faulum Samosatenum, Diodotum, Theo- 
dOTum, Nestorium, Theodulura Persam, Origenem, Didymum, Evagrium, et 
compendiose omnes reliquos hseredcos, qui a catholica ecclesia reprobati 
atque abjecti sunt, quorum dogmata diabolics operadonis sunt genimina, 
et COS qui similia cum his usque ad finem obstinate sapuerunt aut sapiuni, 
vel sapere sperantur, cum quibus merito, ulpote similes eis parique errore 
prxdiios, ex quibus dogmatizare noscuntur, proprioque eirori vitam suam 
detenninantes, hoc eat, Theodoram quondam Episcopum Pharanitanum, 
Cyrum Alesandrinum, Sergium Constandnopolitanum, vel ejus successores 
Pyirhum et Paulum, in sua perfidia pennanentes, et omnia impia illorum 
cooscripta, et eos, qui similia cimi illis usque ad finem obsdnate sapuerunt, 
aut sapiunt, vel sapere sperantur, hoc est, unam volunt^em et unam opeia- 


I50 ENGLISH CHURCH. [Theodmie, 

[Annpn to covkcil or hatfulii.] 
tiotlem Ddtatis et humanitatis Christi ; et super hsec hnpiisstmam Ectfaesin, 
qus persua^ne ejusdem Sergii facta est ab Henidio quondam imperatore 
adversus orthodoxam fidem, unam Christi Dei voluDtatem, et unam ex 
condnnatione definientem operatiooem venerari, sed et omnia, que pro 
ea impie ab ds scripta vel acta sunt, et illos qui earn suscipiunt, vel aliquid 
de his, opx pro ea scripta vel acta sunt; et cum illis denuo scelerosum 
Typum, qui ex suasione prsdicti Pauli nuper &ctus est a serenissimo 
prindpe Constantino imperatore contra catholicam ecdesiam, utpote duas 
naturales voluntates et operationes, Divinam et humanam, quae a Sanctis 
patribus in ipso Cbiisto Deo vero, et Salvatore nostra pie pnedicantur, 
cum una voluntate et operatione, quae ab hsereticis impie in eo Teneratur, 
pariter denegare et tacitumitate constringi promulgantem, et propterea com 
Sanctis patribus et scelerosos hsereticos ab omni reprehensione, et con- 
demnatione injugte liberari definientem, in amputationem catholics ecde^e 
definitionum seu regulse : si quis igitur, juxta quod dictum est, conso- 
oanter nobis omnia hcec impiissima fasereseos iUonun dogmata, et ea qus 
pro illis aut in definitione eorum a quolibet impie conscripta sunt, et 
denominatos hsreticos, Theodorum dicimus, Cyrum et Sergium, Pyrrbum 
et Fauhun non respuit et anathematizat, utpote catholicse ecclesis rebelles 
esistentes, aut si quis aliquem de his, qui ab illis vel similibus eorum in 
scripto vel sine scripto quocunque modo vel loco aut tempore temere 
deposit! sunt aut condemnati, utpote similia eis minime credentem, sed 
sanctorum patnmi nobiscum coniitentem doctrinam, uli condemnatum 
habet aut omnino depositum, sed non arbitratur hujusmodi quicunque 
fiierit, hoc est, sive Episcopus, aut presbyter, vel diaconus, sive alterius 
cujuscunque ecclesiastici ordinis, aut monachus, vet laicus pium et ortbo- 
doxum, et cathoUcce ecclesise propugnatorem, atque in ipso firmius con* 
solidatum, in quo vocatus est a Domino ordine, illos autem impios atque 
detestabilla eorum pro hoc judicia, vd sentenCias vacuas et invalidas atque 
infirmas, magis autem profanas et ezecrabiles vel reprobabiles arbitratur, 
hujusmodi condemn atus ^t. 

19. Hareticum esl kareticorwn prfrmoBere dogmata, et catummare Quinque 
universaUs syttodos. 

Si quis ea, quae scelerosi hsretid sapiunt, indubitanter professus atque 
intelligens, per inanem proterviam dicit haec pietalis esse dogmata, quse 
tradiderunt ab initio speculatores et ministri vertu, hoc est dicere, sanctte 
et universales quinque synodi, calumnians utique ipsos sanctos patres, et 
memoratas sanctas quinque synodos, in deceptione simplidum, vel suscep- 
tione suae profans perfldix, hujusmodi condemnatus sit. 


A.D, 668-690.] ANGLO-S^XON PERIOD. 151 

10. ffare/icum a/ vtUicare quaposuere V. unhitr sales synodi. 

Si quis secundtim scelerosos hseredcos quocunque modo, aut verbo, aut 
tempore, aut loco terminos removens illicite, quos posuerunt firmius sancti 
catbolicx ecclesix patres, id est, sanctse et universales quinque synodi, 
Dovitates temere exquirete, et fidei alterius expositiones, aut typos, vel 
leges, ant definitiones, aut libellos, aut eptstolas, aut consciipta, aut sub- 
scriptioQes, aut testimonia falsa, aut synodos, aut gesta monumentonim, 
ant ordinationes vacoas et ecclesiasticae regulse incognitas, aut loci serva- 
tnras incongruas et irrationabiles, et compendiose, si quid aliud impiissimis 
hxreticis consuetum est agere, per diabolicam operationem lortuose et 
callide agit contra pias orthodoxorum catholicse ecclesiffi, hoc est dicere, 
patemas ejuf et synodales prsedicationes, ad eversionem sincerissims in 
Dominnm Deum nostrum confessionis, et usque in finetn sine pcenitentia 
pennanet, hsec impie agens, hujusmodi in seecula ssculonim condemoatus 
sit, et dicat omnis populus : fiat, fiat 

His itaque a nobis pie promulgatis, et cum omni subtilitatc, secundum 
Dominicam praecepdonem, zizania quidem et onmes facientes scandala, cum 
pialeato et hseretico intellectu eomm, igni canonics sententis ex apostolica 
auctoritate projicientes, triticum autem orthodoxse et apostolicee fidei nostrae 
Cbnstianorum in horreum, id est, catholicam ecclesiam per ventilabrum 
patemx doctriDie firmius congreganles, victrices ei cum propheta Sophonia 
canimns hymnos : " Gaude nimis, O filia Sion, pnedica filia Hienisalem, 
ketare et exnha ex toto corde tuo filia Hienisalem. AbstuLt Dominus a te 
imquitates adversarioruin tuonim, libeiavit te de manu inimicorum, Domi- 
nas in medio tui, non videbis mala ultra :" omni explosa novitate hjeredca, 
et omni confirmata in te orthodoxa fide, in possessione vitx setemie. Per 
ipsum Christum Dominum Salvatorem animaram nostrarum, cui gloria, 
bonoT, veneratio, imperium cum Patre et Sancto Spiritu nunc et semper, 
et in sxcula sjeculorum, Amen. El subscriplisaes ; 

Martinus, gratia Dei Episcopus sancts, cathoUcae atque apostolicEe 
ecclesiae urbis Romffi, huic definitioni coniinnadonis orlhodoxEe fidei, et 
damnadoni Sergii Constantinopolitani quondam Episcopi, Cyri Alexandrie 
Antisdtis, Theodori item Episcopi, Pyrrhi atque Pauli item Constandno- 
politani Episcopi cum hseredcis eorum scripds, statuens aubscripsi. 

Maximus, episcopus sanct» Aquileiensis ecclesiK, etc. [La66e, VI. 349 ; 
Matui. X. ii5i-ii6a; W. I. 51-56; S. I. i7"-i75-] 


151 ENGLISH CHURCH. [Th&odchie, 

II. Decree of J^todore respecting the Vision ofBUhoprici, purporting to bt 
passed in the Coundl of Hatfield \ [Spurious.'] , 
il< Regnante in perpetuum Deo et Domino nosCro Jhesu Christo qui 
coelesda simul et terrcstria imperio Fatris cunctaque Sancti Spiritus gratia 
in xquitate disponit I Atque per ejusdem Dei pnedestinationem hoc syno- 
dus congT^atum fuerat in loco celeberrimo ubi nominatur Hethfeld, anno 
vero DominicBE incamatjonis .DC.LXXX. indictio ,IX. prsesidente aatem 
Tlieodoro gratia Dei Episcopo ceeterisque Episcopis et Dei sacerdodbns per 
aniversam Britanniam, pariter cum regibus Anglonim, jEgfrido regi Hum- 
bronentium et ^thetredo regi Marcentium, cum consensu Halduulfi regis 
Easter-Angionun atque Clotherio regi Cantuarionim, de multis necessita- 
tibus tractantes maxime de statu secclesiajum Dei quorum ab olitanis tern- 
poribus in primordia Chrisdanitatis tocius Britannise constituta atque finnata 
noscuntur, quomodo vel qualiter secundum nonnam rectitudinls his tempo- 
ribus vel futuris ad servandum disposuimus, cum communi consilio omnium 
nostrorum Regum, Episcoponun, vel etiam tocius gentis Angioram haoc 
discretionem statuimus atque decrevimus nostrisque successoribns id ipsnm 
in posterum praecipimus; huic duobus melrapolitanis a primitibus locis quse 
Bunt universx Britannia capita constituta prima, ut in Dorovemia dvitate 
prindpali honor Archiepiscopi et indumento paM habeatur, sicnt Aidbi- 
episcopo Auguatino priscis jam temporibus at nunc usque detenta est a sui 
juris dicioni per singula loca XII. Episcopi seu omnis nationes Anglonim 
et Biittonum in suistralibuts partibus usque ad confinia Northanhumbrorum ; 
alia vero in Eboraica civitate fundata similiterque sui juris ditteni JCII. 
Episcopi semper in futurum subjugatt et partes aquilonales sicnt disposuit 
prEedecessoribus nostris pater noster Gregorius illis duobus sedibus ad 
servandum imperpetuum, ut ex tUis pnememorads civitatibus omnia ordo 
iecdesiastici officii senatur atque inde ministratur, tam ordinatio Episco- 
porum vel etiam unctio regum, quamque canonicas institutiones quae suis 
exhortationibus et assidnis sotlicitudinibus ad regimen Christianitatis per- 
tineant Et nunc ego iterum ad memoriam retracti per dominum aposto- 
licum Agathonem Papam ita inrefragabilis et inviolabiUs a nobis nostrisque 
successoribus utrommque pnenominatorum civi latum perpetuo stabilitate 
firmavi. Si quis vero, quod non optamus, obstinata contumada his salu- 
bribuB statutis obpugnando contraire temptaverit, quisquia ille sit, sdat 
canonica subjacere senlentia et a synodi hujus communione esse damnatum 
vel a participatione corporis et sanguinis Domlui nostri Jhesu Christ) 

i}i Ego [.tf^ridusj rex Humbrensium his synodalibus et canonids con- 
stitutis consentiens subscribo. 4< ^o [.£thelredus] rex Merdonun his 


A.D. d68-69a] ^NGLO-SAXOS PERIOD. 153 

[Annnxi ro cotmcn. of uvrmn.] 
synodalibus et canonicis constituda consendens subscriba ■)< Ego AldnulT 
rex £ast[e]r-Aiiglonim his syuodalibus et canonicis consdCutis consentieiis 
sabscribo. ^ Ego [Clotherius] rex Cantuarionim his synodalibus et 
canonicis constitutis congendens subscriba. i}i ^o Theodoras gratia 
Dei Aichiepiscopus Britannix et civitadbus DorovemiK consendens sub- 
scribo. [X. C. D. DCCCCXCI., from Cod. Winien. MS. Brit Mua. 
Add. i3,3SoO ■ 

■ The council tA HatBdd wu raUed not uramptloii, bM idhero to the origiiul (cbeme 
only to certify to the Pope the adbctioa oF the of Gregory (or two Aichbiihopi and twenty- 
Eogliih Chnich to the Catholic bith, to be re- bar Biihopi, wheieu Agitho hid cut down 
ported to the couodt of CoiutaatiDople, bat the uumbei to one Archbiihop lod twelve 
ilio, in iccordiDcc with the decree, if il be ge- Biih<^, Tbeodoie't fiiither lubdiviiion o( 
"■ " " . . .■ NorlhniDbriainA.D. 681, ii noticed by John- 

ion u completing preciiely the numbei of 
tee» decreed by Agitho; but it railed tbem 
tally to fbortcen. 

HI. PrwiUgt grcmbdfy Pope Agalha to the monastery <^ Ptterborough, and 
said to have been brought from Rome and presented to the Council <^ Hatfield 
fy Wil/rid. [Spurims.'] 

i{i Gloriosisiimo filio regi Merciorum ^ihelredo, frairibus quaque el 
eoefisci^ Theodoro Dorobernensi et Saxvl/o Mediterraneorum Ar^loruut 
vel Merciorum Episcopo, cakrisque consacerdotibus, Aoatho bertob sebto- 
BTiM Dei, in Domino salutem. ' Dominus regnavit, exultet teira, betentnr 
insolae mults,' reges terne et omnes populi et csetera omnia Undent nomen 
Domini, quia exaltatimi est nomen ejus solius 1 Grada Domini nostri Jhesu 
Christi regis omnimn sseculorum, feliciter cotidie adimpletur hiec prophe- 
dca ezhilar^io, quando leges et genles orbis terraruro et pnecipue juxta 
Divinom oraculum reges insulanim multamm adorant et colunt ipsmn 
Jhesiun Christum unicnm Dominum et Regem suum ; unde etiam sanctmn 
nomen ejus specialiua benedicimus, quod vos prscellentissiine fili cum 
vestris pix memorise fiatribus non solum dampnosa sculpdlia dsemoniorum 
cum patemis erroribus exterminantes, venmi Satvatorem agnovisds et verse 
Divinitatis effecd eads cultores, verametiam ad vertendos subjectos vobis 
reges et populos fidei balteo ut boni ministri Christ! vos accinxisds ; 
cmnque in secclesiis et baptisteriis extniendis quibus populus adquisidonis 
Dei multipUcetur, devote latoretis, banc caritatis vestrae flagrandam fami- 
liarins amplecdmur, quod de scclesia bead Petri quam a Deo primitivam 
abbatiam censetis in regione vestri imperii, qus est Mediterraneorum 
Anglorum, in loco qui appellatur Medeshamstede prseclaram, tarn benevola 
vota nobis regia scilicet legadone mandaverids. Hanc quippe, ut perhi- 
betis, antecessores vestri ct fratres Christianissimi per venerabilem virum, 



[irrWKDa TO COUHdL OF umtui.'] 

nuper abbatem nunc sacerdotem, Sazutfum regaliter coodidere et amore 
beati Petri prxcipue cohiere, hauc regia largUate necnon et Ubertate regia 
cum privilegii descriptionibus gloriosius extulere; banc et vos clariasimi 
filii non mmori fervore regalis industris vultis Romana et apostolica aucto- 
ritate contra omnes impetus proceUosi mundi perpetuo muniri, immo et 
jam quantum est in vobis prompta vestri benevolentia Romanam et aposto- 
Ucam eam facere, ubi beatum Petrum, nobis quidem corpore, vobis vero 
Gpiritu, semper pnesentem possideatis, ubi et a vobis et a toto regno vestro 
ac si Romse requiratur et piis veneretur votis fidelium. Apparet niminmi 
vos esse intimum filium hujus quse totius orbis mater est principalis Eccle- 
siarum, et ipsum ejus pnesidium affectare patronum qui clavigeri potestate 
vobis aperiat regna ccelorum. Quapropter non solum voluntarie sed et 
maJiime gratias agentes annuimus pise vestrse petitioni ; quatinus pnedicta 
ascclesia in Medeshamstede, sicut regia auctoritate regia, ita apostolica 
confirmatione sit apostolica; sit ab omni servitute saecuiari libera, ita 
videlicet at quemadmodum vos dictasds, nee Rex, nee Episcopus, nee 
prseses aliquis abbati ipsius post elecdonem xcclesix et regis assensum 
quicquam terreni oncris injungat, non census, non tributmn, non militia, 
non aliqua miquam servitutis occasio de omnibus rebus ad ipsam tecclesiam 
peitinentibus vel in magno vel in minimo ab uUo exigatur, quatinus sub 
rege suo defensore non tyranno libere Christo soli deserviat. Episcopus 
quoque dioceseos non typo prdationis sed offido caritatis huic se impen- 
dat, abbatemque ipsius, ac si Romanum legatum et comministrum evangelii 
habeat, et secundum sibi socium eestimet non subjectum. Nullum vero 
potentatum in boc monasterium prsripiat, nee ordinadonem ibi nee quod- 
libet officium sine abbatis favore arroget, sed neque ab ipsius intirais et 
peculiaribus locis aut parochiis vel in omni privilegio ipsius, juris quicquam 
pneter ejusdem abbads assensum accipiat vet facial, ne qua scilicet abu- 
sione pacem perturbet gregis Domiuici, quales scandalizare est cum mola 
asinaria in praiimdo dimergi. Ubi autem electus ab ipsa congregatione 
abbas ordinandus erit, ab Archiepiscopo Dorabeniensi, Romani pontifids 
vicario, aut a quo ipse modo iiie£Bcador jusserit, rege favente ordinetur, nee 
parocbianus pontifex sive ipse sive aliquis alius praedicta dumtaxat aucto- 
ritate ordinaverit, quicquam in eum praeter fraternitatis obsequium pneripiat. 
Hanc autem fficclesiam cseteris imperii vestri monasteriis quae modo assur- 
gunt, vel deinceps In omnem posteritatem nascentur, tanquam religionis 
primidas excipimus, quatinus apostolica gratia suique Petri vestrsque pro- 
motionis pnerogativa prsestet ceteris a Tamense fluvio in aquilonem, sicut 
et orta perhibetur mater primaria ; abbas quoque ejus aliquis arctoae plage 
prior habeatur et in omnibus conventibus anterior sedeat, ita duntaxat ut ad 
sacr» Sdei, religionis, caritatis, et concordi% compaginem, loco primogcniu 


A.D.6(>8-690-] jtNGLO-S^XOS fBRlOD. 1J5 

[art x aa. to comrcn. of mattiiui.] 
et vice Romaoa affectaose pnsluceat confratribns non imperet, sed et in 
aula regia et regaljbus consiliis sicnt et monasterii pnestanCia laudamus, ut 
primus vel inter primos adhaereat, el exemplo Sazul£ omnes successores 
opportune sea importune r^em frequentent religiosa conversatione, a 
terrenis revocent, ad coelestia erigant, ad pietatem, ad justitiam, ad Dei 
cultum, hoitatu crebro accendant Hanc quoque ad vestrum votmn, non 
solum voluntarie venmietiam necessarie concedimus benedictionem huic 
apostoUcae secdesix, quatinus tarn vos quam casteri popuL vestri imperii 
todua quoque BritanniEe sed et piozimorum regnorum nationes, quicumque, 
vel viae longinqnitate vel varia necessitudine prsepediti, Romte beatum 
Petram in urbe sua revisere non suffidtis, fate eum spiritu nobis cohabi- 
tantem plena fide requiratis, hie vota persolvatis, hie absolucioneni pecca- 
tonun et apostolicam benedictionem per ipsum ligandi ac solvendi prin- 
dpem fideUter speretis, et justa desideria cum precibus ezaudiri ac coeli 
jannam vobis aperiri credads. Hsec ig;itur etc quKcumque sunt tam a 
vobis quam a Eralribus et antecessoribus vcstris huic monasterio in setemam 
fibertatem tuereditatemque perpetnam donata, ac privilegionun sanccionibus 
perenniter commendata, qusecumque etiam in postemm aut a vobis aut a 
successoribus vestris vel a quibuslibet personis usque in finem jure tra- 
dentur, omnia, scilicet, secundum vestram postulationem apostolica beat! 
Petri aoctoritate confinnamus, et ita h»c observanda ab omnibus regibus 
et principibus Britannis contestamur, sicut ipsum coeli janitorem timent 
offendere. Si quis autem luec in aliquo, quod absit, violare prxsiimpserit> 
cQJuscumque potestads aut ordinis sit, excommunicatorio ipsius sancti Petri 
gladio, nisi emendaverit, exddatur. Qui vero custodierit, quique res aeccle- 
six amplificaie malnerit, ipsius clavigeri gratia suscipiatur, et sicut infemus 
raptoribos, ita defensoribus ejus paradisus aperiatur. Huic ergo definitioni 
regia digniCas vestra, ut vestram majestatem decet, indelebiJiter subscribat. 
Tua, quoque, devotio, reverentissime frater Theodore, quem tam Gneds 
quam Romanis institutionibus alque erudidonibus prsestantissimum, in 
faicem todns Britannia, beatse memorise VitaJianus pnedecessor mens 
destinavit ; hanc qateso regiam et apostolicam sEepedicts secdesis liber* 
tatem vobiscum conoborare, et omnem perveisomm injuriam Divina anim- 
adversione recidere satagat ; sed et cxteia aquilonalia a Tamense mona- 
steria hoc sibi cum abbate suo paterna aactoritate praestare unanimi corpore 
foveanL Similiter et tua caritas, frater Saxulfe, sicut et obnixe petisd hanc 
confinnationem perseverabiUter cum coepiscopis et amicis subscribi, at, 
videlicet, nee tu nee quisquam suceessonmi Episcoporum quiequam bujus 
secclesis usurpet pneter abbatis pnesidends voluntatem, ne qua contentionis 
oriatui occasio. Sic vos omnes cum vestro rege filio nostro karissimo in 
pace cuBtodiat Dei grada. Hoc privilegium a sancto Papa Agathone, 


156 ENGLISH CHURCH. [Tkeodmie, 

[itmnia to cotntciL or Bitrmui.] 
assendente concilio centum .XXV. Episcoponim, per reverentis^mnni 
Episcopum Wilfridimt destinatum, ego ^thelredus Dei dono rex anno 
Domini .DC.LXXX. meique regtii .VI. suscipiens, ^iprobante etiam domino 
Archiepiscopo Thcodoro cum concilio celebrato in campo Estfeld, tam 
gratanter regali subscriptione confirmo, quam ipse dcsideiiosus in hoc 
exactor exdd, nt scilicet dilectom nobis monasterium beati Petri in Me- 
deebamstede per industriam spiritualis patris nostri Saxulfi alienigena 
camis genitore pneeunte, benignissimx memoriae fratres m^ Peada rega- 
titer institnit, Wlfenis regali opulenda et privilegio prindpatiter nobilitavit ; 
ego quoque tam pro men animse quam ipsorum fratmm salute, necnon et 
pro sacratisdmis sororibus meis, beadssinue scilicet memoriae Kynebtirga, 
et qus adhuc superstes sacrata Christo virginitate deservit K^eswida, et 
rebus augere et Divina auctoritate munire curavi. Proinde trade beaio 
Petro in hoc loco Medeshamstede has terras et posseauones cum omnibus 
rebus ad eas pertinendbus, hoc est Bredune, Hrepinges, Cedenac, Swines- 
hafed, Heanbyrig, Lodeshale, Scuffanhalch, Costesford, Stratford, Watel- 
lebume, Lusgard, j£thelhuniglond, Bardunig. H»c, inquam, beato Petro 
regaliter habita regaliter concedo habenda in perpetuam hseredilatem atque 
liberrimam aecclesiae proprietatem, obsecrans per ipsum apostolorum prin- 
cipem et per apostoUcam sentendam pnesumptam, ne quis unquam succe- 
dendura tam de hiis quam de omnibus rebm ad ipsam secclesiam appen- 
dendbus quicquam detrahat Quod si quis fecerit omnibus Episcopis 
dampnandbus et hiis prssentiahter subscribendbus apostolico gladio 

^ Ego Theodonis, Romana legatlone in hos fines teme destinatus et 
licet ind^us vice beatx memoriae Augustini Dorobemensi cathedra inthro- 
nizatus, juxta aposiolicum Papie Agathonis mandatum privilegium mona- 
sterii Medeshamstede subscripdone nostra confirmo, cujus inviolator«s 
dampno et exconununico, defensores vero gratifico et benedico. ^ Ego 
humilis Saxulfus regali beneficio ejuadem monasterii limdator, ita ipsiua in 
omnibus libertatem et prsrogativam corroborare gaudeo, sicut ei spedalius 
opdma omnia cupio, ut nichil usurpem vel de rebus vel officiis ip^us 
monasterii praeter voluntatem et postulationem abbads, nee ego nee suc- 
cessore>> mei; ego quoque omnem violendffi abusionem anathemate hinc 
excludo. ){■ Ego Wilfridus apostoheo favore repetens sedem Ebora- 
censem tesds et relator hujus sanctionis vodvx assendor. tf* 'Ego Ostrich 
regina jEthehedi regis prompto animo hiis annuo, tft B^o Adrianns 
apostolicus legatus et comes et suffraganeus reverentissimo Tbeodoro htec 
approbo. j^ Ego Johannes Romanus legatus conlaudo. tf* Ego Putta 
Rofen^s Episcopus ultro subscribe, tf* Ego Waldhere Lundoniensis 
EpiscopuB confirmo. 1^ Ego abbas Cuthbaldus ejusdem monasterii 


A-D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 157 

{uttma TO cotmat or SATrptLD.] 

Medeshamslede successor venerabilis Saxulfi special] amore amplector, 
at quisquis hiec servaverit valeat, quisquis prxvaiicatus fuerit, quod abdt, 
omiiiniii Episcoponim ac saccrdotom ezcommunicatione dispereat Amen. 

Anglo-Saxon version of the same, differing in mar^ points /ran 
Iht Latin. 

Ic Agatho Papa of Rome grete 
wel seo wuriSfuUe jESelred Myrcene 
kjning and se ^Ercebiscop Theo- 
dorum of Cantwarbyrig. and eco 
Myrcene biscop Sasulf seo ser wses 
abbot, and alle )>a abbotes ^ sin- 
doo OD Eoglalande Godes gretinge 
and minre bletsun^e. Ic haue 
geheord seo kyninges jEKelredes 
georaunge and ^s ^rcebiscopes 
Tbeodonis. and ^s Biscopes Sax- 
nlfes. and |>es Abbotes Cuthbaldes. 
and ic hit wtUe )>aet hit on eelle wise 
beo. 5wa swa ge hit sprecon hauen. 
And ic bebeode of Godes half and 
S' Petres. and eaha halgan. and ealre 
hadode beafde. J«t ne kyning ne 
biscc^ ne eorl. ne nan man ne haue 
nan onsting. ne gafle ne geold ne 
feording ne nanes cinnes tSeudom ne 
nime man of Jiaet abbotrice of Medes- 

Ic beode ^c j>Eet jje scyrbiscop ne 
seo swa dyrstlece )>aet he ne hading 
ne haleging ne do on )iis abbotrice 
buton seo abbot hit him bidde. ne 
l»scopwite ne sina% ne nanes kinnes 
^ng na hane ^aer nan onsting. 

And ic wille J>aet seo abbot beo 
gehealden for legal of Rome ofer 
eal ^t iglande. and hwilc abbot )<e 

I, Agatho, Pope of Rome, greet 
well the worshipful Ethelred, King of 
the Mercians, and the Archbishop 
Theodore of Canterbury, and the 
Bishop of the Mercians Saxulf, who 
before was abbot ; and ^ the abbots 
that are in England : with God's 
greeting and my blessing. I have 
heard the yearning of King- Ethelred 
and of the Archbishop Theodore, 
and of the Bishop Saxulf, and of the 
Abbot Cudibald; and I will that it 
be in all wise as ye have spoken it. 
And I command on behalf of God 
and of S. Peter and of all Saints, 
and of all ordained persons, that 
neither King nor Bishop, nor earl, 
nor any man, have any authority, or 
gabel, or tax, or miiitaiy service ; nor 
let any man take any service of any 
kind from the abbacy of Medesham- 

I command also that the shire- 
bishop be not so bold that he perform 
any ordination or consecration in 
this abbacy, unless the abbot request 
it of him; nor have "biscop-wite" 
or synod or authority there of any 

And I will that the abbot be 
holden as legate of Rome, over all 
the island; and that every abbot 

be^ (iser coren of |>e munecan ^ who shall be there chosen by the 
be beo gebletsad of ^lan ^Grcebiscop monks be blessed by the Archbishop 
of Cantwarbyi^. of Canterbttry. 







Ic wille and tfSe (net hwilc man 
Bwa baueC behaten to faren to 
Rome and he ne mage hit foiVian. 
ou%er for imtrumnisse. ou%er for 
lauerdes neodei ouVer for haueleste. 
oiriSer for hwilces cinnes o*er neod 
he ne mu^ |>ser cumon. beo he of 
Englelande ou*er of hwilc olSer 
igtand beo he. come to yxt mynatre 
on Medeshamstede. and baue t>et 
ilce for^uenesse of Cnste and S' 
Peter, and of))one abbot and of )>oiie 
muneca ])9et he scolde hauen gif he 
to Rome fore. 

Nu bidde ic j« brolSer Theo- 
doras ^set ya lete bedon geond si 
Englelande |>et seo sina* wui%e ge- 
g^erod. and yis write worVe geredd 
and gehealdon. Al swa ic beode }e 
Saxnlf biscop yxt swa awa )>a hit 
geomest. )>Kt seo mynstre bco freo. 
swa ic forbeode ^ and ealle |>e 
biscopas )« eefter %e camon of 
Criste and of ealle his halgan |>et 
ge nan onsting ne haaen of )>Kt 
mynstre baton swa. micel >wa ))one 
abbot vile. 

Nu wille ic hit segge mid worde 
)i3et hwa swa halt fis vrite and [lis 
bode. ^ wurVe he cfre wuniende 
mid God .£hnihti on heuenrice. and 
hwa Bwa hit to brece%. ^ wurtSe 
he amansnmed and aniSrod mid 
Indaa and mid ealle deofle on helle 
baton he cume to dedbote. Amen. 

Das writ seonde seo Papa Agatho 
and an hnndred and fif and twenti 
biscopes bi Wilfrid jErcebiscop of 
Eoferwic to Englalande. ^is wees 
gedon setter ure Drihtnes acenned- 

I will and grant that every man 
who hath promised to go to Rome, 
and cannot perform it, either from 
infirmity or his lord's need, or from 
lack of means, or from need of any 
other kind he cannot go thither, be 
he of England, or of whatsoever 
other island he be,, let him come to 
the monastecy of Medeshamstede, 
and have the same forgiveness of 
Christ and S. Peter, and of the 
abbot and of Uie monks, that he 
shoald have if he w»t to Rome. 

I now pray thee, brodier Theo- 
dore, that then let be commanded 
throughout all England, that a synod 
be gathered, and this writ be read 
and observed. In like manner, I 
command thee, Kshop Sazulf, thsU 
so as thou yeamest that the mona- 
stery he free, so I forbid thee, aod 
all the Bishops who shall come after 
thee, from Christ and frtim all his 
saints, from hanng any authority over 
the monastery, save as much as the 
abbot may allow. 

I will now say by word, that whoso 
holds this writ and this order, may 
he be ever dwelling with God Al- 
mighty in the kingdom of heaven ; 
and whoso violates it, be he ex- 
communicated and cast down with 
Judas and with all the devils into 
hell, unless he come to repentance. 

This writ Pope Agatho and a 
hundred and twenty-five Bishops 
sent to England by Wilfrid, Arch- 
bishop of York. This was! done 
after the birth of our Lord DCLXXX, 


a.D. 668-690.] jtNGLO-SAXOS PERIOD. 159 

[ArrEMDn To councn, or ratfbld.] 

ncsae DCLXXX. |>es kininges VI. the siith year of King Ethelred. 
gear j£6elredes. 

Da heot seo kining )ione JExce- Then the King commanded the 

biscop Theodorus ]i3a he scolde Archbishop Theodore that he ^ould 

setton ealle gewitenemot st )>one appoint a meeting of ^ tbc im/an at 

stede |>£t man deopeS Heatfelde. the place whidi is called Hatfield. 

Da hi wxron ^ gegaderod. )a When they were there gathered, he 

leot he rtedon ^ gewrite |>e seo caused the writ to be read which the 

Papa ^der seonde. and ealle hit Pope had sent thither, and they all 

getton and fulfeostnodon. assented to and fiilly confinned it 

Da seide se kyning. Ealle y& Then said the King, "All the 

jring ^ min broker Peada. and 1 
tnTtSer Wulfeie. and mine swnster 
Kineburh and Kynesuith geafon and 
getton See Peter and ^ne abbot ))a 
wile tc JMCt stande. and ic vile on 
min daet hit eecon for here sawle. 
and for minre sawle. 

Nu gife ic See Peter to dsi 
into bis miostie Medeshamstede )ras 
landes. and eal )>Eet )>ser to ligge%. 
)«t is 












Das landes ic gife See Peter eal 
Ewa freolice swa ic seolf hit ahte. 
and swa yxt nan min Eeftergengles 
yxT nan ying of ne nime. Gif hwa 
bit do%- ^es Papa curs of Rome and 
ealre biscope curs he habbe. and 

things which my brother Peada, and 
my brother Wulfhere, and my sisten 
Kyneburh and Kyneswitb, gave and 
granted to S. Peter and the abbot, I 
will that they stand; and I will in 
my day increase it, for then- souls 
and for my soul. 

I now give to-day to S. Peter, for 
his monastery at ATedeshamstede, 
these lands and all thereto adja- 












These lands I give to 5. Peter as 
freely as I myself possessed them, 
and so that none of my successors 
take anything therefrom. If any one 
do it, may he have the curse of the 
Pope of Rome and the curse of all 





here ealre )« her be gewitnesse. and 
}>is ic festnie mid Cristes tacne. >{■ 

Ic Theodonis ^cebiscop of Cant- 
wubyrig am witnesse of )ias gewrite 
of Medesh&mstede. and ic festnie 
mid min gevrite. and ic amansumie 
ealle ^ ^xr ani))ing of breke. and ic 
bletsie ealle ^ }« hit healden. >{■ 

Ic Wlfrid ..Erceb' of ^fenric ic 
earn witnes3e of |>as gewrite. and ic 
gete ^xs ilce curs, if* 

Ic SaxulT [« wses first abbot and 
nu earn biscop ic gife hi min curs 
and ealle min nftergengle [« (•is to 

Ic OstriSe .£%elredes cwen hit 

Ic Adrianus legat hit icte. 

Ic Putta Biscop of Rofecestre ic 
hit write. 

Ic Waldhere Biscop of Lundene 
hit festnie. 

Ic CiASbald abbot hit geate swa 
|>et hwa swa hit breket ealre biscope 
cm'sunge and eal Cristene foces he 
hafe. Amen. 

Bishops, and of all those that are 
here witnesses; and this I confinu 
with the ^gn of Christ. >{■ 

I, Theodore, Archbishop of Cait- 
terbiuy, am witness to this writ of 
Medeshamstede, and I confinn it 
vrith my writing ; and I excommuni- 
cate all who shall violate anything 
thereof, and I bless all who sbali 
hold iL •{• 

I, Wilfrid, Archbishop of York, I 
am witness to this writing, and I 
assent to the same curse, iji 

I, Saxulf, who was first abbot and 
now am Bishop, I give them my 
curse and that of all my successors 
who shall violate this. 

I, Osthryth, Ethelred's queen^ 
grant it 

I, Adrian, legate, assent to it. 

I, Putta, Bishop of Rochester, sub- - 

I, Waldhere, Bishop of London, 

I, Cuthbald, Abbot, assent to it, so 
that whoso shall violate it, have he 
the cursing of all Bishops and of all 
Christian folk. Amen. 

[IC. C. D. DCCCCXC; S. 1. 164; W. 1. 48-50. The Latin from Reg. 
'penes Dec. el Cap. Petriburg ; the Anglo-Saxon from the ChromcU ad torn. 
675 (ed. Earle, pp. 3J-39) ; dating it however generally in Ethelred's time. 
The translation is mainly Thorpe's.] 

• Wjlfiid probiblr enough left Rome ifter 
Eatter A.D. 6So. uid might hire leuhed 
EogUnd before September, But vbeD he 
Unded there, he proceeded at once to Nnrth- 
luubiu {Edd. XXXITI.), and wu there catt 
into priion far nioe moDthi, etiding in A.D. 
681. It ii not poiiiblc that be stJould have 
been at the couDcil of Hatfield at all, moch 
len ai the recognized Biihop. itill leu Arch- 
btihop, of Yotk. The docninenl nioreoTer 

." A.D. 063, m 
a {A. S. C. < 

lation of tbe 
charter of Wulfhete and of the ptiiilq^ of 
Vitalian granted to the btdc mopaitBr. A 
privilege of Agalho lo Ripon aod Hexham 
jointly, brought by Wilfrid ^pareotly at tbit 
time, ii mentioned by Eddini (XLV. aod 


A.D. 668-690.] jtN4SLO-SAXQN PERIOD. 161 

A.D. 678 X 681. PrrviUgt ^ Agatho to tht Church rfS. !»«/, LMdm. 

[Cerruft »md sfKrious.] 
DiUttittime tuHs ErtemtatJo Episcop9 mo*asterii S. PauG, Agatho 
Papa servus servorum Dei. Quie ad sccuritatem et refiigium fide- 
liter Deo servientium pertinent, sollerti cura speculatoris oportet 
pcrspiccre vigilantiam, ut dum immunitati devote Deo scrvire cupien- 
tium prospcxerit, plurimos ad bonse convcrsationis indolem provocet. 
Rc^as pro hoc privilegio ex Apostolica auctoritate conccsso, sub 
tuitionem bujus ac regulam perhennitcr conscrvari. Hujus postula- 
tionis probabilcm ac spiritualem judicantes intentum, quod etiam 
mazimos pnesulcs et doctores Ecclesix fecisse mcminimus, statuimus 
atque decemimus venerabile monastertum in Londonia civitate, quod 
dedicatum est in nomine S. Pauli ApostoU, gentium doctoris, cujus 
Divina dignatio prcce nos voluit ita, videlicet, ut nihil de rebus eccle- 
siac vcl materiis in ejus nomine oblatis ac consecratis, ab jure vene- 
rabilis monasterii, a tua revercntia subtrahatur. Hie pacifico tempore 
a Deo concesso, qui ad Episcopatus ministerium delatus fuerit se 
ipsum apostolicis reprSESentet obtutibus, ut ex hoc illibatam firmitatem 
obtineat. Si vero presbyterum ob missanim solempnia sibi propo- 
suerint consecrari, dum vcro ad percipiendam laborum vicissitudinem 
de hoc migraverit sscculo, cligendi Episcopum Itcentiam soli congre- 
gationi ejusdem venerabilis monasterii concedimus. Si quis vero 
banc libcrtatem augere voluerit, adaugeat Otnnipotens Deus sibi 
longacvam in hoc saeculo vitam, et post finem istius vitx cxiestis 
regni jocunditatem : si quis vero quod non optamus hujus decreti 
syncrasian infringere temptaverit, aut aliter quam a nobis statutum 
est tnutarc studuerit, sit a consortio Christi et Ecclesise et a collegio 
omnium Sanctorum in hoc et in future saeculo segregatus". [Dugdale, 
Hitt. EteL Cath. S. Pmtli^ cd. Ellis, p. 289, from MSS. in the possession 
of the Dean and Chapter of S. Paul's.] 

ii an awkward aod coriupt laUricatioii. founded on 

A.D. 678 x68i. PrvulUgt tf Agtithe to tht Monastery rfChertsty. 

{Proiaily a forgery rf the time of Edgar '.^ 
DiUetissimo m^Ms Erktwwaldo Episcopo humc aiiati momasterii de Certe- 
leg, Agato Episcopus servus servorum Dei. Qua: ad sccuritatem 

VOL. 111. M 


i62 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

et refugium fideliter Deo sqyi«itium pertinent soUerti cura specu- 
latoris oportet prospicere vigiUntiam, ut dum itnmunitati devote 
Deo scprire cupientium prospexerit, plurimos ad home convcr- 
sationis indolem provocct. Iccirco tusc reverentix obsecrationem 
effectui mancipantes, rogantis post muitas ecclesiasticx dispensa- 
tionis sollidtudines diversosque labores et corporales molestias, ob 
corporis iDbecillitatem et senium, licentiam tibi a nobis concedi ut 
venerabilis monastchi cujus nuper dispensaticmem facere noscebaris 
contentus latibnlo, Divino servitio sedule deditus^ ejusdem tantutn 
rcgularem dispensationem ct disciplinam exerceas, ad dcserviendum 
adteotius I>eo nuUis negotiis ssecularibus saltemve ecclesiasticis solli- 
citudlnibus et curis occupatusj rogasque per hoc privilegiuiii ex 
apostolica auctoritatc concedi ^ hujus postulationis probabilem ac sfnri- 
talem judicantes affectum, quod ctiam maximos prxsutes et docttvcs 
ecclesisc fedssc memioimus j statuimus atque decemirous venerabile 
monastcrium quod appellatur Certeseya, situm in r^one Surreyae, 
juxta fluvium quod appellatur Tamtsaj in quo et oratorium in 
nomine beati Petri apostolorum principis dedicatum est, a tua re- 
vercntia in omnibus dispcnsari sub tuitionem videlicet ac reguiam 
hujus apostolicsc scdis cujus divina dignatio pneesse nos voluit j ita 
videlicet ut nihil de rebus ecclesix vel materiis in ejus nonune 
oblatis ac consecratis ad jus memorati venerabilis monasterii a tua 
rcverentia subtrahatur. Propterea nulli aditum licentiamve con- 
cedimus cuitibet dispensationi ejus se ipsum immiscere saltemve in- 
trocundi non n^tum a religioso abbate qui pro tempore flierit facul- 
tatem habere vel disciplinse monachicx semet ipsum iDserere, seu de 
numero Episcoporam quisquam sit, sivc presbyterorum vel diacononun 
vel quiqui ecclcsiastici ordinis fiieriat, similiter etiam laicomm; 
sed totius dispensationis summam et regularis disctplinx custodiam 
tax reverentix vel qui pro tempore huic monasterio ex apostoUca 
auctoritate prscfuerint tantum concedlmus. Dum vero ad percipien- 
dam labonim vicissitudinem de hoc migraverit sseculo, eligendi 
abbatis licentiam soli congregationi ejusdem venerabilis monasterii 
concedimus; et dum inter eos conveaerit de probitate vitae atque 
sollertia abbatis electi consona postulationc eligentis et electi, simut 
Episcopum vicinum expostulent electum abbatem Episcopali benedic- 
tione consecrare. Tuncque pactfico tempore a Deo concesso, qui ad 
abbatis ministerium delatus ftierit, semet ipsum apostolids rq>ne- 
sentet obtuitibus, ut ex hoc illibatam firmitatem optineat. Si vero 


A.a 668-690.] ANGLO-SAXON PEBJOZJ. 163 

presbyteram ob missanim sollempnia sibi poposcerint consecrari, 
prius apud semet ipsos tarn religiosus abbas quamque ejus congrcgatio 
clectionem faciant digns peisonat, et qucm volucrint venerabiUum 
Episcoponim vicinum expostulent. Cumque rogatus fuerit, canonicam 
de CO soUidte ioquisittonem efficiat, et dum iooffensum invenerit ad 
saccrdotium promoveat. Similiter autem et si diacoDem sibi fieri 
poposcerint. Neque tamen ex hoc quod ordinationem presbyteri vel 
diacxini ei^ eorum posEulationem huoc facere praecepimus, facultatem 
ullam prensandi vel usurpandi dominium in quaiibet re vel materia 
ei coocedcre noscimur^ nulli licentiam concedentes quax{U9e Deo seu 
a Christianis et sublimibus r^ibus sive a quocunque tidelium aut 
infidelium, eidem veoerabili monasterio oblata sunt vel dicata, vet 
fost boc quacunque obveneriat, utpote Divinx majestati semel con^ 
secrata, de iis aliquid segregandt atque usurpandi quocunque modo 
vel tempore^ sed tantum luminanis veoerabilis monasterii, ibique 
Deo servientium sustentationi profidant, illud Ananife et Sa[^ir3e eis 
opponentes ezemplum. Qui vero obstinatis mentibus contra hujus 
pdvil^ii apostolica auctoritate sudulti dispositionem venire tenta- 
vent, ex auctoritate apostolica cujus Dei nutu ministerio Bingimur 
decernentes sandmus, si quidem Episcopus fiierit, presbiter vel 
diaconus, ab ordine quo intra ecclesiam fiingebatur, se novcrit esse 
dejectum; similiter de numero clericonim cujuslibet ordinis fiierit; 
sin vero laicus qui tarn prolanam praesuniptionem proruperit, primum 
quidem scial se ante Deum cum Judex advenerit %terna condemna- 
tione percelli, quod res ei a Christianis oblatas atque ejus nomini 
dedicatas humano ambitu vel incffhcnata cupiditatc usurpare tempta- 
vent, ita quoque a participationc sacratissimi Corporis et Sanguinis 
Redemptoris nostri Jesu Christi, ex apostolica auctoritate se noverit 
alienum. Culpas denique delinquentium servorum Dei apostolicx 
sedis reservamus judicio erga canonicam sanction em plectendas. 
Cum omni denique districtione sollcrtia tua invigilct ac reverenda 
religiosaque. sedulitas, tarn in Psalmorum sollempniis statutis tem- 
poribus deferendis, quam in disciplina convei sationis tnonachiciE 
laudabiliter conservanda, ut exemplum atque hortamen et incentiva 
virtutum tua tuseque congregationis probitas cen&eatur. Ad cujus 
decretalis privilegii firmitatem apostolica auctoritate sudiilti manus 
noetrse subscriptionem inifvessimus, bullamque nominis nostri adnecti 
prsecepimus. ^ Bene valete. ijt {MSS. Celtm. Vitellius, A. XIII. 
fo. 44.] , 


in be little doubt at 


qmii- (bowing the intount o( indepmknoe dniicii 
iment, or claimed by the two bouiet at die time 

Before AD. 680. AngtoSMXim re-fommdatiem <f the Aibey of 
GlastoMimj ". 

A.D. 680, July 6. Gramt afLnd iy Bishof Hed£ tf Wtssix to 
HemgiilmSy ahbvt. 

Regnante ac guberaante oos Domino nostro Jesu Christo ! tnense 
Julio, phdie nonas, Indictione V., anno incarnatioais ejusdeia 
DCLXXX. Nihil intuHmus in hunc mundum, vcmm nee auferre 
possumus \ ideo terrenis cslestia et caducis aetcraa comparanda sunt. 
Qua propter ego Eddi Episcopus terram qux dicitur Lantocal, tres 
cassatos, Hemgislo abbati libenter lai^or: necnon tcrram in alio 
loco, duas manentes, hoc est in insula qux giro cingitur hinc atque 
illinc pallude, cujus vocabulum est Fenamcre. Denique solerter peto, 
ut nullus post obitum Qostnim hoc donativum in irritum Bicere 
presumat. Siquis vero id temptaverit, sciat sc Christo rationem 

^ Ego Eddi Episcopus subscripsi. [MS. Bodl. Wood I., as printed 
in K. C. Z). XIX. i Mm. Angl. I. 47.] 

■ QUulonbutf matt hive been Britiib teni- A,D. 713. The account of William of 

loty outil betweea A.D. 651 aad 658 ; and Malmetbaiy {Dt Antiqtdlalt GlaOtmia) a 

there leemi little doubt that the W«t Saxon founded mainly upon the chaiten, fictitioiii u 

Chriitiant at the time of iti conquett allowed well at genuine, and can count for nothing 

the monaiter; which they found there (o con- moie than the IwelfUi-century tradition of tbe 

tinne. A ipurioui charter of Cenwatch to monaitei]' itself. UemgiLt heads the iiit of 

Abbot Brihtwald, A.D. 670. i> In K. C. D. ; the abboii of Gliifonbnry giTin in the MS. 

■nd neat comet tbii of Heddi, which Kemble Tibtriia B. V., which coniaini a leDtb«aitui7 

allows to be genuine. See alto below under liit of the Engliih Biibopc. 

A.D. 680. Northutnirian tPitenagemot, at luhicb Agatk^i decrte reitorimg 
fFiifrid is rejecttd. 

The Northnm- ^°^' ^" ^*^f' ■^^^"^•— Deinde longa spatia tenamra 
briini lefiue to peragrans, Dei adjutorio in navigio maris magnitudinem 
ud'heitihi^ superans, inlsesus cum omnibus evasit ad regionem pro- 
into piitoD for priam, in subditonim suorum txdio-langucntium, et ad 
DinemoD . D^um cum lacrymis clamantium, gaudium maximum, 
vita comite veniens, vexillum victorix ferens, hoc est apostolicsc sedis 
judicium secum deportans, pacificc salutans regem adiit, regique 


A.D. 668-690.] AUGLO-SAXON PERIOD. 165 

humilitcr scripta apostolicx sedis judicia cum totius s^aodi consensu 
et subscriptiooe ostendeiis, cum bullis et sigillis signatis reddidit: 
deindc omnibus principibus ibidem habitantibus, aec non servis Dei 
in locum s^nodalem accersitis, ad audicnda salutifera <x)iisilia, ab 
apoetolica scde causa pacis Ecclesiamm transmissa. Postquam vero 
quiedain dif!icilia sibi, et sua; voluntatt contraria lecta audivenint, 
contumaciter quidam ex cis respuenint. Insuper {quod exsecrabilius 
erat) difiamavenint in animarum suanim perniciem, ut pretio re- 
dcmpta essent scripta, quae ad salutem observantium ab apostolica 
sede destinata sunt. Turn vero jussione r^is et ejus consiliatorum, 
cum consensu Episcoponmi, qui ejus Episcopatum tenebant, in custo- 
diam ducere, et novem menses sine ullo honorc custodire ccnsuerunt. 
[Ed. G*/f, p. 69, collated with MS. Fell \ ; W. I. 55.] 

A.D. 68i. Vwrthtr miJtvtnoM of fart ofNorthumMa, vix.. afBtmkU^ 
by ThtBdore. 

Diriuoa of the ^*°' ^' ■^- '^' >3. — Qui (Theodorus) etiam post tres 
dio- abscessionis Vilfridi anaos (679-681) honim (Episcdpo- 
5 ,„) rum Nordanhymbrarum) numero duos addidit antistites, 
"^ Tunbcrctum ad ecclesiam Hagustaldensem, remanente 
t Aber- Eata ad Lindisfamensem, et Tmmvini ad provindam 
"™' Pictonim«, qu« tunc temporis Anglonim erat imperio 

subjecta. Eadhsedum de Lindissi reversum, eo quod JSAiheA pro- 
WpMu vinciam recepisset, Hrypensi Ecclesias" praefecit. [M. 

H. B. 242.] 

■ Onry, King of Nortbunibertaiid, con- pi; ■ tdundcr. 

ijneTcd the Kcts loath of the Fiithi of Forth ' If Ripon then became a Bishop'i me, 

and Ckjie about A.D, 6^5 (fi. ///. a^) ; aad which ii posiible. it at any me ceaied to be 

IlD. <S8$ the Angles weie diiven away again %o and w'ai meiged tf?.m in York on WQfrid't 

(S. IV. 36). Tnimwini'i leiideiice wat at Ent resloTation. m A.D. 686. Sec beJow, p. 

Abercom oa the Firth of Forth, whenoe he 169 The King withed to make it one in 

fled in A.D. 685 (9. IV. it). Florence A.D. 691, and Florence cxpretily callE Eadhad 

{patal. M. E. B 616) deicribct hii tee at "Epiicopai Rhipeniium" (Ouol. M. H. B. 

"Candida Cua," or WhitbrroB, wbkh it nm- 615). 

A J>. 684. Ctmndl of Tv^ford {on the Alne in Northutattrlantt), -wbich 
elects Cuthbert to the See of UnJiifarneK 

B«D. H. E. IV. 28 Cum ei^ multis ibidem annis 

to the tee of Deo solitarius serviret (i. e. Cuthbert in his cell at Fame)^ 
T^^' ,""*** contigit ut congregata synodo non parva sub pnc- 
postiin ; but it sentia regis £(^ridi juxta fluvium Alne, in loco qui didtur 


i66 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 


fail owD desire Adtuifyrdi, quod signlficat, aJ dufUx vadimij cui beatz 
inmftn cofli- memorise Theodorus Archiepiscopus praesidebat, uno 

bett to Lindis- J n- c i ■ 

fame, and Eaia animo omniumque consensu ad Kpiscopatum bcclcsix 
w He^h^**™ Lindisfarnensis cligeretur. Qui cum multis legatariis ac 
Uteris ad se prjemissis, nequaquam suo monasterio 
posset erui ; tandem rex ipse pnefatus, una cum sanctissimo anti- 
stite Tmmuine, nee non et aliis religiosis ac potentibus viris in- 
sulam navigavit. Conveniunt et de ipsa insula Lindisfaraensi in 
hoc ipsum multi dc fratribus, genuflectunt omnes, adjuiant per 
Dominum, lacrimas fundunt, obsecrant j donee ipsum quoquc lacri^ 
mis plenum duldbus extrabunt latebris, atque ad synodum pcr- 
trahunt. Quo dum pcrvenirct, quamvis muitum renitens, unanima 
cuDctorum voluntate superatur, atque ad suscipieadum Episcopatus 
oiScium collum submittcre compcllitur: eo maxima victus sermone, 
quod famulus Domini Boisil, cum ei mente prophetica cuncta qux 
eum essent superveotura patefaceret, antistitem quoque cum futunim 
esse prxdixerat. Nee tamen statim ordinatio deereta, scd penicta 
hiemc quie imminebat, in ipsa solemnitate Paschaii completa est 
Eburaci sub pnesentia praefkti R^is Ecgfridi, convenientibus ad eon- 
secrationem ejus septem Episcopis in quibus beatae memorise Theo- 
dorus primatum tenebat. Eleetus est autem primo in Episcopatum 
Hagustaldcnsis ecclcsise pro Tunbercto qui ab Episcopatu flierat 
depositus : sed quoniam ipse plus Lindis&mensi ecclesise in qua con- 
versatus fuerat, dilexit prscfici; placuit ut Eata reverso ad sedem 
i£cclesix Hagiistaldensis cui regendx primo fuerat ordinatus, Cud- 
berct ecclesix Lindisfarnensis gubemacula susciperet. [^JU. H. B. 244 ; 
see also B. H. E. IF. 26 and a?, and V. Cuthherti, XXIV. j W. J. 55, 56.] 

* Cuthben wai contecntcd at Yoric bjr A,D. 6S4 Biihop or Lichfield only, not of the 

Theodore and KTen Biihopi at Ealtel. March Mercianl goierallj ; Eadhzd had ceaicd to be 

16, A.D. 686 (*■ l^- *8). The charter of Biihop of Lindtey tince A, D. 679 ; and 

Egrrid pmpottuif! 10 be gtatited to Cuthbcrt Agitho. in whotc time the chatter purports to 

It Twyford, which gives the nibsciiptioni of be written, died in A.D. 682. The gift ot 

Theodore and seven Bishop) (£. C.CXXF.). land, bDwevei, mentioned in the charter a 

and from which Wilkini took hii account of ipoken ol alto by Simeon of Dinhain {Hat. 

the council, is a clear forgery. It datei the Jhm, 1. 9, ap. Taytdtn. 5) ; and Lngubailia or 

■jmod, »s well 19 the coniecration, in A.D. Carliile, which is part of ^e n&, is connected 

685 : and of the Bishops nuned in addi- with S. Cuthbert by Bede (TV. 19). Fnrtber, 

tioD to Theodore, only Eata and Tiumwini "Rex Egfridus et Theodonu Archiepiicopni 

(the two mentioned by Bede], and Bosa the dedenint Sancto Codbercto jn civiute Eburaea 

third Northiunbiian Bishop, are correctly de- lolatn tenant a muro rcclesiM Sancti Petri 

Kribed, Cedd, of London, died in A.D. 664 : usque nwgnira portun verms occidenleni. et 

Chad, of Lichfield, in A.D. 671 : Saxulf (who a muro ipsius ecclesiie usque munim dvitati* 

succeeded Chad, with Winfiid between them} versus auitmm." Sim. Dm. I, 9, quoted bj 

ligns the charter along with Chad, and was in Smith, of Jw. ilmf., and by WiHam. 


A.D. 668-690.] jiNGLO-SAXON PERIOD. 167 

A.D. 6S1-686. Conversim ef tht South Saxims iy Wtlfrid\ tatd of the 
liU of Wight iy Prittts stnt ty him (A.D. 686) ditring ins exiU. 

*»»•««- B.SD. H. E. IV. 13.— Divertens (Wilfrid) ad provin- 

dam Australium Saxomim, qua; post Cantuarios ad ^istrum et ad 
ocddentem usque ad Occidentales Saxones pertingit, habens terram 
jamilianun sqitem millium, et eo adbuc tempore pagania cultibus 
scrriebat ; hinc verbum fidei et lavacnun salutis miaistrabat. Erat 
autcm rex geatis ipsius i£dilvalch, non multo ajite baptizatus in pro- 
Tincia Mercioniin,^pnEsente ac su^reate Rege Vulfherc, a quo etiam, 
egressus de fbnte, loco filii susceptus est : in cujus dgnum adoptionis, 
duas illi provincias donavit, Vectam videlicet insulam, et Meanvaio- 
nim provinciam in gente Occidentalium Saxonum. Itaque Episcopus, 
omccdente, immo multum gaudente rege, primos provincic duces ac 
milites sacrosancto fonte abluebat j venun presbyteri Eappa, et Fadda, 
et Burghelm, et Oiddi, cxteram plebem, vel tunc vel tempore sc- 
quente baptizabant. Porro R^ina nomine Eabic in sua, id est, 
Huicciorum provincia, Rierat baptizata. Erat autem filia Eanfridi, 
fratris Eanheri, qui ambo cum suo populo Christian! fiiere. Cxtenun, 
tota provincia Australium Saxonum divini nominis et fidei erat ignara. 
Scottsb muBoa Eiat autem ibi monachus quidam de nattonc Sa)tto- 
ikadj there, ^m^ vocabulo Dicul, habens monasteriolum permodicum 
in loco qui vocatur Bosanhanun, silvis et man circumdatum, et in eo 
fratres quinque sive sex, in humili et paupere vita Domino &mu- 
lantes. Sed provincialium nullus eonim vel vitam xmulari, vel pne- 
dicationem curabat audire. 

hTiBiaa. See of EvangcUzans »ttem genti Episcopus Vilfiid, non solum 
^•'ffJ' °°*^.fT earn ab xrumna perpetux damnationis, venim et a clade 
tA nma AJ>. nuaoda temporalis utennis eripuit. Siquidem tnbus 
?"*• anais ante adventum ejus in provinciam, nulla illis in 

lods pluvia ceciderat, unde et fames acerbissima plebem invadens 
impia nece prostravit. Denique fenint quia sxpe quadraginta simul 
aut quinquaginta homines incdia maccrati procederent ad prxcipjtium 
ali({uod sive ripam maris, et junctis misere manibus, pariter omnes 
aut niina perituri, aut fluctibus absorbendi deciderent. Verum ipso 
die, quo baptisma fidei gens suscepit ilia, descendit pluvia serena sed 
copiosa, refloruit terra, rediit viridantibus arvis annus iKtus et fru- 
gifer. Sicque abjecta prisca superstitione, exsufflata idolatria, cx>r 


i68 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 


omnium et caro omnium exultaverunt in Deum vivum : intelligentcs, 
eum, qui vents est Deus, et interioribus se bonis et extcrioribus 
oelesti gratia ditasse. Nam et antistes cum venisset in provinciam, 
tantamque ibi famis poeoam videret, docuit cos piscando victum 
quierere. Namque mare et flumina eonun piscibus abundabant; sed 
piscandi peritia genti nulla nisi ad anguillas tantum inerat. Collectis 
ci^ undecumque retibus anguiUaribus, homines antistitis misemnt in 
marc, et Divina se juvante gratia mox ccpcrc pisccs diverei generis 
trecentos: quibus trifariam divisis, centum pauperibus dederunt, 
centum his a quibus rctia acceperant, centum in suos usus babebant. 
Quo beneficio multum antistes cor omnium in suum convcrtit amo- 
rem, et Ijbentius co pnedicante cxlestia spcrare ccepenint, cujus 
ministerio temporalia bona sumpsenint. 

Quo tempore Rex .^^ilvalch donavit reverentissimo antistiti Vil- 
frido terram octoginta septem iamiliamm, ubi suos homines qui cxulcs 
vagabantur, recipsre posset, vocabulo Selaeseu, quod dicitur Latine 
Insula Vituli Marini. Est enim locus ille imdique mari circumdatus 
praeter ab occidente, unde habet ingressum amplitudinis quasi jactus 
fiindx : qualis locus a Latinls peninsula, a Gnecis solet dierronesos 
vocari. Hunc ei^o locum cum accepisset Episcopus Vilfrid, fundavit 
ibi monasterium, ac regulari vita instituit, mazime ex his quos secum 
adduxerat fratribus : quod usque hodie succcssores ejus tenere 
noscuntur. Nam ipse illis in partibus annos quinque, id est, usque 
ad mortem Ecgfridi regis, merito omnibus honorabilis, otScium Epi- 
scopatus et verbo exercebat et opere. Et quoniam illi rex cum jwse- 
fata loci possessione, omnes qui ibidem erant, facultates cum agris et 
hominibus donavit, omnes fide Christi institutos, unda baptismatis 
abluit ; inter quos, servos et ancillas duccntos quinquaginta : quos 
omnes ut baptizando a servitute dsemonica salvavit, ctiam libcrtatc 
donando humanx jugo servitutis absolvit. [3f. H. B. 333, 3Z4j S. I. 

178,. 79; ft'.iy.^ff.y*^-'] 

Ilk of Wight B*D. H, E. IF. 16 — Postquam eigo Cxdualla ngao 
potitus est Geuissorum, cepit et insulam Vectam, qux eatenus erat 
tota idolatrix dcdita ; tragica cxdc omnes indigenas exterminare, ac 
sux provincisc homines pro his substituere contendit, voto se obligans, 
quamvis necdum regeneratus, ut fcrunt, in Oiristo, quia, si cepisset 
Insulam, quartern pattern ejus, simul et prsedse. Domino daret. Quod 
ita solvit, ut banc Vilfrido Episcopo, qui tunc forte de gente sua 
superveniens aderat, utcndam pro Domino offerret. Est autem men- 


A.D. 668-690-] ^NGLO-SAXON PERIOD. 169 

sura ejusdcm insulsE, juxta aestimationeni Anglorum, mille ducentanun 
tamiliarum : unde data est Episcopo posscssio tcrrx trecentaruni 
tamiltarum. At ipse partem quam accepit, commcndavit cuidam 
dc clcrids suis, cui nomen Bcmuini, et crat filius sororis ejus, dans illi 
prcsbyteram nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, 
verbum ac lavacnim vita ministraret. * * » » Hoc ei^ ordine, 
postquam omnes Brittaniarum provincix fidem Christi susccperant, 
suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob xrumnam externae subjec- 
tionis, nemo gradum ministerii ac sedis Episcopalis ante Danihelem, 
qui nunc Occidentalium Saxonum est Episcopus, acccpit. [JIf. H. B. 
336 i 5. Z. 180, 181 ; W. IV.App. 745.] 

• WUfrid, Kt free at the request of EgTrid'i if^iealed again tt 
wife and mother, fled to Mcrcu, was dnrcn according to hii 
tbeoo b<r King Ethdied to please Egfrid, and bare obtained a 
kd to KcDtwin in Wessex ; dHren again from in hii ftvoui (Edd. XLIX. L). 
Weuex. he Vmk refuge with KiorEthelwalch, of Weuex. a heathen, or at lean not baptized 
then lately convsted (S. IV. 13), in Suuex, {B. Y. 7). took op hii aiue on hit acceuion 
which was itill pagan {E6d.XXXVin.-XL.\. to the Wcft-SaXon thimw in AD. 685. 

In A.D. 684 01 68s Wilfrid appean to hare 

A.D. 685, July 30. A Mtreiam Synod at Berghferd (Binford, 0*4w), 
VMtwesies a grant of land madt by King Berhtviald to Aldhelm and the 
Akhey cf Malmtstiajf according to a qitestionailt charter of that date'. 

[K. c. D. xxyi.] 

* BolitwaJd, the grantor, wai an nnder-^ng ncordi the auent of Ethelred, King of Mercii. 
of Ethelred of Mercia, the Bme that giTe re- Kemble teemi to tcmone all ground of tuijM- 
fiige to Wjlfrid ontil Ethelred farced him awaj' don from it by luggeiting that an L hat bwn 
{EJd. XXXIX.)- The deed purpoiti to hare dropped m writing the date, and reading 
been " actum pnblice in tynodo junta vadum " leicenteiimo LXXXV"." Thii, ai he ay>, 
Beighlbid, menie Julio, tricetima die meniii would leconcile the indiction with the fear, 
ejuidem, Indictiooe XIII"., anno ab incama- and account for the tnentioD of Ethehed. 
tiooe Domini teicenteomo XXXV^;" aad it 

AJD. 686, jM»e, Theodore -witnetset a Charter tf Eadric, King of Kent, te 
S. Peter's {S. Augnftin't) Memastery at Canterhury. {K. C. D.XXVII.] 

A.D. 686. Theodore^ reconciled te f/^lfrid^ fnenret hit rettoratiemj tut te 
the Bishepric of Turk only *, as lifted by Theodoras ^visions i>fA.D. 678 
and 681 ; these Mvisions remaning intact. 

I. Interview} at lj>ndon between Theodore and Wilfrid^ in the presence 0^ 
ErJienioaldy ^shep ef London. 

Theodore, ac- Edd. Vi l^lfr. XLII. — Eodem quoque tempore Thco- 
(ording to Ed- donis, gratia Dei Archicpiscopus, auctoritatem apostolicx 


■ 70 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

<Uu< ■ekniiw- ^<^ ^ V^ missus erat, metu agitante honorificaos, cum 
kdgei famiMir bcato Wilfrido Episcopo nostro diu exule spoliate vcre 
ip the wtDOg, ... , . . , . 1 . -w I 

ptomJMi to te& amiatiam loire diutius moratus non distulit. Nam cum 
wiiTrid'i tojo- Theodonis Archiepiscopus in senccta uberi frequcnti in- 
ration, »nd offen . .,, .. .. ,,,-, 

to procure him firmitatc aiixiatus est, ad Limdomam ovitatem Wil- 

ri^ ^ ci^T f^^^^h ct Erccmwaldum suos Epis<topos ad se invitavit; 
bnry oo bi) own venicntibus autem illis Archiepiscopus sapienter totius 
vitx sux cursum cum confessione coram Domino pure 
rcvelavit, dicens : ** Et hoc mazime scrupulum me premit, quod in te, 
sanctissime Episcope, commisi, consentiens Regibus, sine causa pec* 
cati, propriis substantiJs spoliantibus te, et, mccrentibus subjectis tuis, 
in longum exilium exterminantibus (hcu pro dolor] omnis, omnis mali. 
Et nunc confiteor Domino et Sancto Petro Apostolo ; et tos, Coepi- 
scopi mei, testes estotc, ut cimctos amicos meos regales et principes 
corum ubique ad amicitiam tuam, pro rcmissione peccati mei, per 
omncm modum volentes nolentesque constringens adtiaho. Scio 
enim post huac annum, appropioquaatem vitse mex terminum secun- 
dum Domini revelationem, et ideo adjuro te per Deum, et sanctum 
Petrum, mibi coosentire, ut in sedem meam Archiepiscopalem supcr- 
stitcm et hxredem vivens te coostituam: quia veradter in omni 
sapientia et in judiciis Romanontm entditissimum te vestrx gentis 
agnori." Tunc sanctus Wilfridus Episcopus dixit: "Det tibi Do- 
minus et Sanctus Petrus remissionem omnts controvcrsix in me com- 
missi, et cro pro tua confessione orans pro te amicus in perpctuum ; 
et modo primum mitte nuntios cum Utteris ubique ad amicos tuos, ut 
nostram rccondliationcm in Domino, et me olim innoxium exspolia- 
tum agnoscantj et mihi per tuam adjurationem in Domino sccun- 
dumque prasceptum Apostolica sedis partem aliquam substantia mese 
restituant ; et postea, Deo voiente, quis dignus sit sedem Episcopalem 
post te accipere, cum consensu tuo in majori consilio consiliemur." 

Deinde Archiepiscopus, post pactum verse pacis initum, ad Ald- 
fiithum Regem Aquilonalium misit litteras, per quas adjuravit cum, 
ut propter timorem Domini, praeceptisque apostolicx sedis prgesulum, 
et pro redemptionc anima Ecfrithi Regis, qui primus Episcopum nos- 
trum privatum omnibus de patria innocentem exterminavit, recondli- 
ari sub foedere pacis ad multorum salutem cum eo dignatus sit. Non 
solum autem hunc regem Archiepiscopus ad concordiam excitavit : 
sed sibi ubique amicos, quasi prius inimicoe, facere diligenter cx- 
ct^itavit. Nam ad £lHedam sanctam Virginem et abbatissam 


AJ>. 668-690-J ^NGLO-SAXON PERIOD. iy% 

saas iitteras emittens, in quibus t^nnmeiidans secundum auctoritatem 
apostolica: sedis, ut pacem cum sancto Wilfrido Episcopo sine dubio 
iniret : nee aon Ethelredum Regem Mcrdonim adjurans, et in sua ct 
Christi caritate, secundum quod prius in mente habebat, suscipcre 
mm his sequentibus dictis pnecepit. [Ed. Gait, p. 73 ; sec fF. J. 64.] 

• The Biihopric of Yoilc which Wilftid wu cDiueeriled to it (S. IV. l) in A.D. tiST 

gnrrncd Irom A.D. 669 to 6yS. and thai to (3. V. 7). Florence indeed (ad an. 6S6) 

wbicb he «» icMoted in A.I). 686, were bf iffinoi Wilfrid to hire been lettored. on thii 

no moiu the same ; and in ■ccepting the latter his £nt resloratioD, to Hexham onlj ; but 

be giTc up the whole queition of the diriiion Eddin* u the beat anlhotit]' on neb a point, 

1^ the biihopric. and accepted the limiti laid and Florence leemi limpl; to hare conCbuaded 

down bj Theodore in A.D. 6yS and 68l. ibe Grit with the tecond reitoratioD. He date! 

I. Lbidiey had been cut off, by the reiull of the death of Boil, and the tranilitioii of Joha 

hi iccoToy by Macia, ti well aa by the diri- from Hexham to Yorli, iu AJ3. 686 ; md 

DUD of A.D. 678; u>d 1. Abetcoro in the omiti the tecond lotoniion in A.D. 705 

tune w>j, by hi tecooqaeit by the Picti, 11 altogether. John of Beveriey wai certainly 

wdl ai by the act of A.D. 6S1. 3. Lindia- Biiluip of Hexham in A.D. G9I (S. V. 14). 

fuiK remained in Cathbert'i handi, and wu William of Malmeibury, indeed, auerti that 

merely adminiftered for a yen by Wilfrid, 00 both Boca wai expelled from York and John 

Cutbbot'i death, until a neceuoi wu con- from Heihiin to make way foe Wilftid (O. P. 

■ecntcd; and 4. H(3iiam, to which £ata had ///.); bnt John'i comecration, ai cilailated 

beai trmtferretl from Lindiifame in A.D.,6Sj, by the ipecified duration of hit pont)ficate,r 

m, 1900 Eata'i death in A.D. 686, held by only datei from A.D 6S7. Hexham wai 

Wil&id tor a year only (much u he jutt after- vacant in A.D. 686. by the death of Eata. 
wirds held Lindiiiaine), until John of Beretley 

II. AJ). 686. Later tf Thee Jare* to Ethetred^ Kimg tf Menia, 
a» mifrid's iehalf. 

" GlerMthsmo et exceliemtiiame Ethelredo Regi Mertmmm TeieodoRUS^ 
GRATIA Dei Archiepiscopus, in Domino perennem salutem. Cog- 
noscat itaque, fili mi dilectissime, tua miranda sanctitas, pacem me 
in Christo habere cum vcncraiido Episcopo Wilfrido, et idcirco te 
caiissime, paterna dilectione ammoneo, et in Christi caritate tibi 
prsEcipio, ut ejus sanctx dcvotioni, quantum vires adjuvant, pnestante 
Deo patroctnium, sicut semper fecisti, quamdiu vivas, impendas : 
quia longo tempore propriis orbatus sut^tantiis inter paganos ia 
Domino multum laboravit. Et idcirco ^o Theodorus, humitis Epi- 
scopus, decrepita state hoc tux beatitudini suggcro : quia apostolica 
hoc vclut Sanctis commendat auctoritas, ut vir ille supra nominatus 
sanctissimus in patientia sua, sicut dicit Scriptura, possideat animam 
suam, et injuriarum sibi injuste inrogatanim [immemorj humilis ct 
mitis caput suum Dominum Salvatorem sequens, et medicinam ex- 
petens, ct si inveni gratiam in conspectu tuo, licet tibi pro longinqui- 
tate itincris durum esse videatur, oculi mei feciem tuam jocundam 
videant, et benedicat tibi anima mea, antequam moriar. Age ergo, 


174 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

[n«n UfrounoM or wnwD.] ^ 

fill mi, fill mi, taliter de illo suprafato viro sanctissinx^ sicut te 
deprecatus sum. Quod si patri tuo aon longe de hoc sxculo recessuio 
obedieris, multum tibi proficiet ad salutem. Vale in pace, vive in 
Christo, dege in Domino, Dominus sit tecum." 

Etheind jdcldk Quid plura dicam ? Postquam Ethelredus Rex propter 
auctoritatem beatissimorum poatificum, Agatbonis sdticet et Bene- 
dicti Sergiique, percipientium dignitatem Apostolicsc sedis, canonice et 
libenter pontificcm nostrum suscipicns, multa monasteha, ct r^oncs 
proprii juris reddens, hibensque ilium in summo honore dignitatis, 
usque ad finem vitx fidelis amicus indesinenterperseverav)t>>. [EJJ. 
XUI., ed.GW*, p. 74J and from him, fV. Malm. G.P. If I. , see W. /. 64.] 

■ The other ktten, mcDtiooed aboT« bj Sergiui u well at of the other Pops moi- 
Eddim, to Ealdfiith c^ Noithumbru iiid to tioaed. Wilfrid tppeili to the dednooi of 
the Abbeu ^IHcda, are not preserved. tim three Popet here named, in the lubieiiDait 

* Eddhu ii guilt)' of an orenight io meo- council of Ooettrefeld, A.D. 701 ; and in hit 

tiooing Sergim, who wai Pope from A.D. pmilion to John IV, AJJ. 704 (»ee bdow). 

687 to 701, Buk« he meau that Ethelied Eddiui may hare got into the habit of naming 

(k. 67$-704, 4. 716) in the latter pan the thiee together in thii matter, 
of bit Kfe pud reaped to the judgment of 

III. AD. 686. Rettera^im tf Wilfrid ty Ki»g EaUfrith to the See rf 
Tori, at limited hj Theodtrt, end te hit other possessiams K 

WKnd teMored. Edd. V. IVi^. Xi/I/.— Aldfrithus Rex . . . sanctum 
hj the Wilfridum Episcopum nostrum de ezilio, secundo anno 


Kiho ■'" *^ sionibus adhxrentibus in Hagustaldesie indulgens, ct post 
York and the intcrvalluhi temporis, secundum beatissimi Agatbonis 
Ri^^'Zd for Apostolic* scdis prasulis, ct sanctx synodi judidum, 
one year, A.U, propriam scdcm Episcopalcm in Eboraca civitate, et 

687-688, be- *^ "^ ^ . . j,'^ . ' JJ...-I. jj-j-^ 

tween Cuth- monastcrium in Hrypis cum redditibus suis reddidit, ex- 
^"' *''*''> pulsis de ea alienis Episcopis"*. [Ed. Galt^ p. 74; see 
etation of bit also B. V. 19 ; W. I. 65.'] 

betT^L^di ■ ^^^- "• ■^* ■"'• 29' — Episcopatum ecctcsix illius (Lin- 
Eime. disfame) anno uno scrvabat vencrabilis antistcs Vilfrid, 

donee eligeretur qui pro Cuthbercto antistes ordioari debcret. [M. H. 
B. 246.] 

■ The beginning of the reign of CadtnJli fix the date of thii the fiiit reitontion of 
of Wesei (£dif. XLII.), who began to reign Wilfrid. 

AJD. 685 (A. 8. C). and the mention of die ^ The expelled Bithopt were Bota of Yotli, 

•ecood yeai of Ealdfiitb of Northumbria, who and EadhBd, who, tince A.D. 679, had nled 
alto began to reign in A.D. 6S5 (S. IV. a6), the loonatterj of Ripon. 


A.D. 668-69O.J 




In Nomine Domini*. 

Incifit Pr£fatio lib£lli quem Patek Theodorus divessis intea- 

rogamtibus ad remedium temperavit penitentiifi'. discipulus 

Umbrensium UNivERsis Anglorum* catholicis propria ANIMARUM 


[The foDowing paget c 

n what I 

the woik knoim dwing the eir[y middle iga 
■1 the Pemteotul of Theodore. It claimi Sot 
iuelf the chiiacta of an original icettiie : it 
«ipie»lr (in one MS.) deicribei itjdf u 
viittea, " cooBliuite Theodora AichiepiKopo 
Angekmnn ^ and a^n, u the " Libdlot 
tjaan Pater Theodotni diTeriit iDtenogaoti- 
bm ad temedimn temperaTit," &C- ; it COD- 



thoie eaul; acconnted fi 

•try penitential 

a claim 

Bat althoogfa dnwn iq> oader the tjc, and 
pabUihed with the inthority of Theodore, it 
M not in the aodeni new a direct work of 
the greal ArchbUht^. According to the pre- 
Eux, it ii a collection of inswen giTni by bini 
la psKHti qneiiioning him on the labject of 
peoaoce: to which in Book 11. are added an- 
iwen OD the whole range of ecdetiatdcal Uwi 
■nd discipline : mot! of them leccired by a 
piieit mimed Eoda, " of bleued memory." 
fiom Theodore hinuelf, tad edited by a pel' 
■on who gires hinuelf the title of " Diicipulai 
Umbreuihim.'' meaning thereby eithn a na- 
tiTe of Nonhombria who had been a ditciple 
of Tbeodote, or more probably an Engliih- 
nun of lODtbem birrh wbo had itudied under 
the oorthem icholan. Theodorc'i answen 
hul been illuilnted by Eodi (according to the 
(Kobable meaning of a very cornipt lenleace 
in the pidace), 1^ a conipariton with a limilar 
iiM&i of Scottish origin. 

Of the qneitiDner, Eoda, nothing wbalerer 

' The Pitfvx ii fouad entire in MS. a. only 1 part of i 
sent text ii taken cootaiai only a niutiUled fragmcdL 
' Libelli — penitentiie] om. d. 

ii known, dot can any probable dieory be 
conjectured which would identify him with 
any of the patoat known by ilmijar tkames 
iDch ai Heddi, Headda, Etha, Eabi, Eadhzd, or 
Aidanui. Nor i< there any dtie to the iden- 
tification of the " Diiciplni Umbreniinm." It 
ii crident, howeTcr, that the former wai dead 
when the work wai drawn up ; but there ii 
nothing to make it improbable that it wai 
drawn up with the nnctioD of Theodore him- 
lelf, or under hii eye: rather it may be uid 
that the Tcrtet found at the end of the trealiie, 
in which Theodore commendi himielf tO the 
praven of Bishop Heddi, make it certain that 
this was the case. 

The authority for the rtateraent that Theo- 
dore himielf drew up a Penitential is as old 
as the latter half of the eighth century, when 
the "Liber Pontificalis" (ed. Vignal. Rom. 
1714, torn. I. p. 370, cited by Wasie> 
schleben), and after it Paul Wameirid. assert 
that he " peccantiom judida, quaotos scilicet 
annos pro unoquoque peccato quis pcenitere 
debeat, mirabili et discieta consideratione de- 
scripait." The lame assertion it made in 
Irish and French Penitentials irom thii date 
downwards; by Rabanus Maunii, wbo wai a 
pnpil of Alcuin, by Kegino of Prilm and othen. 

Against thii evidence may be set ; i. The 
silence of Bedc, who could scarcely hare failed 

under Theodore'i name in hit time. 1. The 
fact that the English historians imtH a com- 
paratively late period make 00 addition to 
Bede on this mbjeci. Ralph de Diceto, A.D. 
1100 (c. 440), copied the statement of Pad 
Waroefrid, whose wordi are given in execuo 
by Elznham (Iglh century) as hii anthorily 
for the assettian. 3. The hct that the work 

ii ia d.: (he MS. from which the 

' Incipit nom. o. 
' Anglonun] Angelonun, 4. 




direct work of Tbcodorc 

I. Bnt thU DcgitiTc argument miut be ciio- 
failj reitiicted u to iti beiriag on tbe main 
qnstiaii. At the atmoit it could be onl; 
applied to ihow thit Bcde eithii did not 
kiiow the book or did not conuder Theodora 
at the immediate author. It may not tare 
been cxtetuiTdy publtihed dining ficdc^i li& ; 
or he maj have regarded it primaiilr ai the 
iroik of the " Diidpulut Umbtnuium." The 
Tenei addietted by Theodore to Heddi. how- 
crer, uem to imply that it wai communicated 
by him to hit Biihdpi, and thlc would lecm 
coudBBTe agaiiut the inppoiitioa of Bede'i 
ignorance : on tile other hand, it ihouid be 
■taled that Bede nowhere <]uotes Theodore 
by name in hii own genuine work on the nib- 
Ject of peruntx, nor can he be ihown to biTe 
wed the pceient book, althou^ there ii a 
good deal of matter common to both. 

1. That Theodore*! work wai begotten in 
EnglatKl in tbe I ith centoiy pcorei notiiing. 
The iweqring denmciioa of native learning 
and learned men by the Dane!, and the nttel 
ignorance of the Church in the time of Alfred, 
amply account for the fact Chat later hiito- 
rianf had to learn from foreign writen mnch 
concDning euiy hiitory ; cfpedally on nich 
a point ai thii, which through the eaenioni of 
the Scottish monks in the cause of asceticitm, 
and the multiplication of penitential MSS. on 
the CoDttnent, was better known there than 

3. But it cannot be coniidered a roirtake 
that this work should be regarded ai Theo- 
dore'i. Archbishop Egbert of York, whose 
pontificate extended Irom A.D. 734 to A,D. 
766, and whose memory must have covered 
at least twenty or tUrtj yean earlier than the 
former date, twice in his genuine Fenileoiiil 
qnata Theodore by name (e. V. i II and 
preface) ; in the Utter case reckoning Theo- 
dore with Faphnutius, Jerome, Augustiik, and 
Gregory, as the chief authoritici 00 the sub* 
ject ; in the former quoting vsrki<rns lib. I. 
c Tiii. i 6 of the present work. The Codei 
Canonnm Hibemicoium, one MS. of which at 
least is of the 8th century (A.D. 763X 790I, 
also quotes the present work under the nairje 
of Theodore. And this being so, the tech- 
nical question as to the direct authorship is 
simply answered ; the " Diicipulus Umbren- 
sium " becomes tbe accredited reporter of 
Theodore') Detciminationt. 

In the general obscurity arising from un- 
certainty of authorship, arid literary commun- 
ism, wUch complicates all questions of Peni- 

of the oricinal treatise should have passed in 
the middle ages, sometimes as the gcnmne 
work of Theodore, and sometimes ai the 
composition of other wiiters. There is oo 
eridencc that the original was largely copied 
or directly known to any wide extent ; iia 
influence seems to have spread by means of 
extracts and by its partial incocporatioo with 
other smilar codec Hence has arisoi the 
mnltifriication of works to which Theodore's 
name ii {sefiied, perhaps without any ii>- 
tenttoo to decdve, and merdy as claiming tO 
repteacot his general views and autborit]'. 
Several HSS. exist, as noted below, which 
have had th«ir claims to be the original work 

crrtainty has long prevailed as to the cod- 
l^eteness and gamirkcness of the worki pnb- 

I. The first attempt to discover and put^ 
lith the Penitential of Tbeodm was made by 
Spelman who in the first volume of the Cait 
oUn (published A.J3. 1639), gives a list oT 
78 chapters of a work which he found in the 
library of Corpus Chriiti CoDege, Cambridge, 
with the title " Pienitentiale Theodoii Arcfaie- 
pitcopi." He describes it as too long to be 
mserted whole, and adds dtat there was a 
difficulty aboat getting petmitston to tramoibe 
it (5. /. 154). This is the MS. C. C. C. 19a. 
which was printed, although not whoDy, by 
the Record Commission in A.D. 1S40, in tnc 
AHtitml Lam and IiuliluUI of tb Anglo- 
Stutoia, nndet the editorship of Mr. Benjamin 

». Id AJ>. 1669, D'Adiety in the mnA 
volume of the SfuS^ism pubHsbed from 
MSS. lao "Capitnia Selecta" ascribed to 
Theodore ; theae are rqirinted by Waias- 
schldien, arranged as forming 171 canons. 

3. In A.D. 1671, D'Achoy's Capitnia were 
Reprinted by Labbe aitd Conart in the Ccm- 
tilia, VI. iBrs. 

4. In A.D. 1677, Jacques Petit pablished 
at Paris, uruler the title of " Theodori Fcmi- 
tentiale," a work in 14 chapten, which he 
found so described in two MSS. of the Library 
of De Thou. To these he added the Capi- 
tnia of D'Adieiy and a quantity of otbfr illni- 
trative material, including a collection of 60 
Ca{atula ascribed to Th^ore and commmii. 
cated to him from MSS. by Nicolas Fivia, 
an advocate in the Parliament of Paris. Tbe 
work in 14 diapten forms the second book 
of the Penitential as given in the present teat. 

5. Id A.D. 17*3, the new edition of 
D'Acbery's SpidUgimn, edited with the note* 
ofBaluieand Manene by L.F.J. De la Barre 
(/. 486). conuintd the Capitnia Thtodari, 
increased by the care of Marteoe to 168. Of 
these the last twenty belong to Adamnan not 


A.D. 668-690-] 


[taaoDOKi'i pnnT BM rm-] 

to Theodmv. Tbt rest vc 
of D'Acbcfj'i IM, ia I4S c 

6. Id A.D. 1840, Mi. Benjamin Thoipe 
(dittd foi the Record CommJuian the MS. 
(rhidi SpdnUD htd bcUered ID contain the 

7. la A.D. 1S44. Mr. Thoipc'i Penitential 
wu re-ediled bj Dr. Fiiedrich Kunitmann, at 
Hains, in hii work entitled " Die Lateioia- 
dien PSnitentialbniJin do- Aogelnchien," 
wilb ■ careful bisioricil introduction. Kaott- 
mum alio printed for the &it time ftom ■ 
HS. at Ratiibon. a collection of 1 93 canooi 
■nda the title of Cmontt Ortgoriani, which 
aie merely taken without any Kirl of anange- 
ment &oai Theodore'i genuine wwk. And 
KHnc of thcK appear again iu company with 
toatter from wholly difEerent lourcei in a 
Mencbnrg Penitential of mnch later date, and 
lie deaoibed by Waeerschleben onder the 
title of Canons Sftmlmrgiiua. 

8. In A.D. 1351, Migne le-printed Pe- 
tit'* Penitential with a large pait of the 
ilhiitTati*e nutter, in toL 99 of the Patro- 

9. In the lame year |8<;], at Halle, Dr. 
?. W. R. Wusertchlebeo, Protexor of Law in 
the UniTcnity of Halle, in hit learned work, 
entitled " Die BouoidniiageD dei Abendlind- 
itcbei) Kirche /' publiibed fiom a compariioa 
of lercral cootiiwital MSS. which are enume- 
rated below, the work of the " Diidpuhu 

■ which ia to be (bund in tlie 

Id tbeie nine editioni are to be diitin- 
guihed four diatioct book* bearing the name 
ofTbeodore; the Capitnla Selects of D'Aeheiy 
and Marlene, and ihoae of Kunitmann called 
Canooe) Gr^orii ; the Capitnla of Faner, 
[nnted iu Petit ; the Penitential of the Record 
Commiuion ; and the work ofthe "Diicipului 
UmbrEQBUni." publiibed partly by Petit and 
wholly by Waueischleben. 

Two otF tbeie aie eUminated at fint tl|^t : 
tbe C^mla of D'Achery and Maiteoe and 
those of Kanitniann aie a diaoideily con- 
gcrici of attidet, all of which, widi one 
(s two exceptioni to be noted below, aie 
to be fomid in the work of the Ducipalut. 
The Capitnla of Faner, on the other hand, 
are a coDectioD of Canoni of mncb titer date 
than Theodore, tanging down to the loth 
cenlmy, and containing very little that in 
form ii akin to the other worki bearing 
Tbeodote's name. The Cipitula of D'Achery 
■re eztracti frooi the genuine Penitential ; 
tboae of Fariei are an entirely diifeieut work. 

Fm the Record edition of tbe Penitential 
Mr. Thorpe Died tbe following MSS. : 

I. The MS. C. C. C. a 190, whkh he 
adopted w the text. 

1. The MS. Cotton. Veip. D. 15, which ii 
in andent Mlectioa of 14 chapten from tba 
genuine woik. with the addition of one from 
Vinniiua, and ii entitled " Incipii judidum de 
Paaiiteutia Theodori Epiico(H." 

3. The MS. C. C. C. C. 330 c< 
woik of tbe " Dtidpnlui Umbtc 
dcKiibed by Mr. Thorpe in the liil of MSS. 
prefixed to the Tohime, ai Cotton. Tib. A. 3, 
obtiouily by mistake. 

The two litter MSS. teem to hiTc been 
nied only to fumiib niinit reading!, the Gtat 
being receJTed nnheailalingly ai the genuine 
text. But an examination ofthe tieatiieitcdf 
ihowi that it ii but a portion of a Fiankith 
Penitential of tbe 9th centnry, containing 
much that ii Thcodure'i, and much more that 
it of later date. Nor ii the MS. of thii work 
fally rqiroduced, dx chapten at the beginning 
and twenty-two at tbe aid are omitted, u are 
other portioni which arould have ihown defi- 
nitely that the date of the work wai later tbin 
the time of Bede, It contain* in tact portion* 
of a date u late ai A.D. 819 (lee abore in 
the preface to rol. L p. oii.). It ii difficult to 
nndentand how any one who had read Ihii 
MS. could mittake it for the Penitential of 
Theodore. In &Tont of nicb a conduiion 
there could be only the quite modem title 
endoried upon it, and Spelnuo'i impteuion 
derived only from a baity glance at ^e MS. 
and from iti liit of content*. 

The rejectioD of theie iporioni or imperfect 
woikt leiTei the ground open for the IVeitite 
of the " Diidpului Umbrenaium," which ii 
here printed from the Coipui MS. with the 
additional light thrown upon die nbject by 
tbe edition of Wnierichleben. The Editor* 
think it due to themielTei to itate thit, before 
the edition of Wiuetschlcbeo wai known to 
them, they had arrived at the concluiiom 
adopted by that eminent scholar, ^m a Ittidy 
of the Engliih MSS. But the whole lubject 
i* » largely indebted to Wanenchleben'i . 
learning and acnteneu that their obUgationa 
to him cannot be orenatcd. He had not, 
howerer, teen the C.C.C.C. MS., and knew 
it only from a not Tciy exact tranicript iu 
the Cod. Sangermin. ni. 940. The foflow- 
ing i* tbe hat of the MSS. used by or known 

"a. Cod. Vindobon. nr. 3195 (Saliib. 3*4), 
fol. Bcc. IX. X. M. 1-40. 

"b. Cod. Vindob. Jut. Cin, nr. 116. 8vo. 
tR. VIII. IX. fol. 1-16. 

"c. Cod. Sangerman. nr. 940 (0I. nil), 
Apographum Codicil Biliholh. Corp. Uiritti 
in Acad. Canlibrig Anglic. 1670. 

"d. Cod. Hcibipol. Theol. nr. 31. 4to. 
Hcc. VIll. IX." contiining only the fiiH book, 
aithosgh the Index embiacn both. 



The foUowing MSS. coatiiii oolj 

" (. Cod. Piiii, nr. 1603. 8to. nc VIII. ficilituc rcftreacc to the chaplen of D'Achoy 

foL 9)~li>3. mud Mmnene. 

'*/ Cod. Piiii. nr. ,^846 (^ Regioi 3665. The text of the ptCMnt cditjoo ii taken 

Teller. Remeni. 161.) Col ok. IX. X. from the C. C. C. C. MS. 310. The nriou) 

"f..Cod. Parii. Hi. 1455. fol. (ol. Colbert. reiduigi ire from Wuicrachlebeii, tod in 

336S. Reg. 38S7) wt. IX, diitinguiihed bj the letten prefixed ibore to 

"b. Cod. SiDgofn. m. j66. 4to. m. IX, the MSS. referred to. ThcC.C.C.C.MS.ii fu 

"i. Cod. Dinnit. ni. 91. 4ID, aec. IX. the mon tindent of the whole, not being litet 

fol. 84." pTOblbly than the 8tb century; ilthou^ the 

WiHaichlcbcn mcd for illuitrmtioD, alio, reference to another copy fband Id ub. II. 

"k. Cod. Saogerm. nc, 1365. 4to. bee X. c. XJL } 5 111 mi to pttdnde the idea that it 

XI.," and " I. n. Duo Codices Thuao.," the ii the orif^L It hat. howeret. loft iu fint 

baili of Petit'i edition, folto, which ihoutd contain the title and Cnt 

Of thete MSS, only e, the tianioipl from half of the preface. These are here n^pKed 

the Coipni MS., contains the anangement of from Wauenchleben, who uted for tbem 

the chapten in two booka. WaiMsichleben'i MSS. a. aod d.'] 
text was printed from MS. b. The tub-din- 

^Primum quidem, karissimi, beatitudinis vestrse diiectioni, nnde 
hujus fomenta quod sequitur mcdicainiais congessi, satis esse dignum 
pandcre putavi, ne per librariomm ut solet antiquitatetn vel n^li- 
gentiam confiisc vitiose les ilia duraret, quam* figuraliter olim Deus 
per primuin ejus latorem, de secundo mandavit patribus, ut notain 
iacerent earn filiis suis, ut ct^noscat^ generatio altera, scilicet peni- 
tentiam, quam^ prx^ omnibus sux nobis initiatus' instrumentum 
doctriniE Dominus Jhesus medicamenta^ male habentibus przdicavit 
dicens, " Penitentiam agite " ct reliqua". Quia ad vestne felicitatis 
meritum a beata ejus sede, ad quem dicitur, *^ Quxcumque solveris 
super terram emnt soluta et in cxUs;" eum dirigere dignatus est, a 
quo hxc utilissima curatio clcatricum temperetur, "Ego eaim," 
inquid apostolos, "accepi a Domino;" et ego, inquam, carissimi, 
accepi a vobis Domino favente, quod et tiadidi vobis. Horum igitur 
maximam partem fertur famine veriloquo beate memorisE £oda 
presbiter cognomento Christianus a venerabili antistite Theodoro 
sciscitans accipisse. In istonim quoque adminiculum est, quod 
manibus vilitatis nostrx divina gratia similiter pncvidit, qux istc 
vir ex Scotorum libello sciscitasse quod diflamatum est, de quo talem 
senex fertur dedisse sententiam, ecclesiasticus homo libelli ipsius 
fitisse conscriptor. 

Multi quoque non solum viri, sed etiam feminx de his fUi eo 

' Here a. has, by an enoi of the tnntcribei, " Explicit pnelatio. Incipit prologns laacti 
Gregorii paps mbii Romsc." ' quam] qno, d. ' cojpioical] cognoscaat. d, 

' quam] quo, d. • pras] pro, d. ' initiatoi] iaiciatur, of. ' medica- 

menlal medicamen. d. ' tt leliqua] d. continnes the quotitiDn, " ad propinqoaTit eoini 

CM of the Pte&ce. 


Aa>.668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 177 

[ratoBoKa'i mnrmtiui^} 
ineztinguibili feniore accensi sitim banc ad sedaodatn ardenti cum 
desiderio frequentari hujus nostri aimiruin S3»:uli singularis * scteatise 
hominem i^tinabant, unde ct ilia diversa confusaque degestio '" regu- 
laium illaium cum statutis " causis libri secundi coascripta inventa 
est" apud diversos, propter quod obsecro carissimi'* benignissihiam 
Doetra:" pacis almitatetn per cum, qui crudfixus est, et sui sanguims 
rore quod pncdicavit forte vivens confirmavit, ut si quid pro hujus 
utilitatis obteutu tcmeritatis vel ignorantix delicti in hoc perpetra< 
vero^ vestrse" interccssionis merito me apud eum defendatis. Testor 
enim'* eum universonim auctorem quantum in me conscius sum 
causa regni ejus de quo pncdicavit hsec egisse; et si quid nimirum, 
ut vereor", supra modulum meum facio, bcnivolentia'* tunc'* operis 
tarn pemecessarii vobis patrocinautibus veniam apud earn facinoris 
mei*° imploret. Quibus communiter" omnibus absque invidia prout 
possum, l^mro ex cunctis qux*' utiliora invenire potui, et singillatim 
titulos" pneponens congessi. Oedo enim hsec eos bono** animo 
tractare, de quibus didtur, ^^ In terra pas hominlbus bonse volun- 


I. D» CrafuU et EMetatt. 
1. Si quis Episcopus" aut aliquis ordinacus in a>nsuetudine vitium 
habuerit ebrietatis, aut desinat aut deponatur. 

3, Si monachus pro ebrietate vomitum lacit, XXX. dies peniteat. 

3. Si presbiter aut dlaconus pro ebrietate'', XL. dies peniteat. 

4. Si vero pro infirmitate aut quia longo tempore sc abstinuerit, 
ct in consuctudine non erit ei multum bibere vel manducare, aut 
pro gaudio in Natale Domini aut in Pascha aut pro alicujus Sancto- 
rum commemoratione fadebat, et tunc plus non acdpit quam decre- 
tum est a senioribus, nihil nocet Si Episcopus juberit", non nocet 
illi*, nisi ipse similiter faciat. 

5. Si laicus fidelis pro ebrietate vomitum fedt, XV. ** dies peniteat. 

■ Wth thu word the fragment of the pefice contiined in the MS. C. C. C. 310. btgiiu. 
■* degeokij digniio, W. " cum lUtutit] counilutii, W. " iurenta eit] inrenls 

rant, W. " ctriximT] ftatiei, W. " noitn] veitrz, W. " Tcttiz] Tettrc. W. 

» enim] am. W. " vmor] Taezr, W. »» beniTolentiai benerolentu. W. •• tunc] 

tuneo, W. " facinorii md] ficiDaribiu mtii. W. ^ CDmmuniler] commoniter. W. 

B qnz] que, W. >> liiulot] titolii, W. « The icit of the preface it lott, in the MS. 

C. C. C. 310, " Epsccppiu] lut diiconm. add. W. ran. C. (MS. C. C. C. jao) i, 0, c. 

** pro ebrietate] vomitnin &cit, add. W. " Epucopni juberic] EpiKOpiU illi jnbet, W. 

Joberit. a, C. » iUi] ran. W. " XV.] XII. b. 



178 ENGLISH CHURCH. [TheodcmU, 

6. Qui vero inebriatur contra Domini interdictum, si votum saac- 
tttaiis habuerit VII. dies in pane et aqua, LXX. sine pinguedine 
penitcat ; taici sine cervisa". 

7. Qui per ncquitiam ineixiat alium, XL. dies pcniteat. 

8. Qui pro satietate vomitum tadt, Illbus. dicbus" penitcat. 

9. Si cum sacrificio cumQiomoais**, VII. dies pcniteat j si infirmi- 
tatis causa, sine culpa". 

II. De FamkatiMte. 

1. Si quis fornicavcrit cum virgioe, I. anno peniteat. Si cum 
marita**, IIII. annos, II. intcgros, II. alios in XLmis. Illbus., et IIL 
dies in ebdomada pcniteat. 

2. (^i sepe cum masculo aut cum pecude" fbmicat, X. annos ut 
peniteret judicavit. 

3. Item aliud. Qui cum pccoribus coicrit**, XV. annos pcniteat. 

4. Qui coierit" cum masculo post XX. annum, XV. amios penitcat. 

5. Si masculus cum masculo fornicavcrit, X. annos peniteaL 

6. Sidomitjc'' VII. annos peniteat"; molies" sicut adultcra**. 

7. Item hoc; virile scelus semel faciens IIII. annos penitcat j si in 
consuetudine fiierit, ut Basilius" dicit. Si sine XV. Sustinens unum" 
annum ut mulier. Si puer sit, primo Ilbus. annis"; si itcrat IIII. 

8. Si in femoribus, annum I. vel III. XLmas. 

9. Si se ipsum coinquinat, XL. dies". 

10. Qui concupiscit fornicari** sed non potest, XL. dies vel" XX. 
peniteat. Si &equentaverit, si puer sit, XX. dies, vel vapuletur. 

11. Pueri qui fomicantur inter se ipsos judicavit ut vapulentur. 

12. Mulier cum muliere fornicando", III. annos peniteat. 

13. Si sola cum sc ipsa coitum iiabet, sic peniteaL 

14. Una penitcntia est vidux et puellse. Majorem meruit quae 
virum habet, si fomicaverit. 

15- Qui semen ia os miserit, VII. annos peniteat : boc pessimum 
malum. Alias ab eo** judicatum est ut ambo usque in finem vitse 
peniteant; vel XXII,* annos, vel ut superius VII. 

" cnrui] cerriiii, W, *' Illbui. diebut] III. did, W. » cununimiomi] com- 

munionii, W. " culpa] tit. add. W. ■* miriu] maritata, a, and Cap. Tbeod. 841 which 
praccoLi " III. anaii, I. integnim" clc. " pccudc] pccode. W. ' coicrit] cmiet. W. 

" Kdomitae] Sodomite. W. " peniteal] penitcant W. " moUu] et moUii, W. 

•• Soe c. XIV. i 14, below. « Baiil. Ep. III. ad Anipbil. c. 58, 61, 63. " Thu it tbe 

mAiog af the MSS. and ii unintelligible. W. conjectnia " si in caiuuetadine (uerit, ol Buihu 
dicil. XV. Si UDC, tuitineiu" etc. * Ilbui annii} II. annoi, W. " diei] penitcat, 

add. W " fornicari] fomicare, W. ** XL. diei vel] om. b. » Mulici— forni- 

cando] Si nmliec cum mnlise ramicaToit, W. MS a acico with the text. * m] tStO- 

qiK. ioi. W. •* XXII J XII. a. XV. W. 


AJi. 66i-6^.^ ANGLOS AXON PERIOD. 179 

[raMooKc'i rnimrnu.] 

1 6. Si cum matre quis fomicaverit, XV. annos peniteat, et nun- 
quam mutat" nisi Dominids diebus: et" hoc tam profanura incer- 
tum'" ab eo similiter alio modo dicitur ut cum pci^rioatione perenni 
VII. annos peniteat. 

17. Qui cum sorore fbmicatur", XV. annos peniteat, eo modo 
quo superius de matre dicitUTj sed et istud XV. alias in canone 
coofinnavit**; uiide non absorde XV. anni ad matrcm transeunt 

qui s 

18. Qui sepe fomicaverit, primus canon judicavit X. annos peni- 
terej secundus canon VII.; sed pro infinnitate hominis, per consi- 
lium dixerunt III. annos penitere. 

19. Si ftater cum fratre naturali fomicaverit per commiztionem 
carnis, XV. annos ab omni carne abstineat. 

20. Si mater cum filio suo parvulo fornicationem imitatur, III. 
annos se abstineat a came, et diem unum jejunet in ebdomada, id 
est**, usque ad vesperum. 

21. Qui inludetur fismicaria a^itatione, peniteat usque dum cogi- 
tatio superetur. 

32. Qui diligit feminam mente, ventam petat ab eo", id est, de 
amore et amicttia si dixerit si" non est susceptus ab ea, VII. dies 

III. Dt Avaritia Furtivs, 

I. Si quis laicus de monasterio monachum duxerit fiirtim, aut 
iatret in monasterium Deo servire aut humanum subeat servitium. 

3. Pecunia ecclestis fiirata slve rapta reddatur quadruplum ; szcu- 
iaribus duplidter. 

3, Qui sepe tiirtum fccerit VU. annis* penitentia ejus est, vel quo 
modo sacerdos judicaverit, id est, juxta*" quod conponi possit quibus 
nocuit. Et qui fiirtum faciebat, penitentia ductus semper debet 
reconciliari ei quern offendebat, et restituere juxta quod ei nocuit : 
et multum breviavit" penitentiam ejus. Si vero noluerit aut non 
potest, constitutum tem^His penitentix manet" per o 

- mnt>t] mulet. W. " Et] »t, W. - [tKOtBrn] So .Uo MS. a. incMUun, W. 
" fomkatiir] foraicTcrft, W.^ a. " Std— confiiouvit] Sed et istud tUu in 
craoDc XII- toaot confitmivit, W. MS, a »gr«. with the teit. '• ibsoide] ibsotde. W. 

■ id St— a] S hmc diioit, i. e. de inuiie et iDiicilia, ted—, W. M3. a agreeing with the text. 
• «Bni.] MDonim. W. » jum] om. ft. " bievi.rit] breriabit W. MS. a agtea 




4. Et cui fiirata" det tertiaxn partem pauperibus ; et qui thesaurizat 
superflua, pro ignorantia tribuat tertiatn partem pauperibus. 

5. Furatus consecrata. III. amios peniteat sine pinguedioe et tunc 

IV. Dt Oeeiiiom Homtnum". 

1. Si quis pro ultione propinqui hominem occiderit, peniteat sicut 
homicida, VII. vel X. annos. Si tamen reddere vult propinquis 
pecuaiam xstimationis, levior erit peniteotia, id est, dimidio 

2. Qui occiderit hominem pro vindicta (ratris, Illbus. annts** peni- 
teat : in alio loco X. annos dicitur penitere. 

3. Homicida autem X. vel Vll. annos. 

4. Si laicus altenim occiderit odii meditatione, si non vult arma 
relinquere, peniteat VII. annos, sine carne et vino III. annos. 

5. Si quis occiderit monachum vel dericum, arma relinquat rt 
Deo serviat vel VII. annos peniteat. In judicio Episcopi est. Qui 
autem Episcopum vel presbitemm occiderit r^s judicium est 
de eo. 

6. Qm per jussionem domini sui occiderit hominem, XL. dicbus 
abstineat se ab ecclesia, et qui occiderit hominem in puplico" bello 
XL. dies peniteat. 

7. Si per iram III. annos j si casu I. annum; si per poculum vel 
artem aliquam IIIl." annos aut plus; si per rixam X.** annos peni- 

V. Dt bis qiu ptr Htrtsm dtetpiuxtur. 

1. Si quis" ab hereticis ordinatus fiierit, iterum debet ordinari, si 
inreprehensibilis fiierit; sin minus, deponi oportet. 

2. Si quis a catholica secclesia ad heresim transierit^, et postea 
reversus, non potest ordinari nisi post longam abstinentiam, ct pro 
magna necessitate. Hunc Innocentius Papa nee post penitentiam 
clericum fieri canonum auctoritate adserit permitti". Ergo" hoc 
Theodorus ait, pro magna tantum necessitate ut dicitur consultum 

** cui fiinti] qui fimti monet, W. Wumtchleben gira ad u* reading of c, ind moimI 
M read bj a mi c : but probiblj' thcK hii been lome confuiion between tbii ind the pcecediag 
Kpc in the MSS„ « maiMl clearly » not Iband in thii place in the MS. C. from vhich e «u 
copied. " De Homicidio, W. MS. a agieet with the text. " dimidio ipatii] dc medio 

ipilio, a, fr. dimidio ipitiD, W. Cap. Theod. I56 hai iiutead of" VII. tcI X. amwi" " Illl. 
toDii." " Illbut. »nnii] III. annoi. W. * pgplico] publico. W. " nil.] VU.. W. 

a agre«ng with the text. * X.] HII. 6. " Si quit] He hit qui, W. '" tramieiit] tniu- 
iret, a. ** admit] am. W. ; (bt ptrmitti, o and i have ptr iiuta. " Eigo] li, add. W. 


A.D. 668-690-] ANGLO-SAXON FERIOD. 181 


pcnnisitj qui numquam Romanonun decreta mutari a se sepe jam 
dicebat volulsse. 

3. Si quis contempscrit Nicenx Concilium et fecerit Pascha cum 
Judseis XIIII. luna, eztenninabitur ab omai zcclesia nisi penitentiam 
^crit ante mortem. 

4. Si quis oraverit cum illo quasi cum derico catholico, septima- 
nam peniteat ; si vcro neglexerit, XL. dies peniteat prima vice. 

j. St quis bortari" voluerit heresim eonun, et noa egerit peniten- 
tiam, similiter ct ilie exterminabitur. Domino dicente, « Qui mccum 
noa est, contra me est." 

6. Si quis baptizatur" ab heretico qui recte Trinitatem non cre- 
diderit, iterum baptizetur. Hoc Theodorum dizisse noQ credimus 
contra Nicenx concilium et senodi'* decreta, sicut de Arrianis con- 
veisis Trinitatem non recte credentibus confirmatur. 

7. Si quis dcderit aut acciperit communionem de manu heretici, 
et nescit quod sccclesise catirolic^" contradicit, postea intellegens" 
annum int^rum peniteat. Si autem scit et neglexerit et postea 
penitentiam egerit, X. annos peniteat : alii judicant VII., et humanius 
V. annos peniteat. 

8. Si quis permiserit hereticum mlssam suam celebrare in zcclcsia 
catholica et nescit, XL. dies" peniteat. Si** pro revercntia ejus, 
annum integrum peniteat". 

9. Si pro dampoatione secclesisc catholicse et consuetudine Roma- 
ntxum, projiciatur ab xcclesia sicut hereticus, nisi habeat peniten- 
tiam ; si habuerit, X. annos peniteat. 

10. Si recesserit ab xcclesia catholica in congregationem hereti- 
conim, et alios persuaserit, ct postea penitentiam egerit, XII. annos 
peniteat; lUI. annos" extra acclesiam, et VI. inter auditores, et II. 
adhuc extra communionem. De his in synodo dtdtur, X'. anno com- 
munionem sive oblationem recipiant. 

11. Si Episcopus aut abbas jusserit monacho sue" pro hereticis 
moTtuis missam cantare, non licet et non expedit oboedire ei. 

12. Si prcsbitero contigerit ubi missam cantaverat", et alius recita- 
vit DtMnina mortuorum, et simul nominavit" hereticos cum catholicis, 

■" bocUri] oitue, W, and Cin. Gteg. 49 ; a imet with the text. " baptitatui] b»pli- 

«atiH, W. " lenodi] tinodi, W, " ccclcaia e»iho!ic«] ecclntain ralhoHcam, W. 

a apee« with the t«il. MS. b begini a new chapter with thit cliuic ; headed Dt Evebariitia. 
" intcDegau] inteUexil, W. " dici] diebui, W. " li] vera, ini. W. " petd- 

tot] om. W. " inuoi] honun, W. " luo] om. W. •■ canliverat] a 

*> DominiTTtl DomiDaTcrit, W. who readi alio rtnitnvril for rtdlavU. 


i8a ENGLISH CHURCH. [Thwm>o«1, 

post missamque iDtellexerit, ebdomadam peniteat. Si ficqueater fieoe- 

rit, annum integrum peniteat. 

13. Si quis autem pro morte heretici missam ordinavit, et pro 
religione sua reliqua" sibi tenuerit, quia multum jejunavit et nescit 
deferentiam" catholicae fidei, et postca iatellexerit, penitentiamque 
egerit, rcliquias debet igni concremare, et annum peniteat. Si 
autem scit et n^Icgit", penitentia commotus X. annos peniteat. 

14. Si quis a fide Dei discesserit sine ulla necessitate, et postca ez 
toto animo penitentiam accipit, inter audientes juxta Nicene Conci- 
lium", III. annos extra xcdesiam et VII. annos peniteat in auxdesia 
inter penitentes, et II. annos adhuc extra communionem. 

VI.» Dt Ptrjum. 

1. Quis" perjurium hat in iecclesia XI. annos peniteat. 

2. Qui vero necessitate coacUis sit III. XLmas. 

3. Qui autem" in manu homiois jurat, apud Grecos niliil est. 

4. Si vero juraverit in manu Episcopi vel presbiteri aut diaconi, 
scu in alteri", sive in cnice consecrata, et mentitus est. III. annos 
peniteat. Si vero in cruce non consecrata, I. annum peniteat. 

5. Perjurii Qlbus. annis peniteat*". 

VII. De mmltit vtl dhotrsis malit et ju^ mom nocemt mecestaria^ 

1. Qui multa mala fecerit**, id est, homicidium, adulterium cum 
muliere et cum pecude, et fiirtamj eat" in monasterium et peniteat" 
usque ad mortem. 

2. De pecunia qux in aliena provincia ab hoste superato rapta 
fiierit, id est, rege alio superato, tertia pars" ad ecclesiam tribuatur 
vel pauperibus; et XL. diebus agatur penitentia, quia jussio regis 

5. Qui sai^inem aut semen biberit, Illbus. annis" peniteat. 

4. Malorum cogitationum indulgentia est si opere non impleantur** 

■* teliqna] icUqniii, W. " dcfcrentum] differentiain, W. * n^lerit] Mglewrit, W, 
•• Nicene Conriiiuinl Niceno senodo, (. "■ Quii] Qui, W. " lutem] nio. W. 

" alter!] illiri, W. " Wuierschlebcn readi, '■ Periurii III. iimoniDi penileotii," pTiii| 

Ptrjsraan u the rdding of a and ;. The Penitential known u " Pseud o-BediE," Wauaich. 
aSo, bit tliii chapter wiUi an addition fiam the Synodui Lud Victoria (ice vol. i. p. 1 tS) uodei 
the title of ytidiciam Tbtodari. " fecerit] fecerinl, W. •* eat] eant, W. 

■ peniteat] peniteant, W. " pan] ejui. add. W. >■ mbni. aanii] 111. annoi, W. 

' opete Doo impleiQliir] open non impleitur, b. ' oec] tcI, W. a agteei with the texL 

• VII, 6. * om. S. 


AJ>. 668-690.3 AUGLO-SAXOS PEHIOD. 183 

5. Item XII. triduana pro anno pensanda, Theodoms laudavit. 
De cgressis* quoque pretium viri vel ancillx pro anno, vel dimidtum 
omnium qux possidet dare, et si quern* fraudaret reddere quadrupliun, 
ut Christus judicavit. Ista testimonia sunt de eo quod in prxfatione 
diximus de Ijbello Scottonmi*, in quo, ut in ceteris, ilia' aliquando 
inibi fortius firmavit de pcssimis, aliquando vero lenius*, ut sibi vide- 
bacur, modum inposuit pusillanimis. 

6. Qm manducat camem immundam^ aut mortidnam delacera- 
tam* a bestiis, XL. dies pcnitcat. Si enim necessitas cogit famis, 
non nocet, quoniam aliud est l^itimum, aliud quod necessitas 

7. Si casu quis inmtmda manu cibum tangit, vel canis, vel pilax 
musse", aut animal inunundum quod sanguinem edit, nihil nocet ; et 
qui pro necessitate manducat animal quod inmundum videtur, vel 
avem, vel bcstiam, non nocet. 

8. Suirex si ccciderit in liquorem tollatur inde, et aspaigatur aqua 
sancta, ct sumatur si vivens sit j si vero mortua, oainis liquor proji- 
ciatur fbras, nee homini detur, et muadetur vas. 

9. Item alias. Si multis" sit dbus ille liquidus in quo mus vel 
mustela" inmersa moritur, purgetur et aspargatur aqua sancta et 
sumatur, si necessitas sit. 

JO. Si aves stercorant in quemcunque liquorem, tollatur ab eo 
stercus, ct sanctificetur aqua, et mundus erit dbus. 

II. Sanguinem insdus sorbere cum saliva" non est pcccatum. 

13. Quod sanguine vel quocunque inmundo polluitur, si nescit 
qui manducat, nihil est j si autem sdt, peniteat juxta modum pullu- 

Vni." Dt Mvent lapn ftrtmnm Dei. 

I. Sacerdos si tangendo mulierem aut osculando coinquinabitur, 
XL. dies peoiteat. 

a. Presbitfr si osculatus est feminam per desiderium, XX." dies 

3. Prcsbiter quoque si per cc^tationem semen fudertt, ebdomadam 

' cgnui] mgra, W. a igna with the text. * qnem] tliqiiuii, W. o igrea with the 

text. * Scottorrun] Sconim, ft. • ilia] om. W. • leniui] Icotiui. a. ' immun- 

iao] iTii'"T~'—"i C. MS. b. begioi > new chiptei with this clanie. * ddKcnlim] dili- 

centim, W. * co^t — cogil] cogit, nihil st, b. " mnic} onu, W. " multii] 

maftm, W, " rd mutela] miutdiTc, W. " aliva] uIito, (i, iibbolo, a. " polin- 
tion] poOMiom*, W. » VIII.] Villi. C* yiila&milmt fonUe. b. " XX.] XL. b. 


i84 ENGLISH CHURCH. [Tmeoixhie, 

[thbooou'i ruiiuriii..] 

4, Si tangit manu. III. ebdomadas jejunet. 

j. Si quis prcsbiter penitentiam morientibus abn^aTcrit, reus erit 
animarum, quia Dominus didt " quacunque die conversus fiierit pec- 
cator, vita rivet, et non morietur." Vera enim conversio in ultimo 
tempore potest esse, quia Dominus non solum temporis sed et" oariis 
inspector est, sicut latro in bora ultima oonfessione" unius momenti" 
meruit esse in Paradiso. 

6. Monachus vcl sacra virgo fomicationem iaciens, VII. annas 

7. Qui sepe post" violentiam cogitatioois semen fuderit, peniteat 
XX. dies. 

8. Qm semen dormicns in ecclesia fuderit. III." dies jejunet. 

9. Si exdtat ipse, piimo XX. dies, iterans XL. dies peniteat j si 
plus, addantur jejunia. 

10. Si in femoribus, I. annum vel III. XLmas. 

11. Qui se ipsum coinquinat XL. dies peniteat: si puer sit, XL.** 
dies aut vapuletur. Si cum ordinc. III. XLmas., vel annum, si &e- 

12. Si quis renundaverit seculo, postea reversus in secularem 
habitum, si monachus esset et post hxc penitentiam egcrit, X. annas 
peniteat, et poet primum triennium, si probatus fuerit in omni peni- 
tentia, in lacrimis et" orationibus, humanius circa eum Episcopus 
potest facere. 

13. Si monachus non esset" quando recesserit ab xcclesia, VIL 
annos peniteat. 

14. Bastlius judicarit puero licentiam nubere ante XVI. annum si 
se abstinere non potuisset, quamvis monachus ante fuisset, et inter 
bigamos esse, et" I. annum peniteat. 

IX.* De his fm dtgradimtiir vel orMntrri turn fosntMt. 
I. Episcopus, pre^iter, aut diaconus, fomicationem fadentes degra- 
dari debent, et penitere*' judicio Episcopi j tamen commonicent. De 
gradu perdito" penitentia mortua est, anima virit. 

" et] rtiam, W. " confenione] conTcnioae, W. a agnei with the teil. " mo- 

menti] monmli, C. • poil] per, W. •' 11).] VII. W. a ima with Oie tent 

■ XL.] XX. W. a apee« with the text ■ et] in. ini. W. >' enct] en. W. 

" et] Dio. W, " IX.] X. Di JijndcaHau, h. " penitere] penheaat. W. a igRei 

with the text. * pcrdilo] pncdicto, a. The P<enitentiale VilicelUnDm I., a( WuKncblebcB 

(p. 54S), hu thii article with idditioni from Gildu (tee vol. L p. log) — at yudtdum Ttaadon'. 


A.D.66S-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 185 

3. Si quis postquam se roverit Deo, sccularcm** habitum acdperit, 
itenim ad aJiquem gradum accedere omnino Don debet 
3. Nee roulier meniit velari ; multo magis ut non dominarctur" in 

4, Si quis prcsbitcr aut diaconus uxorem extraneam duzerit, io con- 
sdentia poixili, deponatur. 

j. Si adulterium perpctravcrit cum ilia ct in cooscientia devenit 
populis", projidatUT extra sccclesiam et peniteat inter laicos quamdiu 

6. Si quis concubinam habet, non debet (^inari. 

7. Quicunque enioi presbiter in propria proviacia aut in aliena, 
vel ubicunque inventus fiierit, commendatum sibi infirmum bapti- 
zare nolle vel pro intentione itlneris, et sic sine baptismo moritur, 

8. Similiter autem" qui ocdderit hominem, seu fbmicationem 
feccrit, deponatur. 

9. Puemm monasterii non licet ordinare ante XXV. aDnos". 

10. Si quis viduam** accipit" ante baptismum vel post baptismum, 
non potest ordinari sicut bigami. 

11. Si quis baptizat per temeritatem" non ordinatus, abicicndus 
est ab xcclesia et nunquam ordinetur*. 

12. Si quis ordinatus est per ignorantiam antequam baptizetur, 
<lcbcat baptizari qui db illo gentili baptizati fiierint, et ipse non 

Hoc iterum a Romano Pontifice sedis Apostolicsc alifer judicatum 
esse adseritur, ita ut non homo qui baptiZAt, licet sit paganus, sed 
Spiritus Dei subministret gratiam baptismi : sed et illud de presbitero 
pagano, qui se baptizatum estimat, fidem catholicam operibus tenens, 
aliter quoque judicatum est: alias hxc judicia habent, id est, ut 
baptizetur et ordinetur. 

X." Dt Bi^lizatis Us^ fuaStfr fenhtMrnt. 
I. Qui bis ignorantes baptizati sunt, non indigent pro eo penitere, 
nisi quod secundum canoncs non possunt ordinari, nisi magna aliqua 

• lemhrem] Wanenchleben giT« ngnlarm u the Tciding of and e, " dominiretui] 

aminjrel, W, a igies witb the Xax. " co(i»cienti» — populii] coniciaitiani— populi, w. 

inton] om. h. " innoi] uuiuin, W. " viduim] bigimun, a. ** icdpitj 

xq)crit, W. " P° toneriutem] pro tonerititei W. ' ibici 

l^jdmdiu cft oidinuu, i. * X.] XI. b. 



2. Qui autem oon ignari itcrum baptizati sunt, quasi itenim 
Christum crucifixcrint, peuiteant VII. aiiiios, IIII. feria et VI. j et 
in Illbus. XLmis., si pro vitio aliquo fiierit. Si autem pro mundan- 
tia" licitum putaverint, Illbus. annis** sic peniteant. 

XI.** De hit qui dam»mtt Dmmuesm et hi£ct» jejimiM aceleiis Dei. 

1. Qui opcrantur die Dominico*, cos Greci prima vice arguunt, 
secunda tollunt atiquid ab eis, tertia vice partem tertiara de rebus 
eonim, aut vapulent", vel VII. diebus peniteant 

2. Si quis autem in Dominica die pro negUgentia jejunavcrit, 
ebdomadam totam debet abstinere; si secundo, XX. dies peniteatj 
si postea, XL. dies. 

3. Si pro dampnatione diei jejunaTerit, sicut Judcus abhominetur" 
ab omnibus xcclcsiis catholids. 

4. Si autem contempserit indicium jcjunium in tecclesia ct contra 
decreta seniorum fecerit sine XLma., XL, dies peniteat. Si autem 
in XLma., annum peniteat; si quis autem contempserit XLmam., 
XL. dies peniteat*. 

5. Si fiequenter fecerit, et in consuetudine erit ei, extenninetUT" 
ab iecclesia. Domino dicente " Qui scandalizaverit unum de pusillis 
istis"** et rell. 

Xn.* De etKutuauaM Eiuianrt!^ vel Sacrifeia. 

1. Grcci omni Dominico" commonicant clcri et laici, et qui IIL 
Dominicis non commonicaverint excommonicentur**, sicut canones 

2. Romani similiter communicant qui volunt, qui autem noluerint 
non excommunicantur. 

3. Greci et Romani Illbus. dieiHis abstinent se" a mulieribus ante 
panes propositionis, sicut in lege scriptum est 

4. Pcnitentes secundum canones non debent commonicare" ante 

• nnuMhntU] mnnditn, W. " Ulbiw. umii] UI. umM, W. " XI.] De St 

DoBumta, b. " Dominico] Dominic*, W. " npulent^ rmpulint, W, 

** abhoiDuietiir] abhomiDabitot, W. a igtees with the text. * Si qnit — penitat] 

«iii.W. a agreei with the ten. " eiterminetur] exlennin»bitur, W. a igrea with the 

teit, " iitii] (jui in me nidnnt, im. W. " XII.] Xlll. b. • Dominico] 


A Ji. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 187 

consummatiooem penitentix ; nos autem [m> misericordia post annutn 
vel menses sex licentiam damtis. 

5. Qui acdperit sacrificium post cibum, VII. dies peniteat: in 
judicdo Episcopi est illius**. Hoc** in quibusdam non addltur esse in 
judido Episcopis". 

6. Omne sacrifidum sordida vetnstate comiptum igni conburen- 
dum est. 

7. Confcssio autem Deo soli ^atur licebit si necesse est £t lioc 
metetsarittm in quibusdam codidbus non est. 

8. Qui sacrifidum perdit" fens vel avibus devorandum, si casu, 
ebdomadas jejunet, si negl^ens. III. XLmas. 

XIII.** J>t lUcMciUMunt, 

I. Roniani recondliant hominem intra abddem^ Gred autem 

3. Reconciliatio penitentium in Ccena IDomini, tantum est ab 
Episcopo, et consummata peniteatia. 

3. Si vero Episcopo difidle sit, presbitcio potest necessitatis causa 
prebere potestatem, ut implcat, 

4. Recondliatio ideo in hac provinda puplice" statuta non est, 
quia et puplica penitentia non est**. 

XIV.** De Penitemtid NuttntsMm spteUliter. 

1. Id primo conjugio presbitcr debet tnissam agere" et benedicere 
ambos et postea abstineant se ab Kcdesia XXX. diebusj quibus 
peractis peniteant XL. diebus, ct" vacent orationij et postea com- 
municent cum oblatione**. 

2. Digamus peniteat h annum, IVta. feria et Vita, et in Illbus. 
XLmis. abstioeat se a carnibus ; non separentur**, non dimittat 
tamen uxorem. 

3. Trigamus et supra, id est, in quarto aut" quinto** vel plus, VII. 
annos lUT. feria et in VI. j et in tribus XLmis abstineant se a car- 

■ in judido— niiwl om. a. " Hoc! tocu, pref. W. a ietk) with the text. " Epi- 

•cofw] EpiKopi, W. " peidit] pc[didehI.W. a igeo with the int. " XIII.] Xini. t. 
** pi^dice — paplici] pablice — public*, W. " Thii chapter appeari in thoic MSS. which 

conuinoalj the Kcond book, u cap. IV. of that book. Tb etc are, MSS. (, / f , i, i, /, nt. — W. 
• XIV.] XV. Dt unwibai diniaa, b. _ » aeere] cantaie, W. a agreei with the t 

ct] at, a. " oblatione] ibkttKNie, C. 

- ■ ■!.*: - • 

qninto] el 


i88 ENGLISH cHVRCH. [Theodore, 


oibus; non separentur tamen". Basilius hoc judicavitj in canone 
autem IIII. aonos penitcat. 

4. Si quis vjr uxoretn suam invenerit adulteram, et noluit dimit- 
tere earn, scd in matrimooio sue adhuc h^Mre*", annis Ubus penitcat, 
II. dies in ebdomada et jcjunia rcligionis aut quamdiu ipsa peniteat, 
abstiaeat se a matrimonio ejus, quia adultenum perpetravit ilia. 

5. Si quis maritus aut mulicr votum habens virginitatis, juogitur 
matrimonio, non demittat*" illud, sed peniteat III. annos. 

6. Vota stulta et inportabilia frangenda sunt 

7. Mulieri non licet votum vovere sine consensu viri j sed et si 
voverit dimitti potest et peniteat judicio sacerdotis. 

8. Qui dimiserit uxorem suam, alteri conjungens sc, VII. annos 
cum tribulatione peniteat, vel XV. levius". 

9. Qui maculat uxorem proximi sui III. annos absque xaore propria 
jejunet, in ebdomada II. dies ct" Illbus. XLmis. 

10. Si virgo sit, unum annum peniteat sine came vinoque et 
medone ». 

11. Si puellam Dei maculaverit, HI. annos peniteat, sicut supta. 
diximus, licet pariat an non pariat filium ex ea. 

12. Si ancilla ejus sit, libCTCt earn et VI. menses peniteat". 

13. Si ab aliquo sua discesserit uxor, I. annum peniteat ipsa, si 
inpuUuta" revertatur ad eum, ceterum III.'*i ipse unum, si aliam 

14. Mulier adulteria" VII. annos peniteat. Et de hoc in canone 
eodem mode didtur. 

15. Mulier qux se more fomicationis'* adulterio^ conjunxerit III. 
annos peniteat sicut fornicator. 

Sic et ilia qux semen viri sui in cibo miscens ut inde plus amoris 
accipiat" peniteat. 

16. Uxor quae sanguinem viri sui pro remedio gustaverit^ XL. 
dies", plus" minusvc jejunet. 

i^. Mulieres autem menstruo tempore non intrent in aecdesiam, 

' non — tamen] non dimittit (unen uxoroD, W. a zgtea with the text. ' habere, anmi 
Ilbot] hibuerit, uinoi II. W. a igiai with the text. ' demittar] dimittat, W. " levini] 
jejuaiii, b. " et] in, int. W. " peniteat] jejunet, W. a xpett with the text. 

*■ inpulhita] iDpolhita W. " III.] umat, ini. W. " adulteiial adnltcra, W. " mora 

fomicationii] moite — nicitionii, C 
with the text, " aecipial] capiat, a. 


i.a 66»-«9«>-] ANGLO-SAXON PERIOD. 189 

[TnoDoms*! miii'ui iul.] 

Deque commonicent**, nee saactimoniales, nee taicae: si presumaat, 
Ulbus. ebdomadibus jejunent. 

18. Similiter peoiteant, qiue intrant xcclesiam ante mundum san- 
guinem post partum, id est, XL. dicbus". 

19. Qui autcm nupserit his temporibus, XX. dies peniteat. 

zo. Qui nubif die Dominico, petat a Deo indulgentiam, et I. vel 
nbus. vel Illbus. diebus" peniteat. 

31. Si vir cum uxore sua retro nupserit, XL. dies peniteat primo. 

33. Si in tei^ nupserit, penitcre debet quasi ille qui cum anima- 

33. Si menstruo tempore coierit** cum ea, XL. dies jejunet. 

34. Mulieres qui abortivum faciunt antequam animam habeat, L** 
annum vel IIL XLmas. vel XL. diebus", juxta qualitatem culpsc pcni- 
tcant; et" postca, id est post XL. dies accepti seminis, ut homicidx 
peniteant, id est, IIL annos, in IIII. frria et VI., et in III. XLmis. 
Hoc secundum canones decennium judicatur. 

35. Mater si Occident filium suum, si homicidium (adt, XV. annos 
peniteat j et nunquam motat", nisi in die Dominico. 

sti. Mulier paupercula, si occidif filium suum, VII. annos peniteat. 
In canone dicitur, si homicida sit, X. annos peniteat. 

37. Mulier quae concepit et occidit infantem suum in utero ante 
XL dies, I. annum peniteat; si vero post XL. dies, ut homicida 

38. Infans infirmus et paganus commendatus prcsbitero, si moritur, 
dcponatur presbitcr. 

39. Si n^l^entia sit parentum, I. annum peniteant ; et si mori- 
tur inJans trium annonim sine baptismo. III. annos peniteat*^, pater 
et mater. Hoc quodam tempore quo ontigit ad cum delatum, sic 

3a Qui necat filium suum sine baptismo, in canone X.**, sed per 
consilium VII. annos peniteat. 

XV." I>r Cuitwra Idehnm. 
I. Qui immolant demonis" in minimis, I. annum peniteat**; qui 
vero in magnis, X. annos peniteat**. 

*■ commoiucenl] commDiikent. W. •• dkbni] diet, W. •> nnbit] niiFieHl, W. 

" IlbtB. vd Iin™. dicbai] II. Tel nr. diet, W. » coierit] mirel, W. »• I.] om. W. 

■ diebm] dies, W. ■ el] ri, idd. W. • motat] mnlet, W. " occidit] occiderit, W. 

" peniteat] penileut, W. ■ Xl] innoi. »dd. W. " XV.] XVI, Dibuqui hmmJaHl 

'--■•• w 4cnuiiu>] demonilnu, W. " peaileit] [ie)utnat,W. 


■90 ENGLISH CHURCH. [ThuhxAb, 

1. Mulier si qua ponit fiUam suam supra tectum vel in fanaacaa 
pro sanitate febris VU." annos peniteat 

3. Qui ardere tacit grana, ubi morttius est homo, pro sanitate vi- 
ventium et domus, V. annos peniteat. 

4. Si mulier incantationes vel divinationes diaboiicas fiecerit, L 
annum, vel III. XLmas., rel XL.*^ juxta, quaiitatem culpx peniteat. 
De hoc in canone dicitur; qui aiiguria, auspicia" sivc** somnia vcl 
divinationes quaslibet secundum mores gentilium obscrrant, aut in 
domus suas hujusmodi homines iotroducunt, in exquireodis altquam 
artem maleficiorum, pcnitentes isti, si de clero sunt, abiciantur j si 
vero seculares, quinquennio peniteant 

j. Qui cibum immolatum comederit, deinde confessus fiieiit, sacer- 
dos considerare debet personam, in qua state vel quo modo edoctus', 
aut qualiter contigerit; et ita auctoritas sacerdotalis circa infirmum 
moderetuT ; et hoc in omni penitentia semper, et oonfessione omnino^ 
in quantum Deus adjuvare dignetur, cum omni diligentia ocmser- 


I.* Dt EaleM miwisttm vil S^ntSfieatuM tjus. 

t. jEcclesiam licet ponere in alium locum, si necessc sit*, et non 
debet iterum sanctificarc, tantum' [s^sbiter aqua aspcrgere debet et 
in loco altaris crux debet conponi. 

3. In unoquoque altari duas missas facere conceditur in uoo die, et 
qui noD commonicat* non accedat ad panem^ neque ad osculum in 
missa; et qui prius manducat, ad hoc osculum non permittitur. 

3. Ligna zcclesie non debent ad aliud opus jungi nisi ad aecde- 
siam aliam, vel igni combureuda, vel ad profcctum in monasterio 
fratribus, vcl coquere cum eis panes licet, ct talia in laicato Gpere* 
non debent procedcrc. 

4.* In xcclesia in qua mortuorum cadavera'* infidelium sepe- 
liuntur, sanctificare altare non licet ^ scd si apta videtur ad conse- 
crandum, inde evulsa" et rasis vcl lotis lignis ejus rexdificetur. 

" VIL] v. W. ind Cm. Gwg. 117. a agrcct with the text. " XL.] dio, *d<L W. 

" luipicii] TCl anupicia, W. *■ lire] tcI, W. ' edoctui] eductoi, b. ' coais- 

Tetnr] Kryelni, W. a ipta with the te.t. " I.] XVI. a, i. ' «t] ol, W. 

with the text. ' lakato opere] Uicata open. W. a igrea with the tut. * Petil'a 

Tcnion, and the MSS. i, (,/, g,b,l, m, hegfa with the title De ecdeii* vd qui intm gmiD Wt. 
" odiTin] coipoii,a, b. " aniUa] ccnpan, idd. (. 


4.D. 668-690-3 ^NGLO-S^XON PERIOD. 191 

[tskaktb^i nnmmu..] 

j. Si aatem" consecratum'* phus fiiit, missas in eo" celebrare 
licet, si religjosi ibi sepulti sunt j si vero pagaaus sit", mundaii et 
jactari" foras melius est. 

6. Gracbis non debemus facere ante altare". 

7. Reliquix sanctorum venerandsc sunt. 

8. Si potest fieri candela ardeat ibi per singulas nodes, si autem'* 
paupertas loci non sinit, non nocet eis. 

9. Incensum Domini incendatur in oatale Sanctonun pro leve- 
rentia diei, quia ipsi sicut lilla dedenmt odorcm suavitatis et asper- 
senint xcclesiam Dei sicut incensu aspergitur xcclesia primitus juxta 

10. Laicu5 non debet in secclesiis" lectionem redtare, nee Alleluia 
dicere; sed psalmos taotum ct responsoria sine Alleluia. 

11. Aqua benedicta domus suas aspargent** quotiens voluennt, qui 
habitent" in eisj et quando consccravem aquam primum orationcm 

II. ** De tritut Grm^hu ,^eUftte frimtifaUbut. 
I. Episcopo licet in campo confirmare si necesse sit", 
z. Similiter presbitero missas" agere si diaconus vel** presbiter ipse 
calicem et oblationcm" manibus tenuerit. 

3. Episcopus noD debet abbatem o^ere ad synodum ire, nisi etiam 
aliqua rationabiiis causa sit. 

4. Episcopus dispensat causas paupenun usque ad L. solidos, lex 
vera si plus est. 

j. £pis«>pus et abbas hominem sceleratum servum possunt habere, 
si pretium redimendi non habcL 

6. Episcopo" licet votimi solvere, si vult. 

7. Presbitero" licet missas facere et populum*^ benedicere in Parar- 
sceue, et cnicem sanctificare. 

8. Presbitero" decimas dare non cogitur. 

9. Presbitero non licet peccatum Episcopi prodere quia super eum 

" ntem] hoe, W. " cooKcntaiB] hzc cauccnti. (, I, at. ** to']tt,;t,n. 

" nt] lie, W. '* mnndiri et jiictiri] mundire et jicure, W. " »lt»«] ubi, add. /, m, 

joinnig thu paiagrapb with the next. " lulem] hoc, a,b. " licut — dure} licnt 

bcdidiuiii [inceiisBin, /^ J', m,] upergit ecdesiam, ;/, g, m. ** EccleiiuJ eccleiii, W. 

" »^iHgeiit] »qarg»iit, W, aipargetent, 6. " hibitent] mjubitent, W. " II.J 

XVn., a, fr. " lit} eit, W. " miiui} om. o, *, g,l,m. " Tel} »ot, W. 

" el oUiTioDem} om. «,/, g. * ^icopo] Epijcopum, «. — — . -- i . . " 

' popolnm] ]So popnlo. *. MS. i begiiu with the woid hfMdiMr*. 
iHia, W., vith Cap. Tbeod. 45, and Can. Oieg. igS. 


192 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 


10. Sacrifidum non est recipiendum dc maou sacerdotis, qui ora- 
tiones vet lectioaes secundum ritum inplere aoa potest. 

11. Presbiter si responsorta cantat in missa, vel quicunque'°, 
cappam suam non tollat, sed evangelium legens super humeros 

13. Presbiter fomicans si, postquam cotnpertrun** ftierit, baptiz^- 
verit, iterum baptizentur illi quos baptizavit. 

13. Si quis presbiter ordinatus deprchendit se non esse baptiza^ 
turn, baptizetur et ordinetur itenun, et omncs quos prius baptizavit 

14. Diacones cum Grecis non irangunt panem sanctum, nee coi- 
lectionem dicunt vel Dainmus vcHscum vcl completas". 

15. Non licet diacono laico pcmtcntiam dare, sed Episcopus aut 
presbiter" dare debent. 

16. Diacones" possunt baptizare et cibiim et potum" benedicere, 
non panem dare; similiter monadu et clerici possunt benedicere 

III.** Dt OrJinatume Mveriontm. 

1. In ordinatione Episcopi debet missa cantari ab ipso Episcopo 

2. In ordinatione presbiter! sive diaconi oportet Episcopum missas 
celcbrare, sicut Greci soleat in elcctione abbatis agere vel abba- 

3. In monachi vero ordinatione abbas debet missam agere et III. 
orationes super caput ejus implere", et VII. dies velat" caput suum 
cucuUa^ sua, et septima die abbas toUat velamcn, sicut in baptismo 
presbiter solet velamcn infantum auferre ; ita et abbas debet mona- 
cho, quia** secundum baptismum est juzta judicium patnim, in quo 
omnia peccata dimittuntur, sicut in baptismo. 

^. Presbiter potest abbatissam consecrare cum missse celebnt- 

5. In ^>batis vero ordinatione xpiscopus debet missam agere, et 

" qoicaaqae] qnzccnqne. W. " compntum] apertnt, h. ** baptiicatat] nbip. 

tExcDtiir, : " complcUt] conplttum, (. complcti, i. ci»i[detuii, l,m. ** Efrittopnt 

ani ptetbitn] Epitcopo inl preibitcro, b. Epucopi aut pretbiteri, W. « *pf^ vitb tlw tdt. 
" DUcoDUJ diaconi, W. " et potom] potomque, W. " III.] &IU. Dt ordouiB. 

fubiu, o, ft. , " implere] complere, W, " TCUt] Tdet, W. ■ cdcuU*} cocnb, *. 

qoscolli, i. cocnlli, W, <* quia] qui, t. 


A.D. 668-690.] AUGLO-SAXON PERIOD. 193 

[thudobs'i MDRrnniAi.] 
euoi benedicere inclinato capite cum duobus vel tribus testibus de 
fratribus suis, et dat ci baculum ct pedules. 

6. Sanctemoniales autem et basilicse cum missa semper debeot 

7. Greci simul benedicunt viduam et virginem ct utramque abba> 
tissam eliguot". Romani autem non velant viduam cum virgine. 

8. Secundum Grecos presbitero licet vii^incm sacro vclamine 
consccrare et reconcillarc penitentem et faccre oleum exorcizatum* 
et infirmis crismam si oecesse est. Secundum Romanos autem non 
licet nisi Episcopis solis. 

IV." De Bapriimate et CoHfirmatione'" . 

1. In baptismatc peccata dimittuntur, non conjunctiones mullc- 
ntm, quia £111 qui ante baptismum sic et post eonim fiunt**. 

2. Si vero*' non putatur uxor esse, quse ante baptismum ducta 
erat", ergo nee filii ante gcnerati pro filiis habcntur, nee inter se 
fratres vocari vel hereditatis consortes fieri possunt. 

3. Si quis gcntilis elemosinam iaccre" et abstinentiam haberet et 
alia bona, quae enumerare non possumus, numquid ea in baptismo 
perdidit? Non, nam bonum aliquod non perdet", sed malum ab- 
luet". Hoc Innocentius Papa de caticumino" Cornell" gesta pro 
exemplo ponens adfirmavit. 

4. Gregorius Na^azenus dicif* secundum baptismum esse lacri- 

5. Nullum perfectum credimus in baptismo sine confirmatione 
Episcopi, non desperamus" tamen. 

6. In Nicena synodo crisma fuit constitutum. 

7. Pannus crismatis" iterum super alium baptizatum inponi non 
est absurdum. 

8. In caticumino et" baptismate et confirmatione unus potest esse 
pater, si neccsse est, non est tamen in consuetudine", sed per sin- 
gulas" singuli suscipiunt. 

9. Non licet alium suscipere, qui non est bapttzatus vel confir- 

" eEpmt] tlegtmt, W. * eioraiatnm] eiordtatui, i. otorci»to, «, i. *• IV.l 

■ finni] nmt, a,h. " tctoI viro. t. 

" pate] pcrdit, «. " ablurt] ibluit, «. 

Ctmiili, B, i. Comilio, i. Coinilii, W. *■ di 
" Ihnniu crimutii] pannot criimatoi P. ciiinii 
(nrtndiaej consnctudo, W. 1 tingulat] ri 



mt] om. W. ^ ftcrc] fic«et, V 

■licnmino] citccumuio, W. " Coinci 



-, *; i. - et] de. W. » in-coi 




'94 ENGLISH CHURCH. [Theodors, 

10. Viro autem licet feminam suscipere in baptismo, similiter ct 
fcminaE virum aiscipere. 

11. Non licet baptiLatis cum caticuminis maaducare neque oscu- 
lum eis dare, quanto magis geatilibus. 

v.*" De JUitta dtfumctvum. 

I. Secundum Romanam ecclesiam" mos est monaduifi vel homioes 
religiosos deftmctos** xcclesiam portare, et cum crisraa unguere pcc- 
tora eorum', ibique pro eis missas celebrare j deinde cum caotatione 
portare ad sepulturasj et cum positi fuerint in sepulcro", fiinditur 
pro eis oratio", deiode humo vel petra opcriuntur. 

a. Prima et tertia et nona nee non et tricesima die pro eis missa 
agatur, et* exinde* post annum si voluerint servatur'*. 

3. Pro defiiDCto monacho missa agatur die scpultunc ejus et III. die, 
postea quantas" voluerit abbas. 

4. Missse** quoque monacborum fieri per singulas septimanas et 
nomina redtare mos est. 

J. Missjc vcro secularium mortuorum III. in anno, tertia die et 
nona die" et XXX., quia resurrexit Domiaus tertia die et nona bora 
spiritum emisit, et XXX. dies Moysen planxerunt filii Israhel. 

<5. Pro laico bono tertia die'' missa fiiit'* j pro pcnitente XXXma. 
die, vel scptima post jejunium, quia'* et propinquos ejus oportet jcju- 
nare VII. dies et oblationem offerre ad altare, sicut in Jesu filio Siracb 
I^tur et pro Saul filii Israhel jejunavcrunt" ; postea quantos" voluerit 

7. Multi dicunt non licere pro infantibus missas facere ante VIL 
anoum, sed tamen licet. 

8. Dionisius Ariopagita dicit blasphemias Deo facere qui missas 
offert" pro malo homioe. 

9. Agustinus" dicit pro omnibus Christianis esse ^ciendam" quia 
vel eis proficit aut offcrentibus aut petentibus" consulatur". 

* v.] XX., a, h. Di ufmleru tUfmnonm, h, " Romiium ecdeiiiin] RoauniM, W. 

MSS. (,/, ;, b, and />nA igiK with the text. " defiiactoi] in, iat. W. " coram] 

am. W. ** lepolcio] lepnlcn, W. lepulchiii, PttU. " fimditui^Kintia] fhaderiitt 

— oratJOMin. *. •* et] om. W. • eiinde] inde, S, " (emtiirl Mnretui, V. 

" qoantii] quantmn, W. " Hibe] Hitiai, W. " die] om. W. '" die] rel leptiiaa 

poet iejuniuin, add. f, i. Fit. " miua fiiit] muus ficit, W. " poft jeJDDiaiii, qoia] om. 

(. i, Pil. " jejuoaverunl] et, add, W. " quantoi] qoaotat, Vf. qnini diu, *, i, Ptt, 

" Tolnerit ptejbiter] yoloerit Hcerdoi, W. voluerint pisbrteii, g, Pil. " offert] tBen, a, b^ 
offerrit. *. olTeret, i. " Aguitintu] Augiuiiniu, W. ^ taut fidoidam] oraDdnm, W. 

r. i. and Ptt- hm fadndnm. ^ pettntibai] penelcntlbai, «, 1. ** conmlatiir^ 

consolatur. W. om. Pi. 


AJ>.668-690.] jINGIjO-SjtXON PERIOD. 195 

[moiKAi't mmiiTUL.] 
10. Non est lidtum missas" celebniTe presbitero vel diacono cui 
rum licet vel" non vult commimionem accipere. 

VI. " De Aiiatihu et Monaekis vtl Meiuuterie. 

1. Abbas potest pro humilitate cum permisstone Episcopi, locum 
suum deieltnquere ; tamen ftatres eligant sibi abbatem de ipsis, si 
habent j sin autem, de cxtraneis. 

2. Nee Episojpus debet violenter retinere abbatem in loco suo 

3. Congregatio debet sibi eligere abbatem post mortem ejus; aut eo 
vivente, si ipse discesserit vel peccaverit. 

4. Ipse non potest aliquem ordinare de suis propinquis, oeque 
alienis, neque alio abbati" dare sine voluntatc fratnim'*. 

5. Si Tero peccaverit abbas, nee Episcopo licet toltere possessionem 
monasterii, quamvis peccaverit abbas, sed mittat eum in aliud mona- 
sterium in potestatem alterius abbatis. 

6. Non licet abbati neque Episcopo terram xcclesise vertere ad 
aliam, quamvis ambse in potestate ejus sint. Si motare** vult terram 
sECclesiae, ^tciat cum consensu ambanim**. 

7. Si quis vult monastenum suum in alium locum ponere, faciat 
cum consilio Episcopi et fratrum suonun, et dimittat in priori loco 
presbitemm ad ministeria xcclesix. 

8. Non licet** viris fcminas habere monachas neque feminis viros; 
tamen nos non dcstmamus illud quod consuetudo est in hac terra". 

9. Monacho non licet votum vovere sine consensu abbatis: sin 
minus, ftangendum est. 

10. Abbas si habuerit monachum dignum iEpiscopatui**, debet 
dare si necessc est 

11. Puero non licet jam nubere", prelato" ante monadii voto". 

12. Si quis monachus", quem elegerit congregatio ut ordinetur eis 
in gradum presbitcrii", non debet dimittere priorem conveisationem 

13. Si autem postea inventus fuerit aut superbus, aut inobcediens, 

■mi«u]om.W. " »eq ini. bu. P«L " Vl.] XXI. Dtei 

" ibbmtil abinte, V>. abbatem, i. alium abbitem, Ftl. " frilnim] luonim, add, t 

" Bwrtare] matare, W. " ambaiom] amborum, W. " Non licet] Apod Giecoi 

Doo eit conmetudo, *. " tamen— ten»] tamen cooiuetndinem irthii proirinc;* noi 

dotmannm W, ftom MS. J. " *:pi»copanii] Epiicopalu, ■. EpiKopo, W. » nubeie 

oorat,g,i. " preUtolperlato, 6. prolate, «, prnlatu, 1. " voto] ToWni, «, 1 

" manaduul at. nu. W. " prtilritCTii] preibjleri, W, 

o a 


196 ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

vel vitiosus, et ia meliore gradu pejorem vitam querit, deponatur et 
in ultimum locum constitutus aut satisfactione emcndaverit 

14. Id potestate et libertate est monasterii susccptio infirmoruci in 

15. In libertate quoque monasterii est lavandi pedes laiconim, 
nisi in Ccena Domini non ct^ntur. 

16. Nee non libeitas monasterii est penitentiam secularitMis judi- 
candam*, quia proprie clericorum est. 

VIL* De JUtm MuBtrum Vti Minittmo m Meeltsia. 

1. Muliercs non velant altare cum corporal! ncc, oblationes super 
altare nee calicem ponant, ncque stent inter ordinatos in iecclesia, 
neque in convivio sedeant inter sacerdotes'. 

2. Mulieri non est licitum alicui penitentiam indicere, quia in 
canone nulii licitum est nisi solis sacerdotibus'. 

3. Muiieres possunt sub nigro velamine acdpere sacrifidum ut 
Basilius judicavit. 

4. Mulier potest oblationes facere secundum Grecos, non seoindum 

VIII.* Jit mmih»$ GrtceruM tt Romamarum. 

1. In Dominico' Greci et Romani navigant et atquitant, panem 
non faciunt, neque in cumi pergunt nisi ad aecclesiam tantum, ncc 
balneant se. 

2. Greet in Dominica non scribunt puplice'; tunc* pro necessitate 
seorsum in domu*" scribunt". 

3. Greci et Romani dant scrvis suis vestimenta et laborant sine 
Dominico die, 

4. Grecorum monachi servos non habent \ Romanorum habenL 

> monutnJum] moauterio. (, Pa ' jndicindiin] jadiondnm, W. ' Vll]XXn.a.b 
(Sirciu monialibia. t. * Mulicrei — uccrdotu] Mdieribnt, id eft, Chritti &TiiDlibiu lidttUD 

at ia tuii eccleiiii lectioDO \egcn et implen ministeris qvz convoiiunt (d conreisioneni aao- 
nncti altaiti, niti tx unlanuDodD quae ipecUlitcr ucerdotuoi el diaconum tuat, W. frooi the 
MSS. But, a, I, g, i. and Pfl. confirm the ten. • Molicri — tacerdoiibui] EpUcopmn et 

Bccrdotum at lecundutn canonet penitentiim indicere ipium licitum etl, W. from the oibei 
MSS. Here again the teit ii confirmed by a, «, g, i, and PM., which reai howcrer, nuiiMiT 
for indictn. ' VIII.] XXIII., a MS. b Joins thit and the pteeeding chapter. ' Domi- 

nico} Dominica, W, ' pumice] pohlice, W, • tunc] tjmea, W. » dooiD} 

domo, W. " MS /hai here the fint paragraph of Jib. I. cap. II in the mirgin: and 

MS. g hat the ume inuoduced into the text. WMienchkbeo nmarki that the MS. ued bf 
Cammeannt tniul have had the ume. 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 197 

[rntoMiBB'i nmriMTUL.] 

5. In ilia die ante Natale Domini hora nona, expleta missa, id est, 
vigilia Domini, manducant Romani, Gteci vero dicta vespera et 
missa cenant. 

6. De peste mortalitatis Greci et Komani dicunt ipsos irtfinnos 
visitare debere, ut ceteros infirmos, sicut" Dominus preciplt. 

7. Grcci carnem morticinonim non dant porcis, peiles tamen vel 
coria ad calciamenta licent et lana et comua acctpere licet non in 
aliquod sanctum. 

8. Lavacrum capitis potest in Dominica esse, et in lexiva" pedes 
lavare licet, sed consuetudo Romanonun non est tiscc lavatio pedum. 

IX." De eommiMiimt Scettamm et Brittcmum^' j«'" /» Paieba et 
tOMtwa cathoJici n^n sumt". 

1. Qui ordinati sunt a Scottonmi vel Britonum" Episcopis, qui in 
Pascha vel** tonsura catholici*' non sunt, adunati zcclesiac non suntj 
sed** iterum a catholico Episcopo manus impositione confirmentur, 

2. Similiter et secclesise quae ab ipsis Episcopis ordinantur", aqua 
cxorcizata aspergantur et aliqua collcctionc confirmentur. 

3. Licentiam quoque non habemus, eis posccntibus, crismam vel 
Eudiaristiam dare, nisi ante confess! fiierint velle** nobiscum esse in 
unitate sECclesix. £t qui ez bonrni** similiter gente vel quicunque 
de baptismo suo dubitaverit, baptizetur. 

X." De vexatis a lUabula. 

I. Si homo Tcxatus est a diabulo et nescit aliquid nisi ubique 
discurrere, et occidit semetipsum, quacunque causa potest", ut oretur 
pro eo, si ante religiosus erat 

3. Si pro desperatione aut pro timore allquo atit pro causis incog- 
nitis*', Deo relinqucmus hoc judicium et non ausi sumus orare 
pro eo. 

3. Qui semetipsum" occiderit propria voluatate, missas pro eo 
tacere non licet, sed tantum orare et elemosinas largire. 

" scot] tecnndiim quod, a. " Iciiva] liidTi. g. leu TJx, a, (. " tX.] XXIV., a, 

XXIII. iJto An 71a' ordmati nM a SeoUonm it Briltmum, b. » Biittoaum] BrittaDo- 

" qui] DID. g. " HOD »unt] om. g. " Britonum] Britlonnm, W. 

» iJ] rt, W. ■* athoUci] citholici, W. •■ non nmt Kd] 

ardinantm] conucrumir, 1. " Telle] m, idd. 1. " honun] aunim, t. 

I X.] XXV^ Q. XXIV. Di bis qui mmoO' ninl a drmoniiuu, b. " potctt] 

" incognitii] m occiderit. W. after o lodA. W. reidt lito diftraliMt and 
" Mmet iptum] le, W. < Jgreo with the text. 


198 SNGLtSH CHURCH. [Theoixmib, 

4. Si quis Christianus' subita** temptatione mente sua excedcrit, 
vel post inasinam^ se ipsum occiderit, quidam pro eo missas 

5. Demonium sustinenti licet petras et holera habere sioe incan- 

XI. ** De Um vel AijectioMt Ammslium. 

I. Animalia quae a lupis seu canibus lacerantur non sunt come- 
denda, nee cervus, nee capra, si mortui inventi fiierint, nisi ibrte 
ab homine adhuc viva occidentur prius**, scd porcis et canibus 

3. Aves vero et animalia cetera si in retibus strangulantur, noa 
sunt comedenda hominibus; nee si accipitcr oppresserit, si mortua 
inveniuntur, quia in quarto capitiilo" Actus** Apostolorum precipitur" 
abstinere a fbrnicatione a sanguine et soflbcato" et idolatria. 

3. Pisces autem licet comedere, quia alterius natursc sunt. 

4. Equum non prohibcnt, tamen consuetude non est comedere. 

5. Leporem licet comedere et bonum* est pro dcsintiria*, et fcl 
ejus miscendum est cum pipero" pro dolore. 

6. Apes si occidunt tominem, ipsa:" quoque occidi dcbent festi- 
nanter, mel tamen manducetur". 

7. Si casu porci comedcnt** camem mortidnorum aut sanguinem 
hominis, non abiciendos*' credimus, nee gallinas; ei^ porci, qui 
sanguinem hominis gustant, manducentur. 

8. Sed qui cadavera mortuonim lacerantes manducaverunt, camem 
eoium manducare non licet, usque dum macerentur, et post anni cir- 

9. Animalia*^ coitu* hominum pulluta*" occiduntur", camesquc 
canibus proiciantur^ sed quod generant sit in usu, et coria adsu- 
mantur j ubi autem dubium est, non occidantur. 

* Chtiitiaiiui] om. : " sulntal iDbitiaci. W. 1 agreci with tbc text ; W. radt ticei- 

Jtrit fot Ktadtril. " pOEt inaiinani] per muDiam, W. ** Demonium — incuitatiaie^ 

Found only in a, b, suid c. " XlJ XXVI., a. XXV. Dt hit qui imimaulai bm, i. The 

vhslc chapler ii omitted in/, g,b, *ad Pttil. " prius] om. W. "in quaito capitalo] 

IV. capitub, W. " Actut] Anuum, W, it*, add. W. " predpitui] pndpinnt, W. 

■« mffocato] luffocato, W. " bonum] bonu., W. " dointim]' do ' ' "" 

" pipero] pipe™, W. a and * agree wilk the text. " ipia] ipB, W. " n 

comedetur, W. « and 1 agree with the text " comedcnll comedimt, 4. 

" abiciendoj] habiciendos, W. » anim.lia] auteni, ini. W. " coitu] c< 

" pullou] poUuta, W. " occiduntur) oeddantiif, W. 


ft.D. 668-690-3 ANGLO-SAXOH PERIOD. 


XII." Dp ^jiesti^ CaujugtoruM. 

I. Qui in matrimonio sunt. III. noctes abstiaeant se conjunctione 
antc(]uam communicent. 

a. Vir abstineat sc ab uxore XL. dies" ante Pascha usque" octavas 
PaschsE. Inde ait Apostolus, " Ut vacetis orationi." 

3. Mulier tres menses debet se abstinere" a viro suo quando" con- 
ccpit, ante partum ct post tempore" pui^tionis, hoc est XL. diebus 
et noctibus, sive masculum sive fcminam genuerit. 

4. Mulieri quoque licet per omnia ante communicare quando" 
debet pepcrire''. 

5. Si cujus uxor fornicata fiierit", licet dimittcrc earn et aliam 
accipere j hoc est, si vir dimiserit uxorem suam propter fomicationem, 
si prima iiicrit, licitum est ut aliam accipiat uxorem ; ilia vero, si 
voluerit penitere peccata sua, post V. annos alium virum accipiat. 

6. Mulieri non licet vinim dimittere Ucet sit fornicator, nisi forte 
fffo monasterio. Basilius hoc judicavit 

7- Legitimum conjugium non licet frangi" sine consensu am- 

8. Potest tamen alter alteri licentiam dare accedere ad servitutem 
Dei in monasterium et sibi oubere, si in primo conubio erit% secun- 
dum Grecos; et tamen non est canonicumj sin autem in secundo, 
non licet" viventc viro vel lixore. 

Maritus si sc ipsum in fiirtu aut fornicatione scrvum facit vel 
quocuoque peccato, mulier si prius non habutt conjugium, babet 
potestatem post annum alterum accipere virum j digamo" non 

9. Muliere" mortua licet viro post mensem alteram accipere, 
mortuo viro post annum licet mulieri alterum toUere** virum. 

10. Mulier si adultera est et vir ejus non vult habitare cum ea, si 
vult iUa monasterium* intrare, quartam partem suae hereditatis 
optineat j si non vult, nihil habeat. 

■ XIL] XXVII^ o. Tl„P*i.f,e,b. XXVI. Di Hibtrimitmo tt dt iiiKribia dimitia, b. Dt 
bUoihIius coHpigionm, W. " diet] diebui, W. ■■ usque] in, int. W. 

le alntioen] tbitiiuat le, f. ■'. ** qDiodo] poitqiuin, t. Pa. " lempoie] temput, 

g. Pit. " qntndo] qaam, W. c, g, 1, *, PiJ. igtee wilh the teit. " peperiie] 

pepoeie, W. puerc, g, i. Pit. " foraieati fiierit] fomiciTeril, W. «, i", mi Bil. »gree 

with (he teW. * ftsngi] icfianri, W. • eiil] erat, «, i, PH. fiwrit, k. " li«t] 

tertiom, add. W, tirtio, t, g, i, PU. " dig»nio] »utein, ini, W. " Muliere] Mulier, a,: 
** toUere] accipere, ; i. k, ** mowileriiiia] mouMlerio. : 


loo ENGLISH CHURCH. [Theodore, 

11. Quxcunque muticr adultcrium perpetravit**, in potestate viri 
est, si velit" reconciliare* mulieri adulterse. Si reconciliavit, in 
clero non proficit vindicta illius, ad proprium virum pertinct. 

12. Vir ct mutier in matrimonio, si ille volucrit Deo servire et 
ilia noluerit, aut ilia voluerit et ille nolucritj vel tUe inJinnatus 
seu ilia iniirmata fuerifj tamen omnino cam consensu amborum 

1 3. Mulier quae vovit, ut -post mortem viri ejus non accipiat alte- 
nun, et mortuo illo prscvaricatrix accipiet" alium, iterumque nupta, 
cum ea" penitentia mota implerc vult vota sua, in potestate viri ejus 
est, utrum impleat an non. 

14. Ergo uni licentiam dedit Theodonis, que confcssa est votum, 
post XL annos nubere cum illo viro. 

15. Et si quis in seculari habitu votum voverit sine consensu 
Episcopi, ipse Episcopus habet potestatem" mutare sententiam, si 

16. Legitimum conjugium xqualiter licet in die et in nocte, sicut 
scriptum est, " Tuus est dies et tua est nox." 

17. Si quis dimiserit gentiUs" gcntilem uxorem, post b^>tismum 
in potestate eis" erit, habere earn vel non habere, 

18. Simili modo, si unus" eorum baptizatus erit, alter gentilis, sic 
ut Apostolus dixit", "Infidelis, si discedat, discedat," ergo" cujus 
uxor est infidelis et gentilis et non potest converti, dimittatur. 

19. Si mulier discesserit a viro suo despicieos eum, nolens rcver- 
tere et reconciliari viro, post V. annos cum consensu Episcopi allam 
acciperc licebit uxorem. 

20. Si in captivitatem per vim ducta redimi" non potest, post 
annum alteram'* accipere. 

21. Item si in captivitatem ducta fuerit, vir ejus V. annos expectetj 
similiter autem et mulier si viro talia contingerint". 

22. Si igitur vir alteram duxerit uxorem, priorem de captivitate 
reversam recipiat", posteriorcm dimittat: similiter autem ilia, sicut 
superius diximus, si viro talia contingerint**, faciat. 

23. Si cujus uxorem hostis abstulerit, et ipse earn itenim adipisci 

" ptrpeutvit] ptrpctravcrit, W. * rtlil] relUl, 1. " reconciliare] reconeilUri, V. 

• fiieriil om. W. » .ccipiwl icdpiit, W. " ca] eo, W, " poiemtem] 

•rt. » eiil (ju^ W. " unni] qufi. «. 1. Pm. 

d. W. " docti tedimi] ducnun redimere, W, 

" contingerint] contigerint, W. 
rinll OTttenm, *. 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 201 

non potest, licet aliajn accipcrc"; melius est sic fecere quam fbmi- 

24. Si itenun post hsec uxor ilia venerit* ad eum, non debet rccipi 
ab eo, si aliam habet i sed ilia toUat alium virum sibi, si unum ante 
habueiat Eadem sententia stat de servis transmarinis. 

35. In tertia propioquitate camis licet nubere secundum Grecos, 
sicut in lege scriptum est, in quinta, secundum Romanos : tamen in 
quarta" non solvunt, postquam factum fiierit. Ergo in quinta gene- 
ratione conjungantur ; quarta, si inventi" ftierint, non separentur". 

26. In tertia* propinquitate non licet uxorem alterius accipere 
post obitum ejus. 

27. jEqualiter vir conjungitur in matrimonio eis qui sibi consan- 
guine] sunt, et uxoris susc consanguineis post mortem uxoris. 

a8. Duo quoque fratres duas sorores in conjugio possunt habere, et 
pater filiusque matrem et filiam, 

39. Maritus qui cum uxore sua donnierit, lavct se ante quam 
iotret"' accclesiam. 

30. Maritus quoque" non debet iixorem suam nudam videre. 

31. Si quis nuptias habet vel matrimonia non licita, tamen licitum 
est escam quam habent manducare, quia propheta dixit, " Domini est 
terra et plenitude ejus." 

32. Si vir et mulier conjunxerint sc in matrimonio, et postea dizerit 
mulier de viro, non posse nubere cum ea°*, si quis poterit probare quod 
vcnim sit, accipiat alium. 

33. Puellam dispoosatam non licet parcntibus dare alteri viro 
nisi ilia omnino resistatj tamen ad monasterium licet ire, si volu- 

54. Ilia autem desponsata, si non vult habitare cum eo viro cui 
est desponsata, reddatur ei pecunia, quam pro ipsa dedit, et tertia 
pais addatur J si autem illc" noluerit, perdat pccuniam quam pro ilia 

35. Puella autem XVI.** annonim sui corporis potestatem habet. 

36. Puer usque ad XV. annos" sit in potestatc patris sui^ tunc** 
ipsum potest monachum facere, puella vero XVI. vel XVII. annonmi. 

" vxipcre] tol1ere,W. ** foraicatiaiiB] fonucati, W. ( and i agree vith the text. 

" Jtaerii'] li Tcniet, *. li wniat, i. " quarta] tertia, «, i, PtI. " faiireDti] iovaiU. C. 

" tqnmitat] tertia lepaientiir, add. W. ; but c, i, and Pti. agree with the text " tertia] 

Umen, add. W. •• mtret] in, ini. W. « qaoque] am. (. >', Pi. - 0."] eo, Ptt. 

" iUe] iUa. Ph. " XVI-] XIV., W. XIII., Ptt. XVII., a. t agteo with the ten. 

" annot] iiniuin, W. ; but *. r, and Pn. agree with the text. " tunc] le, ici. W, 



[temoobi'i VmilXBTUl.] 

quae ante io potestatc parentum crat*'. Post hanc xtatem patri 
filiam suam contra ejus volimtatcm non licet in matrifnoaium ** 

XIII." Dt Smiif tt AwalUt. 

1. Pater ^um suum' necessitate coactus potcstatem habet tradere* 
in scrvitutem* VII.* annonim*, deinde sine voluntate filii licentiam 
tradendi* non habet. 

3. Homo XIIII.' se ipsum potest servum facere. 

3. Non licet homini a servo* tollere pecuniam^ quam ipse labore 
suo adquesierit. 

4. Si servum et andllam dominus amborum in matrimonium con- 
junxerlt, postea libcrato servo vcl ancilla, si non potest redimi qui* 
in servitio est, libero licet ingenue* conjungerc. 

3. Si quis liber ancillam in matrimomo acciperit, non habet licen- 
tiam dimitterc cam", si ante cum consensu amborum conjunct! 

6. Si pr^nantem mulierem quis liberam conparat, liber est ez ea 

7. Qui anciilam pregnantem liberat, quern generat, sit servitutis". 

XIV. " De ^vtrm Qjfeiticmius. 

I . Jejunia tcgitima tria sunt In anno pro populo" ; XL. ante Pascha, 
ubi decimas anni solvimus j et XL. ante Natalem Domini, et post 
Pcntecosten XL. dies et noctes. 

3. Qui fvo bomine mortuo jejunat, se ipsum adjuvat De mortuo 
autem Dei solius est notitia. 

3. De promissione sua iaici non debent moram facere, quia mors 

4. Servo Dei nullateous licet pugnare, nuiltorum licet sit concilio** 
servorum Dei. 

5. In^ns pro infante potest dart ad monasterium Deo, quamvis 
alium vovisset j tamen melius est votum implere. 

" mt] mnt, W. " iMttimoniiini] nutrioioBki. ., W. " MIL] XXVni, a. 

XKVII. Dt poMiaa pa/rU tt dt Bt£c!, b. ' ninin] om. *, i, PtL * tiadeic] trodae, i. 

• (eryitutem] tervitiuni, W. • VII.] HV, W, Bnt «. i. Can. Greg. 183. md Ft. ^tJec 

vith the text * annonim] uiaoi, W. ' tndendi] om. W. ' Xltll.] XI1I„ 

'■/• S> '• ''*'■ Mmon"''. "'''- W. • MTTo] TOO, add. W. ' qui — iagawol qiuc — 

ingenuini, Pt. " etml om. W. " lemtulit] lemu, Pti. " XIV.] 

XXVIlll., a. XXVIII. DtjijimiU ligUanU, b. "pro popoki] pei populmn, W. " coo- 
cilio) coiuiUo, W, 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. %0y 

[moooaa't namnKUL.] 

6. Similiter pecora sequali pretio possunt mutari, si necesse sit. 

7. Rex si alterius regis terrain habet, potest dare pro anima 

8. Inveatio in via toUenda est j si inventus fuerit possessor, red- 
datur ci. 

9. Tributum ecclesix sit, sicut consuetude provindae, id est, ne tan- 
turn pauperes iode'* in decimis aut in aliquibus rebus vim patientur*^. 

10. Dedmas" non est legitimum dare nisi pauperibus et peregrinis, 
sive laid suas ad ecdesias**. 

11. Pro reverentia regeoerationis in aJbis Pentecosten oiandum 
est, ut in quioquagessima oratur. 

13. Oratio potest sub velaminc esse cum" necessitas cogit 
13. lolimiis licet omni hora cibum et potum sumere, qiiando desi- 
deraot vel possunt, si of^rtune non possunt. 


' "Haec consiliante venerabili Theodoro Ardiiepiscopo Angelonim 
□cstri ut dixitnus scripsemnt Si quis vero sibi competentius melius 
est ve has utrasque regulas penes se tenere videantur, bene suis uti in 
Deum et nostris nee careant optamus, in quibus que incomipta viden- 
tur vitio utique scriptonim interprctumque viri mniirum barbanim 
deputant ab omnibus ita ut a quibusdam vel hab eo eniditis ilia 
depravata incorrectaque ilia esse judida merito abaegantur, ae quibus 

" Hen MS, b alone hu the (bllowing aitide, vhidi ii no. 8. in WuKncUcbm : " SI quii 
de (ccnlo ad territuleiii Dei conTcraiu ipecioQ quamlibet legalem hibcat ■ rege (cceplDm, ipn 
in poleftale regii ett illiui ; lin tero ■ ptiore qooni rege deluncto, qnun accipietwl, lit a( aliK 
m cjui Deo lecnm tradere licitnm." ** inde] om. W. >* pstieiitnr] pitisotnr, W. 

" decimu] doninnu, C. "id eccloiu] ad ecdenim, W. niij ecduiii, g. ■* cnm] 

li, W. " The MSS. wluch tonlain only the Kcond book, hire here the 13th chapter of 

the 6m. u in Petit't edition. MS. C. hu after FINIT, (i) the QneitioQi of Anguitin with the 
Aniwcn of Gregorj u {?ven abore from Bede, but iodadiug the one about the lelia of S. Siztui 
which i* regaided n ipiirioni. (a) The yenei— 

" Te nunc uocte ipecnJatoi 

Verbi Dei digne dilor 

Hsddi pie pretui precoi, 

Pontificiun diium decor, 

Pro me tuo pcr^rino 

Precei fimde Theodoro." 
" The (bUowing epilogue ii found only in MS. b, whoe it followi the Qoeitioni of Augmlin 
and Amwert of Oregory. It it heie piinted from Waoenchlebca without emendation. 


294 ENGLISH CHURCH. [Theodoue, 


non pauca cum passim a pluribus mixtimque tenentur, pariter posui- 
mus, ut Christo Domino juvente sequentibus libris ex eis precipua 
lux modulum nostrum corrigamus. Sed adhuc de ilia dubitantes operc 
re aliqua in quibusdam hujus necessaria opusculis adnectamus ct 
maxime libello penitentie que ad prudenti posse facile reor adverti. 
Restat igitur super hujus ad defensionem patres nostri Theodori 
dilectiooi vcstitum quaDtam possumus satisfacere, quorum in alionim 
catholicorum dictis plenam non invenientes expositioncm cum idco 
frequeotastis. De quibus non immerito omnibus vos qui honim 
karissime causa baludicantes diflicilia extitistis, ut me in illomm 
agone Christo pro nobis agonotheta certantem mentis vcstris contia 
imminente ■• 

■ Thii eirilogne, and Indeed the tame maj 
be Bid of the ptologne, owei iti obltuiily 
poitibt]' to the comiptneii of the topy, but 
certainly in great mounce to the barbaioiu 
character of the Latin. The wiitei'i mean- 
iD£i Bi traceable by the aid of ' 

•■ The a' 

■e thii: 

■aid, by our authoritiet. under the advice 
of the venerable Theodore, Aichbiihop of the 
Englith (AKglorum for Angilonan). If there 
be any (qui foi quit) who teem to themiclTet 
to poiseu theie two [bookt of] nilet in a 
better and more lalisraclory fann, out desire 
il thai they thould make a good uie of them, 
to the glory of God, yet not be without the 
aid of ooi Tersion also. Amongft tbeie, the 
pastigei which teem to be comipted (reading 
mmipla for aaomipldi by the bull (^ copy- 
ilti and icteipreten, men tet down al fbnooth 
baibarouc, by all ai by lOOK 
by Theodore himielf thoie j 
lervedly rejected at nnsoun 

dtputaniur ab oitutihut, iiavia quibtadam etc., 
we may coiuttae, " thote passagct which leem 
to be comipied by the fault of copyiiti and 
inleipreteii, baibariani no doubt, are by all 
1 {dtfutmtur = abjudicmtm; are 
3 other handi) eren ■>** etc, etc.] 

Many of thae, lince tbey ut widely known 
bat in a confuted ibim, we hare put together, 
that by the Lord Chriit'i help [jmaidt lot 
juvBntt) we may in future boolu correct tbc 
moit impottaat of them according to IJiaita 
or ueundvm for /i«) om ftaadard. But ttiQ 
having doubtt about them (iUir lot ilia) we 
add 10 our work (o^eri or Optra for opm ra) 
a few oecetiary he^ in cerbin unall works 
(i.e. the further documenti contitaed ia the 
MS.), and espedaLy a form of pcaitence filial. 
tutu for Ii'htUo), aU which we think ynS be 
readily intelligible to a wise reader. It i^ 
tnaini therefore that we do our b«t (guoMliim 
for juoHiam) in defence of our father (palrii 
for patm) Theodore, to satisfy you, betored 
(ytOra for vaitimCj, who (spd for fHOnrm) 
not finding in the sayings of other catholic 
divines a full answer to your qoestJoDt. wefe 
on that ac«iaDt in the habit of applying to 

" For at) which reatoni [I entreat], bdored 
(torutinti for tariisnw), not without deserving 
it, that JOQ who have been balaitcing {diptdi' 
coHUt, 01 abjudicwtUi, rejecting, for ia/tuC- 
ewUa) these difficuh places, will by your 
meiitt aitiit (lupply adpuHlu) me in the 
Ilruggle in which I am engaged, before CluiM 
the awarder of the prize, againtt the caanf 



A.D. 668-690.] 


{trrnaia to TKioDoti'E mntwvTUL.'] 



L Collation 0/ tht " Capttula Theodori" at prinltd Sy XTAchery, De la 
Bam, and Wassert(hUben, wiik tht eorrtspon£ng passi^ti of tht Gamine 

[D=D'Acbei7'B SpidUgam, vol. IX. p. 53, ed. 1669. B=The second 
edition of lyAcheiy, edited by L. F. }. de la Baire, Paris, 1723, vol I. 
p. 486. W=WasserscliIeben'8 StaKrdma^m, p. 145. T=The Genuine 
Penitential as printed above.] 

B. W. 




11. 3, 1. 




11.3, 4. 






11. 3. J. 


II. 4, 5- 




II. 3, 10 


II. a, 14 


I. 10, 1, 


II. 8, 1. 




1. 11,1. 






11. .,3. 


n. 1,1. 







II. 11, 1 




II. ..,4. 




II. 8, 6. 






I. 3, .4. 


II. u, 17. 




ILia, 36. 


1. 14. 3. 


1. 14,3. 


I. 8, 6. 


1. 14, 1. 


II. 13. 4- 


II. 13, 33, 34 




I. .4, 6. 


I. .4, 7. 


II. 5, 3, <>• 


II. 3. 8. 


I. 14, 17, <8. 













U. 8, 8. 






11. 3, 8. 






11. I, 7. 






II. 1. 8. 

















11. 1, 10. 












II. 8, s. 






II. . 4,9- 


88 I 




II... ,9. 


89 I 




n. 1, 3, 


90 I 




II. 13, 3. 


91 r 




S«e below, p.3 11. 


9a I 




1. 13, 7. 


93 I 




See below, p.311. 


94 I 






95 I 






96 . 





97 I 






98 1 




I. 3, .7. 


99 I 




I. 8, 1. 


100 I 




II. 14, 4. 


lOI 1 




II. 3,. s. 


loa I 




n. 13,30. 

103 I 




n. 14, ■3- 


104 I 




II. 13, 18. 


104 I 






105 I 




II. 6, 1. 


106 I 




II. 6, 3. 


107 1 




II. 6, 3. 


to8 I 




II. 6, 4. 


109 I 




n. 6, B. 


110 I 




II. 6, 6. 








III 1 




n. 3, 7. 


113 I 






113 I 






114 I 






115 I 






116 I 






117 I 




II. 5. 8. 


it8 I 




II. 5. 9. 


119 I 




I. >4, IS. 







lai I 






12a I 


I. .5. 5. 


L .4, 36. 




II. 10, 3- 




II. 3,. 3. 









II. 1, 1. 



I .7, 3. 


See below, 






11.. 3,,. 


1. .4, 8. 




II. .3,7- 


11. .., 38. 


U. I3,.3. 




1. .4, 34, 3J. 


II. .3, .. 


11. 13, .5. 


II. 9, 1. 


II. 9, 3. 


II. .3, 34. 


II. .3, 36. 






11. .3, 3. 






11. 3, .3, .3. 






II. 3. 6. 


II. 6. 1- 




I. 9, .0. 









A-D- 668-690.] ANGLO-SAXOiJ PERIOD. 
D. B. W. T. D, B. W. 

97 "3 


124 140 


See below, p.a 11 

n. la, 33. 

II. I, II. 

1. 16. 4. 


See below, p.aii 

I. u, 7. 

II. 10. 6- 
II. 14, 1. 
U. a, II. 

138 156 


■ S7 







11. la, 19. 



II. la, ao. 



See below, p.a 









II. I a, 6. 






II. la, 36. 






II. II, a. 



II. 11, 5- 

131 148 171 1.8,14. 

■ ClupKn 133-143 oT the lOKallHl Qipi- 141, ij ; 141,30; 143. jS. The hM lO cliq>- 

(iJo Tlmdort, incluiJTe, lie ftoni the Apoitotic ten iaD'Acba'y,p.49i (lemnd edition), nmn- 

Cinou; 13,; ii Can. Ap. 8; 1.14,9; IJS-'O; bered 149 to 168, ue fioiii tbe Canoni of 

'3^141 >37'>i: 'i^,'"i '39>13; ^Vt"*'- Adumiaii. 

n. CoilahOK 0/ the " Canones Gregorii" as prmied &y Kunstmamt and 
WaisersckUben, with the corresponding passages of the Genuine Peni- 

[K = Emistiiiuin, Die Lakiniseher Ponilenliaibikher der Angelsachsm, 
p. 119. W=Wasserschleben, pp. 160-180. T=Tbe Genome Penitential 
as printed above. 

IL 3, 1. 
II. 4, ti' 
II- SM- 
IL 3, 6. 
II- 3. 7. 
IL 3, 8, 
11. 7, 3. 
IL 6, 8. 
11. 6, 3. 

14 14 IL6, 1. 

14 15 IL6,3. 

14 iti IL6,4. 

15 17 ILa, 10. 

16 18 IL 3. 14. 

17 19 IL 3, 7. 

18 30 IL 6,6. 

19 " II- «. 3. 
30 33 II. 6, 6. 
31,33,13 I' 9i 13- ' 

33 34 L 10, 1. 

34 35 IL4, I. 















1. 14, 28. 



11.6, la, <3. 



I. ,, ,.. 



1. 10, J. 



U. 4, 3. 






I. 9, 9. 






I. u, 7. 



I. 3. 3. 








II. 7, 1. 



II. IS, 3<. 



II. 6, 9. 



I. 5, 14. 






I. 9,". 


















I. 5, ",13. 



II. 8, 1, .. 



I. II, I. 



11. 8, 3, 4. 






I. ..,3. 



I. 13, I, 3. 






II. .4,.. 



1. 14, 1. 



I. 14, 5. 



I. 14, 6. 



II. .3, 7. 












1. 14, 7. 



II. 13, 19. 






U. 13,33,34 






II. 13, 3,. 

66 7S 11.13,17. 












I. 14, 3. 












I. 3, 1,. 



I. 3, 16. 


91 104 
93 *o5 

96 108 
96 109 
96 „o 

II. 12, 35, 36. 

I. a, 18. 

I. 3, 13. 

96 1.1 

97 1. 3, 

98 1. 7, : 

99 1. 2, : 

I. 2, 15. 

I. 3, 6. 

I. 14, 25. 

1. 14, 26. 

1. 14, 39. 

I. 14, 30. 

1. 14, 37. 




I. 4, 7. 

I. 4, 2. 




I. 15, 1. 


I. 8, 1-4. 


I. 9, 4, 5- 











■ •5 




I. H, .8, 
I. M, 36. 




II. 4,... 



133 n..,i,3. 


II.. ■,7. 


II. ..,,,! 


II..., 9. 




II... ,6. 


11 ■■,■,3 


II. ■■,3. 


II. ..,4. 

■ 45 


■ 46 



I. 7, 6. 


II. ^4, ■S 






II. 5. 5- 


II. ■0, ., 


II. ■4,7- 




11. 3. .. 


II. 3, 8. 





n. .4, 9. 

■59 II. 6, ■ 


IL ., .o. 


L .4, 38. 


I. .4, 39. 


II. .4, 6. 


It ■I 3. 


II. ■, 7, 8 






II. 3, .6. 




IL 8, 8. 


I. 8, 14. 






II 3, ■.. 


II. .3, 8. 


II. .3,9. 


I. .4, 3. 


II. ■3, 6. 


II. ■S. 5- 


II. 4, ■o. 


II. .3, 1. 


II. .3,39 


II. .3, ■• 


II. .3, 3. 


II. .3, 10 


II. .3, 36 


II. 9, ., 3 

89 II. 9. 3. 

93 I-ia, 5- 

in. Cations atcribed in aneietit CoUecfiom to Tfuodore, but mt found in (kt 
Getmau PenHential. 

[Of the following Canons the larger portion is drawn from the " Capitula 
Theodori" of lyAchery; one is from the "Canones Gregorii" of Krnist- 
mann, the remainder from the other ancient Penitentials which are pub- 
lished b a collected form by Wasserschleben. The " Capitula Theodori " 
and " Canones Gregorii" are, in Wasserschleben's opinion, more ancient 
than the genuine Penitential, and may have been among the diversa cm/u- 

vou HI, p 



[Afmnil TO THIOSCOtl'l IStnTEm-LAL.] 

stsgue Jigfsliotwt of Theodore's judgments to which the compiler of the 
Peniteotia] refers, and which he intended his orderly and systematic edition 
to supersede. This, although very probable, must remain a matter of 
opinion. The former collection assumes to be Theodore's, but (i) it 
contains eleven Canons (Apostolic) known not to be his ; (2) in De la Bane's 
edition, it includes twenty known to be Adamnan's; and (3) in one case 
the compiler has thought it necessary to specify Theodore as the author of 
a particular Canon. Several of the " Capitula" vary considerably from the 
text of the Penitential; e.g. 55, 56, ig9; and it is probable that the com- 
piler of the genuine work intended to give a correct version of them, and to 
exclude the few others which are not found in the Penitential at all. The 
following are all which are wanting in the genuine work, not bdng known 
to belong to other authors, or which vary from it in any material point not 
already noticed among the various readings of the Panitential, or to be 
referred, as in some cases of variation in numerical figures, to the mistakes 
of copyists. They are given here not as Theodore's, but with the presump- 
tion against their genuineness derivable from the drcumstances stated 
above. If they are older than the genuine Penitential, they most have 
been rejected by the compiler of it; if they are later in date, they an 
wanting in the authority which alone could compel their recepdon. 

The " Canones Gregorii " do not pretend to be Theodore's, yet all but 
one are found in the Penitential; the presumption therefore is that the 
collector held that one to be of the same origin. It is possible that they 
received the name from having attached to them a copy of Gregory's 
Responsiones ; or if they are of later date, they may have been drawn from 
a MS. which, like Wasserschleben's a, attributed the Prologue ao^ perhaps 
the Penitential itself to one of the Gregorics.] 

I. Ingenuus cum ingenua conjungi debet. 

[Cap. Th. ed. WaxurtchUbtn, n. 35. See Th&fd, Pemt., II. Xm. 4.] 

a. In uno altari duas facere tnissas conceditnr secundum Grsecos, se- 
cundum Romanos quinque, propter quinque cmces qus imponit 
Episcopus quando consecrantur. Et ille qui prios maoducare 
probatur ad osculum non admittinir. 
[Cap. Th. td. WaisersckUhm, n. 55. From Theo4or/t Paiil., IT. 
i. a, with the addition secundum Gracos — conseeraMiur.} 

3. Vir abstineat se ab uxore sua XL. dies ante Pascha et in prima 
ebdomada post Pascha, post Pentecosten una ebdomada. 
[Cap. Th. ed. WasserschUben, n. 56. From ITieod. Pemt., II xii. x, 
with the addition of the last clause.] 


).66S-690.] ANGLO-SAXOS PERIOD. 211 

[irrBHBB TO nnoeoM:'! nomsimAi.] 
^. Infantea monasterii XIV. annis camem manducant 
ICap. Tk. ed. WasserieUeben, n. 57.] 

5. Gentiles mortui de locis sanctonun ejiciendi sunt, 

[Cap, Th. td. WasitruhUhm, n. 59. See TieoJ. Pern/., II. i. 4.] 

6. Abbati si licet monastenum suum alii dare in potestatem, nee post 

obitom nee eo vivente sine voluntate monachonun, nee propinquo 
nee alieno, sed ipsi elegant sibi abbatem. Si prior obierit aut 
disc^ssent, similiter ^mili modo. 
^Cap. Th. ed. WassertcfiUbttt, it."]!. See TAtod. Pmit, II. m. 4. 

f . Qoi honuddium vel filrtnm commiserit et non composuit illis quibus 
nocuit, qnando confessus fnerit Episcopo vel prcsbytero peccata 
sua, debet illis aut propria reddere vel componere, si vcro non 
habuerit substantiam unde componere potest vel nescient quibus 
nocuit, poenitentia plus ai^etur. 
[Ca^. 7». ed. Wassertrkleben, n. 89. See 73«>rf. Peml., I. Hi. 3 and 
/. H>. I. 

8. Id ecclesia sanclificata nulli mortui sepelientur. Si vero ibi mortui, 

antequam liierit sanetlficata, sepulti sunt, non sanctificetur. 
\C{^. Th. ed. WastertehUbtn, 99. See Theod. Penil., II. i. 4, 5.] 

9. Si inde mutata faeiit in altero loeo, vel laventur tabuls; qusecunque. 

enim ecclesia mutata liierit in alio loeo, iterum sanctificetur. Si 
vera in ipso loco et ei mutata fuerit, aqua aspergetur sancta. 
\ffap. Tk. ed. Wasstrschkben, n. 100. See Theod. Penil., II. i. i, 
which is contradicted bjr this version.] 

10. Si servus, si et ancilla domini servum ilium liberum non vult cum 
ilia nnbere, dimitte accipere, A ilia non potuerit ad eum. 

\Cc^. Th. ed. WastersehUben, n. 103. Sec TTieod. Penil., II. xiii. 4.] 
ti. Non communicet vir cum muliere adultera, similiter et uxor eum 
adulteio viro non ineat pacem communem. 
IG^. Th. ed. WatstrtehUben, n. 133.] 

13. Qui cames immundas manducaverint, et olera que cum cames 
coqnimtuT, cessare debent a ministerio. 

[C^. Th. ed. Wassertchieben, n. 144.] 
13- Episcopus, presbyter, diaeonus confiteri debent peccatum suum. 
{Cap. WasserschUben,n. 149.] 

14. Stando orandum est pro reverentia Dei. 
iCap. Th. ed WatstrtehUben, n. 161.] 


2ia ENGLISH CHURCH. ' [Theodork, 


15. Si quis dericus parvenent ad Gnnum paganum, melius est baptizari 

eum in Nomine Trinitads cum aqua signata. 
[Can. Greg. ed. WaisertckUben, n, 30 ; and see Tktod, Penil^ I. ix. 7, 
,/.*». .8.] 

16. Tkeodorus.— Si quis patri aut matri expuiserit, impius vel sacrilegus 
judicandus est et p<Eniteat Eequali tempore quamdiu in impietate 

IPtEtiit. Cummtam, IV. 10, ed. WassersehUhen, p. 476. It is also in 
the Pcenil. Paris., c. 45, ihid., p. 416; but not there ascribed to 
17- TTuodorut. — Si quis per semetlpstun propriis membris violaveiit I. 
ann. p(cn. Si quis virginem aut viduam rapuerit vel violentio. III. 
ann. pen. i. p. e. a. 
\Paml. ValictUamtnt, II, e, xxxvi. td. Wassersc)dd/m,^.i'b\^ 

[Besides these there is found in several Penitenlials a chapter on Commu- 
tation of Penance, ascribed to Theodore by mistake. This is probably of 
Frankish origin, and was attributed to Theodore simply from the fact of a 
reference occurring in it to his genuine work. It is found apparently in its 
most ancient form in Cummeanus. See Cumiiuanus, in Prohg. De tnodis 
PceniUnlim ; Confessionale Pstudo-Egberti, c. II. ; Pcenil. Remense, c. II. 
Pseudo-Theod. adeakem; and compare Egbert, Pen. XIII. 11, XIV. XVI. 

Of the collection of Fragments of Theodore printed in the Ancient 
Laws and \Instiluies, pp. 307-319, from various sources, eveiy article is 
either contained in the genuine Penitential, or is found in earlier collections 
(such as the Capitularies of Ansegis, and the Corrector Burchardi) without 
the ascription to Theodore, which in every case may either be referred 
to accident, or shown to be without authority. 

There exists in several collections a form of the Benediction of an Abbess, 
which seems to claim the authorship of Theodore. It is found in the Ordo 
Romanus {a.-p. Hitlorp. De Divinit CatheUcm EccUsice Offieiis, ed. 1634, cc. 164, 
165); in Gerberl, Monumenta Veteris lilurgia Akmannica, 'p. iHX. pp.99— 100; 
" ez Cod. monast. Murensis, olim monasterii in Nidermunster. Ratisb., 
saec XI. circ, ;" and in Collier's History of the Churth of England, voL II. 
App. p. 33. These versions, although containing a good deal of matter in 
common, differ widely in other respects, nor would it be easy to analyze them 
so as to reproduce an original text. But the heading of the Article, which is 
in Gerbert " Ordinatio AbbatissK monasticam rcgulam profitentis, capi- 
tulum ex canone Theodori Archiepiscopi Anglorum," may merely mean 
that the form was drawn up in conformity with a canon of Theodore : 
and this wiD appear more probable if the rubrics of the form be compared 


A.D. 668-690.] ANGLO-SAXON PERIOD. 313 

with the article of the Penitential which regulates the benediction of an 
abbot The rubrics are, i. " In orih'nalione AbbatissiB Episcopus dthtt 
missam celebrare (or cantare), et earn henedicere hoc modo. Post Antiphonam 
ad lutroitum et datam orationem et reliquum offictum Missx usque ad 
Evangelium prostemat se electa ante altare retro Episcopum, cvm dushta 
vtl triAus dt soiotidus ski's, fiantque ibi litanis," etc. a. " Precibus finilis, 
benedicat earn Episcopus mtlinaifi tapik, ita dicens," etc. The words in 
Italics are taken from the article of the Penitential referred to: but they 
there belong to the bene<^ction not of an abbess, but of an abbot. Theo- 
dore also {Pen. II. 3, 4) allows an abbess to receive benediction from a 
priest, for which there is no order given in the form as it now stands.] 

A.D. 690, Sept. 19. Epitaphium Sancti Theodori. 

Bad. H. E., V. 8. 

Hie sacer in tumba pausat cum corpore praesul 

Quam nunc Thcodorum lingua Pelasga vocat j 
Princeps pontiticum, fclix, summusque saccrdos 

Limpida discipulis dogmata disseniit. 

^ Namquc diem nooam dccimam Septembris habebat 
Cum camis claustra spiritus egreditur : 
Alma novx scandens felix consortia vitae 
ttvibus angelicis junctus in arce poll. 

\M, H. B. 255 ; Bade omits 36 lines in the middle.] 



[ijnn or nn, roorauira m cmcB.] 

[a J). 690-693- 


AJ). 690, Sept. 19 — A.D. 693, June 29. 

A.D. 688 X 693, or probably A.D. 690. Z>ur/ gf Ine King of Wetstx^ 
made mt a WestSaxm IFitemagemets stfgr mt they relate ta the Chvreh: 


Ic Ine, mid Godes gife, Wes- 
seazena kyning, mid ge^eahte 
and mid lare Cenredes mines 
fseder, and Hcddes mines 
Biscepcsj and Eorcenwoldes 
mines Biscepes, mid eallum 
minum ealdormonnum, and 
)>9em ieldstao witum mi ore 
)>eode, and eac miceire gesom- 
Dunge Codes )>eowa, wass 
smeagende be Jixre hselo urra 
sawla, and be ]>am staSole 
ures rices j ]>xt te ryht sew 
and ryhte cynendomas JiurK urc 
folc gefsEStnode and getrymede 
wxtoa; p«t te nxnig caldor- 
monna,ne us UDder-^]>eodedra, 
xfter ]>am wxre awendende |>as 
ure domas. 


I, Ine, by God's grace. King of 
the West-Saxons, with the 
counsel and with the teaching 
of Cenred my father, and (^ 
Hedde my Bishop, and of Eor- 
cenwold my Bishof^ with all 
my ' ealdormeo,' and the most 
distinguished * witan* of my 
people, and also with a large 
assembly (rf God's ser- 
vants, have been considering 
of the health of our souls, 
and of the stability c^ our 
realm; so that just law and 
just kingly dooms mig^t be 
settled and established through- 
out our folk; so that none of 
the * ealdormen,' nor of our 
subjects, should hereafter per- 
vert these our dooms. 


I. ^rest, we bebeoda'S Jiset te i. First, we command that 
Codes J»eowas hiora ryht-regol on Cod's servants rightly hold their 


A.D. 690-693.] ANGLO-SAXON PERIOD. 215 

[lAwi OF on, -ttxxxaa thi chuick.] 
ryht healdan. iEfter Jiam, we lawful nile. After that, we com- 
bebeodaS J«rt te ealles folces aw maad that the law and dooms of 
and domas J>us sien gehcaldene. the whole folk be thus held. 


II. aid,binnanj>ritegumnihta, a. Let a child, within thirty 

sie gefiilwad. Gif hit swa ne sie, days, be baptized. If it be not 

int. scill. gebete. Gif hit )»onne so, let him make <b6t' with xxx. 

sie dead butan fiilwihtej gebete shillings. But if it die without 

he hit mid eallum (lam Jw he baptism; let him make *b6t' lor 

age- it with all that he has. 


3. If a * theowman' work on 


III. Gif )>eowmon wyrce on 
Sunnan-daeg be his hlaibrdes 
hxsc, sie he frioh j and se hlafbrd 
gcsellc XXX. scill. to wite. Gif 
)>CHine se ]>eowa butan his gcwit- 
nessc wyrcc, )»olic his Hyde [oJ>|>e 
hyd-gyldes]. Gif ^nne se frigea 
]>y Axgc wyrce butan his hiatbrdcs 
hzse, )>olie his freotes [oIj^ sixtig 
sciilingasj and preost si twy-scil- 


IV. Ciric-sceattas sin agifene 
be See Martincs msESsan. Gif 
hwa fiaet ne gelaeste, sic he scyldig 
LX. scill. and be xii. fealdum 
agife Jjone ciric-sceat. 


V. Gif hwa sie dea'JSes scyldig, 
and he drican geierne^ hxbbe his 
fcorh, and bete swa him ryht 
wisie. Gif hwa his hyde for- 
wyrcc, and cirican gcieme, sie 
him sio swingelk forgifeo. 

Sunday by his lord's command, 
let him be free; and let the lord 
pay XXX. shillings as ' wite.' But 
if the * theow' work without his 
knowledge, let him suffer in his 
hide, or in * hide-gild.' But if a 
freeman work on that day with- 
out his lord's command, let him 
forfeit his freedom, or sixty shil- 
lings : and be a priest doubly 


4. Let church-scots be ren- 
dered at Martinmas. If any one 
do not perform that, let him for- 
feit Ix. shillings, and render the 
church'scot twelve-fold. 


5. If any one be guilty of 
death, and he flee to a church, 
let him have his life, and make 
' bot* as the law may direct him. 
If any one put his hide in peril, 
and flee to a church, be the 
scourging forgiven him. 


ENGLISH CHURCH. [ A, D. 690-693. 


VI. Gif hwa gefeohte 00 
cyninges huse, ste be scyldig 
eallcs his icrfcs, and sic on 
cyninges dome hwz^icr he lif 
age Jie nage. Gif hwa on myn- 
stre gefetditc, hund-twclftig scill. 
gebete. Gif hwa 00 ealdormonncs 
huse gefeohte, oJ>)re on oSres ge- 
]>ungenes witan, lx. scili. gebete 
he, and oSer lx. geselle to wite. 
Gif he )K)nne on gafbl-geldan huse, 
o)))>e on gebures gefeohte, cxx. 
scill. to witc geselle, and ])£m 
gebure vi. scill. And )>eah hit 
sie on middum felda gcfbhten, 
hund-twelftig scill. to wite sie 
a^fen. Gif ]x)nne on gebeor- 
sdpc hie geciden, and oSer hiora 
mid gejjylde hit forbere, geselle 
se o8er xxx, scill. to wite. 


6. If any one light in the 
king's house, let him be liable 
in all his property, and be it in 
the king's doom whether he shall 
or shall not have life. If any one 
fight in a minster, let him make 

* bot ' with one hundred and 
twenty diilUngs. If any one 
fight in an ' ealdorman's' house, 
or in any other distinguished 

* wita's,' let him make *b6t' with 
LX. shillings, and pay a second 
LX. shillings as 'wite.' But if he 
fight in a * gaibi-gc Ida's' house, or 
in a * gebur's,' let him pay aa. 
shillings as 'wite,' and to the 
'gebur' VI. shillings. And thou^ 
it be fought on mid-field, let one 
hundred and twenty shillings be 
given as ' wite.' But if they have 
altercation at a feast, and one of 
them bear it with patience, let 
the other give xxx. shillings as 
' wite.' 

XIII. Gif hwa befbran Biscepc 
his gewitnesse and his wed aieoge, 
gebete mid cxx. scill. 


13. If any one before a Bishop 
belie his testimony and his * wed,' 
let him make 'hot' with cxx. 


XV. Sejje here-teama betygen 15. He who is accused of ' he- 

sic, he hine be his weigilde reteam,* let him redeem himself 

aliese, o)>]>e be his were ges- with his < wer-^ld,* or dear him- 

wicne. Se aS sceal bion hcalf self according to his ' wfir.' The 

be husl-gengum. Dcof, si)>jjan he oath shall be half of communi- 


AJ>. 690-693.] 


[lawi or an, toucriho ths chukce,] 

at? • 

1 OP nre, ToucRmo t 

bi'S on cyningcs bende, nah he cants. A thief, after he is in 
ysL swicae. the king's custody, shall not have 

the clearance. 


XIX. Cyningcs geneat, gif his 19. A king's 'geneat,' if his 

wer bUS twclf hund sdU. he mot * w€r' be twelve hundred shil- 

swerian for syxtig hida gif he lings, he may swear for sixty 

biS husl-gcngea. hides, if he be a communicant. 


JOCrir. Gif mon el)>eodigne, 
ol^lea, se cyning ah twsedne dxl 
weres, J>riddan dael sunu oype 
mxgas. Gif be JTonne msegleas 
sic, healf kyningc, healf se gesiiS. 
Gif hit jKMinc abbod sie ot>J>e 
abbodesse, dxlen on ]>a ilcan 
wisan wiB )>one Ityning. 

Wealh gafol-geida cxx. scill.; 
his sunu c. ; Deowne lx. Som- 
hwelcnc fiftegum : Wcales hyd 


23. If a foreigner be slain, the 
king has two parts of the * w6r,' 
a third part his son or kinsmen. 
But if he be kinless, half the 
king, half the < gesith." If, how- 
ever, it be an abbot or an abbess, 
let them divide in the same wise 
with the king. 

A * Wealh gafol-^lda,* cxx. 
shillings ; his son, c. ; a ' theow,' 
LX. ; some with fifty : a ' Wealh's' 
hide with twelve. 


xLv. Btirg-brycc men sccal 
betan cxx. sdlL kyningcs, and 
Biscepes, ]«er his rice hi?. Eal- 
dormoones ucxx. scill.; Cyninges 
ycgaes LX. scill. ; Gesi^Scundes 
monnes land-hxbbendes, xxxv. 
scill. : and bi ]xui ansacan. 


45. ' B6t' shall be made for 
the king's * burg-bryce,' and a 
Bishop's, where his jurisdiction 
is, with cxx. shillings; for an 
ealdorman's, with lxxx. shil- 
lings; for a king's thane's, with 
LX. shillings; for a 'gesithcund' 
man's having land, with xxxv. 
shillings : and according to this 
make the legal denial. 


Lxi. Ciric-sceat mon sceal agi- 61. Church-scot shall be ren- 
fan to jam healme and to [>am dered according to the * healm' 


ai8 ENGLISH CHVRCH. [a. D. 690-693. 

heorSe )»e se mon on biS to mid- and to the hearth that the man 

dum w intra. 

is at at mid-winter. 


LXxn. Gif hwaoSresgod-sunu 76. If any one slay anothet's 
slca o^]>e his god-fieder, sie sio godson or tiis godfather, let the 
mzg-bot and sio man-bot gelic • maeg-bot' and the * man-bot' be 
Weaxe sio bot be J>am were, swa alike. Let the * bot* increase 
ilce swa sio man-bot deS ])e J>am according to the ' w6r,' in like 
hlaforde sceaL Gif hit JK>nne manner as the 'man-bOt' does, 
kyninges god-sunu sie, bete be which is due to the lord. But if 
his were (>am cyninge swa iice it be a king's godson, let him 
swa fraere msegiSe. Gif he ^onne make * bot' to the king according 
on |K>ne gconbyrde Jie hine slog, to bis ^ver,' in like manner as 
)H>nne xtfealle sio bot )r3em god- to the kindred. If, however, he 
faeder swa ilce swa pxt wite {tarn strive against him who slew hini, 
hlaforde de«. Gif hit Biscep- then let the 'bot' to the god- 
sunu sie, sie be healfum ^am. father decrease in like manner 
as the *wite* to the lord docs. 
If it be a Bisbop-son !>, let it be 
half of this. 

[Thorpe^ Ancient Laws, pp. 45-65, from Textus Rofenris ; J., I. pp^ 1 83 
-i88i W^ I. 58, 59, and IK App. pp. 74ij, 745J Lamkardt's Archmt- 
ntmiay p. 1 \ Wttkmty U. Anglo-Sax, pp. 14—37; Sthmdy pp. 20-j7> 
see also W. MmIm.^ G. jR., I. a, f. 7, Savile.] 

* Ine tucceeded to the Idngdom of Weiiez 
A.D. 688 (fibr. Wig., A. S. C), and Biihop 
Eikennld of London died A.D. 693 (B. IV. 
II, and Smilb ad loc.\ The ibxnce of the 
Aichbiihop of Ciiileibuiy oeedi i 

> the a 

imbly , 

1 proTi 

Witenigemot of Weuex only; but, 1 
teiott to the fact that there wai a fierce war 
between Keat >nd Wenei, A.D. 687-694, 
which wouid have prerented a Kealith prelate 
from entering the latter iiingdom (cf. yabmim, 
EHg. Camms. 1. p. 130, editor"! note"); I. it 
it mott probable that Ine't lawi were made after 
he bad become a little (ettled in hii kingdom, 
and thaefoie hardly before Tbeodore'i death 
in A.D. 69a : and 1. af^er that date there 
«a>, during Erkenwald'i Hie, no Aichbiihop to 
come to him. Eikenwald'i pretence, and the 

thii time lubject to Wetiex; ai in A.D. 666, 
when Wini bought the tee of London ftom 
Wulf here, and again generally aCler Ae pre- 
tent date, they were to Mcrcia. It u tT\ie 
that Mercia uiuaJly ruled over at leut Londaa 
and Middletei (W. Malm.. G. S, I. f. 18, 
SaTile), and East-Saiont were aniall]' inbject 
to " aliit regibui ct maxime Merciii ;" but Ine' 
\% represented ai ranging both Kent (A.D. 66S 
-694) and Eitt-Anglia i.,W. Malm., G. R^ I. 
i. 7, Savile), which leemt to imply at Icaut 
a temporary lapremacy oier Enex, which lay 
right in hit path. The letter of Waldhcre 
Biihop of London, A.D. 704 X 705 (tee be- 
low), thows that ludi tupronacy had been 
then followed by violent quarrelt, which a 
conference at Brentford «as_ to lettle. If 
Eikenwald'i life be prolongul until a later 
dale than A.D. 693, the omisiioa gf Ine in 
the letter of Pope Sergioi to the Eogliib 


A.D. 690-693-] jiNGLO-SjIXON PERIOD. I19 

Idngt in behalf of Brihiirald m A.D. 693 Cuitobaiy, ind Erkcnwmld'i cnmeili>n with 

11117 Ix tlie oountaput to ttw amUnoii of Sanej 11 fbuoder of Chertwy, lie enough. 
Bribtwild hinudf from lue'i Wtaugetnot * That U, Confiniution-IOD : Tbocpc tiiiu> 

ind Uwi, lad the nine r«uaa nay aecouot latet iiinHTSctlr " Biihop'i-ioii." 
fee both. Pshapi the ytcaacj of du MC of 

A J). 69 1*. Wilfrid Mgmm txfelUdfrom HartbwmirU. 

wafridwdKiDg ^"- ''• ^^- ■XUf'— Nam antiquae inimiciti* sua- 
Eiidiniii qnuw sQrcs, quosl de sopore somni excttati, mare hujus seculi 
count of ccittin ^^ gaudio sercnum, procella flante turbinis, invidix folll- 
P^i^y ?f ^' culo ad triste naufragium moventes, et faccm dissen- 
Kcnbrized by sioois extioctam resuscitavere. Quippc inter Regem 
^ ^|L^{^ sapientissimum, et sanctum virum prxdictiim aliquando 
cttaUiih a Bi- paz ct sccuritas, et pcne omnis boni gaudium abuoda- 
j»»^. cif » de^ ^' • aliquando vero aliquod spatium oUa fervente nequi- 
mandnadcupoB tisB plures deteiiofavit; et sic itenim in concordia, 

WiHiid to obey '^ . .,.,., , 

Tbcodoie'i de- atque iterum m discordia, alternatim per multos annos 
°*"- in tali vicissitudinc viventes manebant, usque dum post- 

rcmo maxima flamma inimicitic exardescente, de regione Ultras 
Humbrensium sanctus homo Dei a Rege Alfritho expulsus recessit. 
Nam prima causa est dissensionis eorum de antiqua origine descen- 
dcns, quia ecclesia, qua: sancto Petro Apostolo dedicata est, tcrritoriis 
et posscssionibus suis injuste privatur. Secunda causa est, ut mona- 
sterium supradictum, quod in privilegium nc^is donabatur, in Epi- 
scopalem scdcm transmutatur j et libertatem relinquere, quam sanctus 
Agatho, et quinque Reges censuemnt fixe ac firniiter possidere. Tertia 
dcinde causa est, ut jussionibus et deaetis Theodori Archiepiscopi ab 
Apostolica sede missi opoitere cogebat obedire, non ilia significans 
canonica statuta, quae in prindpio Episcopatus sui apud nos d^ens, 
aut in novissimis temporibus vitx suz constituit, quando omnes 
Ecclesias nostras ad canonicam pacem unanimiter vocavit : sed 
niagis ca decreta, qux mediis temporibus suis, quando discordia inter 
nos in Brytania exorta fiierat, statuit. 

wgfrid flia to Ideo sanctus Pontifcx noster bsec renuens, ad amicum 
M=d», mnd be- firfeieni Ethelredum regem Merciomm accessit, qui cum 
comes Buhopof , ° , , i- i- 

Leicater.Seiuir cum magno honore propter revcrentiam Apostolicx sedis 
bdDg jufi deul. suscepit; et in multa reverentia episcopatus ejus, quem 
reverentissimus Sexwlfiis Episcopus vita obeunte ante regebat, sub 
protectione Dei et illius d^ens mansit. [Ed. Gale, p. 75, collated 
with the Bodleian MS. Fell. 1 j see B. H. £., V. 19 ; W., /. 65.] 


220 ENGLISH CHURCH. [a. D. 690-693. 

■ Wilfnd conMcntcd OMat Bithop of hid raccteded to the ice of LiiMeld at 
Wuicener in A J). 691, whilit idmioiMeiing ScialFi dath. Scxulf having renniied the tea 
thoKof tfacMediicinaciAngli(8./F.i3), of Uicctxa and Uchfidd on the deaih of 
i. (. Leicettcr; in the vacincj of Cinierbuiy Cuthwin. Bou ippean to hiTc lenimed the 
between Theodore and Biihtwald. WUfhd and lee of York on Wiirnd't departure, holding 
Heilda both lign a charter of Eihelred, a rela- it until A.D. 705, when he died, and wu Mic- 
tion of SebbtKingortheEattSaxoiu.iD March, ceeded by John of BcTcllejr, Bilhop of Hel- 
K.V.6gioT693{K.,C.D.XXIV.). Hedda ham. 

A.D. 692. Mhsiom of ff^Uiinrdj -with eleven others, to Fritia ; omJ of 
the two Hnoalds to the tuother coiattry of the Smxoiu immeiiiattfy after- 
•mards. Comiecrattom if Smdiert to the 'Bitheprk ef the Friiiamt hj 
Wilfndy the* m exile im Merdaj Brihfu^ld ieiwg ahread for eo»ie- 
cratiowy imt met yet tomsecrated^ to the see «f Camterbury: A.D. 695. 
futte X Aupist. 

BiED. H, £., V, 9, lOj II. — Eo tempore venerabilis et cum omni 
honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, 
quern in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda 
in ccelis patrla retulimusj proposuit animo pluribus prodessej id est, 
inito operc apostolico, verbum Dei aliquibus earum qux nondum 
audierant gentibus evangelizando committere : quarum in Germania 
plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc 
Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur ; uade 
hactenus a vicina gente Brittonum cormpte Garmani nuncupantur. 
Sunt autem Fresones, Rugini, Danat, Hunni, Antiqui Saxones, Bo- 
ructuari*: sunt atii perplures hisdcm in partibus populi paganis adhuc 
ritibus setvicntes, ad quos venire pratfatus Christi miles circumnavi- 
gata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad 
Christum transfcrre valeret; vel si hoc fieri non posset, Romam 
venire ad vidcnda atque adoranda beatorum apostolorum ac marty- 
rum Christi limina cc^itavit. 

Sed ne aliquid horum pcrficeret, supcma illi oracula simul et opera 
restiterunt. Siquidcm electis sociis strenuissimis ct ad prsEdicandum 
verbum idoneis, utpote actionc simul et eruditione prsEclaris, prscpa- 
ratisque omnibus qusE navigantibus esse ncccssaria vidcbantur, vcnit 
die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quon- 
dam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum 
esset idem Boisil prsepositus monasterii Mailroseosis sub abbate 
Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quse sibi eadem 
noctc apparuisset: '^Cum expletis," inquiens, "hymnis matutina- 


A.D. 690-1593-1 ANGLO-SAXON PERIOD. 2tl 

[Hunoin TO TBI nniAHt amd <>ii> uiohl] 
libus in lectulo membra posuissem, ac Icvis mihi somnus obrepsisset, 
apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, 
interrc^vitque me, an eum ct^oscere possem. Aio, ' Etiam : tu. es 
«iim Boisil.' At iUe : 'Ad hoc,' inquit, ' veni, ut rcspoasum Domini 
Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen refcrente oportet ad 
ilium venire. Die ei^ iUi quia non valet iter quod ptoposuit, 
implerc : Dei enim voluntatis est ut ad Columbx monasteria magis 
pergat docenda.' " Erat autem Columba primus doctor fidei Ctiristianx 
transmontauis Pictis ad aquilonem, primusque fiindator monasterii 
quod in Hii insula multls diu Scottorum Fictorumque populis vene- 
rabile mansit. Qui videlicet Columba nunc a nonnullis composito 
a ' Cella' et ^Columba' nomine Columcelti vocatur. Audlcns autem 
verba vislonis Et^berct, pncccpit fratri qui retulerat nc cuiquam bsEc 
alteri refcrret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tacitus rem 
considerans, veram esse timebat : nee tamen a prxparando itinere, 
quo ad gentes docendas iret, eessare volebat. 

At post dies paucos nirsum venit ad eum praefatus frater, diceos quia 
et ea nocte sibi post expletos matutinos Boisil per visum appanierit ; 
dicens, " Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto qux tibi 
dicenda pnecepi ? At nunc vade, et die illi quia, velit noUt, debet 
ad monasteria Columba venire, quia aratra eorum non recte ince- 
dunt ; oportet autem cum ad reetum ha:c tramitem revocare." Qui 
haec audiens denuo pneeepit fratri, ne hxc cui patefaceret. Ipse vcro 
tametsi certus est factus de visione, nihilominus tentavit iter dispo- 
situm cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navt impo- 
suissent qusc tanti itiaeris necessitas posccbat, atque opportunos 
aliquot dies ventos exspectarent, facta est nocte quadam tam sxva 
tcmpestas, qusc perditis nonnulla ex parte his qux tn navi erant 
rebus, ipsam in littus jacentem inter undas relinqueret : salvata sunt 
tamen omnia quas erant Et^bercti, et sociorum ejus. Turn ipse quasi 
propheticum illud dicens, 'Quia propter me est tempestas hxc,' sub- 
traxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. 

At vero unus de sociis ejus, vocabulo Vietberct, cum esset et ipse 
contemptu mundi ac doctriox scientia insigais, nam multos annos in 
Hibemia pcregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam ege- 
rat, ascendit navem, et Fresiam pcrveniens duobus annis continuis 
genti illi ac rcgi ejus Rathbcdo'' verbum salutis prxdicabat, neque 
aliquem tanti laboris fnictum apud barbaros invenit auditores. Tunc 
reversus ad dilectx locum per^inationis, solito in silentio vacate 


SIS ENGLISH CHURCH. [ a. D. 690-693. 

Domino ccepit ; et quoniam eztemis prodesse ad fidcm non poterat, 
suis amplius ex virtutum ezempUs prodesse curabat. 

Ut autem vidit vir Domini Ecgberct, quia nee ipse ad prsedi- 
candum gentibus venire pennittebatur, retentus ob aliam sanctz 
ecclesix utilitatem de qua oraoUo fiierat pixmooitus; nee Victberct 
illas deveniens io partes, quicquam praficiebat: tentavjt adhuc in 
opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius 
Vilbrordo presbyterii gradu et merito przfiilgcbat. Qui cum illo 
advenissent, erant autem numero duodecimo, divcrtentes ad Pippi- 
num ducem Francomm, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia 
nuper citeriorem Fresiam, expulso inde Rathbedo rege, ceperat, illo 
eos ad pnedicandum misit< j ipse quoque imperial! auctoritate juvans, 
ne qui praedicantibus quicquam molestix inforet j multisque eos qui 
fidem suscipere velleat beneficiis adtollens: unde factum est, <^tu- 
lante gratia divina, ut multoe in brevi ab idolatria ad fidem convei- 
terent Christi. 

Horum secuti exempla duo quidam presbyteri de natione Anglo- 
nim, qui in Hibemia multo tempore ipto ztema parria exulavetant, 
venerunt ad provinciam antiquorum Sazonum, si forte aliquos ibidem 
pnedicando Christo adquirere possent. Erant autem unius ambo, 
sicut devotionis, sic etiam vocabuli : nam uterque eorum a[^>el)abatur 
Hewald^ ea tamea distinctione, ut pro diversa capillorum specie 
uaus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur : quorum uterque 
pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis saaarum litte- 
rarum erat sdentia institutus. Qui venientes in provindam, intra- 
verunt hospitium cujusdam vtllici, pctieiuntque ab eo, ut transmitte- 
rentur ad satrapam qui super eum erat, eo quod haberent aliquid 
legationb et causz utilis, quod deberent ad ilium peifcrre. Non enim 
habent regem iidem Antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae 
gcnti pnepositos, qui ingniente belli articulo mittunt scqualiter sor- 
tes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes 
sequuntur, huic obtemperant ; peracto autem bello, rursum aiquaUs 
potcntisE omnes Sunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promit> 
tens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot 
diebus secum retinuit, 

Qm cum cc^niti essent a barbaris quod essent alterius religionis, 
nam et psalmis semper atque oratiooibus vacabant, et quotidie 
sacrificium Deo victimse salutaris offerebant, habentes secum vascula 
sacra et tabulam altaris vice dedicatam, suspecti sunt habiti, quia si 


A.D. 690-693O ANGLO-SjiXON PERIOD. 223 

[MMom TO TBI ranum iua> ou> uxoxi,] 
pcrrenircnt ad satiapam et loquerentur cum illo, averterent ilium 
a diis suis et ad novam Christians fidci retigionem transferrent ; 
sicque paulatim omiiis eonim pfovincia vetercm coger«tur nova 
mutare culturam. Itaquc rapucrunt cos subito, et iateremerunt : 
Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem 
longo suppUdorum cruciatu ct borrcnda membromm omnium dis- 
cerptione : quos ioteremptos in Rbeno projeccmnt. Quod cum 
satrapa ille quern videre volebant audisset, iratus est valde quod 
ad se venire volentes peregriui non pcrmitterentur j et mittens 
ocddit vicanos illos omoes, vicumquc incendio consumpsit. Fassi 
sunt autem prsefati sacerdotes et famuli Christi, quinto nonarum 
Octobrium die. 

Ncc martyrio eonun coelestia defuere miracula. Nam cum per- 
cmpta eorum corpora amni, ut diximus, a paganls essent injecta, 
contigit ut haec <x>ntra impetum fluvii decurrentis, per quadraginta 
fere milUa passuum, ad ea usque loca ubi illorum erant socii, trans- 
feirentur. Sed et radius lucis pcrmaximus atque ad ccelum usque 
altus omni oocte supra locum fulgebat ilium ubicumque ea pctTenisse 
contingeret, et hoc etiam paganls qui cos occiderant intuentibus. 
Sed et unus ez eis in visione noctuma appamit cuidam de sociis 
suis, cui Qomen erat Tilmon, viro illustri, et ad sxculum quoque 
Qobili, qui de milite factus fiierat monachus ; indicans quod eo loci 
corpora eorum posset invenire, ubi lucem de ccclo tcrris radiasse con- 
spiceret. Quod ita completum est. Inventa namque eorum corpora 
juzta bonorem martyribus condignum recondita sunt, et dies pas- 
sionis vel inventionis eorum congrua illis in lods veneratione 
celebratur. Denlque gloriosissimus dux Francorum Pippin, ubi hxc 
comperit, misit et adducta ad se eorum corpora condidit cum multa 
gllotia ID ecclesia Colonix dvitatis, juxta Rbenum. Fertur autem 
quia in loco in quo occtsi sunt fbns ebullient, qui in eodem loco 
usque hodie copiosa fluenti sui dona profiindat. 

Frimis sane tcmporibus adventus eorum in Fresiam moz ut com- 
perit Vilbrord datam sibi a principc licentiam ibidem pnedicandi, 
acceleravit venire Romam, cujus sedi apostolicse tunc Sergius papa 
prseiat, ut cum ejus licentia et benedictione, desideratum evange- 
lizandi gentibus opus iniret : simul et reliquias beatorum apostolorum 
ac niartyrum Christi ab eo se sperans acdpere, ut dum in gente cui 
praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu 
reliquias saact<»iim quas ibi introduceret ; quibusque ibidem depositis. 


224 ENGLISH CHURCH. [a.d. 690-69J, 


conscquenter in eonim honorem quorum essent illx, singula quaeque 
loca dedicaret.' Scd ct alia perplura qux tanti operis negotium quz- 
rebat, vcl ibi discere, vel inde acciperc cupiebat. In quibus omnibus 
cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. 

Quo tempore &atres qui erant in Fresia verbi mioisterio matud- 
pati, elegemnt ex suo numero virum modestum moribus et mansue- 
tum corde Suldberctum'' qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam 
destinatum ad pctitionem eorum ordinavit revercntissimus Vilfrid 
Episcopus, qui tunc forte patria pulsus in Mercionun regionibus 
exulabat. Non enim eo tempore babebat Episcopum Cantia, de- 
fiincto quidem Thcodoro, scd necdum Berctualdo successore ejus qui 
trans marc ordinandus ierat, ad sedem Episcopatus sui reverso. 

Qui videlicet Suidberct accepto Episcopatu, de Brittania regressus, 
non multo post ad gentem Boructuarorum sccessit, ac multos eonun 
pnedicando ad viam veritatis pcrdusit. Sed expugnatis non longo 
post tempore Boructuaris a gente antiquorum Saxonum, dispersi sunt 
quolibet hi qui verbum receperant; ipse antistes cum quibusdam 
Pippinum petiit, qui interpellante Blithrydae conjuge sua, dedit ei 
locum mansionis in insula quadam Rheni, qux lii^a eorum vocatur 
' In littore :' in qua ipse, constructo monasterio quod hactenus haeredes 
ejus possident, aliquandiu continentissimam gessit vttam, ibique 
diem clausit ultlmum. 

Postquam vero per aimos aliquot in Fresia, qui advenerant docu- 
erunt, misit Pippinus, favente omnium consensu, virum veneiabilem 
Vilbrordum Romam cujus adhuc pontiikatum Seigius habebat, postu- 
lans ut eidem Fresonum genti Archiepiscopus ordinaretur. Quod ita 
ut petierat impletum est anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo 
nonagesimo sexto. Ordtnatus est autem in ecclesia sanctae maityris 
Cecilix', die natalis ejus, imposito sibi a papa memcaato nomin^ 
dementis : ac mox remissus ad sedem Episcopatus sui, id est, post 
dies quatuordedm, ex quo in urbem venerat. 

. Donavit autem ei Pippin locum cathednc Episcopalis in castello 
suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo Viltaburg, id est, 
Oppidum Viltorum, lingua autem Gallica Trajectum vocatur; in, quo 
xdificata ecclesia, revercntissimus pontifex longc lateque vertHom 
fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plurcs per illas regio- 
nes ecclesias, sed et monasteria nonnulla construsit. Nam non 
multo post alios quoque illis in regionibus ipse const'ituit antistites 
ex eorum numero fratrum qui vcl sccum, vel post se rllo ad 


A.D. 690-693-3 ANGLO-SAXON PERIOD. 235 

[mmon or wiLuaHoBD.}. 
pTzdicaDdum venerant ^ ex quibus aliquant! jam dortnieruiit in 
Domino, Ipse autem Vilbrord, cc^notnento Qemens, adhuc super- 
«t bnga jam venerabilis atateh^ utpotc tricesimum et sextum in 
Episcopatu habens amium, et post multiplices militix ccelestis ago- 
nes ad pnemia remunerationis supcmse tota mente suspirans. [M.H.B. 

• The Broctcri in Westphalia. 
<■ Ridbod ii Rated, io the life of S. WdW 
Jhmii, BUbop of Sens (uciibed to Joou >' 
monk of FcmteneUei, bot of quntionable au- 
Ihcnticity), to have rejected bipti&m at the 
binds of that Siii^ {Mob. AA.SS. sax. III. 
put I. p. 345), Hii war with Pipin Menu to 
hiie btgua about A.D. G8g {Conl. Frtd*gar. 
if. Ba^il, II. 453). He wai defeated by 
faim. according to the Annedit Mitenui {Ibid, 
iSo), ia Al>.69],6g3. ^7,etc..whichagTeei 
viib Ihe Ritcment of Bedej but hii whole 
He vu a long ctrtiggle against the Fraoki : 
)ii> daughter bowevei wai manied to Oiioioald 
ibe »a of Psjna. He died A.D. 7T9 (^nn. 
PriBit„ ap. BmijkM, II. 639, G4I, 641, etc). 
< The life of WiUibiord wai wiitlen by 
Aiiiiio in both vene and prose (Opp,, ed. Fni' 
it«„ pact II. pp. 183, ig6). He was Ihe lOD 
of S.WilgU, the poisesioi of a little monastic 
srtllanent on the Yorkshire coast, which 
aFtnvardi was inherited by Alcuin himself. 
He wts JD tus tbirty-lhird year when he begin 
his misiiDnuy work. 

' The mmes are given in the ^urioui or 
uilerpalaled Life of S. Suidbeil {Svrius, AA.SS, 
II. 3, ed. Ven. iggi), at Willibraid, Swidbect, 
Acta, Wigbert, WillibaU,' Winibald, Uhwin, 
the two Hewaldi, Weienfn^, MarcelhDUi the 
aDthoc of the LiAe, and Adalbert a ion of tbe 
King of Deiia. But this ii inconsistent with 
the statement of Bede ahont the Hewalds, 
and the whole work is so cocmpt ai to be 
intetly worthies!. See MabUlaa, AA. SS., 
IK. HL part I. pp. iM, etc. And the list 
a;f>can 10 be limply a list of the early mis- 
timariet who are either connected with S. 
^^Dibcotd 01 recorded to have preached to 
the PrisiiTu. Acci merely visited Frisia on 
his way with Wiliiid to Rome (B.. HI. 1 3) ; 
Wigbcit retired ftom Ihe work before Willi- 
broid oDdertook it (S., V. 9); WiUibild, Bi- 
shop of Eichitiedl, and his brother Wtuiibald, 
abbot of Heidenheim. belong to a generation 
at lead later than WilUbrord; the Hewalds 
preached in Saionj, not m Piisia ; Lebwin, 
■ho died A.D. 773. and was buried at De- 
tenler {Stiriut, VI. 88), Werenftid {AA. 
SS. SoU.. ,7 Aug.. vol. VI. pp. 103-105) of 
Elst in Qoelden, and Adalbert of Egmond 
(died abont A,D, 740, ^o*.. AA.SS., sec. 
VOI„ 111. 

in. part 1. pp. 586. etc.), were atl historical 
pertODL Whether Marcelling^ or Mereehnus 
at it may be read, was also, may be doubted. 

■ Huisey quotes the Aaralet Xanttnut 
{Pirti, II. liO), under tbe year 690 : " Sanc- 
tut Willibrotdus tunc presbyter, . ininEque 
nnctilatiB vir Adalberlus confessor, cum aliii 
decern de Btittannia lentis Anglonun ob gn- 
tiam Erangelii in OaTliai tranieuntei ad I^p- 
plnum Francorum ducem perveneront ;" and 
under A.D. 694 : " Pippinut dux Ratbodum 
ducem Fiesonum bellando vicit, Fretiamque 
tibi sabjugavil. et sanctum Willibiordum a 
beato Sergio Papa Archicpiscopiun coniccra- 
■ turn, illuc ad pradiondum verbum Dei di- 
lexil. Sanctos veio Adalbeitus ui loco qui 
dicitur Ekmundi usque ad tempos eiitus sui 
apud quendam Eggonem nunsit, et plurimo- 
rum corda ad fidei salutem erexit." 

' The life of Suidbeit by Marcellinus is so 
full of anachiooisms that no credit can be 
giren to any of its statements : according to 
il. however, Euidbert was a son of a North- 
umbrian earl Sigebert, and was i monk of 
Bardney: be was consecrated in A.D. 693 by 
Wilfrid, became. Egbert Archbishop of York 
(who did not become a Bishop until A.D. 
7.13) was ill. Bui the whole seemi to be a 
labrication. Besides what is known of him 
from Bede, the Annaies Francorum give A.D. 
713 aa the date of hit death {Boupitl, II. 
641) : his seal was Kaisertwolh on the 
Rhine, which hat been confounded with Ver- 
den. and even with Verdun. The list of 
authors who hare written on his history maj 
be seen m Potthait, Biil. Mid. Mm, p. 897. 

■ Alcuin makes the consecralioD of Willi- 
brotd take place ui S. Peter's (Of^., pan II, 
p. 186). 

^ According to Alcuin, Willtbrord died after 
attaining his eighty-first year, and before the 
death of Charles Martel {O^. II. 19a, 199), 
on the 6th of November. Boniface atcribet 
to him loosely fifty years of preaching (,£p. 
107 ed. Jaffi, 105 ed, Wurdtwein). If he 
were thirty-two in A.D. 690, in which year 
the Friiian Mission was being organised, he 
would be eighty-one in A.D. 739, which is the 
bteit year that can be assigned to his death, 
and it generally accepted as the true date. 


aafi ENGLISH CHURCH. [ A. D. 690-^93. 

[jvniciuN cuHBura.] 


Judicium Clxhbntis. 
[This fragment, which is of considerable interest as lUusttating the Peni- 
tential system and literature of the Anglo-Saxons, was printed first by 
Kunstmann, Die LaUinitchen PonilentialbUcher der Aagelsaekten, pp. 176, 
177 : and after him by Wasserschleben, Die Busiorihiut^m der Abendi. 
Kircht, p. 433; from an Augsbui^ MS. (No. 153) containing a collection 
of 77 chapters of canons, etc., of which this is the 38th chapter. With 
this MS. Wasserschleben collated one of Heiligenkreuz, the variations of 
which he marks under the signature a. Kunstmaim identifies the writer 
with the Anglo-Saxon Clement, that is, Willibrord : but Wasserschleben 
seems to doubt this. That Willibrord was known commonly by the name 
of Clement appears from S. Boniface's letter to Pope Stephen {Ep. loi ed- 


I. Si quis per potestatem aut quolibet ingenio res alienas malo ordine 
invaserit, III. annos pceniteat, unum ex his in pane et aqua, et 
multas elemosinas facial. 

3. Si quis de ministerto sanctEe ecclesise quolibet modo fraudaverit, VII. 
annos pceniteat. III. ex his in pane et aqua. 

3. Si quis pro mercede jejunat et aliena peccata susdpit in se, non est 

dignus nominari Christianus, jejunat pro se ipso quantum pro- 
misit pro alio jejunare, et quod accepit dec patiperibus. 

4. Si quis habens sponsam vitium ei intulerit, et sororem ejus nxorem 

duett, ilia vero, quse vitium passa est, si' se ipsam occidit, omnes 
qui hujus facti consensi sunt X. annos pceniteant. 

5. Si quis sacerdos aut clericus se aut alium inebriaverit, si pro htnna- 

nilate XL. dies pceniteat, laicus VII. dies; et si per odium hoc 
fecerit, ut homicida judicetur. 

6. Si quis dederit alicui nesdens potum aut cibum, in quo saris ant 

familiaris bestia mortua fuerit. III. superpositiones facial. 

7. Si quis in Dominica per negligentiam opera facit aut se balneal aut 

se tondit aut lavat caput, VII. dies pceniteat; si iterum facit XL. 
dies pceniteat et si per dampnationem facit hoc diei et non emen- 
dabitur', expellatur ab ecclesia catbolica sicut Judxus. 

8. Si quis ante horam legitimam sine infinnitate aut necessitate, per 

gulam prandit, II. dies in pane et aqua pceniteat 



A.o. 690-693.] ^NGLO'SjiXON PERIOD. ay 

9. Si qnis manducat et postmodum coinmunicat, VII. dies pceniteat in ' 
pane et aqua, paivuli de hoc vapulent. 

10. Si quis Deum negat sine necessitate et itenim revertitur, X. annis 
pceniteat. III. ex his in pane et aqua. 

11. Secimdum canones pcenitentes non debent communicare ante 

compJetam pcenicentiam, nos autem propter misencordiam post 
annom I. aut post VII. menaibus licentiam damns. 
13, Si qnis vexatns est a diabolo et semet ipsum occidit, licet orare 
pro eo. 

13. Non licet mnlieri oblatam nee sindonem, nee calicem ponere super 
altare, insuper nee infra cancellis ad altare ingredi. 

14. Si quis nxorem legitimam dimittit et aliam dudt, ezcommunicetur 
a Christianis, etiamsi ilia prior uxor consentiat. 

15. Non licet legitimo conjogio sepanui, nisi amborum consensus 

fuer^i ut innupti maneant 

16. Non licet laico in ecclesia lectionem legerc nee Allelnia cantare, 
nisi psalmos et responsoria sine Alleluia. 

17. Non susdpiatur in ecclesia de pneda, antequam ille paenitendam 
agat, qui praedaviL 

t8. Si quis vesatur a diabolo, non licet eum sacra mysteria contingere, 

si p>er Dei misericordiam et jejunium mundatus fiterit, per' X. 

annos susdpiatur in officio dericorum non sacerdotum. 
19, Si cujus iKorem hostes rapuerint et non potuerit eripere earn, post 

annum integrum licet ei aliam ducere, et si postea redierit, licet 

earn alio viro ducere. 
ao. Si quis in quacunque fcstivitate ad ecclesiam veniens pallat* fbris, 

aut sallat, aut cantat orationes* amatorias, ab Episcopo aut pres- 

bjtero aut clerico excommunicetur et, dum pcenitentiam non agit, 


' poft, a. * ipallit, 0. ' cutBtioiKi, a. 


ENGLISH CHURCH. [Bruttwald, 

A.D. (S93-A.D. 731. 

["Areetriicop of Kumnicbj'il " {A. S. C. A.D. 694). " BTetane Holibucop'* (Ck»c. 
BtrgbemU. A.D. 696). " firitumianmi Primu" (Bull. Coiatmtini Papa A.D. 709 [ipn- 
rioiu], and Btili. ipad. dt Prnil. Eeel. Caul. A.D. 713). " Totiot Britumiv gnbcnn- 
ciila rtgou" (Waldb. tp. ad Btrtbtv/. A.D. Jo^X 705)- " CantiB xdk pneml tottntqiie 
BritanniB pritniu pontirei " (Strgha Papa ad Btrtbttt. A.D. 693 [quotioiuble]). " CaoliB- 
riB pioTiacis pnuui' (Jd. ad Epita. Aitgl. AS>. 693 [qucstiaoible]) ; but " prinutnm om- 
minm ecelaUnun Biitannut tortittu" (td. U.). 

A.D. 693. Jnne 19. Comoctatcd at Lyoiv (B. H. E., V. S). 

A.D. 693. CUimi for the mpenucj of Crotabuiy coaGnned (?). 

A.D. 694, 696. Chuich liwt in Kent 

AJ). S91-705. Second exile of Wilfrid; hii peiwnal appeal to Rome uul icitoralioii on 

1 compioniiie. 
A.D. 697. }aty. Bribtwdd witDeuei ■ gnat of Wihtred, King of Kent (£, C. D. 

XLin. ud XLVII.i two Gopiei of the ame charter.) 
A.D. 704 or 705. Letter of Waldhere, Biifaop of London, iiliulnting the effect of 

the diniioni of the leveral itatet in bindciing the anited action of the 

A.D. 705. Attempt on the part of AMhdm, repretenling the clergjr of Wcno, to bring 

over the Coniiih Church to the Roman Puchil rule. 
AJ). 705. Divition of the Biihofric of Weuei, the one Urge dioceie hidierto 

A.D. 704-716. RecODciliatioa, in the toittet <tf Eaitei, of all the Sconith and Iridi 

Chuichea, the Welih continaing unchanged ; via. the Northern Irith A.D. 

704 (J3, V. 15, 32) ; (the Southern Iriib yielded c. A.D. 633, >ee ibore, in 

»oLII.); the Piet. A.D. 710 {B..V.»i); the Monks of Hii AD. 716' 

AJ). 716, 718. Miuion of S. Bonibce. 
A.D. 731. Jan. 13. Death of Biihtwald'.] 

■ Bribtwald wat a monk of the Kentiih Kent, 10 Berchtwild, abbot of Reeulver, dated 
monattery of Recuiw (B., r. 81. There is a May, A.D. 679 (K, C. D. ZVI.). William of 
graol of land in Kent, by tllotheie, King of Malmcdiury imkci Brihiwald abbot of Glai- 


AJ). 693-731-] ^NGLO-S^XON PERIOD. 439 

[coH«auTio» or uiHrw^.] 

tonbmj (Of il*^. doit. J M. ed. Oile, pp. *■ Adamoan, vbcne preaching caiued the . 

308, 314); bat tbe abbot of QliEtonbarf change, died the jear following (£., V. 15), 

whoK lume bu caiued the confusion vai hiring failed to permade hii own monki of 

Beonnld, not Bribtvild, and mi abbot long Hii, on hii letuin from Ireland (ib.) : bit 

ifia Biihnnid became Archbishqi {Epp. So- death ii placed in A.D. 705 by the Amt. 

*/, ed, J«ff4. VII. p. 48, below, p. 384) : nor Laiatiham., Ptrtz, I. u ; and in A.D, 704 by 

dm the nazoe of Brihtwald occur in the molt the Ann. Oimbr., M. H. B. p. B33. 

iDdaitlinoftbeabbob(Af.?.C>ia. TVi.A. F.). ' Brihtwald wu buried inside the church of 

^inilly hiitoiical ii the itatement that Arch- S. Peter at Canterbury, for the tame reaioa 

biibop Brihtwald received a pall from Pope ai Theodore (B., II. 3). 
Violiio (Am o^. Tvftdvt, c 1640}. 

A.D. 693. June 29. CmstcrmtioH ^fBribPaiald, 

Bia H. £^ V. 8. — Electus est quidem in episcopatum anno Do- 
minJcx incamationis sexcentesimo nonagesimo secundo, die primo 
mensis Julii, r^nantibus in Cantia Victredo et Suxbhardo; ordinatus 
autem anno scquente tertio die kalendarum Julianim, Dominica, a 
Goduine metropolitano Episcopo Galliarum': et sedit in sede sua 
pridie kalendarum Septembrium Dominica (Aug. 31, kX>. 693)- 

■ Gdmuad, Biihop of Rocheiter, ontlired ai consccrsted by the Primate of a neigbbour- 
Mitwild'i coniecralion,- foe both of them ing Church. Ralph de Dicelo {A<^- S 

a chanei in A.D, 693 : bdow, p, aja. 680) layi that he wai cooiecraled by " Breg- 

Brihtwald therefore did not go abroad for wino, alia* Oodwino, MetropoUtuo Wailia- 

lack of coiuecraton dote at hand, at home, mm-" 
but probably in order to obtatD greater wd^l 

A.D. 693. StipremMey ^ CoKterburj over all BritsiM. 

I. Letter rfPtfe Serpus^ to Etbelred King of Mtrda, Eatdfrith King of 
NerthumMa, gmd Ealdvsvlf Ki»g of Eait'Anglim, [Questionable.] 

Bid. them re- Sergius Episospus servus servorum Dei, Ethelredo^ 
tan Brihtwald AlfridOj Aldulfo regilms Anglsrvm. Donum gratiSE spili- 
"^ tualis Sancti Spiritus illustratione fidelium corda suc- 
ccndit, et repanindo reficit, et virtutis mirificx constantia roborat, 
et coelescium beneficionim instituit perenniter promererl suflragia, 
et labentium renim exitia nihilominus pnecavere. Quo usi munere 
pietatis Dei sancti Patres, ut qusedam astrorum ccelestium splen- 
difcra luminaria mundi totius per ambitum renitentes gloriose, post 
pnesentis vitae felicia gaudia inter numcnim electorum meniere 
ascribi. Potto tos gens sancta, genus electum, populus acquisitlonis, 
filii ludis, stiTps Tegia, fidei propago ac incTementa viTtutum, g^idete 


ago ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

in Domino et exsultate quod vestri non inunemor studii egregius ac 
primus apostolorum Petrus fidei firmissima petra, dum mentis ac 
conscicnttz vcstnc censu Ixtatur, nominum quoque vestronmi remi- 
niscitur ct agnoscit. Confidimus nempe quod et aditum regni codlcs- 
tis aperiat, quibus tantum inter gentes, quibus Deo au5|nce przpol- 
letis, fevorem contulit dignitatis. Et vos igitur Quistianissimi ac 
dilectissimi filii, ejus auctoritate collatum vobis antistitem Bert- 
waldum Cantlz sedis prxsulem totiusque Britannix primum ponti- 
ficem, alacri pectore menteque devota suscipitc, scientes quod mer- 
cedem prophetse accipiet, si quis hunc ut prophetam accipiat, ct si 
spemere ilium fbrsan, quod absit ! fastu quisquam prosiliat, non eum 
sed a quo missus est spemet. (^ juxta Dominicam vocem absque 
ullo adminiculo condemnabitur. Procul ergo a vobis longeque talis 
absit in&nda temeritas,ne diram hostis antiquus ioobedientiat fadem 
in vobis inveniat, quos sancta Dei Ecclesia in gremio filiorum adop- 
tionis sociare dignata est. Optamus autem, quo misericordia solita 
Dominus noster Jhesus Christus fadat vos ineffabiliter ministerii 
ac regii culminis honorc sublimari, et in examine futuri judicii reser- 
vari. [fF. Malm. G. P., I. ed. Hamilton, pp. 52, 53.J 

2. Letter rfPofe Serpms^ to all the &ih^s ^Britmm. 

Sime in tenour Di/ectitfimii fratribus umivertSt Epireopit per Britim' 
with the pre- mom eonttitutis Sergius. Sicut nobis quibus cuiam 
"*' officii pastoralis bcati Petri apostolorum prindpis 

supemsE dignatio miserationis, regimenque concessit, fratris incc^- 
niti reverendam advexit praesentiam, ita quoque vcstri religiosissimi 
pnesulatus coUegii agnita salus geminum attulit tripudii munus. 
Nam omnium auctori bonorum Domino Deo nostro immensas pere- 
gimus gratias, reperta iratmm fidelium in sinu sanctx matris Ecdesiae 
unanimitatis devota constantia et amore fervente inter se dilectio- 
nisque consortio. Sic enim sagaci sollertia Deum complacare noscun- 
tur, of]erentes ei pura libamina, cum in ara pectoris splendorem veri 
luminis refoventes nuUis iliecebris mentem illudant, nullis &atrtun 
stimulis corda percellant, nullis proximos nocentibus mentibus an- 
nuanti sed ut Dei micistri speculum se subjectls vitx morumque 
prcJ^itate exhibeant. Hinc sibi Deum prosperantem iavenieat in 


A.D. 693-731-] ^NGLQ-SAXON PERIOD. 231 

adveisis, nee quidquam poterant bostis insidiae eis nocendo surripcre, 
et«aim ubi praesto est Domini adjutorium, cuncta fugatur spirjtuum 
itiAligaoniin adversitas. Cum ita sit, patemis afiatibus coUxtantes 
vestrae fiatemae dilectionis unaoimi rcligiositati, insinuamus vobis, 
quod pnesens dilectissimus frater Berthwaldus Caatuarionim pro- 
vinda: pnesul qui in sedem reverends memohx Theodori quondam 
Archiepiscopi subn^tus est, juxta ritum priscae consuctudinis, quae a 
tempore sanctae ac venerandx memoriae domini et prxdecessoris 
nostri Gregorii Romani ponti£cis nunc usque sua Ecclesia detinuit, 
a nobis, immo a beato Petro apostolorum principe primatumque 
omnium ecclesianim Britannia sortitus, cum sacro usu pallii ac 
venerabilis dalmaticse, tilic demandatus est. Quod non incommode, 
fiatres caiissimi, indeptus promemit, cum nequaquam fastu sive 
tumore jactantix, sed mente subnixa ac humili corde tantum munus 
dignus obtinuit. Quocirca bortamur fiatres vestmm a Deo dicatum 
consortium salubrique consilio commonemus, ut propter Dei amorem 
atque futurae vicissttudinis spem, eidem fratri vestrie regionis Ardii- 
episcopo, ac si nobis debitum ministerii honorem cxsolvere, et ut 
pracsuli primatum gcrenti efficaciter sciatis obedire, non ignari quid 
vas electionis insinuet : "Obedite prsepositis vestris j" el rursum : "Qm 
potestati resistit, Dei ordinationi rcsistit." Ideoque, fratres,vo3 admo- 
nemus universosque ordinum gradus, prxcipicntes ex bac apostolica 
auctoritate, ut nuUus sit qui prxsumat contra base, qux ab hac apo* 
stolica sede olim sunt constituta pracsentibus vel fiituris tcmporibus 
contraire, sed semper prxmemoratz Ecclesiae concessa potestates 
illibatx serventur in perpetuum. Et quia vos, annuente Divina de- 
mentia, bxc peractUTOS indubitata mente con£dimus qux commonere 
statuimus fratemitatis vestrx religiosum propositum, ine£&bilem 
Salvatoris nostri potentiam exoramus, ut pia vos semper religione 
poUentcs, perenm tribuat Ixtitia gratulari, et fratemis afFectibus col- 
Iztantes sanctorum meritis in aeterna beatitudine sociari. Deus 
Tos incolumes custodiat, dilectissimi fratres. [}f^. Malm, G, P., I. 
ed. Hamilton, pp. 53-55.] 

■ Tbtie two leKen ire two of the Malmci- of the ium« of tae from the King* *ddf«>ud 

bary leria before mentioDcd, p. 65, and like in the Gttt of them tsaj foiablj hive irisen 

the reit ue of qostioaibli genuiaencM, il- from lh« wit then raging belween Wettex 

tho«igti tkoe u nothing to ciuic nupicion in »>d Kent, in which the Kcntiih peopk were 

the foiticalu letlen. If genuine, the omiuioa forced to yield A,D. 694. 





A,D. 693 ■. j# Mercian Witenagemot attettt a grant of land by Osbtn, 
Underiing rf the Hwiaas, ftr a munmtry at Faatanham {JVorcestrr- 

[K. C. D. XXXFL, from MS. Harl. 4660].— The grant is witnessed 
first by Oshere himself, by his four sons and by another layman ; 
and by <* Oftofbris Episcopus," u. of Worcester or the Hwiccas. It 
is then witnessed by Etheb-ed King of Mercia, by the Arcjibisbop 
and seven other Bishops, and by two laymen. The Bishops' signa- 
tures are — 

4i EgoBerehtuualdusArchiepiscopusconsentiens subscripsi. [Can- 

^ Ego Uuilfridus Efis. consentiens subscripsi. [Leicester, since 
AD. 691.] 

i{i Ego Headda E[^s. consentiens subscripsi. [Lichfield, since 
A.D. 691.] 

t^ Ego Tyrtcl Epis. consentiens subscripsi. [Hereford, since 
A.D. 688.] 

■{1 Ego de Epis. consentiens subscripsi. 

«{■ £^ Beduuin Epis. consentiens subscripsi. [EUnham, since 
A.D. 673.] 

^ Ego Gelmund Epis. consentiens subscripsi. [Rochester, since 
A.D. 678.] 

»{i Ego Alricus Epis. consentiens subscripsi. 

■ The date i> detennined bj the ficu that 
Oftfor »at Biihop of Worcester only from 
A.D, 691 or 69a to A.D. 693; »nd that 
Brihtwald did not letum to Eaglind after hii 
coraectation oniil August 693. The lignaluret 
ne impoitaot at proring that Oebmund sur- 
viTed until A.D. 693 ; and that Wilfrid joined 

with Aicbbijhop Brihtwald at thii lime. Of 
the lignatures il may be observed that those 
of tbc Merdin Biihopi immediately foUov 
that of the Aichbiihop, ai was nitunl in a 
Merciau witenagemot ; and that of the others 
one il illegible or defaced, another ii of a 
Bbhop unlcnown. Excluding the Bishops of 
Northumbria and the Bishop of Wenei. there 
renain at this time, besides thoie whose dg- 
Ditures arc identified, the Bishop of Dunwich 
TiEtti in A.D. G73, succeeded bj Astwulf and 
Eardred {fIot. Caial, M. H. B. 618), but 
at unknown dates] ; of London [Waldhere 
probably succeeded Erkcnwald in tliis year] ; 

of Ijodsey [Elhelwin A.D. 679, tocceeded bj 
Eadgar before A.D. 706] ; and if there wu a 
Mercian see at Dorcheder at this date, then 
of that see also rStIa in A.D. 679 ; lucceuoi, 
if any, anknown]. The position of the niraet 
in the list seems to indicate that the blank 
signature shoald be filled up witb that of a 
Mercian Bishop, possibly of Ljndsey, pos- 
ubly of Dorchester, or even of London ; while 

A.D. 673 (the date of Oebmund's nniecn- 
tion), and probably of DuDwichj the name* of 
the Bisbops of that see being ememelj' ob- 
scure, and most of them being written in 
sereral difierent ways. That it wis ciutotn- 
ary to invite Kshops of other kingdom* to 
attend inch meetings, appears from Wald- 
here's letter, below, p. 174. Bat in general 
it is impossible to reduce all the eptsc^nl 
■ignaluies to charters to any rule of oidci, 
eHher of cooicaalion, or of locality. 


A.a 693-731.] ANGLO-SAXON PERIOD. S33 


A.D. 695. *Eecltamstieal Lavjt of WthtreJ, King of Ktnt^ made at a 
Kewtifh Witenaitmot held at Ber-gbamttedeK 


Dam mildcstan cyninge Cantwara 
WihtTKde rixigendum Jte fiftan 
wintra his rices, \y nigu-JSan 
gebanne, sextan daege Ruger- 
nes, in |>«re stowe J>y hatte 
Bei^hamstyde, ]«er waes gc- 
samnad eadigra ge^reahtendlic 
ymcymc: ]wr waes Birhtwald 
Brctonc heah-biscop, and se «i- 
nsEDida cyning ; eac ]?an Hrof- 
ccastre bisceop, se ilea Gyb- 
mund waes hateo, andweard 
waes; and cwseS xlc had ciricean 
\ktc mxgSe anmodlice mid ]?y 
bersuman folcy. iter f>a eadi- 
gan Aindon mid ealra geme- 
dum Jras domas, and Caotwara 
rihtum )>eawum xcton, swa hit 
hyr cfter se%c& and cwy?. 

I. Ciricean &eolsdome gafbla* 
and, man for cyning gebidde, 
and bine buton ncadhxse heora 
williun weorSigen. 

II. Ciricean mund-byrd sic l. 
scill. swa cinges. 

■ Hiorpe in a note confetiei thai Ihe t 
icenu to hare bcoi, ^ CUiceaa ^eoli dome i 
gafolc' The oatnial ai ' 

ing of thcK wordi would be, " To the Church Utei nui illetal." 

In the reign of the most clement 
King of the Kentish-men,Wiht- 
raed, in the fifth year of his 
reign, the ninth iodiction, the 
sixth day of Rugern, in the 
place which is called Bei^ham- 
styde, where was assembled a 
deliberative convention of the 
great men: there was Birht- 
wald Archbishop of Britain, and 
the fore-named King ; also the 
Bishop of Rochester, the same 
was called Gybmimd, was pre- 
sent; and every degree of the 
Church of that province spoke 
in unison with the obedient 
people. There the great men 
decreed, with the suffrages of 
all, these dooms, and added 
them to the lawful customs of 
the Kentish-men, as it here- 
after saith and dcclareth. 

1. To the Church freedom from 
imposts', and that the King be 
prayed for, and that they revere 
him of their own will, without 

2. That the • mund-byrd' of 
the Church be l. shillings, as the 

freedom in jnriidiction and revenue." Com- 
pare, in Magna Charta, >' Anglican! Eccloia 
1 habeat jura sua iotegra et liber- 



III. Unriht^iaunede mxn to 
rihtum life mid synna hreowe 
to-foo, oyye of ciricean gemaaan 
ascadene sicn. 

IV. jEl])codige mxn gif hio 
hiora hxmed ribtan nylla-S, of 
lande mid hiora xhtum and mid 
synnum gcwiten. Swxse mxn 
in leodum ciriclicxs gemanan 
ungestrodyne l^oligcn. 

V. Gif Jjseb geweoriSc, gesi^ 
cundne mannan, ofer )>is gemot, 
]KEt he unriht hxmcd gcnime, 
ofer cingss bcbod, and biscopes 
and boca dom, se )>xt gcbete his 
dryhtne c scill. an eald reht. 
Gif hit ceorlisc man sie, gebete 
L. scill. and gehwacBer Jwet haemed 
mid hreowe fbrltete. 

VI. Gif priost Isefe unriht hae- 
med, 0]>}>e fiUwih^Se' untnimes 
fbrsitte, dppe to Jjon dnincen sie, 
])xt he ne mse^, sio he stillc his 
]>cgauiig3E, o{S biscopes dom. 

VII. Gif bescoren man steorleas 
gange him^ an gest-li'Snesse gefe 
him man aenes, and frxt ne ge- 
weorSc, buton he leafhesse hxb- 

CHVRCH. [Brihtwald, 

3. That men living in illicit 
intercourse take to a righteous 
life, with repentance of their 
sins; or that they be separated 
from communion with tlie 

4. That foreigners, if they will 
not correct their fornication, de- 
part from the land, with their 
goods and witli their sins. Let 
natives among the people forfeit 
communion with theChurch,with- 
out expulsion. 

5. If it happen that a * gesith- 
cund' man, after this * gemot,' 
take to illicit intercourse, con- 
trary to the King's command, 
and the Bishop's and the books' 
doom ; let him make a * bdt' for 
it to his lord of c. shillings, ac- 
cording to ancient usage. If it 
be a *ceorlish' man, let him 
make a * bat ' of l. shillings ; and 
let either with penitence desist 
from his fornication. 

6. If a priest allow of illicit 
intercourse; or neglect the bap- 
tism of a sick person, or be diiink 
to that d^ree that be cannot do 
it; let him ^>stain itom bis mi- 
nistry until the doom of the 

7. If a shorn man go wander- 
ing about>> for hospitality, let it 
be given him once; and, un- 
less he have leave, let it not 


A.D. 693-73"-] 


be, )>xt hinc man Iseng feor- be tbat any one entertain him 

migc. longer. 

vTii. Gif man his msen an 8. If any one give freedom to 

wiofixle freols gefe, se sie fblc- his man at the altar, let him be 

fry ^ freols-gefaaga his eric, xnde folk-^ee; let the freedom-giver 

wer.geld, and munde ]iare hina, have his heritage, and ' wergcld,' 

sie ofer mearce ysa he wille. and the ' mund' of his family, be 
he over the march wherever he 
may be. 

IX. Gif esne ofcr dryhtnes haese 9. If an * esne' do any servile 

[jeow-weorc wyrce, an sunnan labour, contrary to his lord's com- 

ffen, efter hire setl-fange oB mand, from sunset on Sunday-eve 

Rionan efenes setl-gan^ lxxx., till sunset on Monday<eve<^, let 

sdll. sc dryhtne gcbete. 

X. Gif esne deS his rade jraes 
dx^es VI. <• se wiB dryhten gebete, 
o)>)>e sine hyd. 

XI. Gif friman ^onne an ])ane 
fbfbodenan timan, sio he heals- 

him make a ^ bot' of lxxx. shil- 
lings to his lord. 

10. If an ' esne' so do of his 
own accord on that day, let him 
make a * bot* (rf vi."! to his lord, 
or his hide. 

11. But if a freeman [so do] at 
the forbidden time, let him be 

&iige scyldig, and se man, se ^t liable in his ' heals-fang ^' and the 

arasie, be age healf ^xt wite, and man who detects him, let him have 

jFXt wcorc half the ' wite,' and the work. 

XII. Gif ceorl buton wifes wis- 12. If a husband, without his 

dome deoflum gelde, he sie ealra wife's knowledge, make an offer- 

his xhtan* scyldig, and heals- ing to devils, let him be liable 

Gif butwu deoflum gel- 
da-JS, sion hio hcals-fonge scyldigo, 
and ealra achtan^ 

XIII. Gif |>euw deoflum gelda^, 
vt. sdlL gcbete, oJ>|>e his hyd. 

xtv. Gif mon his heowum in 
esc gefe, frigne ge 

■ That ii, fiDia muet oa Satuidij until n 

in all his substance and 
* heals-fang.' If both make offer- 
ing to devils, let them be liable 
in their ' heals-fan^' aad all their 

13, If a <theow' make an 
offering to devils, let him make a 
' bot' of VI. shillings, or his hide. 

n 14. If a man during a ^t 

e give flesh-meat to his family, let 


lel OD SuDd»y. Note in Antiau Lam, * (cill. 1 






l^eowoe hals-faoge alyse. 

XV. Gif yeow ete bis sylfcs 
nede vi. scill. o)>]>e his hyd. 

XVI. Biscopcswordandcyninges 
sie unlzgne, butoo a^. 

ia preostcs cajinc. 

XVIII. Preost hine clxnsie, 
sylfcs soSe, in his halgum hraegle, 
sEtfbran wiofode, ]>us cweSende: 

him redeem free or bond with his 
( hals-fang.' 

15. If a*theow'eatof hisowD 
will, VI. shillings, or his hide. 

1 6. Let the word of a Bishop 
and of the King be, without an 
oath, incontrovertible. 

17. Let the ' aldor' of a ' mio- 
ster' clear himself with a fx-iest's 
* canne.' 

18. Let a priest dear himself 
by his own sooth, in his holy gar- 
ment before the altar, thus say- 

' Ueritatem dico in Xpo non Ing : * Veritatem dico in Christo, 

mentior.' Swylce diacon hine 

XIX. Oiroc, feowra sum hine 
clxnsie, his heafod-getnaceo^ and 
ane his hand on wiofbde, dSie 
xt-standen a^S abycgan. 

XX. Gest hine dxnsie sylfes 
aiSe, on wiofbde : swylce cyninges 

XXI. Ceorlisc man hine fcowra 
sum his heafod-^maceDe on weo- 
fode, and )rissa eaha aS sie un- 
ions. Daone is cirican canne 

XXII. Gif man biscopes esne 
tihte o]))>e cyninges, cxnne hine 
an gerelan hand: o)>f>e hine ge- 
rela densie, o^^e selle to swin- 

XXIII. Gif man 'Gedes-]>euwne 
esne in heont gemange tihte, bis 

non mention' In like manner, 
let a deacon dear himself. 

19. Let a derk dear himself 
with four of his fellows, and he 
alone with his band on the altar, 
let the others stand by, make the 

20. Let a stranger [dear him- 
self] with his own oath at the altar: 
in like manner, a King's thane. 

21- Let a 'ceorli^' man dear 
himself with four of his fellows at 
the altar; and let the oath of all 
these be incontrovertible: then is 
the church ' canne* right. 

12. If any one make plaint 
against a Bishop's 'esne' or the 
King's, let him clear himself by 
the person of the reeve; either 
let the reeve dear him, or give 
him up to be scoui^ed. 

23. If any one make plaint 
against a priesfs<= ' esne' in titeir 
MMific ' tPU.' J. B. 


A.D.693-73I-1 ^NGLO.S^XON PERIOD. 337 

diyhtra bine his ane aSe geclxn- congregation, let his lord clear 
sie, gif he husl-genga sie, gif he him with his sole oath, if he be 

husl-genga nis, hsbbe him in aiSe 
ofiirne xwdan godne, tippc gelde. 
o)i|>c selle to swinganne. 

XXIV. Gif fblces-mannis csne 
tibtc cirican-mannes esnc, o'p^e 
drican- mannes esne tihte fblces- 

a communicant^ if he be not a 
communicant, let him have with 
him in the oath another good 
* xwda ;* or let him pay, or give 
him up to be scourged. 

24. If a layman's ' esne' make 
plaint against a churchman's 
'esne,* or a churchman's 'esne' 

mannes esne, his drybten bine make plaint against a laym 

aoe his aSe geclensige. 

XX7. Gif man leud crfslea an 
jicoflSc, liege butan wyr-^Ide, 

xxn, Gif man frigne man xt 

< esne ;' let bis lord dear him 
with his sole oath. 

25> If any one slay a layman 
while thieving; let him lie with- 
out * wer-geld.' 

26. If any man seize a free- 

hxbbendre handa gefo, ]ranae man with stolen goods upon him, 

wealde se cyning )>reora senes : then let the King have power of 

o)>))e hine man cwclle, o}?)>e ofer one of three things : either that 

sx selie, o^pe hine his wer-geldc he be slain, or sold beyond sea, 

alcse. Sej»e hine gefb and ge- or redeemed with his * wer^^ld.' 

gange, healfhe hine age : gif hine Whoever shall seize and secure 

nian cwelle, geselle beom man him, let him have half of him j if 

ux. sdll. any one slay him, let him be paid 
Lxx. shillings, 

xxni. Gif feuw stele and hi 27. If a * theow' steal, and he 

man alese, lxx. sciU. swa hwe^er be redeemed, lzx. shillings as the 

swa cyning wille, gif hine man King may choose ; if any one slay 

acwelle, yam agende hi man him, let half his value be paid to 

hcalfne agelde. the owner, 

xxviii. Gif Peorran-cumen man, 28. If a maa come from afor, 

ojijie fnemde, buton wege gange, or a stranger, go out of the [high] 

and he ]>Qnne nawSer ne bryme, way, and he then neither shout 

ne he horn ne blawe, for Jieof he nor blow a horn ; he is to be ac- 

bi^ to profianne, oppe to slcanne counted a thief, either to be slain, 

o)>[)e to alysenne. or to be redeemed. 

[Thorftj A*ae»t Lawi and Initttutet^ pp. 16-19J from Terbis 

Roffensis; Schmid, J5-19; ^^j 1- 194-198; fP., /. 60, 61.] 


338 ENGLISH CHVRCH. [Brihtwald, 


• Whether the monki of CintRtnr; ue ifBcrluinritede" (f..C.S.X;;7X.), like- 
right in lUe^g Tobiu to bive been Buhop wiie hu Oebmond u Biihop or Rocbester. ind 
of Rocholer u early mi A.D. 694, «- the lome other clurtcn, the f^niDcneu of which 
Tenui RoHnuii in cootinuLng OebiDiind notil lunu on the lubicriptioQ by Gebmnnd, inaj be 
A.D. 696, cumot be detennined bejond in ■ meuure rehabilitated, by didng his disilli 
qneilion. A grant of Wihired to Miniter, after A.D. 6g6. See below, p. 141 , note <. 
in Thinct, dated Febr., in the jth jfctr of hit ^ Bented, near Maiditone. See Charter of 
rdgD lud 9tbIndiction(i.(. Feb. A.D. 696), Eirdnlf of Kent, dr. A.D. 747 (JC C. D. JVF.). 

■A.D. 696 X 716. Pnniege gr/mted to the Chmxhtt tmd MomssterUt ff 
Kent fy Kimg Wihtrtd at a Kentith Witenagtmat at BaecawceU [Baf' 
child, near Sitti»g6oiime, m Kmf}. 

■{1 ti In nomine Domini Dei nostri et Salvatoris Jesu QiristL, am- 
gregatum est magnum concilium in loco i^i nominatur Baccancelde. 
Praesidente autcm eodem concilio Wihtredo clementissimo Rege Can- 
tuariorum, necnon Bemtuualdo reverentissimo Archiepiscopo Britan- 
nise, simulque Tobie Episcopo Hrofensis £cclesi9e<=, ceterisque abba- 
tibus, abbatissis, presbiteris, diaconibus, dudbus, satrapis in unum 
glomerati^: pariter tractantcs, anxie ezaminantcs de statu Ecdc- 
siarum Dei vel monastcrionim intra Cantiam, qux a fidelibus regibus 
pnedecessoribus meis et propinquis Deo oninipotenti in propriam 
hxreditatem condonata fiierunt, quomodo vel qualitcr secundum nor- 
mam aequitatis stare, qutdve servare a modo et usque finem sseculi, 

Ideo ^o Wifatred Rex terrenus a Rege r^um compunctus, zelo 
rectitudinis accensus^ ex antiqua traditione sanctorum patrum et 
mandatis didici non esse licitum alicui ex laico habitu sibi ipsi usur- 
pare, vel ad se trahere, quasi suam propriam possessionem, quod 
ante fiierat Domino concessum, et cruce Christi firmatum atque 
dedicatum : quia scimus et veiadter extat, ut si quid semel acccperit 
homo de manu altenus in propriam potestatem, nullatenus sine ira et 
ultione illud dimiserit impunitus. 

Ideo horrendum est hominibus exspoliare Dcum vivum, et scin- 
dere tunicam Ejus et hxreditatem Ejus, quotquot ex aliquo concessum 
Ei fiierit de terrenis substantiis ad id, ut eo faciUus promercri valeant 
aetemam retributionem perdpere in ccelis : quia manifeste declaratur 
quanto incautius adplicaverit se homo sxcularis in luercditatem Regis 
setemi qux ad ejus imperium trahere desiderat ; tanto districtius ab 
eodem Deo in igne inextinguibili puniatur. 

Pro hac re firmiter statuimus atque decernimus, et in mHnioe 
omnipotentis Dei omnlumque Sanctorum prxdpimus omnibus sue- 


A.D. 693-73''] ANGLO-SAXON PERIOD. 239 

cessoribus nostris, regjbus, principtbus, vel omnibus qui in babitu 
laico constituti sunt, ut nullus unquam habeat li<xntiam accipere 
alicujus eo:IesisB vel familise monasterii dominium, quae a meipso vel 
antecessoribus meis prisds tempcwibus tradita erant in perpetuam 
hxreditatcm, Jesu Christo et Sanctis Apostolis, ctiamque Maria 
Viiginc [matri] Domini nostri saciata. Sed magis, sicut decet, et 
in canonibus prsEcipitur, scrvaadum est : quando quis evencrit ex 
numero dominonuu obigere de sseculo'^ abbas vel abbatissa : propterea 
immittatuT' proprix parochisc Episcopus, et cum ejus consilio vel 
consensu, quisquis dignus inveniatur et ejus vita atque munditia 
ab Episcopo ezaminatur: talis eligatur et ab Episcopo benedicatur, 
saoctificetur dominus spiritalis gntdui, Dei servitie et tonsurx, sen 
sacro velamine mandpatus : et nullo modo sine omsultu et Ucentla 
Ardiiepiscopi in diocesi sua ^>bas vel abbatissa eligatur. 

Si quis per insipieatiam aliter faciat, pro nichilo habeatur, citiusque 
abiciatur, neque de hac re aliquid pertineat ad regis saxularis impe- 
rium : quia illius personis est, priocipes, pnefectos, seu duces ssecu- 
lares statuere : metropolitani Episo^i est ecclesias Dei regere, guber- 
nare, atque abbates, abbatissas, presbiteroe, diacones, el^re, statuere, 
et sanctificare, &rmare et ammonere, ne quis ovis de ovibus aetemi 
pastoris erret. 

Hoc pneceptum statuimus hits monasterJis quorum nomina hsK 
sunt adnotataj Primus, primi apostolorum principis Petri, id est, 
Upmynster, Raculf, Su'Smynster, Dofras, Folcanstan, Limming, Sce- 
peis et Hocf. Hxc omnia interdicimus, sicut ante diximus, ut nuUus 
Iiabitus ex numero laiconim ad se pertrahat vel susciptat ullum 
monasterium de hiis prxnominatis. 

HsEc lex supradicta per sevum completa, permaneat : adhuc addimus 
majorem libcrtatem. 

loprimis Christi ecclesiae cum omnibus agris ad earn pertinentibus, 
similiter Hrofensi ecclesiie cum suis, caeterisque pnedictis omnibus 
ecclesiis Dei nostri, subjiciantur pro salute animae mex, meorumque 
praedecesswum, et pro spe ccelestis regni ex hac die, et deinceps 
concedimus et dooamus ab omnibus didicultatibus ssecularium servi- 
tutis, a pastu Regis, principum, comitum, ncc non ab operibus, majo- 
ribus minoribusve gravitatibus : et ab omni dcbitu vel pulsione 
regum tensuris libcros eos esse perpetua libertatc statuJmus : nisi sua 
spontanea voluntate, ex largitate bcneiiciorum, quid &cere velint : 
taiiien hoc inposterum non scrvetur nee habeatur in malam con- 


240 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

suetudinem : sed magis secmi possint pro nobis Deo omniprtcnti 
bostias digoas oficrre, et imtnaculatis muneribus nostra abluere pec- 
cata, ut per eonim interccssioncs, mereamur audire felicem sentcn- 
tiam, "Venite benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis 
paratum est ab origine mundis." 

Si quis autem Rex unquam post nos elevatus in r^num, aut Eja- 
Scopus, aut aU)3S, vel comes, seu ulla pcAestas honunum contradicat 
huic kartuUe, aut infringere temptaverit: sdat se sequestratum a 
Corpore et Sanguine Domini aostri Jesu Christi, seu etiam sic excom- 
municatum, sicut qui non habet remissionem neque in hoc sxculo, 
neque in future, nisi ante pleniter emendaverit judicio Episcopi ; ma> 
nente tamen hac cartula, irrefragabilis sua firmitate, muniatur, scrvetur 
et habeatur semper ad ecclcsiam Salvatoris quz sita est in civitate 
Dorobemia, ubi metropolitanum capud habctur, ad exemplum atque 
defeosionem omnibus Ecclesiis Dei quae in hac Cantia morantur ^. < 

Hxc lex inviolabilis usque ad consummationcm sxculi permaneat, 
quia nuUi bomini terrene data sunt : sed hxc omnia in manus Dei 
omnipotentis Sanctorumque Ejus concedimus et donamus. 

■{■ Ego Wihtredus auxilio Christi hjis legibus constitutis pro 
me ct Werburga' regioa, itemque filio nostro Aluico subscripsi. 

>{< I^ Berthuuald gratia Dei Archiepiscopus hiis l^ibus a. nobis 
constitutis subscripsi k. 

■{i Signum manus jEthelberhti pro se et fratre suo Eadberta 

^ Signum manus Tobie Episcopi. 

tjf Signum manus Mildri^x Abbatissx. 

t{i Signum manus ^thcldri^ae Abbatissx. 

^ Signum manus Actte Abbatissx. 

iff Signum manus WilnoJSx Abbatissx. 

iff Signum manus HereswyBx Abbatissx. 

iff Signum manus Redempti Presbiteri. 

tjf Signum manus jEscwaldi Presbiteri. 

){) Signum manus EatfriBi Presbiteri. 

i|i Signum manus Botredi Presbiteri. 

ijf Signum manus Hyssan Presbiteri. 

•{■ Signum manus Kynheri Presbiteri. 

>}■ Signum manus Aldwlfi Presbiteri. 

tj* Signum manus Walh Presbiteri. 

■}■ Signum manus Bonna Presbiteri. 
[JtfS. Ljmirt*, iai2, p.385; 5.5 1. 189, sq.; W., 7K jf/^. 745, 745.] 


A.D.693-73I-] j€NGL0-Sy1X0N PERIOD. 

* The bcR Tcnion of thii Act u nadited : 
tint giTCa io the A. S. C., iuul« A.D. 694, 
hu no dcdiiTe lign of date, hot i> pUcal 
lootdy At the beginnnig of Wihtred'f reigu. 
The other veisoD, below, p. 341, bonowi iti 
dUt ftaai the ^. S. C. The qncRioa tuml 
on the dita of Biihop Tobiu and Qoeen 
Wataiga ; tee notci * u)d '. If the luthoi- 
il; of the Ttxtai Rofiiua, u to Ocbmnnd, 
be prefared to th»t of tbe A. S. C, the pre- 
leat Aci mut S*U hetween A.D. 696, when 
Gebmnnd wis itill Biihop, aod A.D. 716, 
when it wu ccnfinDed »t Cloveiho. 

' Of the vuiDDf fomu under which thii 
Pritikpiuni ippeui, that In tbe text, froin 
■n eanj Cutulu; of Chriit Church, Cintet- 
baj, daims the mott respect. It wu ci^ed, 
■boot A.D. 1310, "de CDdioallii piinuriis live 
eutii tcmniin intiquitns dictii Loflif ^of ." It 
njs nothing ibont the appoiatmeat of Biihopt, 
bit onlj of mbboli, ■bbesses. piieitt. and 
deacons; nothing of England generally, but 
of Kent alone and expretil]', ind limits iu 
pant to Kentish chnrchei and abbeja speci- 
fied bj nunc; while it it tigned by Kentish 
Biibops, abbeuei, and priests, and bj those of 
DO other kingdom. The Latin form in 
Wilkini's text (App. T, p. 341 below), on tbe 
contiarj, givei up all royal anthority in the 

the rest, and it written as if Wihtred were 
King of the whole Heptarchy, not of one of 
■he leut of its kingdomi. The abiidgrnent 
in the A.-S. Chionicle (App. 3, p. 944 below), 
ti of tbe former of Ihe two, with the excep- 
Ika that it extendi its sweep to include 
Kfhopi.— Tbe form In the text must hare 
CKiped the notice of Konble. who doei not 
^re it in tbe Cbdn Diplomalina, although 
be Died the MS. in which it is found, for the 
collation of the second version (£. C. D., 
DCCCCXCri.). Spehnan had seen two 
co^tt of it, but the reference to the Can- 
terbury Kcgister A. fo. So, which he annexe! 
to it, it a rniitake. That Register, which ii 
of the fourteenth centniy, and in many te- 
qwcu extmndj raluabte, doei not appear to 
cootaia this fonn. It hat the tecond fom at 
fo. SB. at printed by Spehnan. p. igi. The 
»*™™» reidinp pren by Spehnan seem to 
be the tcadingi of the Lambeth MS. ml, 
p. 38s : and it it not Icaown what other MS. 
he osed. Hii reading of Bolrtdi ipiimfi in- 
stead of Botrtdi prabiltri, among tbe attcna- 
tlQOa, has thrown rumeccssary doubt on the 
anthentidty of the docnment ; tee Wake, Slatt 
^ A* Omreb, p. I4].~In the Lambeth MS. 
It is EoQDVed by a confirmation in synod 
at Claretho, noder Etbelbald of Mercia in 
AJ>- 716.— The Cotton MS. (Domitian A. 
VIII.) of the Chronicle, whicb containi a coo- 
r I^tin translation of the Anglo- 


departs in this case &om itt nnial 
plan, and gi»ei this Act of Wihtred Tery 
itearly at length. This retsion leemt to 
hare originally corresponded almost exactly 
with tbe text gircn above ; but an attempt 
hai been made, Tery early, to bring it by 
interpolation and eratuie into dote conform- 
ity with the second renion, below, p. 141 ; 
>o far ai to extend its application to Bishops 
as well as Abbott, and to eliminate all tpedal 
icleiences to Kent except the Erst " intra 
Cantiam." The existence of thii copy, al- 
though mutilated, giret ns an anthotily two 
cenlariei earlier than we should othetwite 
hare for the profened text. It It printed, 
with a catefiil collation, by Wake, whote 
ctilicismi upon it. as againit Atterbury, are 
Tery weak ; Slalt of Ibt (^iireb, App. p. I ; 
■nd see, alto, Rigbtt, tU., of Omotadm, 
by Atterbury, p. iBo, and Wake, StaU, tU., 
pp. 140-143.— Spehnan held thii Act of Wih- 
tred to be the moit andent English Charter, 
and accounted for the difference of the vei- 
lioni by luppoiing them to be trantlations. 
See Spehnan. Cosf., /. 115; Rtlijuiit Spd- 
nunuana, p. S ; and againit him, Hickea, Sttt. 
£fUlol., p. 79. 

• An the MSS. of both fomu. and Oe 
A.-S. Cbtoiiicle, agree in making Tobiai now 
Bishop of Rochester, and therefore Geb- 
mimd (wbo was alive in A.D. 693) now 
dead ; the Chionicle places the death of Qeb- 
moikd In A.D. 693, while file lawi of the 
Witenagemot of Berghamitede. A.D. 696 (see 
above, nt an,), taken liom the Textus Rof- 
feniii, still retain Oebmund as Biibop of 
Rocheiter ; and the abridged fbnn of Wihiy 
red't Privilegiuin itielf, ai repeated in a (ipu- 
rioni) charter of A.D. 699. does the lame. 
Charters nnfortunately do not dedde the 
question, the latt ligaalure of Oebmund to 
any unquestioned one dating A.D. 693 (K. 
C. D., XZZVI.), and tbe earliest of Tobiai 
A.D. 706 (£. C. D.. LVI.). but in several 
catet tbe authenticity it affected by thii very 
question. Bcde ( V. B) only mention! the coo- 
lecralion of Tobiai in the room of Oebmund 
as one of the acts done by Brihtwald aher he 
wai coniecrated. It is more probable that tbe 
writer! of the ^ . ^. C have misundentood the 
wordi of Bede, thin that all Ihe other autbori- 
tiei, the Tcxtni RoffenIi^ the Canterbury 
Cartulary, and the other Charteri thould have 

been forged or garbled The Domitian MS. 

hat, after tbe mention of Tobiat, " cum ce- 
teris Episcopii," the latt word bemg an inter- 
polation between the lines. 

' The Domitian MS. hat here " Epiicopfls " 

■ The Domitian MS. has for ii 
" invitetnr ;" the other vertian hat " 



' Of [hoe moaattRie*. Sheppey. Lfmingc, theiefbce > liter wife thm the other, who wsf 

Folkitone. and Sothmynttei (Miotter in Thi- prt>b>bly mother of the two elder Kxu. Tlui 

□et) were under ibbetMi. Hoc (otherwita belpi to fix the date of the Act later thao 

Ho^, or Hoo) wai under an abbot. Upmyn- A.D. 696. If we could fix the date of the 

•let ii ptihapt S. Peter"! in Thaoel. The para- death of S. Mildred who ngoi ai abbeu. we 

graph ii eraied iu MS. Dam. A. VIII. ihouid get another limit. It ii commonlj giTcn 

i The wordi from iK ^ to nuiwC are loo«dy, dr. A.D, 700.— However, the unrce 

eraied in MS. Dom. A. VIII. whoice the docnmenti come, S. Sanonr**. Can- 

^ The wordi nia— momMiv are eraaed in terbtiry, ii not above nupidoa j and tiie Tanetj 

MS. Dom. A. VIII. of tumu, io 

1 The Queea Werbniga, in the Bgnatoret which it appean, tbrowi ■ dooH ^>ai al 

to the document in the text, and to that pre- of them. That there really wa> audi a 

ferred by Wilkini, it not identical with the Privilege may appear to be proved by the 

Alhelburga, Qgeen of Wihtred, who ligni referencei made to it in acta of CoaocSt at 

genuine chartcn in A.D. 696, althougfa Kyn- Cloveaho of A.D. 7l6aDd A.D. 743; bnt tboM 

jgytha, in a ipurioiu charter of A.D. 694 {S., Conncili are not beymd qaeitiOD. Sec bdow, 

/.19a; lV.,IV.Atp.J^;K.C.D.,XXXVir.\ under thoae ye«». 

may be >et uide. Werburga ii appumtly the ' The lignatorei that follow are ooitted 

motber of Abie, Wihtrtd'i youngett ton, and in the MS. Dom. A. VUL 


i. Form o/'/At PriviUge given by Wilktm/rom MS. Ctait. EccUs. 

Anno DominicK Incainadonis DCXCIV". Wihtredus gloriosus R«x 
Cantije cum reverend ssimo Archiepiscopo Brithwaldo, prsecepit congr^ari 
concilium in loco, qui nominatur Baccajicelde, prsesidente eodem contnlio jam 
nominato clementissimo Rege Cantuarionun Wihtredo et eodem venerando 
patre et primate toUua Brittanniic, simulque Tobia Episcopo Roffensis ec- 
clesue, cum abbatibns, abbadssia, presbiteris, diaconibus, ducibus, satrapis, 
pariter tractantes de statu ecclesianun Dei in Anglia, et de hiis quie a fiddibus 
regibus, prsedecessoribus ejus et propinquis, Athelberto videlicet posterisque 
ejus Deo omnipotenti in propriam tuereditatem data fuerant, qnaUter sectm- 
dum veram justitiam stare et penuanere valeant, vel quomodo e& servare 
opOTteat a modo, et usque in finem geculi consdtuentes. 

Ego, inquit, Wihtredus Rex terrenus, a Rege regum compunctus, zelo 
recdtudinis accensus, ex andqua traditione sanctorum patram didid non 
esse licitum alicui homini in laico habitu consdtuto, usurpare sibi quasi 
propriam possessionem, quod ante fuerat Domino concessiun et cmce 
Christi firmatum. Scimus enim et veradter constat, quia quod aemel 
acceperit homo donadone alterius in propriam potestatem, nullatenus sine 
injuria illnd iterum dimittet. 

Hoirendum est itaque hominibus Deum vivum exspoiiare, tunicamqae 
Ejus et hsereditatem scindere. Cum ergo Deo oblatum [aliquid liierit de 


i.D.693-73'-] ^KGLO-S^XON PERIOD. 243 

tenenis sabstantiiB, ad hoc, ut facilius promereri valeant offerentes setemaiu 
retribadoncm perdpere in cslJs, manifeste declaratur, quod quanto iucautiiu 
homo secularis applicnerit se io tueredltate Regis sterni, tanto districtius a 

Pro qua re fiimlter decemimua, et in nomloe omnipotends Del omnium- 
qae sanclonim prxcipimus omnibus successoribus nostris, regibus, princi- 
pibos, et omnibus in laico habitu constitutis, at mi&i unqnam liceat alicajus 
ecdesis vel monasterii dominium habere, quK a me vel ab antecessoribus 
meis, prisds temporibus tradita sunt Deo in perpetuam heereditaCem et 
saaclis Ejus. 

Magis autem, sicut in canonibus predpitur, servandum est, ut qnando 
afiqnis de prselatis defimgitur, Episcopus, abbas, vel abbatissa; intimetur 
Ardiiepiscopo propris pairocbise, et cum ejus consilio et consensu, vita ac 
mimditia ejas examinata, qui dignus invenitur, eligamr, et nullo modo sine 
consensu et consuitu Archiepiscopi promoveatur. Neque enim de hac Te, 
oiiqaid perdnet ad decretum vel imperium regis. Illius autem est comites, 
daces, optimates, principes, prsefectoa, judices secularea gtatuere. Me- 
(ropolilani vero Aichiepiscopi est, ecclesias Dei regere, gubemare, 
Episcopos, abbatcs, abbadssas, caeterosque pnelatoa eligere, statuere, 
finnare, admonere, ne quis de ovibus Christi, scilice^Ktemi pastoris, 
abenet. / 

Haec lex per evum in regno nostra in perpetuum permaneat omnibus 
ecclesis Dei nostii pro salute animse mea:, meorumque pnedecessorum, 
proqoe spe csetestis regni. 

IgitoT ex hac die et deinceps concedimus et donamus ecclesiis regnl 
Dostri libeias esse perpetaa Ubertate ab omnibus difficultatibus secularis 
servituds, ab omm debito vel pulnone regalium tributorum, ut possint pro 
nobis Deo omnipMend hostias dignas offerre nostraque peccata aUuere 
'"imnnilafiti rouneribus. 

Si qtns autem rex post nos levatus m regnum, aut Episcopus, aut abbas, 
sen aliqua alia persona contradixerit huic condlio vel scripto judido concilii 
facto, sdat se a Corpore et Sanguine Domini sequestratum, et sic ezcom- 
municatum, dent ille qui non habebit remissionem neque in hoc seculo, 
neque in fiituro, nisi ante mortem secundum judicium Archiepiscopi emen- 

Hoc scriptum irrefragabile sua fiimilate muniatur, servetur, et semper 
habeatur, in ecdesia Salvatoris, que sita est in civitate Dorobemia, ubi 
primas babetur ad exemplum omnium ecdesiarum atque defen^onem, qu» 
in Anglia habeatur. 

:^o \^htredus auzilio Chrisd rex, hiis legibus consdtuds pro me et 
Warburga regina, itemqne filio nostro Alrico, subscripsi. 

R a 




Ego Brihtunaldus gratia Dei Archiepiscopns, hiis legibus consdtutis sub- 
Bcripsi". [MS. Lambtlh laia, p. 307 ; W., I. 57, 38 ; S., I. 191 ; K. C. D^ 
DCCCCXCVL; T^iwu, ed. Twysden, aao8.] 

• Of thit edilion of the PriTilEge there in 
«CTenl copiej ; one in the Regiitn A. i (fo. 88) 
of the Prior lod Convcal of Caulerborf, 1 
MS. of the fourteenth ceotmy ; thii wu nicd 
bf Speloun ud WiUdni, aod alio by Kemble 
in ttK Codat DiplomatieiH, who lecnu to hare 
pteferred iti rsdiDgt to tbofe of Ibe Lambeth 

MS. I9I1, which ii I foD cBitnrf olda. An- 
other copj, in a sixtecqth cectuiy hand, ii to 
he fboad in the Haileiin MS. 1757. (0. i-p; 
anotha io MS. C. C.C.C. 1B9, of the foor- 
teenth ceotnij, ftom which Twyiden printed ; 
lod it dim in ■ Norman-FreDch TnulatiDD 
in tbePoliitaiieaf CuiUrbiiij, MS. Hail.6]lS. 

3. Aeeetm/ 6f iie Prrvilege Jron 
And sona Vas ^ he cing was, he 
het gadeiian mycel cODdlium on 
Vare stove %e ys geclypod Baccan- 
celde. On *are was Wihtred sit- 
tende, Cantware cing, and se arceb'. 
of Cantuarebyri Brihtwald, and se 
Biscop Tobias of Hroueceastre, and 
mid heom abbodas and abbedessen, 
and manige ^rise menn ISai wseron 
gegaderade, ealle to smeagende embe 
Codes cyrcan-bote *a beo* innan 
Cent. Nu agann se cing to specende, 
and saede, Ic wylle yset ealle %a myn- 
stra and 'Sa. cyrican, %a weeron giuene 
and becweCene Gode to wyrSmynte 
be geleafuhu dnga dagan, minra 
forengei^lan, and be minra magan 
dagon, be ^gelberhtes cinges, and 
])ara %e him eefler fyligdan, swa be- 
liuan Gode to wyi^mynte, and fxSt- 
lice standan, a to ecnesse teure ma. 
FortSon Ic Wihtred eorfilic cing, fram 
)San heonenlice Cinge onbryrd, and 
mid andan %are ribtwisnesse anteld, 
of nran ealdran fsederan gesetnesse ic 
babbe pxt geleomod, )>at nan Isewede 
man nah mid nhte to stingan hine 
an anre cirican, na an an %am 
Kingan ^ to qrcan belim{^. And 

: Iht Aiigh-Saxon CkrmkU, 

And as soon as he was King, he 
commanded a great council to be 
gadiered at the place diat is called 
Baccanceld (Bapduld), in which 
were sitting Wihtred, King of the 
Kentish people, and Beorhtwald, 
Archbishop of Cantertniiy, and To- 
bias, Bishop of Rochester ; and witli 
them abbots and abbesses, and many 
wise men were gathered, all to deli- 
berate concerning the bettering of 
God's churches that are in KeoL 
Now began the King to speak, and 
said : " I will that all the monaste- 
ries and the churches that vere given 
and bequeathed in glory to God, in 
the days of faithful Kings, my prede- 
cessors, and in the days of my kins- 
men, of King .^thdberiit, and those 
who followed after him, so rem^n to 
the glory of God, and firmly stand to 
all eternity for evermore. Forl.Wht- 
red, an earthly King, sdmulated by 
the heavenly King, and kindled with 
the zeal of righteousness, have learn- 
ed from the institutes of our fore- 
fathers, that no layman ought with 
right to appropriate to himself a 
church, or any of the thirds which 




foi%i stisnglice and tTTvlice ve gc- 
settaK and demaS, and on Godes 
oaman ^s Ealmibtiges, and on ealra 
halgena, we forbeodaV eallon uron 
sftergen((an, ciugan, and ealder- 
mammm, and ealUm Iswedan man- 
nom, sure Eegne hlaaordsdpe ouer 
drcan, and ouer eaHan heora fingan, 
¥e ic oVSe mine yldran, on ealdon 
dagan, giuan Criste to loue on ece 


to a church belong. And therefore 
strongly and faithfully we appc»nt 
and decree, and, in the name of 
Almighty God and of all saints, we 
forbid to all Kings our successors, 
and to ealdormen, and to all laymen, 
ever any lordship over churches, and 
over any of their possessions, which 
I or my predecessors, in days of 
old, have given for the gloty of 
eifwyiVnesse, and ure hliefdian 5c& Christ, and oor lady, St. Mary, and 

Marian, and %aD balgan ^wstolan. 
Ac loc hweime hit gewui%e ))fet 
Biscop, cf&Se abbod, dWSc abbedesse, 
gewite of Vysan hue, sy hit gecydd 
fan arb*. and mid his rsede and 

Che holy apostles. Bui be it ob- 
served, when it happens, that when 
a Bishop, or an ahbot, or an abbess, 
shall depart from this life, it be an- 
nounced to the Archbishop; and. 

ge%eahte sy gecoren swilce wur^ by his counsel and suggestion, let 

beo, and his lif ^ man sceal to such be chosen as may be worthy ; 

swa gedonne Kinge cysan asece se and let the Archbishop inquire into 

arb'. and his clsnnesse, and an ane his life and purity, who shall be 

wisan ne wur|)e gecorsn nan, na to chosen to sucbXoffices ; and in no 

swa gedonan Vingan gehalgod, butan wise let any one be chosen, nor 

^ arb'. nede. Cyngas sceolan settan to sach office hallowed, without the 

eorlas and ealdormen, scirireuan and Archbishop's counsel. Kings are 

domesmenn : and arb'. sceal Godes to appoint earls and ealdormen, 

gelaVonge wissian and rxdan, and shire-reeves and judges; and an 

Kscopas, and abbodas, and abbe- Archbishop is to direct and counsel. 

and to choose and appoint Bishops, 
and abbots, and abbesses, priests 
and deacons; and to hallow and 
strengthen them by good admoni- 
tions and example, lest any of God's, 
herd wander and perish. 
[M. H. B. pp. 3>4, 335, from the Cotton MS. Domitian A. VIII.; W., 
1- S6. 57] 

dessan, preostas, and diaconas, ceo- 
san and settan, halginn and getry- 
man, mid godan mynegunga and 
foret^sene, ]« Iseste ^ leni of Godes 
beorde dwelie and losie. 

3. Reruued Privil^e lo the samt tfftct in eat abridged /orm. 


■{■ In nomine Domini Dei Salvatoris nostri, Jesu Christi I Ego Wihtre- 

dns. Rex Cantise, consulens anims mese in posterum, banc providentiam pro 

diverais calamitatibos imminentfbus, ecclesiis Dei atque monasteriis, qus 



24^ ENGLISH CHURCH. [Brihtwald^ 

in hac Canda consistant, nna cum consensa prmdpnm meomm qaonm 
nomina robterscribenda gmit, facere coiavi ; ut ab omni ezactione pubUd 
tributi atqne dispendio vel laesione, a praesenti die et tempore, liberx ant; 
mibique et posteris meis talem honorem vel obedientiam czhibeant, qnakm 
exhjbaenmt antecessoribus meis r^bus, sub quibos eis justitia et liberUs 
Bervabatur ; et ut tarn ego quam posteri mei in hac pia diffinitione penm- 
neant decemo ; nee per quamlibet tergivei^ationem, quae a nobis et a prsde- 
cessoiibus nostris recte indulta sunt concutiantnr, ged ita ut jam jainqne 
dictum est, in peipetuum abhinc et deioceps, Domino gubemante, costo- 
diantur. Ad cujus cumulum firmitatis, mann propria signum aanctae cruds 
expressi, et reverentissimtim Britbwaldum Archiepiscopum atqnc Gemun- 
dam sanctissimum Episcopum, quam etiam venerabiles presbjteros et reH- 
giosos abbates pnesentes id idem ctaiissimas abbatissas, hoc est, HirmTii- 
rhildam, Iimynburgam, jGbbam et Neriendam* ut subscriberent rogavi. 

Actum die VI. Idas Aprilis, anno regni mei XXVUI., Indictione seconda, 
in loco qui appellatur Cillinc. 

>{< Ego Wititredus rex Cands ad omnia suprascripta et confinnata, 
atque a me dictata, propija manu signum gancte crucis, pro ignorantia 
litteianun, expressi. 

•{< Ego Brihtuualdus Archiepiscopus, ad omnia suprascripta rogatus a 
Wihtredo rege, testis aubscripsi. 

■}■ Ego Gemundus Episcopus rc^atus testis subscripsL 

^ Ego Tobias presbyter rogatus snbscripsi. 

^ Ego JEjol presbyter subscripsi. 

^ Ego Vinigeld presbyter rogatus subscripsi. 

>{< Ego Adrianus indignus monachus rc^atus testis subscripsi. 

>{« Ego Ailmer abbas rogatus subscripsi. 

■}■ Signum manus Wibtgari. 

•{■ Signum manus Cyniadi. 

4" Signum manos Ecca. 

>{< Signum manus Ueba. 

4< S^tmi ibanus Headda. 

^ Signum manus SnitbaldL 

•i* Signum manus Snrierdi. 

■{i Signum manus j£dilfridi. 

tf* Signum manus Hagana. 

>{■ Signum manus Beomheardl 
[£/«(A«»i,ed.Hardwick,pp.295-397; W., I. 63; K. C. D., XLIV.'i 

• For.£iia«MJVir£nd<>n.tlieM3.(Hul. am] conju the nibicriptioiu, from ttnt of 
686, whidi it > Ute tnntcript of Elmhun) Tobni downnrdc, rabMltnting the wank 
ued by Kemble nidt (t ^ibam rwrmmdam, " a^a *lii> pluribot in codjcdlo unotxtu." 


A.D. 693-73*'] ANGLO-SAXON PEH.IOD. 

[Famuoi or wihtkkd.] 

4. A similar Prinil^e of Ine U> Wasex Churchts or MomsUria granUd ai 
Eburkah [Everley, Willshirt\ May a6, 704 ; not however sfeci/ying liberty 
tf election except in general terms. [K, C. D., i.] 

(Mentioned here by way of illustration. It is not genuine, and is not worth 
printii^ at length in its chronological place. It may be found in William of 
Malmetbury, G.P., V. ed. Hamilton, pp. 380, 381; Anglia Sacra, II. sa.) 

5. A smilar Prioil^e of EtkeibaM* to Mercian Churches and Monasteries, 
A,D. 719; limited hawetier to fiscal privileges. 

4< Cum pleramque contii^ere soleat, pro incerta temporum vidssitudine 
nt ea, qtue multarum et fidelium personarum testimonio consilioque roboraca 
fuemnt, per contmnadam phirimomm, et machinamenta simulationis frau- 
dnlentx, et sine nlla consideratione rationis, in animarum suanun periculo 
dissipentur, nisi auctoritate literanim, et testimonio chirographonmi in 
perpetuam memoriam fuerint consignata. Quapropter ego ^Ihilbaldus rex 
Merdonim, pro amore c(£lestia patriEe, et pro redemptione animse mea^ 
stDdendum esse providi, nt earn per bona opera liberam efficerem ab omni 
viocnlo delictOTum. Pnm enim mihi Omnipotens, per misericordiam cle- 
mcntiae Suk absque ullo antecedente merito, sceptra regni largitus est, ideo 
libenter, ex eo, quod dedit, retnbno. Hujus rei gratia hanc donationem 
meam me vivente concedo, ut omnia monasteiia et secclesite regni mei a 
pablids vectigalibus, operibns et oneribus absolvantur, nisi in instnictione 
arcium vel pontium, qus nunquam ulli possunt laxah. Prsterea habeant 
famuli Dei propriam libertatem in proficuo sytvanim, in fnictn agronun, in 
captura pisdum : nee munuscula prabeant regi, vel prindpibus, nisi volim- 
taria; sed libeii serviant Domino in contemplatione pacifica per totum 
regnum meum, usque in svum. [A*. C. D., LXX., from MS. Arundd 178, 
and MS. Beg. 13. Ik a. 

> See > genvine ut ofthe Hmc King lo the nme dket, below, muler A.D. 749. 


248 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

AJ>. c 701. Lettgr rfPope Sergiui te Ctolfrid^ AUot tf Wetmumttj 
dtthim^ » mo»k of his houst te be sent t» Rome. 

Sergius Episcopus servus SERVcmUM Dei, Ceelfride reiigieso mUmti 
freshyteroque salutem. Quibus verbis et modis clcmentiam Dd nostti 
atque inenarrabilem providentiam possumus effari, et dignas gnitia- 
nun actiones pro immecsis circa nos Ejus beneficiis pcrsolvere ? Qui 
in tenebris et umbra mortis positos ad lumen Suse scientix producit, 
errantes etiam in viam veritatis convertit, indpicntes perfidt rectum 
pfopositum gerere, atque circa commissorum sotlidtudinem tribuit 
amoris dilectionem^ ut tam ille, qui in eis est, quamquc etiam ipse, 
qui pro ets excolitur, piae sedulitatis consonantiam reddant, et ac 
itenim (quod absit) in labe seculi devolvantur, custodit^ ut eipe- 
dire saluti nostnc pra»dvit, miseratus dispcnsatj et quos nimiium 
in seculo, ut subsistereot, condidit, ad vitam eos a^emam possi- 
dendam invttat. Hac de re, reiigiosissime 6li, Domini atque Salva- 
toris nostri Jesu Christi doctrinam, qua beatos apostolos Sues ad 
seculi contemptum instituit puro cordc assequere, iaquientis: ^si 
quis diligit patrem aut matrem, fiatrcs vel sorores, plus quam Me, 
non est Me dignus^" Et iterum 1 " si quis dereliquerit patrem aut 
matrem, fratres aut sorores propter nomen Meum, ceatuplum acd- 
piet, et Cfletera usque possidebit." pDssessura itaque vitam setemam 
non diffidat rcligio tua obedientiam, quam per nostram exbortationem 
assumpsit, et in Sanctis Suis evangeliis dicit : " qui vos audit, Mc 
audit:" per quam proculdubio et confidentiam magnam habemus, 
eam esse usque in finem servaturam. In hoc etenim Dominus noster 
Jesus Christus conlaudatur, ubi Christianitacis concordia firatrum 
comprobatur, et fides illibata monstraturj et dum gtorilicatur ac 
benedidtur Deus per fidelium Suorum studia, hate fadentem, sicut 
scriptum est, consequatur. Didt enim : " bcnedictus homo per qucm 
Deus benedidtur." 

Benedictionis interea gratiam, quam nchis per prxsentem pcvti- 
torem tua misit devota religio, libenti et hilari aoimo, sicuti ab ea 
directa est, nos susccpisse cc^oscc ; et pro ejus niminim conscientiac 
puritate Dominum Ejusque apostolos deprecamur, ut per cujus przdi- 
cationem ad lumen veritatis accessimus, tribuat pro parvis magna et 
cxiestis regni perpetua benefida condonari conccdat. Opportamis 
ergo ac dignis amplectenda: tux sollicitudinis petitionibus arctissima 


*.a693-73^'] AKGLO-SAXON PERIOD. 049 

devotione favcntes, hortamur Deo dilectam bonitatis tuse retigiosi- 
tatem, ut quia exortis quibusdam ecclesiasticarum causanim capitulis, 
aon sine cxajninatione longius icnotescendis, opus nobis sunt ad 
conferendum artium literatura imbuti j sicut decet dcvotum aiucilla- 
tocem sanctz matris universalis Ecclesise, obedientem dcvotionem 
huic nostrx exboitationi non desistas acconunodare ^ sed absque 
aliqua remoratione religiosum famulum Dei N. vencrabiUs mona- 
sterii tui, ad veneranda Umina apostolonim principum domincHum 
meonim Petri et Pauli, amatonim tuonim ac protcctorum, ad 
ncetrz mediocritatis conspcctum non moraris dirigere. Quem 
iaveatc Deo, tuisque Sanctis prccibus, non diffidas prospere ad te 
ledire; peracta prxmissomin capitulomm cum auxitio Dei deside- 
rata solcnnitate. Erit cnim ut confidimus etiam cunctis tibi creditis 
[rofiitunim, quicquid Ecdcsix generali devoto sancto collegio dani- 
crit prsEstantissime impertitum. [MS. Tiberius, A. 15. fo, 50. (rf the 
eleventh century ; printed by ff% I. 63, from a transcript of Ussher's ; 
see also Hanfy, Cat. Mat^ I. 387, and Stevntm^ Preface to Bede, 
p. nil.] 

Extraetj from the tame Letter^ at givem ty WtlUam cf MalmtthayK 

Sergius Episcopus, servus servorum Dei, ChtalfriJo rtlipesa aiiati, 
lalvttm. Quibus verbis ac modis clementiam Dei nostri, atquc 
inenarrabilem providentiam possumus efiari, et dignas gratiamm 
actiones ipio immensis circa nos ejus beneficus persolvere. Qui in 
tenebris et umbra mortis positos ad lumen scientiae perducit! Et 
i^a: Benedictionis interea gratiam, quam nobis per praesentem 
portitorem tua misit devota religio, libenti et bilari animo. sicuti ab 
ea directa est, nos suscepisse o^osce. Opportunis ergo ac dig- 
nis amplectandz sollicitudinis tux petitionibus arctissima devo- 
tione ^ventes, hortamur Deo dilectam religiositatis tux bonitatem, 
ut, quia czortis quibusdam ecclesiasticarum causarum capituUs, non 
sine ezaminatione longius innotescendis, opus nobis sunt ad confe> 
rendum arte litteraturac imbuti, sicut decet devotum auziliatorcm 
sanctse matris universalis Ecclesiz, obedientem devotionem huic 
nostrsE hortationi non desistas accommodare, sed absque aliqua 
immorationc religiosum Dei famulum Bedam, venerabilis monasterii 
tui pFCsbyterum, ad limina apostolonim principum dominorum meo- 
ram Petri et Pauli, amatorum tuorum ac protectorum, ad nostrsc 





mediocritatis conspcctum noo moreris dirigcre, quern, favente Do- 
mino Sanctis tuis precibus, non diffidas prospere ad te redire, peracta 
pnemissorum capitulonim cum auxilio Dei desiderata solemnitate. 
Erit cnim, ut confidimiis, etiam cunctis tibi creditis profiitunun quid- 
quid ecdesise generali clanierit per ejus pnestantiam impcrtitum. 
[If^. Malm. G. Jt, 1. p. 86, ed. Hardy j W.^ IF. Afp. p. 743.] 

■ TbeMSTibariiu,A.XV.fa.50(ieeaboTc), 

which i( older thiaWilliim of Mitmsbury.nadi. 
for Dti fanailtaii Btdam VBuretila mwuaiirii 
tui frtibftinim, " haaiiaa Da N. Tcnoabilii 
monaitcrii tni ;** the word pratbyltnm being 
interlined in 1 modem hind md icored through!. 
The name of Bede theiefore tertt upon 
MihneibDiy't aulhoiitj, weakened an the one 
hand by hii iuerting alto the word frubytt- 

than A.D. 701, when Sergiu died, and Bede 
wai Dot a pmbyltr until A.D. 701 (fi. H. E^ 
V. 14, I'la/ii.}; mj^xnted on the otha bj 
the external argument that the Pope could 
hardly bxTc uied inch liuguige except of 

e weU-b 

oath, a 

that Bede ahme leemt 
fcope. And if it be uid that in A.D. 701 
Bede wat ooIt twenty-nine yean old, and 
could icarceljr biTe acquired loch a rqmtation 

a> to be known at Rome and denred by the 
Pope ai a comuellor, the rejriy it pouible, 

between Wcamioath and Rome (lee Bide, 
Hill. Ath.), and that Sergiu may have beard 
of Bedc'i leaiDing md abilitiei Iroin Benedict 
Bitcop, bit abbot, and othen of hit own mo- 
naiteiy. That Bede did not go to Rome ii 
certain (B., V. 34, ixfii.). Some mooki ol 
hii monaiteiy did go ibm in A.D. 700 (B, 
ffr Nal. Rer. ZLVJ.), and bronghl bac^ from 
Sergjnt a Priiilegium for the mooastery {B„ 
Hia. AH. i It) ; hut Bede wai not one ol 
them (jD( Nat. Rir. ul infra). And Wilkini' 
conjectuie ii probable, if wc astume also that 
thcK monki brought back the letter reqnefi- 
ing Bede'i preience at Rome, namdy, that the 
death of Sergiui in A.D. 701 prevoited hia ac- 
cepting the inriuiiiin. See below, p 354, 

A.D. C. 701. Ngrtbumirum Synod or Wittiugemot comfirms the Privi- 
Upum grtmtti by Pope Serghu to the MoKsitery of WtMimomth tmi 

B.£D., Hist. Abh. § i2< — ^Missis Romam monachls tempore bcatac 
recordationis Sei^ii Papae, privilegtum ab eo pro tuitione sui mona- 
sterii instar illius quod Agatho Papa Benedicto dcderat, acccpit, quod 
Brittannie perlatum, ct coram s]^odo patelactum, pnesentium Epi- 
scoponim simul et magnifici R^is Aldfi-idi subscriptione confiimatum 
est. [Ed. Hussey, p. 327 \ see »% 1. 64.] 

■ Sergini wai Pope AJ). 6S7-701 ; but if 
the aboTe letter of hli, which obrianily accom- 
panied the Bull of Prinlegei, wai lent by the 
tnonki who went to Rome in A.D. 701, then 
the Northnmbfian Witenigemot alio muit be 
dated in the nme year. It could faaidly have 

been identical with that of Oneilrefeld, and 
wai held ptobaWy in the year betbrc it, 
Aldhelm brought back a omilar Prinl^nm 
from the nme Pope for Malmeibnrj and 
Ftome (JoTK. V. AUUm. taf. II. ed. aOes, 
p. 361). 



A.D. 703-705. Steomd penowtil Mpptal^ irf Wilfrid to Ramty fallvwtd hf 
hit partial restoraticM t^e» a cemprvmiit. 

I. AJ}. 702<>. CmmaltfEstrtftUyOntttrtftUorMdpwmt^atb^^at 
vihicb Wilfrid is cmJtmutd and excm umau cated. 

Edd. r. mifr. XLV.-XLVlI.—l^xar Aldfritbo Rege, cum sancto 
Beihtwaldo Archiepiscc^ et totius pene Britanniz Episcc^is, con- 
gregata synodo, in campo qui didtur Onestrefeldaj deinde l^atis ad 
pncsentiam sancti Wilfrithi Episcqpi missis, rogantes humiiiter ut 
conim obtutibus dignarctur prxsentari, promittcntes per ountios suos 
statuta canonica dc aatiqua fraiide rationcm se reddituros, si ad 
illorum oooveDtuni venire non negaret. Qiud plura dicam? post- 
quam vero in locum, ubi synodalis disputatio dcbuerat esse, con- 
Tchit J dcinde non ita contigit, sicut promissum fiiciat : sed multae et 
magnx altercationum quxstiones ab eis cxortsc emeisemnt, maxlme 
ab iilis poDtificibus ecclesiamm : oun voluntate tamen Aldfiithi 
Regis, et consensu quonimdam abbatum id fecisse ncm dubium habe- 
tur, qui pacem ecclesiam Dei, avaritia instigante, nullatenus habere 
concupienint ; et multa &tsa objicientes, quae nulla ratione veritatis 
coai[sobare potuemnt; insuper secundum statuta et jussiones Theo- 
dori Ardiiepiscopi esse censcndum sanctum pontificem nostrum con- 
fiimavenmt. Ille vero intelligens quid esscnt aigumentati, bumiliter 
respondit, dicens [pneceptis illorum consentire,] ejusque decretis 
secundum canonum normam censuit in omnibus libenter se velle 
obedire. Deinde multis et duris sermonibus eorum pertinadam 
obstinationis, quia per viginti et duos annos contra apostolicam 
auctoritatem non timuenmt contentiose resistendo cxercere, incre- 
pabat : et intenogavit eos, qua fronte iuiderent statutis apostolids ab 
Agathone sanctoi, et Bcnedtcto electo^ et beato Sergio sanctissimts 
Papis ad Britanniam pro salute animarum directis prxponere, aut 
eligere decreta Theodori Episcopi, qux in discordia (ut diximus) 
oonsrituit. Intcrca dum nullus modus locutioois decenter ab illis 
OTdinatus inventus est, unus ex ministris [Regis] pontifid nostro valde 
devotus, quern ille a [ninuevo vagientis xtatuli iocunabults enutrivit; 
ex tentorio R^is latenter erupit, simulans alterius efIigie,.cohor- 
tibus se circumadstantium immiscens quasi ignotus, usque ad pon- 
tificem nostrum pcrveniebat, pandensquc el causam judicii illorum 



tevchbat indicando, dicens : " Hac omnino fraude te molluntur ded- 
pere, ut primitus per scriptionem proprise manus cxMifirmes eoruin 
tantiunmodo judicium, quodcumque coostituentes diffinient succum- 
bere ; ut postquam isto alltgatus fiieris districtionis vinculo, de caetero 
in postenun permutarc nuUateaus queas. Ista siquidem erit iUcxum 
judidi apertio, ut quiojuid in Ultrahumbrensium aliquando tena 
possidere visas fuisti, vel in Episcopatu, vel in monastetiis, vel in 
quaJibet re, cuncta dimittasj ct siquid in Myrdorum r^no subse- 
cutus eras sub jEthelredo rege, omnia reddendo Archiepiscopo coactc 
relinquas, ab ipso donando cui vult: et ad postremum temetipsum 
damnando, de tuo tu sanctitatis bonore cum subscriptione degra- 
deris." Hxc dicens si^ito subterfiigiens discessit. Tunc sancbis 
vir, summz virtutis et constantia:, ista audiens, cognito deceptionis 
argumento, cautior de subscriptione ssepius replicata efPectus est 
Reddere vero responsa instanter qugerebant, et aliquando oiinitantes 
ai^ebaat, eum qui nollet mature confiteri subire arbitrium, citd se 
senteatiam damnationis subjacere sdret. Quibus respondens ait: 
*' Primus Archiepiscopi judicium audiens ilium consonantem sta- 
tutis sanctomm patrum regulis, toto mentis arniisu subjacere amplcc- 
tor." Ad ultimum vero diutius multis agnoscentibus causam celaie 
non potcrant j primo dixerunt pontificem noetrum sanctum iamulum 
Dd omnibus facultatibus spoliare talitcr velle, ut nee in Ultrahum- 
brensium regno, nee in Mirciorum minimam quidem unius domun- 
culi portiunculam haberet Hujus autem judidi inclcmentia. ab 
Archiepiscopo, et Rege dif&nita, et ipsos jam inimicos bomiit, 
dicentes impium esse, tarn famosum virum in drcuitu nationibus abs- 
que ullo capital! crimine omnibus suis privarc. Novissimum vero 
aliquid humanius pertractantes censuenint, ut monasterium taotum- 
modo quod construxit in Hripis, et dudum cum omnibus ad eum 
pertincntibus sancto Petro donans commendaverit, perceptumque 
privilegium a sancto Agatbone Papa, abbati familiscque ibidem con- 
versant! detulit, redderent in possessionem j ea tamen inteiposita 
dictione, ut propia manus cooscriptione firmiter ointestaret, quod 
illic quietus coosederct, septa monasterii absque licentia Re^ non 
transmearet, nee aliquid sacerdotalis offidi attingerct: sed suum 
de semetipso (quod dictu horribilc est) gradum honoris abjecerit, sub 
testimonio confirmationis plurimum cogentes oompulerunt. Quo 
audito sanctus Wilfrithus Episcopus noster omstanter, et intrepida 
voce elevata, locutus est, dicens j '^Qja ex causa me compellitis. 


A.a $95-73 '■] -^NGLO-SAXON PERIOD. 353 

ut tarn luguM calamitatis miscria in memetipsum gladium dine 
ioterlfctionJs, hoc est subscriptioncm propria damnationis conver- 
tam? Nonne sine aliquo reatu suspicionis ofiendiculum &ciam 
oinctis fUJdieatibus nominis mci divulgationem, quod Episcopi voca- 
bulo, quamvis iadignus, per quadraginta pn^ annos nuncupabar ? 
Nee nonce et ego primus post obitum primonun procenim a saocto 
Gregorio directorum [curavi, ut] Scotica: virulenta plantationis ger- 
mina ciadicarem; ad verumque Pascha, et ad tonsuram in modum 
coronx, quz antea posteriori capitis parte e summo abrasa vertice, 
secundum apostolicae sedis rationem, totam Ultrahumbrensium gentem 
pennutando converterem j aut quomodo jurta ritum primitive Eccle- 
six coQsono yods modulamine biois adstantibus choris persultare^ 
responsoriis, antiphonisque reciprocis instnierem j vel quomodo vi- 
tam moaachorum secundum r^ulam Benedicti Patris, quam nullus 
priOT ibi i&vexit, constitucram ? Et nunc contra me quomodo sub- 
itam damnationis ipse protulero, extra oooscientiam alicujus facino- 
ris, scotentiam ? Sed cum de hac noviter orta qusestione, qua meum 
sanctitatis babitum violare estis conati; fiducialiter sedem appello 
apostolicam : vestnim autem quisquis deponere meum dignitatis gra- 
dum pnesumit, a me hodie invitatus mecum pergat illuc ad judicium. 
Debent etenim diligenter scire viri Romani sapientes, pro qua culpa 
Tos me d^radere vultis, prius quam vobis solis ad ista consentiam." 
HsEc audientes Archiepiscopus et Rex dixemnt : " Modo utique culpa- 
bilis factus a nobis notatus damnetur^ quia magis illorum, quam 
nostrum elegit judicium." Et hoc promittendo Rex addebat Archi- 
episcopo : " Faciam cnim, si jubes, absque hsesitationis mora, ut vi 
op[K-imentis excrdtus mci coactus, hac vice nostrum subire judidum 
paratum se ^teatur." Condliales autem caeteri dicebant Episcopi : 
"Rccordari oportet, quod in nostram promissionis fidem hue usque 
perrexit, aliter non pncsumens: pariter prospero itincre in pace 
revertamur ad domus nostras." 

Post has igitur sermndnationes solvitiir inutile condlium ex utra- 
que parte, et unusquisque domi revertens secessit ; et ita, Deo prote- 
gente, servus Suus liberatus de manibus inimicorum, ad fidelissimum 
Rcgem jEthehedum redibat indcmnis. Noster autem Sanctus Pon- 
tifcx pergens devenit ad ^Ethelredum Regem, denuntians ci cunctam 
durae locutionis infestationem, qusc a Praesulibus contra illius pnc- 
ceptum ilUta est. Tunc interrogans quoque Regem, quomodo vel 
qualitcr decrevisset de possessione terranim, proprianimque feculta- 


254 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

turn, quK ab ipso donata sunt ei^ Rex vera rcspondit: '^Majorem 
oon addo perturbatiODCin, destrueado monachonim vitam, qux ad 
Ecclcsiam Beati Petri Apostoli dedicata est: sed in eodem per- 
maneate statu, vita comite, reservabo, qux a me Domino favente 
conservata est, usque quo prius tecum nuntios proprios vel scripta 
proprietatis ad Romam pcrmisero, interrogare de his imminentilxis 
causis, quomodo recta desideians salvus inveniar." Hac re^xMi- 
sione percepta, coi^udentcs divisi, unusquisque ad pn^tria re- 

Inimici vero qui haereditatem sancti pontifids nostri sibi usuipa- 
baiit, anountiantes nos esse a sorte fidelium segregates, et eos qui 
Dobiscum partlciparent ; in tantum communionem nostram execra- 
venmt, ut si quispiam abbatum^ vel presbyteronim oostnxum, a 
fideli de plebe rectus, refcctionem suam ante se positam signo 
cnicis Dei iKnediceret, foras projiciendam, et effuodendam, quasi 
idolothytum, judicabant i et rasa de quibus vescebantur, lavari prius, 
quasi sorde polluta jubebant, antequam ab aliis contingerentur, |^£d. 
Gale, p. 75; collated with the Bodleian MS. FeU i ; see »% I. e^-'] 

• ViliTid hid ippaled with nicccw to Set- hid btca orduned a Biibop, KD. 664-7M. 

gint betweea A.D. 691 and 701 ; 11 beCote to ° Onntniehl if gaiatUy identified willi 

Benedict II., by meuengR ; but not in penoa NoiterGeld nor Ripoo ; but there u haidlj 

(£fU. XLII. ZLV. ZLIX.). PoMiU)' Bede'i uything else iban tbe Muod of the mme ta 

advice (lee abore. pp. 348-150) wu deiired reconuoend the coojcctuie. It may quite « 

by Sergini iboat ttiii rerj boiinai. ptobiblj h»n been Anitofieid near fiawtiy. 

' Twentr-two yean from AJ}. C80, ac- The Fell MS. hu Ovom/tUn, lod the Bubopi 

cording to Wilfrid's own wordi in the Coon- in the Northumbrian lynod of AJ). 705 (bdow, 

cil; and " quadia^ota piopc laooi" tince he p. 165) call it Ectlr*/M. 

2. A.D.7o4(?)*. LmirvfAldbelm^jiiiot^MMlmetimj^totht 
Cltrgj Bfmijrid. 

Nuper furibunda tempestatis perturbatio, sicut ezperimento didi- 
cistis, fundamenta Ecclesix, sicut quodam immenso tenx motu, 
concussit; cujus strepitus per diveisa tenanim spatia, velut toni- 
truali fragore, longc lateque percrebruit. Et icciro) vos visceralcs 
contribulos, flexis genuum poplitibus, subniza e]q>osco [vece, nequa- 
quam bujus perturbationis strofa scandalizari ; ne quisquam vestnim 
ioertis segnitiei 6de torpescat, etiamsi renun necessitas exigat cum 
Frsesulc proprio pontificatus apice [»'ivato, tellure patema prc^lli, 
et quaelibet oporteat latonun r^noium transniarina aggredi nua. 


A.D.693-731-] ^NGLO'S^XON PERIOD, 155 

Quis enim, quscso, tarn dunis atroxve labor existens, ab illo vos 
Antistite separans arceatj qui vos ab ipso tirocinio rudimcntorum 
et a prinueva tenene setatis infantia usque adultac pubertatis fiorem 
DUtriendo, docendo, castigando, pstema provexit pietate; et quasi 
nutrix genila dilectos alumnos, exteusts ulnanim sinibus rcfbcillans, 
sic caritatis greimo fbtos clemcDter amplexus est? Perpendite quseso 
creaturaium ordinetn, eisque divinitus insitam oaturam j quatenus cz 
miaimarum rerum c»]latione inflexibilem conversationis fortnam, 
Christo favente, capiatis ; quomodo examlna apum calesceate ccclitus 
caumate, «x alvcariis nectare flagrantibus ccrtatim emergant, et earum 
auctorc linquente bnunalia mansionum reccptaoila, deosarum cater- 
vanun o^iortes Tapido votatu ad sethera glomerant, exceptis dun- 
taxat antiquamm seditun servatridbus ad piopagationem sobolis 
fiiturx rclictis. Eccc, inquam, mtrabilius dictu. Rex earum, spissis 
sodalium agminibus vallatus, cum bibema castra gregatim egreditur 
et cava stipitum robora rimatur, si pulverulenta sablonis aspetgine 
pr:q>editus, scu rcpeutinis imbribus cataracta Oljmpi guttatim 
TOraotibus rctardatus fiierit, et ad gratam cratcm sedemque pristinam 
rcvertatuTj omnis protinus exercitus consueta vestibula pcrrumpens, 

prisca ccUaium daustra gratulabundus ingreditur. Si eigo 

taliter creatura ratione carens, quatn ^ra natune indita absque 
legibus scriptis ^bernant, reciprocis temponim succcssionibus due- 
toris pnecepto parct; respondete, rogo, utnun horreodsc abomina- 
tionis intamia sint cxprobrandi, qui concessa septiibrmis Spiritus 
gratia prscditi, devotx subjectioois frtena ritu ftinetico ftangunt. 
Cur autem diversamm rerum latiodnationes cooglobans, ad insti- 
ganda vestri pectoris prxcordia stridente calamo pcrcunam, audite. 
£cce secularcs divinse scieutise extorres, si dcvotiun dominimi quem 
io prosperitate dilexerunt, cessante felicitatis opulentia, ct ingniecte 
calamitatis advcrsitate, desenierint, ac secura dulds patrise otia 
exulaatis domini pressurae practulerint : Nonne execrabilis cachinni 
ridiculo ct ganoatune strepitu ab onmibus ducuutur ? Quid ei^ de 
vobis dicetur; si pontificem qui vos nutrivit et extulit, in exilio 
solum dimiscritis ? etc. [W. Malm., G. P. F^ ed. Hamilton, pp.338, 
339 ^ and in ^mg. Sscr., II. 5, 6.3 

• If thit letter belongi, u ii luggeil- il tflbidi uiother proof of the Uolitioii of 

at, to llut second joumej of WilTiHd to the Weuei dioccK from Cuitnbaiy ami the 

Room, it mutt be dated after the time of English Church in general during thii pan of 

bii qaittiiie England, k. A.D. 704 (lee Dole *, Brihtwald'i srchiepitcopate. See what it uid 

p. 363). If right]; referred to thii period, tboTe u to Sergiu'i letter (p. 131) and the 


2^6 ENGLISH CHURCH. [Briutwald, 

Lawi of Ine (p. llS). toA the tetter of Wild- Tcoenbili metoeni, hii Tertni Itbialn «!» 

bcre (below, p 174). WUiim of Milmcibnrf bitur eiif^re. Pott pnefitiooem otim coa- 

faitToducei the letter thut : " Cmn WQriidui graam. Nopei, inqait, fiitibanda," etc etc 

Epiicopui cxiu] igaeCar, multi sgonun Wilfrid m A.D. 679 wu foctv-Ere rem old 

ibbitii fortuna (cqneatet rotim, ad inimi- {Flor. Wig.; Sim. Dim. ad ann. 664I; in 

conim fiToicm defolvi meditabannr ; quo- A.D. 704 he wu 70. The epithet " rtoen- 

nini juititiE Aldhelmu difEdeiu, et imiro bill" (eenu to nit the latter age bcit. 

3. A.D. 704". Cumdl of Jtamt mmier Fope John VI. JttUni Wilfrii's 
Mquittml^ Mtd eommault Brihfioald tt deaJe im am Bmglith Ctmdl 
resftctimg hit Seer. 

Edd. f. tf^tlfr. e. XLyni.-L.—Hxc miserabilis et lamentabilis in- 
giuens calamitas a nobis compeita, ad Domiaum incessabiliter die 
noctuquc clamaotes, in jcjunio et fietu cum omnibus subjectis nostris 
congregationibus fiindcntcs prccem orationis offcrebamus, quousque 
paniti cum sancto pontificc nostra adscenderuot navem, et vehiculo 
oavis traospoTtati ad litora Australia, Domino prxviante, pervene- 
runt : tunc vero pedestri grcssu super tcrram simul gradientes, Sanctis 
auxiliantibus apostolis, salvo spatioso itlnere, ad apostolicam venien- 
tes sedem, pnesentati adstitenint, progeniculantes Bexis poplitibus, 
obniie obsecrantes postulabaat, ut hoc illonun legationis indiculum, 
quamvis rusticitate magis conscriptum quam urbanitatis facundia 
karaxatum appareat, pro sua consuctudinaria pietatis dementia noD 
dedignanter susciperent. " Scire enim," dicebant, *• vestram dignita- 
tem hoc volumus, ut neminem per invidiam accusandum advenimus: 
sed tamen, ut siquis in vestro'beatissimo concilio contra nos aliunde 
veniens, aliquam profcrre ausus sit accusationis objectiooemi in 
quantum vestra adjuvante dementia valuerimus, aut excusare, si 
falsa i aut confiteri, si vera, parati sumus. dementia ergo Conditoris 
nostri, et beatorum apostolonim principis protccti, ad banc glorio- 
sissimam sedem, quasi ad matris gremium, confiigimus, suffcrcndo 
quicquid vestra beatissima imperaverit auctoritas." - 

Deinde itaque a bcatissimo apostolico Papa Johanne sanctus pen- 
tifex noster Wilfi-itbus Episcopus cum rcverentissimis presbyteris, et 
omni dero venerabili, benigna pietate susceptus, glorificsc sedis 
respcKisa expcctantes, per aliquot dies requicscentes, mansione volun- 
taric pneparata mansemnt. Interim quoque legati a sancto Ardii- 
episcopo Berhtwaldo cum suis scriptis accusationis ad apostolicam 
sedem directis, supplices petentes sibi praeberi a ^oriosissima sede 
auditum legationis susc, qua fungebantur, simul pervenerunt. Tunc 


A.D. 693-731-] ^NGLO-SjiXON TERIOD. 257 


vero beatissimus apostolicus Jc^nnes Papa cum coepiscopis suis undi- 
<]ue congr^tis, et omni venerabili clero ad synodalem locum veniens, 
prsEsentato Deo amabili Wilfritho Episcopo cum fratribus suis vene- 
rabilibus, primum petitionis suae cartula coram omni conventu rele- 
gebatur hoc modo conttaens ; 

" Domino apostelm ttr^t ieethsimo univtrsali Fafie yehtmnij Wilfritbus 
i»fplex et humilis tervus jtrvorum Dei Efiseopus. Cognoscat sanctitas 
vcstra istas esse causas, pro quibus banc sedcm apcstolicam, vestram- 
que beatissiinam prsEsentiam dc ultima terranim parte jam vice 
tertia adjuvandus adveni. Prima, quia unitas apostoliconim vironim 
iodividua semper esse solet, ut quxquae a prxdecessore vcstro beatis- 
simo Agathoae Papa justissimis atque clementissimis judiciis decrcta 
stmt, vestra pia auctoritas, quia multis non dubium est ad salutem 
proficere, confirmet et corroboret; et ut pietas vestra intelligere 
dignetur, quia in omnibus vestrse beatitudinis jussionibus, humiles ct 
supplices subire parati sumus. Pcrturbationibus enim nuper in Bri- 
tannia ortis es parte eorum, qui contra decreta supradicti beatisslmi 
Agathonis Fapse, illiusque successorum venerabilium patrum, sibimct 
Episcopatum ct monasteria, tenasque cum omnibus mcis facultatibus 
usurpabant, compulsus, banc sacrosanctam apcstolicam sedcm appel- 
iavi, contestans eos per Omoipotentem Dominum, ct beatum Petnim 
principem apostolorum, ut si quis aliquam contra me accusationem 
haberet, ad vestram mccum prxsentiam judicandus convenirct, sicut 
beati pradeccssoris vestri Sergii Papse scripta decemebant. Et ideo 
petitionum parvitatis mez paginam vestn gloriosisslmx pnEsentix 
pro instant! nobis notissima necessitate offerendam curavi, cum 
quibus vestne solitse dementis beoignas aures pulsare haec contincns 
prssumo, ut omnia rectitudinis pietatisquc, qu% a beatissimis ante- 
cessoribus vestris dominis apostolicis, sancto Agathone, et electo 
Benedicto, et beato Sergio, unanimiter ei^a meam parvitatem decreta 
sunt, vos lai^iflua pictatis benivoientia confirmare dignemlni. Et 
vestram inSextbilem auctoritatem ex intima cordis intentione, non 
solum ego, sed et omncs qui mccum advenerunt fratres obsecrantes 
humiliter postulamus, ut si quilibet accusatores contra nos aliunde 
venerint, per vestram jussionem in medium product! exponant accu- 
sationis causas: et si vel minimam quidem confirmare potuerint, 
libenter vestri arbitrii sequitatem sustinere parati sumus. Si autem 
mendacia tantummodo vestrx beatissimse auctoritati falsis commen- 
data cartuUs adferre ausi sunt j detur nobis Ucentia, prout vestrx 


358 ENGLISH CHURCH. [Bhihtwald, 

[cooncu. iir komc or worani.] 
sanctitati placuerit, ipsas accusationes expurgare. Nee non supplei 
et humilis vcstram sanctitatem deprecor, ut cadem auctoritatis io- 
stantia jEthelredo Rcgi Merciorum de vitse nostrsc solatio impcrarc 
dignemini, qua prxdccessores vcstri bcatissitni apostolici, sanctus 
Agatho, Benedictus, et Sei^ius demandabant, hoc est, ut ipsa mona- 
stcria cum cxteris ad ea pertinentibus, qux mitu ab ipso Rege 
^thclredo, ejusque fratre Wilfario, vel aliis quibuslibet, pro re- 
demptionc animanim suamm perdonata sunt, nemo per invidiam vcl 
nefandam cupiditatem auferre et invadere, contra vestra statuta atque 
illius supradicti Regis voluntatem, prgesumat. Et adhuc summopere 
vestram almitatem t^nixis precibus humiljter dcposco, ut omnia, 
quae antedecessor vestcr sxpe mcmoratus, beatissimus Agatho, in 
hac apostolica sedc cum universa syaodo dccreverat, ipsum Rcgcm 
Alfrithum Aquilonensium adimplere, tranquillissimis monitis obse- 
cretis. Quod si forte hoc illi dunun videatur pro mca causa esse, 
Eboracx civitatis Episcopatus cum cxteris quamplurimis mona- 
steriis in vestro pendeat arbitrio, cui rectissimum gubernare ceo- 
scatis, Tantum ipsa duo monasterla, quod primum dicitur Hripis, 
et altenim, quod Hagustaldese vocatur, qu« a sancto Agathone Papa 
hujus apostolicK sedis sub uno privilegio adscripta sunt, per vestrz 
petitionis auxilium cum omnibus tcrris atque possessionibus ad ca 
pettinentibus nobis restituantur. Et post has petitiones hoc addaoi, 
quod juxta statuta canonum debitam vcnerationem cum fratenia 
caritate Archiepiscopo Berhtvaldo semper exhibebo : et sic me 
libenter facturum promitto, tantummodo si ipse praEdeccssoram 
vcstronim, beatissimi Agathonis, ejusque successorum, fundatisstma 
erga meam parvitatem adimpleat decreta." 

Postquam petitionis nostrae series recitata est, et diligenter a glorio- 
sissimis auscultata, ad habitaculaque nostra redire licentiam dede- 
runt i introductis quoque ad prxsentiam c(xum honorabilem a sancto 
Berhtwaldo Archiepiscopo cum scriptis suis viris directis ad aposto- 
licam scdcm, quorum multiplices et magnas accusationes contra 
hominem Dei Wilfrithum Episcopum audientes, uniuscujusque capi- 
tuli examinationem ambobus prsesentibus, hoc est accusatoribus et 
excusantibus, stabiliter audire in ftituro tempore per ordinem pro- 
miserunt, et jam ipsos domum redire jusserunt Tunc beatissimus 
Johannes apostolicse sedis Papa coepiscopis suis in syaodali loco 
sedentibus dixit j 

*' O sancta synodus, nostrum est primum sanctissimotum antede- 


Aa).693-73«-] ^NGLO-S-.iXON PERIO'd. 159 

[couKciL AX mom on wiLnun.] 
cessonun nostroram percurrere canones, et examinare scripta, de hac 
eadem inimicitia fraudis ex utraque parte olim ad hanc apostolicam 
sedem dtrecta j et diligenter considerare, quid tcr beatissimus Agatho 
ID his causis ccnsucrit, et post eum electus Bcnedictus, nee non et 
przdecessor meus sanctissimus Sei^ius, memorialiter retinere, quid de 
hac eadem re Regibus et sancto Archiepiscopo faciendum sit ab apo- 
stolica sede decreveniot. Deinde facilius ex utraque parte in prse- 
sentia fratcniitatis vestrx in inricem certantibus, Deo adjuvante et 
sancto Petro principe apofitolonim, veritatis lumine, extincto men- 
dado et cxcato, agnoscere valeamus, et secundum normam sanctis- 
simonim primorum prxdecessomm canonice censeamus." Et hoc 
tale consiliuni beatissimi Johanuis universac synodo complacui^ et 

Itaque quadam die beatissimus Johannes apostolicx sedis prstsul, 
ct iCTcrentissimi coepiscopl ejus in sanctum concilium congregati, 
jusserunt utriusque partis accusatorum et defensorum elcctos viros 
sancto conventui prsesentari, et mox ita factum est. Nam sanctus 
Wilfrithus Episcopus, et venerabiles presbytcri et diacones ejus pne- 
scQtati sunt, humiles et supplices, honorabites fades salutantes, pro- 
mittentcs sc cum intimo cordis affectu illius apostolicx sedis decreta 
suscipere et adimplere. Nee non et sancti Archiepiscopi nuntii 
seomdum pneceptum sanctissimonim venientes adstiterunt: quibus 
datum est tempus loquendi, ut unum quodcumque capitulum accusa- 
tionis eligerent, primum adversum nos dicercnt j postea ad alia ordi- 
oantcs in conAictu accederent. Qui respondcrunt dicentes : *< Hoc 
est piimum capitulum nostra: accusationis, quod iste przsens Wil- 
frithus Episcopus judicia sancti Episcopi Berhtwaldi Cantuariorum 
ecclesise et totius BritannisE, ab hac apostolica sede emissi, statuta 
coram synodo contumaciter renuens contempsit. Nos nostrac partis 
sententiam detulimus, vos vestram defensionem dicite." 

Stans itaque sanctus Wilfrithus Episcopus noster, honorabili senio 
convectus, cum fratribus suis vcnerabilibus in conspectu totius con- 
gregatioais, dixit : " Humilis et supplex excellentissimam sanctitatem 
vestram deprecor, ut meae parvitatis dignemini veritatem hujus rei 
gestz a me audire. Eram enim in concilio sedens cum abbatibus 
meis ac presbyteris, ncc non et diaconibus : unum ex numero Episco- 
porum illic congregatorum miscrunt ad me, intem^ntem sermonibus 
Regis, nee minus et Archiepiscopi, si ipsius solummodo Archiepiscopi 
judicio consenttre voluissem; et quicquid ille judicando decrevisset. 


j6o ' ENGLISH CHVKCH. [BmmwjLB, 


ao paratus fiiisscm adimplere omnibus votis, annon ? Ad istud iu 
sciscitanti respondebam j 'qux est illius seatentia judicii, scire prius 
oportct, quam confiteamur, utnim pati ea valeamus essequendo, aa 
aliter.' Ille autem se nescire a£(iniuU)at, nee alio modo Archiepisa> 
pum veile revelando cuiquam nostrum patefacere judidi exsolutionein 
dicebat, antequam propria manus subscriptione coram pricsenti con- 
cilio fatentes confirmaremus, ut ejus uoicum per omnia judidum 
eligentes tenerej nee ab eo ad dexteram neque ad sinisttam decli- 
nantes deviaremus. * Istius tam angustam districtioois coarta- 
tioncm,' dicebam, * numquam antea a quoquam bominum coactam 
audivi, ut omnino juramcnti nodo adstrictus lateretur decreta eom- 
posita, quamvis impossibilia, persolvere, priusquam sciret vim dc- 
creti." Attamen ibi coram senatu spopondi, 'quatenus in cunctis 
Archiepiscopi judicio, in quibus consonans invenitur statutis sanc- 
torum Fatnim, regulis, et canonicis diffinitiontbus, et non discrepans 
prorsus in ulla re a sancta Agathonis synodo cxterorumque ortbo- 
doxonim ejus successorum, reperlatur, toto mentis eonatu subjaccie 
parati inveniemur.' '* 

Hanc cxcusationem sanctus Pontifcx noster reddidit, et sileodo 
quievit. Tunc sancta synodus respondit : '^ Wtlfrithus Deo amabilis 
Episcopus cauonice protectionem sux defensionis cxposuit." Tunc 
inter se Graeciaantes, et subridentes nos, ac celantes multa, loqui 
cceperunt, postremo dieentes accusatoribus : " Non ignoratis, caris- 
simi fratres, [quod] habemus ex pneeepto canonum nostrorum, quoUes- 
cumquc elericis ab accusatoribus multa crimina objiciuntur; et unum 
ex ipsis, de quo prius egerit, probare non potuerint j ad camera jam 
non admittantar. Sed tamen propter honorcm sancti Archiepiscc^ 
ab hujus apostolicae sedis monarchia directi, et pro hujus beatissimi 
Wiifrithi Episcopi reverentia diu fraude spoliati, ut asseritur, Deo et 
sancto Pctro principe apostolomm revclantc et aperiente, per multos 
dies vel menses omnia eapitula plene eventilantes, finem rei imponere 
desiderantes non fastidios= curabimus," Post hxc verba ponti&ci 
ncstro cum fratribus suis triumphal] gaudio incepto, a sancta synodo 
lieentia data, se ad alianim dicrum conStctum prxparantes, ad mas- 
sioncs suas redierunt. Alii vero e contrario primo ingressu coor 
flictionis confusi, domum suam adienint, et nebulx mendacionim 
flante vento sapientifc disperszj soleque veritatis per Dei adjutorium 
et sanctum Petrum inlucescentc, per plura spatia dienim et men- 
sium ab omni piaeulo scelere degradandi pure perfecteque excusatus 


A.D. «9^73i.] ANGLO-SAXON PERIOD. 361 


pFobabilis sanctus Ponttfex nostcr appamit. Nam per IIII. menses 
et LXX. conciliabuk sanctissimse sedis, de fornace ignis exa- 
minandi, apostolica potestate hoc modo auxiliante purificatus, ut 
breviter dicam, evasit : Quia in sancto Pascha, teitia die, ter bea- 
tissimi Agathonis synodus adversum pravitates hxreticonim cum 
centum XXV. orthodoxis Eplscopis constituta est; ex quibus unus- 
quisquc pro sua proviocia et civitate veram fidem confessus est, et 
subscriptione sua confirmavit. Hxc coram omni populo more Roma- 
nonim clara voce legebatur, in qua scriptura inventum erat inter 
aetera : « Wilfritbus Deo amabilis Episcopus Eboracx civitatis, apo- 
stolicam sedem de sua causa appellans, et ah hac potestate de certis 
incertisque rebus absolutus, et cum aliis CXXV. Coepisa>pis in synodo 
judicii sede constitutus pro omni Aquilonali parte Brttanniae et Hi- 
bernise insulisque, quae ab Anglorum et Britonum, nee aon Scotonim 
et Pictonim gentibus colebantur, veram et catholicam fidcm confessus 
est, et cum subscriptione sua corroboravit." Itaque quo audito omoes 
dves Romani sapientes stupefacti sunt. Tunc Bonifacius et Sistn- 
nius, et alii nounulU, qui eum in diebus beatae memoriae Agathonis 
agnoscentes viderant, dicebant ^ istum esse prseseatem Deo ama- 
bilem Wilfrithum Episcopum, quem beatissimus Agatho purificatum 
de accusationibus apostolica auctoritate absolutum olim ad propria 
remisit, ec iterum nunc (proh dolor!) infestatorum insidiae exorbitare 
de propria sede fecerunt, qui per XL. et eo amplius [annos] Epi- 
scopatus ofRcia ilingebatur j et tam honorabilcm senem cum fratribus 
venerabilibus accusatores falsidici, et cum pseudographis audaci 
temeritate, et (ut ita dicam) uous diaconus et alii omnes sine aliquo 
ecclesiastics dignitatis gradu, in conventu apostolicae sedis ezcellen- 
tissimam personam ausi sunt accusare. Et ideo digni sunt pcenas 
luere, in ima carceris angustla usque ad finem mortis macerari." £t 
tunc viri Romani vemm eos dixisse affirmabant. Dixit autem bea- 
tissimus Johannes apostolicx sedis Papa : " Beatus Wilfritbus Deo 
amabilis Episcopus, in quo nullam crinunis per tot conciliabula 
nostra examtnando tam diligenter objectionem invcnimus, beati 
Petri apostoli et apostolorum principis auctoritate, qui habct potesta- 
tern solvendi ligandique ab occultis delictiSj exsolutus sit : et quod 
beatus Agatho, et electus Benedictus, sanctusque Sergius, apostolici 
Praesules, de eo censuerunt, nostra: quoque parvitatis humilitas cum 
totius synodi consensu, R^ibus, et Archiepiscopis scripta judicia per 
manum beati Wilfrithi Episcopi ad eos emissa aflirmare decrevit, hoc 

Digitized jyGoot^le 

263 ENGLISH CHURCH. [Brihwald, 

[cooHcm *i una on witnin).] 

modo dicens;" {Ed. G*le, pp. 77-81, collated with the Bodleian 
MS. Fell I i see »% L 65, 66.] 

■ Wilfrid *I till CouDcil had been ■ Biihop June 1 1 (kc S. C. D., LII. : Bicttt, Tieiar. 

" XL, et eo am|diai uidm," A.D. 664-704 ; ///. s6j. D. 77 ; and compin Lt^fmirf, 

Edd.LI. IIii"quadrigiBt»piope»nnot"in ed. Thorpe, I. 313). John VI. alio wfilB 

Btdt. V. 19. Ethelrcd of Merdm wai k King lo Ethdrrd it itUI 1 King. Lastly, ^- 

whoi Wilfrid left EagLand (£VM. XLVI), but liim of Malmetbiir7 (171 that Wil&iil wu 

at) abbot when he letamed {B. V. ig); and lefentj ^eari old whea he cioucd the m 

Elbeiced reiigned hii thione &J>. 704, before (634-704). 

4. A.D. 704. Letttr ofTopt Jeh* Vl. to EtitlrtJ Kmg of Merda *»d 
Ealdfritb Khig ef NorthumMa, 

Domimit emitumtstams, ^tietnJo Regi Mercionam, et Alfrido Sep Dei- 
rorum et BermcmwHj ]ohavszs Papa. De vestrx quidem exiniix reli- 
gionls accessibus, gratia Dei cooperante, gaudemus ; fervorem iidei 
cernentes in vcJiiSj quam ex pnedicatione principis apostolomm, 
Deo vestras animas illuminante percepistis, et efficadter retinctis, 
ut gaudium nostrum mclior acccssus aoiplificet. lUud vero animos 
nostros afficit, et consacerdotum, at totiiis Ecclesise contristavit 
auditum, inextricabilis quorumdam dissensio, quod et ad correc- 
tioQem oportet Deo annuente perducere, ut non contemptores ponti- 
ficalium decretorum sed ut obedientue filii ante Deum omnium 
judlcem comprobemini esse custodes. Dudum enim sub apostolicE 
memorise pncdecessore nostro Agatbone pontifice, dum Wilfrithus 
Episcopus ad hanc sedem apostoticam veniens appellasset ; prscsen- 
tibus ejus contrariis, qui a Theodore venerandie memorix Archiepi- 
scopo sanctse Cantuariorum Ecclesix ex hac apostolica sede maodato, 
et Hyldse religiosx memorix abbatissx, ad eum accusandnm hue prius 
advenerant, etiam hie Episcopi de diversis provinciis cum suprafato 
sancto pontilice congr^ati, qux a partibus dicebantur, r^ulariter 
quiesierunt, ct sententialiter decrevenintj eandemquc sententiam 
successores ejus sancti pontiticcs prxdecessorcs nostri sccuti sunt. 
Nee boc venerandx memoria: Theodonis Pncsul, qui ab hac apo- 
stolica sede directus erat, contravenissc rect^noscitur, neque accusa- 
tionem aliquam postmodum ad hanc sedem apostolicam demaodavit: 
magis autem, ut ex ejus dictls af^niit, et decretis pontific^ibus 
obsccutus erat. Succurrendum est Itaque cum Dei przsidio, ne 
perscveret in uno loco disscnsio, dum ceteris consacerdotum ac 
plebium unanimitas mancat. Et hxc de prztcritis mcmoravimus. 
De prxsentibus quoque innotescere inctitx vestrse Christianitati 


A.D. 693-73 f-1 ANGLO-SAXON PERIOD. 263 

[lamK OF ror> jon ti> or favoiik or wilvrid.] 
pnEvidimus, quod hi, qui de cadcm insula Britannia hue advcnenint, 
accusationes contra Wilfrithum Episcopum detulerunt; iile super- 
vcniens cum fratribus suis in accusatores ejus quod accusavemnt, 
retorseniat. Quorum conflictus apud conventum reverentissimomm 
Episcoponun et saccrdotum, qui hie ad pnesens iaventi sunt, per 
dies aliquot fieri procuravimus : apud quoe omnia quxqux in scriptis 
vel antcrioribus, vel modemis, partes detulerunt, vel hie inveniri 
potuenint, vei a partibus verbaliter dicta sunt, subtiliter inquisita, 
ad cognitionem nostram perducta sunt : donee ipsac principales per- 
sons, de quibus contentio omnis exorta est, prscscntcs ad'uerint, 
quos neeesse est, ut contentio omnis fiaem accipiat, advcnire ct 
consedere. Et idcirco commonemus Berhtwaldum PrKailem sanctx 
Cantuarionim ecdesise, qucm auctorJtate principis apostolorum 
Arehiepiscopum ibidem ojiilirmavimus, reverentissimum fratrem 
nostrum, ut synodum convocct una cum Wilfrilho Episcopo : et con- 
cilio regulariter celebrate, Bosam atque Johannem Episcopos in 
synodum faciat advenire, voccsquc partium audiat, et consideret quid 
sibi invicem partes valeant approbate : et si quidem eo suffragante 
apud synodum hoc regulariter determinare valuerit, gratum nobis et 
partibus espedit: sin alitcr accident, illos synodaliter moneat, ut 
coromonitionibus suis et quaequsc prodesse consideret, banc sedem 
apostolicam simul occurraot, ut in ampliori concilio flagitetur ac deci- 
datur, quod hactenus non valuit terminari j atque per gratiam Sancti 
Spiritus, qui cum discordia venerant, revertantur in pace. Sdre 
autem debet quicumque de eis advenire distulerit, vel (quod est 
exsecrandum) venire contempserit, seipsum dejcctioni submittat, ct 
Iliac abjiciendus, nee ibidem ab ullo Pnesulum sive fidelium reci- 
piendum. Qui eiiim suo inobediens ezstitit auetori, non potent inter 
ministros ejus atque discipuios rcccnseri, Vestra proinde Christiana 
et regalis sublimitas pro Dei timore et Christianae fidci reverentia et . 
pace, quam Dominus Jesus Christus Suis dedit discipulis, subventum 
faciat atque concuisum; ut haec quae a Deo inspirante perspeximus, 
ad effectum pervcniant: ut pro hujusmodi religiose annisu merces 
vobis adscribatur in czlis, quatenus et in hoc seculo Christo prote- 
gente r^netis incolumes, et xterni regni Ejus beatum consortium 
habeatis. Ideo recordemini, O filii carissimi, quid de hac eadem re 
beatissmus Agatho, carterique post cum consona voce nobiscum Prae- 
sulcs Romanae ecdesix apostolica auctoritate sanzerunt. Quicumque 
eaim cujuslibet person* audaci temeritate contempserit, non erit a 


264 ENGLISH CHURCH. J^Brihtwald, 

[uTTm OP roTK Joan tl m rAvous of wnntiD.] 
Deo impunitus, oequc sine damno cxUtus alligatus cvadet. Inco- 
lumem cminentiam vcstram gratia superna custodiat. [Edd. f. ff^/Jr. 
f. 1,17., ed Gale, pp. 81,82, collated with the Bodleian MS. Fell i; 
see W. Ma/m. G. P., III. ed. Hamilton, pp. 240, 341 ; and W., /. 
68, 6y.] 

5. A.D. 704(?). Letter ifP^ Jehu VI. to the ArchHtlnp itd 
Clergj <f England. 

Johannes Episcopus ArehiepheopisK presbyteris^ £at»- 
The Cuglish ., ..... , , , . 

clergy at Rome ntbus^ et untveTStt clencfi per jingiorum patrtam eonstttutis. 
«dopt ihe Ro- Congrcgatis omnibus Anglomm proceribus, qui tunc 
ad beatum Petnim degebant apostolum, post altenitia- 
rum partium congnias ratiocinationes, apostolicx scntentia usque 
adeo sedis prxvaluit, ut voluntarie omnes Anglomm clerid sub ipsis 
vigiliis sancti Gregorii, laicalem et sinuosum sed et cunctum faabitum 
depoaentes, talares tunicas secundum Romanum morem induerent. 
Hujus rei gratia, quia et vos pari modo in sanctsc Ecclesijc nostrse 
corpore veluti propria membra amplectimur, pro deponendis laica- 
libus vestimentis et sumendis clericalibus inRilis secundum Romans 
ecclesiac morem, auctoritate apostolica monemus. [Bi/kk. MU«. 
ed. Mansi, I. 400; Mansi^ XII. 165, 166*.] 

■ There wai but one Archbithop oC Eag- in which cax it will belong to John VI., not 

land al this tjme : we ihould piobably read, to John VII., and to the year ^04 ; and wonld 

" Aichiepucopo. Episf opii," etc. be brought to England by WilfHd and his 

<• Maoii conjecturei thai Ihii letter teren company. 
to the clergy who were with Wilfrid at Rome, 

6. A.D. 705. Korthmtttrian Synod on the Nidd in the reign of OsreJ of 
Northuutiriaj m which Archbishop Brikfojald takes party and at 'which 
the husiness of Wilfrid it finally cempramisedK 

Wilfrid renored Edd. V. Wilfr. LVIIL—la primo anno Osredi Regis, 
Riwn *a^' t*^ Berhtwaldus Cantuariorum ecclesiac et penc totius Bri- 
the lee and ab- taunix Archicpiscopus dc Austro veniens, habeas ex 
bey of Hexham, prjgcepto apostolicK sedis Aquilonalium R^em cum 
omnibus Episcopis suis, et abbatibus, et totius Regni ejus princlpibus, 
ad synodalem locum de causa bcati Wilfrithi Episcopi diligenter 
invitare; et ita factum est. Nam in unum locum juxta fluvitun 


4.D. 693-73'-] ^NGLO-SAXON PERIOD. 265 

Nid ab Oriente congregati Rex cum suis prindpibus, et tres Episcopi 
ejus cum abbatibus, nee non et beata j^lfleda abbatissa semper totius 
provincix coosolatrix, optimaque consiliatrix ; BerbtwaMus quoque 
Archiepiscopus et Wilfritbus Episcopus simul in una die advenerunt. 
Deinde sedentibus Rege et Episcopis aim principibus eorum in loco 
synodali, tali modo Archiepiscopus loqul incipiebat ; " Oremus Do- 
minum nostrum Jesum Qiristum, ut pads concordiam in cordibus 
nostris per Spiritum Sanctum indulgeat. Habemus enim, et ego et 
beatus Wilfritbus Episcopus, scripta apostolicx sedis parvitati mex 
per nuDtios directa, et per semetipsum similiter allata : ut ea in 
pnescntia reverentiie vestrse recitentur, humiU prece deposcimus." 
Quibus venerabiles domini licentiam dederunt, et coram synodo 
omaibus audientibus utriusque libri a principio usque ad finem lege- 
bantur. Post lectionem atitem cunctis tacentibus Berthfrithus, secun- 
dus a Rege princeps, ad Archiepiscopum dixit : " Nos qui intcrpre- 
tatioDc indigemus, quid apostolica auctoritas dicat, audire delectat." 
£t respondit ei Archiepiscopus dicens : <^ Judicia apostolicx sedis longo 
droiitu et amb^bus verbcnum, unum tamen intellectum de eadem re 
utrique libri ostendunt: quorum in brevi sermone scnsum tantum cx- 
plicabo. Apostolica namque potestas, qux primum Petro apostolo et 
prittcipi apostolorum ligandi solvendique donata est, sua auctoritate de 
beato Wilfritho Episcopo censuit, ut in prsescntia mea, licet indtgnus, 
etomnis conventus, PrsEsules ecclesiarum hujus provincia, antiquam 
inimidtiam pro salute animarum relinquentes, beato Wilfritho Epi- 
scopo in bono reconcilientur. Nam his coepiscopis meis c duobus 
2b apostolica sede judidis optio datur, utrum voluerint eligant, ut 
aut cum Wilfritho Episcopo pacem plene perfectequc ineant, et partes 
ecclesiarum, quas olim ipse regebat, sicut sapientes mecum judicave- 
rint, restituant: aut si hoc optimum noluissent, omnes simul ad 
apostolicam sedem pergerent, ibique majori concilio dijudicentur. Si 
quis vero contemnens (quod absit) neutmm ex his ductus implere 
Tolueriti sdat se, si Rex sit, aut laicus, a Corporc et Sanguine 
Christi excommunicatum : si vero Episcopus aut presbyter (quod 
est execrabilius et dictu horrendum), ab omni gradu ecclesiasticae 
dignitatis degradari. Haw; sunt judicia apostolioe sedis brevi ser- 
mone exposita." Episcopi vero resistentes, dixerunt: "Qiipd prse- 
ciecessores nostri olim, Theodoras Archiepiscopus ab apostolica sede 
emissus, et Ecfrithus Rex, censu^runt, et postea in campo, qui Eostrc- 
fcld didtur, una nobiscum pene totius Britannix Episcopi, tuaque. 


266 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

Archiepiscope, prxsentia excellentissima cum Rege Aldfritho judJca- 
vimus, quomodo immutare quis valeat ?" Interea autem beatissima 
^Ifleda abbatissa benedicto ore suo dixit : " Verc in Christo dko 
testamentum Alfrtthi Regis ia ca infirtnitate, qua vitam finivit, qm 
votum vovit Deo et sancto Petro dicens : * si vixero, omnia judida 
apostolicx sedis quz antea renui audire, de beato Wilfritho Episcopo 
replebo. Si vero diem obiero, dicite tamen hseredi meo in nomine 
Domini, ut pro rcmedio animx mex judicium de Wilfritho ^iscopo 
apostolicum repleat' " Hax ea loquente, BerechAithus, prscfatus Rc^ 
princeps, respondens dixit: "Hjcc est voluntas Regis et principum 
ejus, ut mandatis apostolicse sedis, et prxceptis Alfrlthi Regis in 
omnibus obediamus. Nam quando in urbe, qux Bebbanbuig dicitur, 
obsessi, et undique ciroimcincti hostili manu in angustiaque mpis 
lapidcjB mansimus; inito consilio inter nos, si Deus nostro regali 
puero r^num patris sui concessisset, qux mandavit sancta apoetolica 
auctoritas de Wilfritho Episcopo, adimplcre Deo spopondimus : et 
statim post vota, mutatis animis inimicorum, concito cursu omnes 
cum juramento in amicitiam nostram coQversi sunt, apertis januis dc 
angustia liberati sumus, fugatis inimicis nostris, rt^um accepimus." 
Fostqu^m hac verba finita sunt, Episcopi sibi mutuo separati ah aliis 
inire consilium cocperunt; aliquando cum els Archiepiscopus, all- 
quando vero sapicntissima virgo £lfleda; et hujus sancti concilii 
talis finis exstitit, ut omnes Episcopi et Rex cum suis optimatibus 
pure pacis concordiam cum Wilfritho Episcopo inierunt, quam inter 
se usque ad finem vitse conservavenint, reddentes ei duo optima 
coenobia, quae in Hripis et in Hagustaldesie, cum omnibus reditibus 
suis: et ilia die omnes Episcopi se invicem osculantes et amplexan- 
tcs, panemque frangcntes, communicaverunt : et gratias agentes Deo 
omnis hujus beatitudinls, in pace Christi ad sua loca remearunt^ 
[Ed. Gale, pp. 85, 86, collated with the Bodleian MS. Fell 1; 
»% I. 67, 68.] 

■ Wniiid OD hii retnm &om Rome came ccoaret mei Rego et ArchiepiKopw com 

to Canterbury, and wat reconciled to Bribt- consiliariii salt (u. Egfritb and Theodoie, m 

mid, and, Ihiough Eihclred, to Keated, Etbd- A.D. 6 78 and 680), et qnod poitca oat com 

nd'i tncceuor in the Idngdom of Mercia Archiepiicopo de apotlolioi tede emino aim 

(Bdd, LV.). Ealdfrith of Noithumbria bow- omnibut pene BiitaDniz Tcttne gentii pm- 

cvei lefuied to yield,iiyiiig tolhe mcuengen, lulibui judicaTimoi (ic. Ealdlritb ind Briln- 

" O fratres mihi ambo Tenenbilet, petite 1 wald at the Council of Onotreidd in AJ). 

me Tobiimel ipiii neceuaria, et ego propter 701)1 boc iuijuam, quamdiu niero, propter 

KTcrentiam veitram donabo robii. De ciuia apottolicz sedii (ut didtit) (ctipta nanqoun 

Yero Wilfrid! domini Teitri nolite me ab hoc »olo mutate" (£At LVI.). In AD. 70S 

die diutiut fligitare. Quia quod ante pnede- Ealdlnth died, baring, according to Eddiiu. 


A.D.693-73>-] ANGLO-SAXON PERIOD. 367 

[Dirnioir or m utaonuc or mttax tscam.] 
dunged ha miiid on hU datb-bed with of VoA, to which S-John of Beverlcj wu 
lopect to Wilfrid. Eadwdf, who unirpcd truulated fiom Hexhim; ind Wilfrid wai 
the kingdmn fi» two monthi, repelled Wilfrid compelled to accept the lee which he left, 
mott GimlT than Eildfiith himielf. Oited, riz. Hetham, and not Yoik (fi., V. 3; W. 
hii soccenor, at leiiFtfa gare wa^ to the Afolni. O. P.. f/f.ed. Hamilton, p. 145). Wil- 
holdin* of the council ordered by Pope John Irid's death at bii inonaitery of Oundle (one 
VI.. which wai accotdiogly held on the banlu of hii Mercian foundation!} foUoweii in A.D. 
of the rirec Nidd (fiftf. LVIl. LVIIL). 709, four yean afte hU rettoratioo (B., V. ig; 

^ Boia'i death tt thii time racited the we Edd. LX7.). 

AJy. 704. Coamaly inctrfi loet^ [Clovetio ?]] at •mhich the tUviiioit of tie 
&shopric af Wettex it decreed nt pain of excomrnuiueatiom ■. 

Waldh. Ef. ad Brittto. — In prscteriti anni syncxlo statutum est 
illis (West Saxons) non communicandum, si non tuum (Brihtwaldi) 
judiciiim in ordinatione Episcoponim Implcre festinarent, quod adhuc 
n^ectum habeotes non pcrficiebant. [Below, p. 275.] 

■ Thii i> ooe among many indicatiooi of Heddi died in A.D. 703 according to the 

the iffninted yearly lynod being held. If A.S.C.; bnt other authoritiei place tut death 

10, peibxpa the place wat CloTetho. Fot the in A.D. 705 (_Fl. Wig. ad am.) ; and he wai 

&tc, see below, oa Waldhere'i letter. Biihop ftill ahve when Waldhere wrote bit letter. 

A.D. 675 X 70J. Letter ofA/dheim, Ahiot rf Malmestitry, m the 
Baftism of a Nun*. 

JDiUethsim,e dtjue ainamthsmie form et mhi smeero earttatit trffettu 
•veMtratdM Aldhelmus supplex, indigno asbatis vocabulo functus, 
IN Domino salutem, 

Cognoscat vestra altnitas, de baptismo sororis me interrogasse 
pontificcm. Qui licentiam dedit, baptizari illam sanctimonialein, 
sed tamen clam et latenter. Saluto te diligenter, O Sigegyth, ex 
iatimo cordis cubiculoj subnixls precibus obsccrans: ut adsidua 
scripturanim meditatione mentcm tuam occupafe non desistas, qua- 
tenus psalmigraf sententiam compleas dicentis : " In lege Ejus medi- 
tabitur die ac nocte." Et idem psalmista hoc item testator dicens : 
« Qi^am dulcia faucibus meis eloquia Tua," et rcliqua. Orationum 
vcro mearam ut memores sint omnes sororcs, per Christum suppli- 
citer obsccra; quia dicit apostolus: "Multum valet deprecatio justi 
adsidua." Vale, dedes dilectissima, immo centies et milies. Te 
Deus valcre feciat \Efp. BoMif. in Jaff^t JdoMtmenta Mopmtima, 
no. 3, pp. 31, 3a: ed. Wiirdtwcin, no. 156.] 


ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 


A.D. 705. ffettSaxm Synod^ at 'which Alihelm^ Aliiet of Malmethrj, 
is ttffmnted to preit cemfannty to the RgmsM Etuter ufm the Cttmsh 

Faric., V. Aldh. eaf. II. — ^Regnante Anglonim r^e Osredo, anno 
Dominicx Incarnationis septingcntcsimo sexto, quidain Britonum, 
nomine tenus prxsutes, hxretizabant de Paschali termino et de aliis 
pluribus ecclesiastioc orthodoxitatis institutionibus. Quare Saxonum 
Orientalis [Occidentalis ? j plagx sancta synodus venerabilem Aldhel- 
mum atiatcm, ct adhuc tantum presbjtemm (nondum enim sancbis 
et vita et moribus in ordine ponebatur pontificum) pro sanctitatis 
suae reverentia it^vit libnim compoaere egr^ium, quo maligna 
quae tunc supra modum puUuIabat bzresis BrltODum destnieretur. 
[Ed. Giles, pp. 36a, 363]. 

B£D. H. £., y. 18. — Multos eorum qui occidentalibus Saxonibus 
subditi crant Britones ad catholicam Dominici Paschse ceiebrationem 
hujus [Epistola:] lectione perduxit. [Jtf. H. B. 268.] 

■ llie lecoDd m«k of Firidiu'i date — that (B., V. iS); and thercfofe Ihe Wcrt-Suin 

Aldhebn wat not yet a Biihop — contcti tbe biihopric wai diTided jd A.D. 705, aul (ha 

enor iu tbe fint; A.D. 706 beiag 1 miitikc tynod preceded tbe dintioo. So alio fltr. 

for A.D. 705. Oited began to irign in A.D. Wig. and W. MoIto. G. R, I. ed. Haidf, 

705 ^3.. V. 18, ]J i Edd. LVII. ! A. S. C), p. 49. Why Spelman. and Wi]k[as after hi^^ 

in Nonhumbria : and Aldbelm, who died in ihauld call ihjt lynod Merdan, ii iocm- 

A.D. 709 {A. S, C), heU hit Ke font yean ceivable. 

A.D. 705. Letter of Ahhot Aldhtlm to Gtrunt'mt \Germmt\ Kmg ef 
Damitmia (Dyfnahtty i. c. Devomhire atid CemvMll ), •written at the 
command <^ the foregoing Sjnod^ resfeeting Easter. 

Domino gioriosisshno occidentaBt regni sceptra gubemanti^ ^nem ego, nt 
mhi scrutator cordis et renm testis est, fratema caritate ampUdm., 
Geruntio Regi sinmlque cunctis Dei saterdotihus per Domnomatn emtver- 


Nuper cum essem in conciiio Episcoporum — ubi ex tota pene 
Brittania innumerabilis Dei sacerdotum caterva conBuxit, ad hoc 
preseitim congr^ata, ut pro ecclesiarum sollicitudine et animanim 
salute ab omnibus decreta canoaum et patrum statuta tractarentur et 


Aj).693-73i-] ^nglo-Sjixon period. 269 

in commune, Christo patrocinium prestaote, conservarentur ; bis 
igitur rite peractis — omne sacerdotale concilium meam parvitatem 
pari precepto et simili sententia conpulerunt : ut ad vestry pietatis 
presentiam epistulares litteranmi apices diregerem et eorum pater- 
nam petitionem salubremque suggestionem per scripts stilum inti- 
marem, hoc est de Ecclesix cathoLicse unitate et Christianx relegionis 
concordia, sine quibus fides otiosa torpescit et merces hitura fatescit. 
Quid enim prosunt bononim operum emolumenta, si extra catholicam 
getantur Ecclesiam, etiamsi aliquis actualem rigidse conversationis 
regulam sub disciplina cccnubii sollerter exerceat aut certe, cuncto- 
nim mortaiium contubemia declinans, in squalida solitudine remotus, 
contcmplativam anachoreseos peragat vitam. Igitur, ut certius vestra 
sagacitas animadvertcre queat, pro quibus causis mea mediocritas 
scripta direxerit, conpendiose et brcviter enucleabo. 

Auditum namque et diversis nimonim relatibus conpertum nobis 
est; quod sacerdotes vestri in catholicx fidei regula secundum scrip- 
tune prccepta minime concordent, et per eorum simultates et pugnas 
verbonim in Ecclesia Christi grave scisma et crudele scandalum 
nascatur. Quod psalinigrafi sententia detestatur dicens : '' Pax multa 
diligentibus nomen Tuum, et non est in illis scandalum." Pacem 
quippe relegionis pia concordia copulat, sicut caritatem dira conten- 
tio contaminat Nam unitatem fratemitatis recta fidei scctatores 
psaJmtsta hortatur, inquiens : " Deus, Qui habitare facit unanimes in 
dome" Domus vero hiec secundum allegoriam" Ecclesia per totos 
mundi cardines diffusa intellcgitur. Hicrctici namque et scismatict 
ab Ecclesia societate extranei per contentionum argumenta, in mundo 
pululantes et veluti horrenda lizaniorum semina in medio fecundx 
segitis sata, Dominicam messem maculabant. Sed hujuscemodi alter- 
cationis obprobrium apostotica conpescit bucina: "Qui vult" inquit 
" contentiosus esse : nos talem consuetudinem non habemus nee 
Ecclesia Dei, qua: non habet maculam aat rugam." Pacem namque 
catbolicorum matrem et filiorum Dei genetricem esse, evangelica 
promulgant oracula: " Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur." 
Unde, Domino et Salvatore nostro a summo cselorum fastigio descen- 
dente, ut cyrograpJium protoplasti deleret et mundum pace sequestra 
reconciliaret, angelica cccinit melodia ; ** Gloria in excelsis Deo et 
in terra pax hominibus bonie voluntatis." Et psalmista: *'Fiat," 
inquit, " pax in virtute tua et habundantia in turribus tuis." 

Denique rumor, Ecclesise fidei contrarius, longe latequs percrebruit : 


ayo ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

[ujiiBui'i LRm TO am mrrnn.] 
quod stnt m provinda vcstra quidam sacerdotes et clerici tonsuram 
sancti Petri apostolonim prindpts pertinadter refiitantes. Seque 
tali excusationis apologia perricadter defendcDtes vivunt: quod 
auctonim et prccessonim suonim tonsuram imitentur. Quos Divica 
inlustratos gratia fliisse, grandiloquis adsertionibus coatcstantur. Qm 
si a nobis sollicite sciscitentur, quis primus auctor rasurx hujus ct 
tonsurx extiterit, omnino, aut veritatem ignotando aut Eatsitatem 
dissimilando, obmutescunt. Nos autem, secundum plurimorum qq- 
nionem, Simonem, magicx artis inventorem, bujus tonsurse priodpem 
ftiisse, conperimus; quia, qualem quantamque necromantix falladam 
contra beatum Petnun ft-auduleater machinaretur, certamen apostnlo- 
mtn^ ct decem libri dementis" testes sunt. Nos, inquam, secundum 
sacrosanctam scripturie auctoritatcm de tonsura nostra veritatis testi- 
monium perhibentes, divcrsas ob causas Petnim apostolum huoc 
ritum sumpslsse adserimusj prinutus, ut fbrmam et similitudinem 
Christi in capite gestaret, dum, pro redcmptione nostra cruds pati- 
bulum subiturus, a nefanda Judeorum gente acutts spinamm aculeis 
crudeliter coronaretur; deinde, ut sacerdotes veteris et novi testa- 
menti in tonsura et habitu disceraerentur ; postremo, ut idem apo- 
stolus suique successores et sequipedx ridiculosum gannatune ludi- 
brium in populo Romano portarent, quia et eonim barones ct bostes 
exerdtu superatos sub corona vcndcrc solcbant. Cetenun in vetcri 
tcstamento tonsurse signum a Nazareis, id est Sanctis, ni fallor, 
sumpsit exordium; est enim regale et sacerdotale stematis indidum. 
Nam thiara apud veteres in capite sacerdotum constituebatur; hzc 
bisso retorta, rotunda erat quasi spera media ; et hoc significatur in 
parte capitis tonsa. Corona autem latitudo aurca est circuU, quz 
regum capita dngit. Utmmque itaque signum exprimitur in capite 
dericorum, Petro dicente : " Vos estis genus electum, regale saccr- 
dotium." Hoc ritu tondendi et radendi, ut vitia resecentur, signatur, 
et crinibus carnis nostisc quasi criminibus exuamur. 

Est autem altera crudelior animarum pemities: quod in sacro- 
sancta Paschali sollemnitate 318 patnim regulam non sectantur. 
Qui in Niceno condlio decemnovennalem latercuU circulum, per 
(^oadam et endicadam usque ad finem mundi recto tramite decur- 
sutum, sagaci soUertia sanxenint ; et a quinta dedma luna usque ad 
vigesimam primam supputationis scriem ct Pasdialis calculi tcrmi- 
num tradiderunt; quern antidpare ct transgredi contra jus et fes, 
inlicitum fore censuerunt. Porro isti secundum decennem noven- 


A.D. 693-73'-] ANGLO-S^XON PERIOD. 371 

["""""'' u r T H TO aminminr] 
nemquc Anatoli! conputatum aut potius juxta Sulpicii Severi regu- 
1am, qui 84 annonim cursum descripsit, quarta decima luna cum 
Judcis Paschale sacramentum celebrant; cum neutrum Ecclesiz 
Romans poatifices ad perfectam calculi rationem sequantur. Sed 
nee Victorii Paschalis laterculi curriculum, qui 532 aoaonim circulis 
continetur, posteris sectandum decreverunt. Erat namque genus 
quoddam hereticorum aput orientales, quod TessereskaMlecadite voca- 
tur, id est Quartadecimani, eo quod quarta decima luna cum Judeis, 
Christum blasf^emantibus et margaritas evangelii ritu porcorum 
calcantitws, Paschse sollemnitatem peragunt; et ob hoc alieni a 
beata orthodoxonun sodalitate inter sdsmaticonim conciliabula infc- 
lidter reputaotur; quos beatum Augustinum in libro dc nonaginta 
heresibus'l scripto commemorassc memini. 

lilud vero quam valde a fide catholica discrepat et ab evangelica 
traditione discordat : quod ultra Sabrinx fluminis fretum Demetarum 
saccrdotes, dc privata propria conversationis munditia gloriantes, 
Dostram communionem magnoperc abhominantur, in tantum, ut nee 
in ecclesia nobiscum orationum ofHcia celebrare nee ad mensam 
dbonim fercula pro caritatis gratia pariter percipere dignentur, 
Quin immo fragmcnta ferculorum et rcliquias epularum lurconum 
canum rictibus et inmundis devorandas porcis proiciunt; vascula 
quoque et fialas aut harenosis sabulonum glareis aut fulvis favillanim 
dneribus expianda purgandaque precipiunt. Non salutatio pacifies 
prebetur, non osculum pix fraternitatls offertur, dicente apostulo : 
" Salutate vos in osculo sancto." Nee manibus lomentum aut latex 
cum manutergio exhibctur neque pedibus ad lavacrum pelvis adpo- 
nitur, cum Salvator, sindone prednctus disdpulonim pedes abluens, 
normam nobis tradiderit imitandi dicens : " Sieut ego fed vobis, ita 
et vos facite aliis." Ast vero, si quilibet de nostris, id est catholieis, 
ad eos habitandi gratia perrexerint, non prius ad consortium sodali- 
tatis suse adsciseere dignantur, quam quadraginta dierum spatia in 
peniteodo peragere conpeltantur. Et in hoc hereticos infeliciter 
imitantur, qui se catharos, id est mundos, nuncupari voluerunt. 
" Heu, beu" pro tantis erroribus — potius quam " evax, evax" — 
lacrimosis vodbus et querulosis singultibus lugubritcr ingeminandum 
reor. Et totum hoc contra evangelii prccepta secundum Phariseonim 
inanes traditiones agere noscuntur, Christo veraciter adstipulante : 
a Vae vobts, scribx et Pharisaci, qui mundatis quod fbris est callcis 
et pharabsidis." Nam Dominus cum publicanis et peccatoribus 


371 ENGLISH CHURCH. [Brihtwalb, 

convivia celcbrasse discribitur, ut vcnis medlcus punilentis animarum 
vuincribus DiviDx pietatis medicamina et cxlestis clementise cata- 
plasma conponeret. Idcirco peccatorum consortia Pharisconim more 
minime dispexit, sed potius illatn peccatricem, polluta: vitae piacula 
lugubriter deflentem et Dominicos pedes ftisis lacrimarum imbribus 
umectantem ac solutis et laxis cincinDomm crinibus tei^entem, 
solita dementia misericorditer refbcilat dicens : *' Renuttantur ill! 
peccata multa, quia dilexit multiun." 

Quz cum ita se habeant, propter communem cselestis patrise sor- 
tem et angelicx sodalitatis collegium subnixis precibus et flciis 
poplitibus vestram fratemitatem adjurantes suppticiter efflagitamus : 
ut ulterius doctriuam et decreta beat! Petri contumaci cordis super- 
cilio et protervo pectore noii abhominemini et traditionem Ecclesiz 
Romanse propter prisca prionim statuta vestronim nequaquam, tyian- 
nica freti pertinacia, adrc^anter aspernemim. Petnis namquc Dei 
Filium beata voce confessus audire meruit : " Tu es Petnis, et super 
banc petram aedilicabo xcclesiam Meam, et porte iaferni non preva- 
lebunt adversus earn; et tibi dabo claves regni aelorum" usque 
" solutum et in caelo." Si ergo Petro claves aelestis r^ni a Christo 
conlatx sunt, de quo poeta ait : 

Claviger letherius, portam qui pandit in Bthra*, 

quis, Ecclesix ejus statuta principalia spemens et doctrinse maudata 
contemnens, per cselcstis paradisi portam gratulabundus ingreditur? 
£t si ipse potestatem ligandi atque monarcbiam solvendi in czlo et 
in terra feiici sorte et peculiari privilegio accipere promeniit, quis, 
Paschalis festi regulam et tonsurae Romanx ritum refiitans, noa 
potius se strictis nexibus inextricabi liter obligandum quam clementer 
absolvendum uilatenus arbitretur ? 

Sed fortasse quilibet strophosus libronim lector ac sagax scnptu- 
rarum disceptator tali se excusationis clipeo defendat et talis apo- 
logia parma protegat : " Ego" inquiens ^' utriusque instrumenti pre- 
cepta sincera fide veneror; ac sanctx Trinitatis unam essentiam 
unamque substantiam et trinam personarum substantiam corde cte- 
duio confiteor; Dominicse incarnationis sacramentum et passioois 
patibulum ac resurrectionis tropeum voce libera per pc^ulum predi- 
cabo; supremum vivorum et mortuorum examen, quando singulis 
quibusque pro meritonim diversitate dispar retributio gequissimis 
judicii lancibus trutinabitur, dlHgenter denuntiabo; et hujus fidei 


/^. 693-731-] ANGLO-S^XON PERIOD. «73 

[uDDKUi'i LSTTBt TO onunrTtui.] 
privil^o in catholiconim coctu glomeratus sine aliquo infelicitatrs 
obstaculo conniunerabor." Ssd hujus excusatioais propugnaculum^ 
sub quo se delitescere coofidunt, apostolicsc castigationis hallista solo 
tenus dinitum conquassarc ct confringere nitar. Ait namque Jaco- 
bus, matcrterx Domini filius : *' Tu credis, quia unus est Deus ;" ct 
quia per hironiam duodecim tribubus in dispersione gentium con- 
stitutis loquebatur, statim subjuDxit : '* Bene facis; et demoncs cre- 
dunt et cootremiscunt ; quia fides sine operibus nr)ortua est." Fides 
nempe catbolica ct fraternse caritatis concordia inscparabiliter pari 
tramite tendimt, sicut predicator egregius et vas electionis eleganter 
attestatur: "Si noverim omnem profetiam et omnia misteria, si 
habeam fidem, ita ut montes transferam, et si tradidero coipus mcum 
at ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest." Et 
ut brevis sentcntise clustello cuncta concludantur, frustra de fide 
catbolica inaniter gloriatufj qui dc^ma et r^;ulam sancti Petri non 
sectatur. Fundamentum quippe ecclesix et lirmamentum fidei, pria- 
dpaliter in Christo ct sequentcr in Pctro coUocatum, nequaquam 
ingnientibus tempcstatum turblnibus nutabundum vacillabit, ita 
apostulo promulgante : « Fundamentum aliud nemo potest ponere 
pretcr id, quod positum est, quod est Jesus Cau-istus." Petro autem 
Veritas ita privilegium Ecclesix sanxit : " Tu cs Petrus, et supra 
banc pctram edi6cabo Ecclesiam meam." [Epistt. Bmif.y ed. Jaffe, 
MimumtnU Meguntina^ pp. 24-31, °°* ' i ^^' Wurdtwein, Ep. 163.] 

• Hinon. Oni. ei VillatiT VII. App. 1 ;o * Aog. de Hmo. cap. 19 ; Opp. ed, Bencd., 

QtSkY VIII. 8 (J»iH). 

^ Acti Tiu. 9-14. ' FroiQ Aldtwiin'i own poem, Ik arit Bia- 

' The reference u to the Rtco/piia'oia, II. la Maria, II. 1 ; Opp. ed. Gilet, p. 1 19. 

AJ>. 705. Before October. Mercian fPitenagemolj incerti lociy 
" fro rfceHciliatime Mlfdrjda" 

Waldh. ad Brikt-u). — * * * Ad conventum Coenredi R^is Episco- 
porumque ejus et ducum religiosorum ejus, quem nuper de reconcilia- 
tione vElfdrydx inter se habuerunt, licet advocatus non veni, etc. 
[See below, p, 375.] 


ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

A.D. 705, Bdbre October". Xjctter rf Waldhere^ ^litp of LohJm^ u 
Anhhitbop Bribt-wald^ reijiecting a Meeting afpm»ted to ie held n 
Octoitr at Brentf^dy ietvieem Ine King cf Wessex and bit Sitbtfi, 
Aiiots^ and Thanes^ and the rulers of the Eatt-Saxons about cer- 
taiir Wett- Saxon Exiles protetted in Essex^ and other pwnds ^ 

Homno reverendissimo et eatbalieorum patntm fracomis beatijieandt 
Beretualdo toths Britannite gMiemaaila regenti^ Ualdharius tvm 
ALMiTATis SUPPLES sERvuLus SALUTEM. Quscrcrc eteniiti tuae sanc- 
titatis consilium prospere rebus succedentibus, tuisque sapicntissimis 
jussionibus famulari animus devotus mthi semper ineratj quanto 
magis in adversis ct io diiEcilibus renim eveDtibus tuge providx 
considerationis industriam consular i voluataria necessitas mcam 
insciolam parvitatem penirget. Inde ei^o nunc instante necessi- 
tatum causa, quid agi debcat tux benlvolentix ingenium flagitando 
inquirere opcrie pretiutn reor. Latere quidem tuam notitiam potu- 
isse non arbitror quanta ct qualia inter regem Uestsaxonum nostrz- 
que patrix regnatores discordiarum jut^ia interim pullulabant, et 
quod adhuc infelicius est ecclesiastic! etiam in banc ipsam dissen- 
sionem qui sub ipsis regiminis gubernacula sortiuntur volcntes 
nolentesque de utraque parte impHcantur. Szpe tamen in utra- 
rumque parttum conventibus pacem verbis firmabant foodusque in- 
genint ut exules eiiminarentur a nobis et ipsi nobis infcrre non 
moUrentur tantum malum quantum minabant dictis. Quae omnia 
opete adhuc non implebantur. Ante paucos autem dies hoc plad- 
tum communi conscnsione condiscrunt ut in idus kalendarum Octo> 
brium, in loco qui dicitur Breguntford, omnes advenissent rcges 
ambanim partium, Episcopi ct Abbates judicesque reliquos ; et inibi 
adunato consilio omnium dissimultatum causx determinarentur, et 
in quo unusquisque convictus sit o£Fcndisse alio recta emeiida.tione 
satjsfaciat. Huic autem concilio illis rogantibus nostrisque juvcn- 
tibus propriisque causis nostrae ecclcsix c<^entibU5 me praesentem 
inesse condecet. Maxime utrisque promittentibus illam pactionis 
conditionem se observaturos quam ego et eorum prsesul pacifice et 
unianimiter paciscebamur. Inde per Omnipotentem rerun) Condi- 


A.D. 693-73J-] F ^NGLO-SAXON PERIOD. 275 

torem tuse sanctitatis privilegium obsecro ut mihi inootescere dig- 
neris quid de hac re agere debeam, quia nullo modo possum inter illos 
reconciliare et quasi obses pacis fieri, nisi maximum comtnunionis 
consortium inter nos misceatur, quod ncc volo nee ausus sum agere 
nisi tuse licentlx voluntas adnueritj quia memor sum quomodo in 
prseteriti anni synodo statutum est iltis non communicandum, si non 
tuum judicium in ordinatione Episcopomm implere festinarent, 
quod adhuc neglectum habentes non perficiebant. Ideo ergo licet 
illis invitantibus nostrisque supplicantibus tui oris imperio obedire 
memet ipsum amplius paro. Tuque optime pater utere prudenti 
consilio ut vel consentiam voci deprccantium si ita placuerit vel 
subterAigiam et meipsum a conloquio hujus concilii subtraham si ita 
justum judicaveris. Tantum ut omnimodo in eodcm sensu tecum 
semper maneam. Hac cnim pro causa ad conventum Coenredi 
R^s Episcoporumque ejus et ducum reliquonim ejus quern nuper 
de reconciliatione j^lfdrydse inter se imbuenmt, licet advocatus non 
veni, quia ignanis fiii quid de hac re tux relegionis pnerogativa decer- 
nere voluisset, ut postquam hoc dedicerim liberius consensissem. Sin 
aliorum invcntione me prius miscuissem — quid plura — elego qux 
elegeris, renuo quie renueris et idipsum in omnibus tecum sapiam. 
Hoc tibi per litteras intimare curavi ne inter plures divulgatum inno- 
tescat. Orantem pro nobis almitatem vestram Divina Trinitas jugi- 
ter tuere dignetur. IMS. Celt. Aug. II. i8i Smith, Aff. to Btdfy 

■ Thi) letln wai written before the Biihop- Merdi (A.D. 704). Piobab))' therefore in 
lie of Weuei wii dJTided (A J}. 705), ud the middle of A.D. 70J, but bcrorc the death 
after Kaired bad luccecded 10 the thraoe of of Heddi, Jul)' 7. 

A.D. 705. Cmwf//, mterti loci, h fFefsex, at 'which the Biihofric tf 
Wesstx is Svidtd httween Winchester and Sheriome. 

Faric y. Aldh.^ in. — Tempore Osredi Hedda sanctis- 

simus antistes dcfiinctus vita coelestem migravit ad gloriam. 

Cujus parocbia prx circuitus sui magnitudine, quia ab uno guber- 
nari non poterat, ecclcsiastic»rum patrum regumque consilio [syno- 
dal! concilit^ W. Malm.'] divisa est in duas; cujus unam partem 
Dajiiel gubemavit, vir in multis strenuissimus j ad regimen vero 
alterius diocesis, primates, cleri, et copiosa multitude populi, quasi 

T a 


ay6 ENGLISH CHURCH. [Brihtwau^ 

una voce Concordes, juxta canooum antiqua piwcepta, sanctum hunc 
elegerunt Aldhelmum'. [Ed. Giles, p. 368 ; see also B. H. £., r.j8; 
fP. Malm. G. P. V^ ed. Hamilton, p. 375.] 

■ Brihtwi1dcaii(ecntn]A1dliclm(H'.MiIiR. aboTc,p.i3fl, u ■ qaotion. Himpshire ind 

O. P., V. ed. HiimiUon, p. 385 ; Fitr. Wig. ed Surrey, and il thii time Sn««, reraiineil in 

mut.), and (heiefore probably took piil in the the diocoe of Winchester; Bcilutiiie.WilaliiR, 

lytiod. The West-Eaxani after ill waited until Dortetihire, and Somertetthire, the cninnr 

Heddi'i death, before they would conient to the Wert of Sel wood, to Sherborne (u )f . MiIr. 

divition; but whether that provei or ditptoira O, P., It. ed. Hamilton, p. 175: 

the genuineDeu of Tbeodore'i decree given ami. 709 ; and M. Weslm. in an. 704)- 

A.D. 705. CemKil on the Nodder^ IfiUt Q)K 

A charter of Aldheim, already a Bishop (spurious according to 
Kemble), consenting to retain the ^bacy of his monasteries at 
Malmesbury, Frome, and Bradford, together with the Bishopric trf 
Sherborne; granted originally in the nunnery of Wimborne, with 
the consent of Ine and Bishop Daniel, was sanctioned by a council 
**quod juxta fluvium qui dicitur Noodr congregatum esse dinos- 
citur," by the authority ** omnium Saxonicse gentis archimandritaium 
cum regalis potestatis assensu et Pontificalis prioratus nutu." [W- 
Malm. G. P., K cd. Hamilton, p. 380; K. C. D., iJf. ; W., I. 68.] 

• It it hard to interpret Aldhelm'i pompo- however Trom that Ust mentioned, itunnndi u 

litiet ; but if the council was held at all. the that wai held to make Aldheim a Bishop, and 

detcription leemt to indicate a general council, in thit be wat a Biihop already. 
and not a meie synod of Wetsei : diSerent 

A.D, 708 X 715. Privilege efPofe Censta»ti»e to the Mamateriet ff 
Bermmidtey and JFciing'. 

CoNSTANTiNUS Episcopos, servus SEBVORinrf Dei, Hedda relipeu 
aiiati et presbptre monasteriarum duvrum i» noimne beat* Petri apoitili 
ftmdatorum, utrarum fotit&rum in frovinda West Saxonum i» locis fm 
Ferrnvwdeiei et WoccbtTigas vocantur, ejusfue cimgregatietii. Sicut reli- 
giosse vitsE profcssionem sumentes id quod Deo salubriter profitcntur 
cupimus ut optime conversando perficiant, ita et pro immunitate 
eonim, ne a quoquam oppressi a Divini ministerii avocentur studio, 
siimma sedulitate procuramus cc^itare. Et, quoniam suprascripta ve- 
nerabilia monasteria quae in nomine beati Petri apostolonim princips 
fundata sunt in locis quae Vermundcsei vel Wocchingas vocantur. 


A.D. 693-731O ' -^NGLO-S^XON PERIOD. a?? 

sub dicione hujus apostolicx Christi Ecclesiz a nunc et in perpctuum 
esse atque pcrsistere poposcisti, subque privilegio apostolicx scdis 
prsemumri optasti, votis religionis tuac feventes, ita pontificalis cen- 
surx libramcn adhibcmus, ut et Episcopus loci qui e propinquo 
eorum est, qusequx sunt secundum sacros canones inquirenda non 
n^le^t, et monachica modestia ac monasterialis census inconcussus 
atque indiminutus existat. Ideoque, auctoritate beati Petri aposto- 
lorum principis, cujus nos Divina dignatio vice et ministerio fiingi 
disposuit, statuimus atque decernimus, juxta vestrse religionis votum, 
sub privilegio hujus apostolicx Christi Ecclesise idem venerabtlia 
monasteria, donee Deo jubente perstiterint, permanere. Loci vero 
Episcopus qui e vicino monasteriis eisdem conjungitur, ordinandi 
presbytenim vel diaconem, quern videlicet congregatio servorum Dei 
ibidem constituta delegerit atque poposcerit, lacultatem tantummodo 
habeat; ut congr^jitio quidem cligat quem habitura est sacerdotem, 
Deo amabilis autem Episcopus quxqux sint Deo canonice perqui- 
renda, tanquam Deo de hoc rationem redditurus, exquirat. Similiter, 
si abbatem de hoc sxculo migrare contigerit, idem vicinus Episcopus 
alium pro eo ordinet, quem videlicet congregatio de corpore suo dele- 
gerint, et non extraneum eis nolentibus superinferre audeat : sed et 
si ctilpas, quod absit, quas sacri canones abdicant eos perpetrasse 
a^noverit, ut ecclesiasticus prsesul commoneat et incrcpare non 
diflerat. Ceterum in rebus vel dispensatione renim monasterii, nulli 
Episcoporum, presbyterorum, vel diaconorum, vel cujuslibet eccle- 
siastics ordinis ticentiani damus inquirere vel cognoscere, vel pro 
hoc eis insolentias aliquas irrc^arc. Et, ut summatim nostri decreti 
designetur intentio, qux ad canonicam pertinent curam Episcopus 
lod procuret inquirere, qux ad rem et dispensatione m monasterii 
pertinent, religiosus abba qui pro tempore iyerit cum prxposito suo 
et prioribus congregationis, ut providerint, expedire disponatur, 
scientes quod si quisquam ausu temerario contra hujus nostri privi- 
legialis decreti censuram, quod cum auctoritate beati Petri aposto- 
lonim principis promulgavimus, in toto vel in parte convellcre temp- 
taverit, canonicis animadversionibus subjacebit. Bene valete. [ZJi, 
Nig. Petroittrg. MS. Soc. Antt. Uf.] 

■ Nothing die !« known of in/moraslcnei ity, »nd thould be compared vith the pnTilego 

at these two placet at thii early date 1 the Peter- of Chcrtiey. given aboTe, p. 161, and Eveihun, 

borooghentriesinthejU.Cbeingnotentitely below, pp. jSi-a8j; and aUo with the Ptiri- 

tnotwcnthy. SeeA.S.C.adiBiii.JJj. Thedo- legeof Wihtred.p.aja. But it ii difficult to my 

cnmeat is orconiie of (Ciyqueitionable author- whose ialerest it could be to forge nich a dm- 


278 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

[fovntatioii of rraiHiM.] 

ter, ind how it Godi [ti way into the nconli of monla widicd it 10 be bdined that tbtj 

PetnbDTODgh at ail. PtobaUjr the Utter fact potseued. Whether a forgery or ih>. it diowi 

may be accoanted for by the mention of S. Peter tint ttie framen of it bad no thought of the 

in the clauM of talntatioii. The chief irnpoit- eitentive immunitiet afttrvaidt daimcd mdn 

ITKC of the document ii the light it Ihiowi the title of exemptioii. 
on the prinleget of exemption wUdi the 

A.D. 706, or shortly before. Fonwdatioit tftht Ahhty ofEvettamK 

i|< In nomine Domim nostri Ihesu Christi! Ego jCthiluueard sub- 
regulus, Osheri quondam Regis Uuicciorum filius, terram XII. cassa- 
tonim in loco quem dicunt Ambreslcge, consenticnte Coenredo Rege 
Mercionim, cum omnibus ad se pertinentibus rebus necessariis, hoc 
est, in siluis in campis, in captura etiam ptscium qux tcrrx iili 
adjacet, ubi sunt scilicet duo quod nostratim didtur uueres, id est, 
alter ubi fbntanus qui nominatur Ombresuuelle dirivatur in fluvium 
qui dicitur Saberna, alter qui est ad vadum qui nuncupatur Lever- 
ford, ad amplificationem ecclesiasticx possessionis, pro redemptione 
animac mex et pro spe saiutis setemse, venerando Ecguuino Episcopo 
ad secclesiam semper virginis Dei genetricis Manx qux fiindata eitat 
in Cronuchoitime, coram idoneis testibus libenter pro Domioo lar- 
gitus sum, eo quod ipse etiam praetio approbate a me conquirebat; 
ea dumtaxat conditione in praefata traditione ^ me composita in 
perpetuam libertatis possessionem; statuens de actero ut ab omni 
publico vectigali, a victu, ab expeditione, ab opere r^io sit libera, 
tantum ut Kcclesiae prsefatx beats Mariie, hoc est fratribus ibi- 
dem servientibus, cuncta qua in co loco ad aptum et ad utilitatem 
pertinere possunt serventur ; except© eo, itt si quando in insula 
eidem niri pertinentc proventus copiosior glandis accident, uni 
solummodo gregi porcorum saginsc pastus regi concederetur : et 
prseter hoc nuUi, neque principi neque prjcfecto neque tiranno alicui, 
pascua constituantur J ut elemosina mea quam pro remedio animz 
mex libenter donavi, inviolata et inconcussa permaneat. Si quis 
autem donationem Christo a nobis traditam temptaverlt infringere, 
confringat Deus regnum et potentiam ejus hie et in fiituro ssecuIo, 
sttque pars ejus cum Juda infideli traditore. Si quis autem benivolo 
animo augerc voluerit, augeat Deus partem illius cum &deli latrone 
qui meruit audire, " Hodie Mecum eris in paradiso." Hoc carta 
scripta est anno Dominlcae incarnationis DCCVI. Ind. IIII. 


4J). 693-73»] ANGLO-SAXON PERIOD. 

^ Ego ^theluueard subregulus hanc dona.tionein meam coofir- 
Diaodo sigDo sanctae cnicis muoivi. 

41 Ego Coenredus Dei dono Rex Mcrciorum, rogante me et obse- 
aante Ecguuioo venerando Episcopo, eandem Ubertatis donationem 
telluris hoc est in Ambreslege, quam jftheluueard subregulus Uuic- 
cioium me coocedente donavtt aecciesise beabe Mariae, pro spc mer- 
cnlis aetemx concedens donabo, et signo crucis Christi munio. 

i{( Ego Berhtuuald Archiepiscopus hanc donationem confirmans 

^ %o Eadda Episcopus consensi et subscripsi. 

4< Ego Tobias Episcopus consensi et subscripsi. 

41 Ego Eadgar Episcopus subscripsi. 

iff Ego Nothberht Episcopus subscripsi. 

(]( Ego Cutbbo'ht comes Uuiccionim consensi et subscripsi. 

iff Ego Eadbert comes subscripsi. 

4i Ego Eoppa comes subscripsi. 

iji Ego Cuthberht comes subscripsi. 

■{■ Ego Omulung abbas subscripsi. 

4i Ego Uuecta abbas subscripsi. 

>{■ Ego Truttuc subscripsi. 

^ Ego Uuada subscripsi. 
[K. C. D., LVI^j from MS. Hari. 3763, fo. 65 (an Evesham Car- 
tulary of the 14th century); MS. Cotton. Vesp. B. XXIV. 
fo. a3 (a Cartulary of Uie 13th century),] 

* A maM of £ctioQ tui been raued 
lie ooe fact— oD that ii certain — ihit thii 
monafterj wax founded about tlaia time bj 
£^*ui, Biihop of Worccfter. 

The earlicit genuine iiithority, acept the 
duna noted in the teil, ii ■ Life of Ecg- 
»m, written in the loth oi 11th centnty, 
ud known nndec the name of Biihtwold 
{Kt Macny't CAmt. Batiiam, Pief,, p. iliii. ; 
™i Hiidj, Oat. Mat., I. 415-4*0). The 
wtito- rtatei, ai qooted hj Oodwin from Cap- 
p>»t. and collected iy Wharton (A. S., 1. 
470) iiom the MS. Life itielf, that Ecgwin, 
iiriag gone to Rome once in otder to dear 
liimwlf befoie the Pope fcom an accmation 
bid agiintt him, went thither a lecond time 
b AJ}. 709, with Kenred, and 0& King of 
EiKX, and brought back with Urn fiom Pope 
Cmnantine > btdl of pririlege for bit monat- 
teij of ETcsham, whkh alio directed Aich- 
tnJtop Biihtwald to hotd ■ council io tbe 
oe^libDiiifaciod of the monaitcry for the por- 

upon poie of contecrating It : and that accordingij 
inch a caundl wai held at Alne, do doubt 
Akester, eight milet from Eveiham, at which 
both Biihtwald and Wilfnd " Aichbiihop" of 
York were pment. So hr thne teemt to be 
no reason to doubt the itory, except tbe late 
date of the authority, and tbe uncotaintj 
how liir the writer maj hare drawn bi< io- 
fomalion from the Sctitioui documenti to be 
next meatiooed. The naitatioD ii giren at 
length in the ChtODide of Eietham, and in a 
preteoded charter of Ecgwin himielf, given 
there, pp. 17-10. 

There wai moit likely a traditionary 
Itory which, on the one baod, the biogia- 
phei embodied in hi> Life ; vbile, on the 
other, it had terred ai a bani for the faiger 
of the charten befoie hii time. Bede tiko 
Kenred to Rome, but knowi nothing at all 
of Ecgwin, Florence ii too late to be of 
authority where it a probable that a (tory, 
IcDowa now to be ficlitioiu, already exitted to 


aSo ENGLISH CHURCH. [Brihtwaliv 

[nMnttuTKui or bwuh.] 

ndilnd Um. He doa nj dul Ecpria wait umc foiuidatiaD : Coond of Unpag, b ts 

to Rome and brought bade i pririkege from Chroaide, tnoifen the Engliih oxmdl &ira 

Cofutaatine, but that It aJL " Abie" to London, inrmtt 4 Legate Bau- 

There ciined, at the ume dale with the faeina (confiued witb S.Btmiface who wai i 

biographer, and in additim to tliii genuine legate of the Pope focif yeara lat^), tad i 

cfaaner. at leart ten chiiten telating to Ibe command of the BIcHcd Virgin to Ecgma 

fonzidatiou of the abbey, embodied in the in hit niioa to erect ha image in the dicidi 

Cartnlaiiei of Ereihim and Worceiiei ; and of Eroham ; and anerti the bnnnes of tlie 

lU, wiibout any exception, certainly forged council to have been the lanctioniiig, in com- 

bcfore the biography vai written: and be- pljance with the legate'i authority, of the 

iidet them two letten or built of Pope Con- erection of image! in chmdie*, and a deaee 

■tantine, alio qnrions ; all which are founded that the detgy ibonid put away their wito. 

upon the lame (tory with Brihtwold'i, with All which, throogh the paget of Bale and of 

the addition of (i) a niion of the Blessed the Magdeburg Centnriaton, Ggtua ai i 

Virgin at the ouse of the foundatioo of the cooncil of London in AJ). 713 or 714, in 

mooutery in the particular ipot ; and (1) Ac H^^jNm, I. 73, 73. 

te^gnation of hii tee by Ecgwin, on hit return A list d the charten, from Kemblc, a 
from Rome, in order to become abbot of gi'en below, with the iporioot buUi of Con- 
Evetham ; which lait ii a manifest untruth in atantine, printed in WiUiiDi, and the account 
point of fact, contradicted by genuine charters of the posaible council of ALccstcr or Abtc ; 
of 1 later date (tee. lor examfde, K. C, D., aU which may be latd to constitute the fint 
LXVII., A.D. 716 or 717) ; but which may stage of the fiction, and which ponibly coo- 
be compared with the timilar ttory told of tain a grain of truth- The couitcil of Lon- 
S. Ertreowald (tee ibore. p. 1 6 1 y don, a" ■""' "■-... — : — 1 

In the I3tli century. howeTec, a further 
edifice of pure fiction wai railed upon the 

I. Listoflhe Spurious Charters granled to Evesham AlAey. 

I. Grant of Fladbuij, by King Ethelred, A.D. 693 or 693, with the 
exchan^ of it for Stratford on the part of Bishop Ecgwin. \K. C. D., 
XXXIII., from a Worcester Cartulary of the cith century; and compare 
the great foundation Charter in the Chromck of Evesham, ed. Macray, 
p. 18J 

n. Grant by Ethelric of the Hwiccas, to Ecgwin, for Evesham, A-D. 
706. [K. C. D.,LV1I.; and see Chron. Evesham, p. 18.] 

HI. Grant by Waldhere, or Balthere, the priest, to Ecgwin, for Evesham, 
A.D. 706. [A*. C. D., L VIII. ; see Chrm. Evesham, p. 73.] 

IV. Grant by Kenred of Mercia, to Ecgwin, for Evesham, AJ>, 708. 
\K. C. D., ZIX.} 

V. Another grant by the same, A.D. 709. [^. C. U., ZX.] 

VI. A grant by Kenred and Offa, to Ecgwin, for Evesham, made at 
Rome, and confirmed by Pope Constantine (S., I. 209, 210; W., IV. 
Af^. 748, 749), A.D. 709. \K. C. D., LXI.; Mon. Attgl. II. 15.] 


a-D; 693-73'] ^ifGLO-SAXON PERIOD. 281 

[roviniATioii or kvuhui.] 

VII. Grant of Ceolred of Mercia, to Ecgwin, who had resigned his see 
and retired to Evesham on his return from Rome, A.D. 710, [A". C. D., 

VIII. Charter of Bishop Ecgwin, reciting the lands given to his monastery, 
A.D. ^^^. [K. C.D.,LXIV.,3. modem copy; ^.,7. an; W., IV. App. 
749; and in the Chromch 0/ Evesham, pp. 17-20, veiy much expanded and 
interpolated so as to include most of the legendary history.] 

IX. Grant of Ethelbald of Mercia, to Ecgwin, for Evesham, A.D. 716, 
[S. C. D.. LXV.-] 

X. Another of the same, A.D. 716 or 717. [K. C. D.,£XVIII.] 

a. LitkT! of Pope Comtantine. {Spuriimi.) 

I. A.D. 709. Letter of Coiulan/ine to Archbishop Brihiwald respeciing the 
vision of Ecgwin, the holding a Council near the spot, and the Consecratum of 
the Monastery, 

CoirffTANTiNtis Episoopus 8BEVUB sxBTOBUH Dm Srithwaldo Briitannia- 
rum primati salulem el apostolicam heneiicHonem. Venerabilem viram £cg- 
winom Episcopmn, qnem bis tua fratemitas ad apostolicam sedem misit, 
edam nunc secundo manipulis justitis refertum dbi remittimus, monentes 
quatenus sic suos efiectus adjuvando prosequaris, sicuti ilium a Deo 
incepisse et in via Dei cucurrisse cognovisti. Porro de visione ilia, immo 
aperta ostensionc, qua se beata Virgo Maria ei manifestavit aeque ita certum 
esse teneamus quemadmodum de viri bonitate non dubitamus. Denique 
vigilantiam tuam admonemus quatenus illis in partibus in quibus mani- 
festatio habita fiiisse refertur, concilium totius AngUse cogas, Episcopos 
sacrique ordinis religiosas personas illuc convenire facias, optimatesqne 
regni cmn proceribus suis adesse prscipias. Quibus in nomine Domini 
congregatis denunciamus quod duo Reges Angliie Kenredus et Offa cum 
quibus jam dictus Episcopus ad limina apostolonim venit, in loco ostensss 
^isionis pluiima de suis beneficiis in pnesentia nostra regia hbertate donata 
et apostolica auctoritate confinnata contulerunt, quatenus ibidem congre- 
gatio monachorum secundum regulam memorandi patris Benedicd, qu» 
minus in ilUs partibus adhuc habetur, possit instaurari et indesinenter 
Christo famulari. Ipsas autem donadones et benelicia prafati reges in 
ipsorum privilegio nominatim determinaverunt et a nobis corroboiari fece- 
nmt. Igitm-, frater dilecte, quoquomodo Cbristos amiuncietur lucrum 


aSa ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

Christi inquire, opus Christi exerce, promutg&tisqoe in concilio tmdique xa- 
tentiis turn a. Deo ostenssc visionis. turn apostoUcs auctoritads, turn regis 
libertatis et donationis, turn tui ipsius clerique et populi assensus et &vori>, 
consdtue ovile Christo, Divinltus ostensum, apostoUca auctoritate fultuin, re- 
p& libertate donatom, cleri et populi benedictione sandtum. Tibi autem et 
successoribus tuis, memorato Episcopo Ecgwino aSGentiente, coram anima- 
Tuin ejusdem ecclesiae pnedpue injungimus, ut si, quod absit, aliquo diaboli 
impulsn qaisquam pervasor aut tyrannus sacrum locum minuere aut tmpQg- 
nare prsesumpserit, tibi a Deo concessse potestatis Eententia et anathematis 
percossos verbere, complere non audeat ; si quid vera sinistne partis inibi 
compertum fuerit oriri, auribus summi pontiGcis patris potius dderatnr 
quam per alicujus occultam sententiam sanctos locua depravetur injuste. 
Ipsum ei^ locum quern re^ potestas regiae libertati donavit et nos 
auctoritate Dei et sanctorum apostolonmi et nostra donamus, ut nuUus 
cujuscumque ordinis homo hoc quod coustituimus depravare aut minuere 
prsesumat. Qui hoc destnucerit aut male contaminaverit, sit ille maledictus. 
Qui vero conservaverit et adauzerit, benedictionibos repleatur. Scripta est 
hsec epistola aimo Dominitse Incamationis septingentesimo nono in ecdesia 
Salvatoris Lateranensi, pnecipiente et confiimante Constantino apostolic« 
sedis ancistite, astanCibus et confirmantibus Rcgibus Anglie Kenredo et Offa, 
roganle venerabili viro Ecgwino Episcopo coram Archiepiscopis et E^nsco- 
pis et principalibus et nobilibus diveiaanim pravindanmi, cunctis damand- 
bus el dicentibus, " Quicquid in hac constitudone vesira sancdtas exeroet, 
laudamns, concedimus et confirmamus." 

4i Ego Constantinus Romans sedis Episcopus per signum saucts 
crucis has donationes et lil)ertatem conlirmavi. 

ift Ego EcgviaiH homilis Episcopus confirmavi. 

4" Ego Rex Kenredus corroboravi. 

>{■ Ego Res Offa consensi. 

[CAron. Abb. dt Evesham., ed. Macray, p. iji ; Mm. Atigl., II. i^.] 

II. A.D. 713. Steond LeIUr of Cotislantine to Archbishop Snhtwaii, 
desiring Ms profecliim for ihe Abbey of Evaham. 

CoHBTAMTiiras Episcoptis BEBrna sKBTOBtw Dei Britwaldo BrUlannia- 
rum primoH salutem et aposlolicam benedieHofum. Dtvina dispensatione ad 
hoc promott ut apostolica auctoritate paci Ecclesiarum insistamus, tu» 
fraternitad denunciamus quatenus Eccleaas Dei per Brittaniam dispositas 
tua ipnus et sanctorum apostolonim auctoritate protegas, ne quis pervasor 
cujuscunque ordinis a Deo et nobis consdtuta privilegia subruat. Inter 


A.D. 693-73^-] ANGLO-SAXON PERIOD. 283 

[rouKDMian of btmham.] 
quas earn qu3e nuperrime a venerabili viro Ecgwino nostra et regia anctori- 
tale constituta est tuse ditioni prsdpue submittimus, ut dbi et posteiis tuis 
potestate Divinitus concessa ab omni earn adversarionim impugnatione 
liberun in perpetunm reddas. Justum enim nobis videtur ut quoniam 
isdem venerabiUs Ecgwinus exemplum Domini [sccutus] se huiniliando 
inibi effectus est abbas, iccirco hsec ecclesia, secundum quod per legatum 
snmn Etbelwoldum expetiit, ampliorem dignitatem a nostra sede sui merito 
obtineat Constituimns ergo in nomine Domini ut isdem locus sub monar- 
chic proprii abbatis sit liber ab omni tyrannica esactiooe, et nullus cnjus- 
cunque ordinis homo aliquod gravamen ibi inferre audeat Defuncto autem 
abbate, secundum canonicam auctoritatem vel de ipso monasterio vel de 
parochia Wicliorum abbas a fratribus ejusdem loci eligatur, qui in eadem 
ecclesia libere et canonice sine aliqua exactione consecratus, ob reverentiam 
venerabilis Ecgwini annulo in celebratione missanun solummodo utatur, 
primumque locum post Wictionrai pnesulem nostra auctorilate jugiter 
obtineat. Si quis igitur hoc privilegium infiingere voluerit, sivc in loco 
monachorum clericos immittere tentaverit, coram Deo et angelis Ejus in 
perpetuum sit anathema. Si quis vero banc nostram auctoritatem serva- 
verit, conservet enm Deus in eetemum. Scripta est tuec epistola aiuio 
Dominioe Incamationis septingentesimo tertiodecimo, prsesidente aposto- 
licx sedi Papa Constantino et <{■ hoc signum sanctse crucJs propria manu 
faciente. {Chrm. Abb. de Evesham., ed. Macray, p. 17a ; W., I. 74, 75.] 

III. AJ>. 709. Council said to hoot been held at Akater, to eonseerate 
Evesham Abbey. 

BRmrwAXD, V, Ecgwini. [XI. cent] (After recidng the gifts of Ethelred, 
Osward, and Kenred, agreeably to the charter of Ecgwin mentioned above, 
p. a8i) — Deinde Romam proficiscitur cum Oifa et Kenredo ad impetranda 
pro nionasterio suo (sc. Evesham) privilegia. Quibus impetratis in Angliam 
rediertmt, et congregata synodo general! in loco qui Alne dicitur, cui inter- 
fuerunt Brithwaldus Cantuariensis et Wilfridus Eboracensis ; donationea illae 
omnes confirmatse sunt, misso Wilfrido ad locum consecrandum. Quo 
facto I^winus ibi Benedictinos monachos constituit. Fostea obiit tertio 
lialendanim Januarii ". [Ap. Capgrave, as quoted by Godwin, de Prasuli- 
htts, ed. Richardson, p. 448 ; MahiUon, AA. SS. 0. S. B., ssec. HI. 
part I, p. 324; '^-.I- lA 

■ Eraithii diort extract conUini ot lUW- Wilfrid wu Aichbithop of Yotk; 3, th»t 
iillj impiief three etion: i. that Kenred and Ecgwin, who (urvired teally until A.D. 717. 
O^cetnnwd to England with Ecgwio; a, that died shortly after the monaiter; w»i e«ta- 


284 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

bNihed in A.D, 709, MoreoTet Wnfrid's bio- the itory thai Ecgwjp, with Keorcd ud oa, 

snphn. Eddint, itata llui Wilftid wu in vtut to Rome, relumed thence, gal ik ceur 

Yorkihiie when bit lut illneu came on, and cil called and bit abber coDtecrated. ill io 

mored tbence to Oundle, and died there in that lamo jtai, A.D. 709, and bcfote WH- 

A.D. 709 : which ii icaicd; reconcilable with frid'i death. 

AJ). 709 X 7 la". Letter of Anbhiihop Brihtwald to Fortiere, Biihf «f 
Shtrhmey tegpng him to order Beorwald^ Abbet of Glestonkurj^ 11 
release a cafthie girt. 

Reverentissimo atque sanctiiiime Coefiscopo Verthereo Bebhtw ALDUS FA- 
MULOBUM Dei famulus salutem in Domino. Quoniam pctitio 
mea — qua pecatus sum coram te venerabilem abbatem Beorwaldum 
de concetieiicla unius captivse puella;, qux pFopinquos apud nos habere 
monstratur, redemptioae — in irritum, contra quod credidi, cessit, et 
denuo eonimdem precibus inquietor, utillimum duxi, ad te per eju^ 
dem puellx germanum vocabulo Eppa has litteras destinare. Per quas 
obseao: ut ipse omnino optineas a predicto abbate, quatenus pro 
eadem puella trecentos accipiat solidos de manu prescntium genili; 
et ci tradat illam, hue usque perducendam, quo possit reliquum vlte 
sux spatium cum consaDguineis suis, non in servitutis tristitia, scd 
in libertatis transigere Isetitia. Quam rem dam ad effectum tua 
perduxerit benivolentia, et a Deo mercedem et a me gratianun 
actiones habebis. Prater quoque noster Beorwaldus nihil, ut xstimc^ 
de eo, quod in ea juste possedit, amittit. Quod ante debui iacere, 
obsecro : ut, cum tui memoriam in crebris orationibus feceris, mei 
nlhilhominus meminisse digneris. Incolumem reverentiam tuam 
jEvo prolixiore Jesus Christus Dominus noster custodiat. [E^istt. 
Bexlf, in ftiffft Moriumenta Moptntina, no. 7 ; ed. Wiirdtwein, na 

* Jatl% fixes the dite of thii letter on the year 711. and accepted bj Kemble ai genntiK. 

inpposillon that Beorwald wat lacceeded b/ The Dune however does Dot occnr in die 

Aldberht ai abbot of Glatloabnry before AI>. very ancient liit of abbots in MS. Tib. B. V, 

'711, whibt Forthere becanu: Biibop of Sher- where Beorwald's lucceuor is called Ceald- 

bom in luccesnon to Aldhelm in A.D. 709. hnn. Aldberiit ii the nintb abbot in Malm»- 

The date of Aldbeiht ii proved by a grant buij'i list. 
of Forthetc to him, puiponing to be of lbs 


A.D. 593-73'] ^NGLO.SAXON PERIOD. 285 

A.D. c. 710. Letter af AUot Ceelfrid ofWearmonth to NattoMy or Nect- 
(f» Mas Derili, King of the Picts, respecting Easter and the Tettsitre. 

B«D. H. E., y. 31. — Eo tempore Nalton Rex Pictomm, qui sep- 
temtrjonales Brittanix plagas inhabitant, admonitus ecclesiasticarum 
frequenti meditatione scripturarum, abrenunciavit errori, quo eatenus 
in obscrvatione Paschse cum sua gente tencbatur, et se suosque omnes 
ad catholiaim Dominiae rcsurrectionis tempus celebrandum pcrduxit. 
Qiod ut fadlius et majori auctoritate peificeret, qusesivit auxilium de 
gente Anglonim, quos jamdudum ad exemplum sanctx Romanx et 
apostoUoE Ecclesix suam religionem jnstituisse cognovit. Stquidem 
misit legataries ad virum venerabilem Ceolfridum, abbatcm mona- 
sterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Viuri 
amniSj et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur ** In Gyruum," cui 
ipse post Benedictum, de quo supra diximus, gtoriosissime pncfiiitj 
postulans ut exhortatorias sibi iitteras mitterct, quibus potcntius 
confijtare posset eos qui Fascha non suo tempore observare prae- 
sumerent; simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos tnsig- 
niri deceret ; excepto quod etiam ipse in bis non parva ex parte esset 
imbutus. Sed et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Roma- 
nonim ecclesiam de lapide in gente ipsius facerent, promittens banc 
in honorem beati apostolorum principis dedicandam ^ se quoque ipsum 
cum suis omnibus, morem sanctae Romans et apostollcx Ecclesia: 
semper imitaturum, in quantum dumtaxat tarn longe a Romanorum 
loquela et natione segregati hunc ediscere potuissent. Cujus reli- 
giosis votis ac predbus fevens reverentissimus aM)a Ccolfrid, misit 
architectos quos petebatur, misit illi et Iitteras scriptas in hunc 

" Domino excellentissimo et gloriosissimo Regi Naitano, Ceolfrid 
abbas in Domino salutem Catholicam sancti Paschae observantiam, 
quam a nobis. Rex Deo devote, religiose studio quKsisti, promptis- 
sime ac Hbentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede 
didicimus, patefecere satagimus. Scimus namque ccclitus sanctx 
Ecclesix donatum, quotiens ipsi rerum domini, discendse, docendx, 
custodiendx veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit 
quidam ssecularium scriptorum, quia felicissimo mundus statu age- 
retur, si vel reges philosopharentur, vel regnarent philosophi. Quod 


986 ENGLISH CHURCH. [Brihtwaid, 

si dc philosi^hia hujus mundi vere intellegere, de statu hujus mundi 
merito diligerc potuit homo hujus mundi; quanto magis civibus 
patriiE coelestis in hoc mundo perc^inantibus optandum est et totis 
animi viribus suppUcandum, ut quo plus in mundo quique valent, eo 
amplius Ejus Qui super omnia est Judicis mandatis auscultare cwi- 
tendant, atque ad bate obscrvanda secum cos quoque qui stbi con> 
missi sunt, exemplis simul rt auctoritate instituant? Tres sunt ergo 
regulx sacris inditae litteris, quibus Pascha: celebrandi tempus nobis 
pnefinitum, nulla prorsus humana licet auctoritate mutari j e qutiius 
dua: io Lege Mosi Divinitus statutae, tertia in Evangelio per eficctum 
Dominicx passionis et resurrectionis adjuncta est Praecepit enim 
lex ut Pascha primo mense anni, et tertia ejusdem mensis septimana, 
id est, a quinta decima die usque ad vicesimam primam fieri debcret: 
additum est per institutionem apostolicam ex Evangelic, ut in ipsa 
tertia septimana diem Ektminicam exspectare, atque in ea temporis 
Paschalis initium tenere debcamus. Quam videlicet regulam tfiiw- 
mem quisquis rite custodierit, nunquam in adnotatiooe festi Paschalis 
errabit. Verum si de his singulis enucleattus ac latius audire desi- 
deras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de JEgypto pc^us 
Israel, primum Pascha iacere jubetur, quia * dixerit Dominus ad 
Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium mensium primus 
erit in mensibus anni. Loquimini ad universum ccetum filiorum 
Israel, et dicite eis: Decima die mensis hujus tollat unusquisque 
agnum per familias et domes suas.' Et paulo post : ' Et servabitis 
eum usque ad quartam decimam mensis hujus. Immolabitque eum 
universa multitudo filionim Israel ad vesperam.' Quibus verbis 
manifestissime constat, quod ita in observatione Paschali mentio fit 
diei quartsedecimz, ut non tamen in ipsa die quartadeclma Pascha 
fieri pnccipiatur; sed adveniente tandem vespera diei quartaedeciinic, 
id est, quintadecima luna, quae initium tertix septimanse faciat, in 
coeli ^iem prodeunte, agnus immolari jubeatur: et quod ipsa sit 
nox quintsedecimx lunae, in qua pcrcussis jEgyptiis, Israel est a 
longa servitute redemptus. * Septem,' inquit, ' diebus azyma comc- 
detis.' Quibus item verbis tota tertia septimana ejusdem primi 
mensis decemitur soUemnis esse debere, Sed ne putaremus easdem 
septem dies a quartadecima usque ad vicesimam esse conputandas, 
continue subjecit : ' In die primo non erit fermentum in dc»nibus 
vestris. Quicumque comederit fermentum, peribit anima ilia de 
Israel, a die primo usque ad diem septimum,' et csetera, usquedum 


A.D.693-73'0 -^NGLO-SAXON PERIOD. 387 

ait: <In eadem enim ipsa die cducam exercitum vestmm de terra 
i^gypti.' Primum ei^o diem azymorum appellat eum In quo exer- 
citum eonun esset eductunis de j£gypto. Constat autem quia non 
quartadeciina die, in cujus respera agnus est immolatus, et quae pro- 
prie Pasdia sive Phase diciturj sed quintadecima sunt educti ex 
j^gypto, sicut in libfo Numerorum apertissime scribitur. 'Profecti 
igitur de Ramesse quintadecima die mensis primij altera die Phase, 
Glii Israel in manu excelsa/ Septem ergo dies azymorum, in qua- 
nun prima eductus est populus Domini ex .<£gypto, ab initio, ut 
didtnus, tertiie septimanae, hoc est, a quintadecima die mensis primi, 
usque ad vicesimam primam ejusdem mensis diem completam com- 
putari oportet. Porro dies quartadectma extra HUac numerum sepa- 
ratim sub Pasdue titulo prxnotatur, sicut Exodi sequeotia patenter 
edocentj ubi cum dictum esset: 'In eadem enim ipsa die educam 
eiterdtum vestmm de terra j^gypti j' protinus adjunctum est: *Et 
custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetua Primo 
mense, quaitadecima die mensis comedetis azyma usque ad diem 
vicesimam primam ejusdem mensis ad vesperam. Septem diebus 
iennentatum non invenietur in domibus vestris.' Quis enim non 
videat, a quaitadecima usque ad vicesimam primam, non septem 
solummodo, sed octo potius esse dies, si et ipsa quartadedma annu- 
raeretur? Sin outem, ut diJigentius explorata Scripturae Veritas 
docet, a vespera diei quartxdedmx usque ad vesperam vicesima: 
primsE computaverimus, videbimus profecto quod ita dies quartade- 
cima vesperam suam in festi Paschalis initium prorogat, ut non 
amplius tola sacra sollemnitas quam septem tantummodo noctes cum 
totidem diebus comprehendat : unde et vera esse probatur nostra 
diffinitio, qua tempos Paschale primo mense anni, et tertia ejus 
hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur 
bebdomada, quod a vespera quartsedecima; diei incipit, et in vespera 
vicesinue prime completur. Postquam vero Pascha nostrum immo- 
latus est Christus, diemque nobis Dominicam, quae apud antiques 
una vel prima sabbati, sive sabbatorum, vocatur, gaudio Sax resur- 
rectionis i^ecit esse soltemnem^ ita banc apostoiica traditio festis 
Paschalibus inseniit, ut nit omnimodis de tempore Paschx legalis 
prxoccupandum, nihil minuendum esse decemeret. Qujn potius 
statuit ut exspectaretur juxta prasceptum L^s idem primus anni 
mensis, exspectaretur quartadecima dies illius, exspectaretur vespera 
ejusdem. Et cum hsec dies in sabbatum forte inciderit, tolleret 


a88 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

[caoLnuD'i iBrrsK on urrm and tbb lOMnni.] 
unusquisque agnum per familias et domos suas, et immolaret cum iid 
vesperam, id est, prxpararcnt omnes Ecclesias per oibem, qui unam 
catholicam laciunt, panem et vinum Jn mysterium Carnis et Sanguinis 
Agni immaoUati, Qui abstuUt peccata mundi : et prsccedente congnia 
lectionum, orationum, cxremoaiarum Paschalium sollemnitate, oftr- 
rent hxc Domino in spcm fiiturae susc redemptionis. Ipsa est cnim 
eadem nox in qua de j^gypto per sanguinem agiil Israelitica plcbs 
erepta est ; ipsa in qua per resurrectioaem Christi liberatus est a 
morte sterna populus omnis Dei. Mane autem inlucescentc die 
Dominica, primam PaschaUs festi diem celebrarent. Ipsa est cnim 
dies in qua resurrectionis Sua; gloriam Dominus multifario piic revc- 
lationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies aiyraorum, dc 
qua multum distincte in Levitico scripmm est : * Mense primo, 
quartadecima die mensis, ad vesperam, Phase Domini est, et qiunta- 
decima die mensis hujus soUemnitas azymorum Domini est. Septem 
diebus azyma comedetis. Dies primus erit ccleberrimus sanctusque.' 
Si ergo fieri posset ut semper in diem quintumdecimum primi men- 
sis, id est, in lunam quintamdedmam Dominica dies incurreret, uno 
semper eodcmque tempore cum antique Dei populo, quanquam sacra- 
mentomm genere discrete, sicut una eademque fide Pasclia celebrarc 
pospemus. Qma vero dies septimanx non xquali cum luna tramite 
procurrit, decrevit apostolica tiaditio, qu« per beatum Petrum Romse 
prxdicata, per Marcum evangelistam et interpretem ipsius Alcxaa- 
driae confirmata est, ut adveniente primo mense, adveniente in eo 
vespera diei quartsdecimic, ejtspectetur etiam dies Dominica, a 
quintadedma usque ad vicesimam primam diem ejusdem mensis. 
In quacumque cnim harum invents 6ierit, merito in ea Fasdia cele- 
brabitur; quia nimirum hjcc ad numerum pertinet iUanun septem 
dierum, quibus azyma celebrari jubetur, Itaque fit ut nunquam 
Pasctia nostrum a scptimana mensis primi tertia in utramvis partem 
declinet : sed vel totam cam, id est, omnes septem I^alium azymo- 
rum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltern unum 
ex eis, hoc est, ipsum septimum adprehenderit, quem tam excellenter 
Scriptura commendat^ 'Dies autem,' inquiens, ' septimus erit cele- 
brior et sanctior, nullumque servile opus fiet in eoj* nullus aiguerc 
nos poterit, quod non recte Dominicum Paschae diem, quem de Evan- 
gelic suscepimus, in ipsa quam Lex statuit, tertia primi mensis heb- 
domada celebremus. Cujus <^)servantiae catholica ratione patciacta, 
patet e contrario error inrationabilis eonim qui pnefixos in Lege 


iJX 693-73'-] ANGLO-SAXON PERIOD. 489 

[c»oi«iD'i L>t«n o» «A>tn «» n» towu«,J 
terminos, nulla a^ente necessitate, vel anticipare, vel transcendcre 
pnEsumunt. Namque sine latione necessitatis alicujus anticipant 
illi tempus in Lege pnescriptum, qui Dominicum Paschx diem a 
quartadedma mensis primi, usque ad vicesimant putant lunam esse 
seivaadum. Cum enim a vespeia diet tertijedccimac vigilias sanctse 
soctts celebrarc incipiunt, claret quod illam in exordio sui Paschae 
(iiem statuunt, cujus nullam omnino mentionem id decreto Legis 
inveniunL £t cum vicesima prima die mensis Pascha Dominicum 
celebrarc refiigiunt, patet profecto, quod illam per omnia diem a sua 
sollemnitate secernunt, quam Lex majore pne ceteris festivitate 
oiemorabilem szpenumero commendat : sicque diem Paschx ordine 
peiveiso, et aliquando in sccunda hebdomada totam compleant, et 
Dunguam in hebdomadse tertix die septimo ponant^ nirsumque qui a 
sextadecima die mensis sxpedicti usque ad vicesimam secundam 
Pascha celcbrandum magis autumant, non minore utique error^ 
tamrtsi altero latere, a recto veritatis tramite divertunt, et veluti 
nauiragia Scyllac fiigientes, in Chaiybdis voraginem submergendi 
dcddunt Nam cum a luna sextadecima primi mensis oriente, 
id est, a vespera diei quintaedecimx Pascha incipicndum doceantj 
niminun constat quia quartamdecimam diem mensis ejusdem, quam 
Lex primitus et prsecipue commendat, a sua prorsus sollemnitate 
scduduDt: ita ut quiitfsEdecimac, in qua populus Dei dii .i^^ptia 
servitute redemptus est, et in qua Dominus Suo mundum sanguine a 
peccatonim tenebris libeiavit, in qua etiam sepultus spem nobis post 
mortem beatsc quietis tribuit, vix vespcram tangant. lidemque 
poenam errcMis sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima 
secunda die mensis, Paschx diem statuunt Dominicum, legitimes 
utique termlaos Paschx aperta transgressione violant, utpote qui ab 
jllius diei vespera Pascha incipiunt, in qua hoc Lex consummari et 
perfici debere decrevit, illam in Pascha diem adsignent primam, cujus 
in Lege mentio nulla usquam rcperitur, id est, quartx primam septi- 
manx. C^ utrique non solum in diffinitione et computo lunaris 
xtatis, sed et in mensis primi nonnunquam inventione falluntur, 
Qux disputa^io major est, quam epistola hac vel valeat comprehendi, 
vel debeat. Tantum hoc dicam, quod per xquinoctiiun vemale sem- 
per inerrabiliter possit inveniri, qui mensis, juxta computum lunx, 
primus anni, qui esse debeat ultimus. j£quinoctium autem, juxta 
scntentiam omnium Orientalium, et maxime jfgyptiorum, qui prx 
cxterb doctoribus calculandi palmam tenent, duodecimo kalendarutji 
VOL. III. u 



Aprilium die provenirc coosuerit, ut ettam ipsi horologica inqiec^ 
tione probamus. Qujecumquc ei^ luna ante zquiooctitim plena est, 
quartadecima videlicet vel qulatadccima existens, bxc ad pnccedeotis 
anni novissimum pcrtinet mensem, idcoque PasduE celcbiando hatalis 
ttoa est. Quae vero post aequinoctium vel in ipso xquinoctio suum 
^eoilunium habet, in hac absque ulla dubtetate^ quia primi men^ 
est, et antiques Pascha cclebiarc solitos, ct nos ubi Dominica dies 
odvenoit, celebrare debere noscendum est. QikxI ita fieri oportere 
41Ia nimirum ratio cogit, quia in Genesi scriptum est, quod * ftdt 
Deus duo luminaria magnaj luminare majus, ut pneessct diet; ct 
luminare minus, ut prxesset nocti :* vel, sicut alia dicit editio, 
* luminare majus io incboationem diei ; et luminare minus in indKn- 
tioncm noctis.' Sicut ei^ prius sol a medio procedcns orieotis, 
tequinoctium vernale suo przfixit exortu ; deinde luna, sole ad ytspe- 
ram occidente, et ipsa plena a medio secuta est orientis : ita omnUMS 
annis idem primus lunse mensis codem necesse est wdiae servari, ut 
non ante xquinoctium, sed ve) ipso sEquinoctil die, sicut in prindpio 
■factum est, vel eo transoenso plenilunium habere debeat. At si uno 
.saltern die plenilunium tempus xquinoctii pneccsserit, non banc 
primo menei anni incljHcntis, sed ultimo potius prseteriti lunam esse 
adscribendam ; et ideo fcstis Paschalibus inhabilem, memorata ratio 
■prdbaX. Quod si mysticam quoquc vos in his rationem audire delcc- 
tat, prime mense anni, qui etiam mensis novonun dictus est, Pasda 
facere jubemur ; quia renovato ad amorem cdestium spiritu mentis 
nostne, sacramenta Dominicx resurrectionis, et ereptionis nostiz 
celebrare debemus, tertia cjusdcm mensis septimana tacere pnedpi- 
mur^ quia ante Legem ct sub Lege promissus, tertio tempore sxculi 
cum gratia venit Ipse Qui Pascha nostnun immolarctur Qiristus : quia 
tertia post immolationem Suae passionis die resurgens a mortuis, banc 
Dominicam vocari, et in ea nos aoouatim Pasdtalia ejusdem resur* 
rcctionis voluit festa celebrare : quia nos quoque ita solum veradter 
^ejus soUemnia celebramus, si per fidem, spem et caritatem Pasdia, id 
est, transitum de hoc mundo ad Patrem, cum Illo facere curamus. 
^Post tequinoctium veris, plenilunium mensis prsedpimur observare 
-Paschalis; ut videlicet primo sol longiwem nocte fedat diem, deinde 
.luna plenum susc lucis orbem mundo praesentet; quia primo quidem 
sol justitisE, in cujus pcnnis est sanitas, id es^ Dominus Jesu&, per 
' resurrectionis Suae triumphum cunctas mortis tenebras superavit : ac 
sic ascendens io cados, misso desuper Spiritu, ecclesiam Suam qux 


*^693-73i'] ^NGLO-SjiXX}N PERIOD. 191 

nepe lunse rocabulo dcsignatur^ iutenuc gratis luce replevit. Quem 
vidcli^t <Mxlineii) oostric salutis pro[dicta ccmtemplatus aiebat : 
' £]evatu5 est sol, et luna stetit in ordine sue' Qui ergo plenitu- 
dinem lume Paschalis ante acquinoctium provenire posse contenderit, 
talis in mysterionun celebratione mazimonim a sanctanun quidem 
Scripturanun doctrina disconkt ; concordat autem eis qui sine prae- 
Ycniente gratia Christi ac salvari posse confidunt : quia ctsi vera lux 
teoebfas mundi moriendo ac resurgendo nunquani vidsset, perfectam 
se h^iere posse justitiam dogmatizare prxsumunt. Itaque post xqui- 
noctialem soils exortum, post plenilumum primi mensis hunc ex 
ordine sidisequens; id est, post complctam diem ejusdem mensis 
quaitamdedmam, quae cuncta ex Lege observanda accepimus, exspec- 
tamus adhuc monente Evangelio in ipsa h^Klomada tertia tcmpus 
diei Dominicz, et sic demum votiva Pascbae nostri festa ceLcbraouis, 
ut indicemus nos noo cum anttquis excussum .^gyptise servitutis 
jugum venerari, scd redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei 
populi liberattone pnefigurata, in Christi autem rcsurrecttone com- 
pleta est, devota fide ac dilectione colere, utque resurrecttonis etiam 
noetrae, quam eadem die Dominica fiitivam credimus, spe nos cer- 
tissima gaudere signemus. Hie autem quem vobis sequendum mon- 
stramu^ computus Paschae, decennovenali circulo contioeturj qui 
dudum quidem, hoc est, ipsis apostolorum tcmporibus, jam servari 
in ecclesia cocpit, maxime Romae et ^Sgypti, ut supra jam diximus. 
Scd per industriam Eusebii qiii a beato martyre Pam^^lo cc^omen 
habet, disUnctius in ordinem compositus est ^ ut quod eatenus per 
Alexandriz pontificem singulis annis per omncs ecclestas mandari 
oonsueverat, jam deindc congesta in ordinem serie lunx quartae- 
dccimx, iacillimc posset ab omnibus sciri. Cujus computum Pas- 
chalis Theo{^Ius Alcxandriz praESul in centum annorum tempus 
Theodosio imperatori composuit. Item successor ejus Cyrillus seriem 
nonaginta et quinque annorum in quinque decennoveoalibus circulis 
comprehendit : pest quem Diooysius Exiguus totldem alios ex ordine 
pari scbemate subnexult, qui ad nostra usque tempora pertiogebant 
Qui bus termino adpropinquantibus, tanta hodie calculatorum exube- 
ra.t copia, ut etiam in nostris per Brittaniam ecclesiis plures sint qui 
mandatis memoriz veteribus illis JEgyptionan argumentis, faciUime 
possiot in quotlibct spatia temponim Paschales protenderc circulos, 
etiamsi ad quingentos usque et tnginta duos voluerint aonos; quibus 
ezpletis, omnia quae ad solis et luna^ mensis et scptimanc conse- 




qucQtiam spcctant, eodem quo prius ordinc recumint. Ideo autem 
circulos eosdcm temporum instantium vobis mittere sepeisedimus, 
quia de ratione tantum temporis Paschalis instnii quaerentes, ipsos 
■vdbis circulos Paschx catholicos abundare probastis. 

Venim his dc Pascha succincte, ut pctistis, strictimquc comnw- 
moratis^ tonsuram quoque, de qua paritcr vobis Uttcras fieri voluistis, 
borto- ut ecclesiasticam et Christianx fidei congmam habere curetis. 
£t quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt 
modo adtonsi. Deque nunc Ecclesia catholica sicut una fide, spe et 
caritate in Deum consentit, ita etiam una atquc indissimili totum 
per orbem tonsunc sibi forma congruit. Denique ut superiora, id 
est, patriarcharum tempora respiciamus, Job exemplar patientiK, dum 
ingruente tribulationum articulo caput totondit, probavjt utique qiua 
tempore felicitatis capillos nutrire coosucverat. At Joseph, et ipse 
castitatis, humilitatis, pietatis cxterarumque virtutum executor ac 
doctor eximius, cum servitio absolvendus, attonsus esse Icgitur : patet 
profecto quia tempore servitutis, iotonsis in carcerc crlnibus manere 
solebat. £cce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum 
foris prscmonstrabat, quorum tamen intus conscientia ia parili virtu- 
tum sibi gratia cooa>rdabaL Vemm, etsi prditeri nobis libenim est, 
quia tonsune discrimen noD noceat, quibus pura in Deum fides, et 
caritas in proximum sincera estj maxime cum nunquam patribus 
catholicis sicut de PasduE vel fidei diversitate conflictus, ita etiam 
dc tonsune differentia legatur aliqua fiiisse controversial inter omnes 
tamen quas vel in ecclesia, vel in universo homioum gencre rcperi- 
mus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure 
dixerim, ea quam in caplte suo gestabat ille, cui Se confitenti Domi- 
nus ait : ' Tu es Petrus, ct super banc petram xdificabo Ecdesiam 
Meam, et ports inferni non pntvalebunt adversus earn j et tibi dabo 
claves regni cxlomm.' Nullam m^;is abominandam detestandamque 
merito cunctis fidelibus crediderim, ea quam habebat ille, cui gtatiam 
Sancti Spiribis comparare volenti dicit idem Petrus: 'Pecunia tua 
tecum sit in perditlonem, quoniam donum Dd existimasti per pecu- 
oiam possideri : non est tibi pars neque sors in scrmone hoc.* Neque 
vero c^ id tantum in coronam adtondemur, quia Petrus ita. attonsus 
est j sed quia Petrus in memoriam DominicsE passionis ita attonsus 
est, idcirco et nos qui per eaodem passionem salvari desideramus, 
Ipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corporis 
nostri parte gestaaius. Sicut enim omnis Ecclesia quia per mortem 


A.D. 693-73»] ^NGLO-S^XON PERIOD. 293 

sui vivificatoris Ecclesia facta est, signum saactac crucis Ejus in froDte 
portare consuevit, ut crebro vexilli hujus munimine a malignoruni 
spirituum defendatur incursibusj crcbra hujus admonitione doceatur, 
se quoque caracm suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere 
dcbere : tta etiam oportet eos, qui vei monachi votum, vel gradum 
clericatus habentes arctioribus se necesse habent pro Domino coDti- 
nentiae fivnis astringere. Fonnam quoque coronx quam Ipse in 
passione spineam portavit in capite, ut spinas ac tributos peccatorum 
nostronim portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quem- 
que in capite per tonsuram pixferre, ut se etiam inrisiones ct oppro- 
bria pro ilio libenter ac promte omnia su£ferre ipso etiam frontispicio 
doceant : ut coronam vitz aetenix, quam repromisit Deus diligentibus 
Sc, sc semper cxspcctarc, proquc hujus pcrceptionc et advcrsa se 
mundi et prospera contemnere destgnent. Cxterum tonsuiam earn 
quam Magum fenmt habuisse Simonem, quis, n^o, fidelium non 
statim cum ipsa magia primo detestetur, et mcrito exsufflet adspectu f 
Quae in frcmtis quidcm superficic, coronx vidctur speciem praeferrej 
sed ubi ad cervicem considerando perveneris, decurtatam eam quam 
te videre putabas, invenies coronam j ut merito talem Simoniads et 
non Christianis habitum convenire cc^oscas : qui in pncsenti qui- 
dem.vita a deccptis bominibus putabantur digni perpetuae gloria 
coronae i sed in ea quae banc sequitur vitam, non solum omni spe 
coionx privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero 
me hxc ita prosecutum sstimes, quasi eos qui hanc tonsuram habent, 
ojndemnatos judicem, si fide ct operibus unitati catholicx (averint : 
immo confidenter profiteor, plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos 
exstitissc, ex quibus est Adamnan, abbas et sacerdos Columbiensium 
^r^us, qui cum legatus sux gentis ad Aldfhdum regem missus, 
nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus 
ac verbis pmdentiam, humilitatem, religionem ostcnderct, dixi illi 
inter alia conloquens : ' Obsecro, sancte fiatcr, qui ad coronam te 
vitac qwe termisum oesciat tendere credis, quid contrario tux iidei 
habitu tenninatam in capite coronx imaginem portas? et si beati 
consortium Petri quxris, cur ejus quern iUe anathematizavit, tonsune 
imaginem imitaris? et non potius ejus cum quo in setemum beatus 
vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum potes, diligere mon- 
stras ?' Respondit ille : ' Scias pro ccrto, frater mi dilecte, quia etst 
Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen 
perfidiam tota mente detestor ac respuo : beatissimi autem apostolo- 


394 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

rum prifidpis, quantum mea paivitas sufficit, rcstigia sequi desidcra' 
At ego : ' Credo,' inquam, ' vere quod ita sit ; sed tamen indido fit, 
quod ea quae apostoli Petri sunt, in abdibi cordis amplectimiai, si 
qu3E ejus esse nostis, etiam in fyae tenetis. Namque pradentiam 
tuam faciliime dijudicare reor, quod aptius multo sit, ejus qucm 
corde toto abhooiinari^ cujusque borrendam fzdcm viderc retugis, 
habitum vultus a tuo vultu Deo jam dicato scparare ; ct e contra, 
ejus quem apud Deum habere patronum quseris, sicut lacta vel 
monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari oondeceat' 
Hau: tunc Adamnano dixi, qui quidem quantum ccmspectis ecde- 
siarum nostrarum statutis profecisset, probavit, cum reversus ad 
Scottiam, multas postea gentis ejusdem tuibas ad catbolicam tern- 
pons Faschalis observantiam sua przdicatione o^irexit : tametsi cos 
qui in Hii insula morabantur monachos, quibusque speciall rectoris 
jure jmccrat, nccdum ad viam statuti metioris reducere valebat. 
Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendarc 
meminisset. Sed ct tuam nunc prudentiam, rex, admooeo, ut ea 
que unitati catholicx et apostolicae Ecclesix condnnant, una cum 
gente cui te Rex r^iim et Dominus dominorum pnefedt, in omnibos 
serrare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporalis r^ni 
potentiam, ipse beattsstmus apostolonim princeps cselestis qtjoque 
regni tibi tuisque cum csEteris electis libens pandat introitum. Gra- 
tia te Regis setcmi longiori tempore regnantem, ad nostram omnium 
pacem custodiat incolumcm, dilectissime in Christo fill." [^M. B. B, 
174-281 ; S., I. aao et seq.; »% I. 75.] 

■ Thii letter wu written tfier Adunun'* the nine qoettioo, A J). 716. Pnibab^ 

rint to Nonhnmbria, of vhich the remit wai thererore about A.D. 710. (See SmiA, ad 

tbe comertion of tbe Northern Iriih to the lot. Btidti, vho alio Dotket the ptcimce of 

Ramin Eauer, in A,0. 704; aod not long Bede in the monuler; it the time of ilie 

bdbie the conTOiiao of the monkt of Hii on comp«ition of the letter.) 

A.D. c. 710. Dterte of Naitm {Necttat Mm Dtrili) for the »J^ti9» aftbe 
RemsM Easter, m»J Tomsure mmomg the FUtt, 

Bad. H, £., y. 21. — ^Hxc epistola cum przsente R^e t^aitcmo^ 
multisque viris doctioribus, esset lecta, ac diligenter ab his qui 
intelligerc poterant, in linguam ejus propriam inteq>retata, multum 
de ejus e^ortatione gavisus esse perfaibetur; ita ut exsuigras de 
medio optimatum suonim consessu genua flecteret in tenam, Deo 


A.D. 693-751-] ^NGLO-SAXON PERIOD. 195 

giatias agens, quod tale munusculum dc terra Anglcxum mereretur 
acdpere. " £t quidem et antea novi," inquit, " quia h«c erat vera 
PaschsE celebratio, sed in tantum modo rationem hujus temports 
observandi cogoosco, ut panim mihi omnimodis videar de his aik- 
tea intellexissc. Unde palam pro£teor, vobisque qui adsidetis 
pneseatibus protestor, quia hoc observare tempus Paschae cum uni- 
versa mca gente pcrpetuo volo; banc accipere debere tonsuraffl 
quatn plenam esse rationis audtmus, omnes qui in meo regno sunt 
clcricos dccemo." Nee mora, quae dizerat, regia auctoritate per- 
fccit. Statim namquc jussu publico mittebaatur ad transcribendum, 
discenduin, obserraQduni, per universas Pictonim provincias circuli 
Paschae decennovenales, oblitteratis per omnia crrooeis octc^inta et 
quatuor annoTum drculis. Adtondebantur omnes in coronam mini- 
stri ahaxis, ac monachi: et quasi novo se disdpuUtui beatissimi 
apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocioio 
gens oinecta gaudebat. [M. H. B. 281 ; f^ I. 226, 227 ; ^., I. 79.] 

AJ>. 710 X 716. Sjmod rf WisseXj incerti led^ by tohich Wmfritb (S. Bmi- 
face*) was stmt tt cotnult jirth^iJtitp Brihtiuald ufeit m suijtct um- 

WiLLiBALD, y. Bomif. IK — Cumque diutius mentem supra enume- 
ratis virtutibus edomaret et dc die in diem ad altiora bononim docu- 
meata sub prcdicto se presbiteratus gradu provcheret, jam, regnante 
Ine Westsasonum Rege, subitanea quscdam iocubuerat, nova quadam 
seditione ezorta, necessitasj et statim synodale a primatibus zccle- 
siarum cum consilio predict! regis servorum Dei factum est conci- 
lium. Moxque omnibus in unum convcnientibus, saluberrima de 
hac recenti dissensionc consilii questio inter sacerdotales aecde- 
siastici ordinis gradus sapientcr exoritur. Et pmdeotiori inito con- 
sultu, fidelcs in Domino legatos ad Archiepiscopum Cantuarise civi- 
tatis, nomine BerechwaRium, distinandos dcputarunt ; nc eonim 
prsesumptioni aut tcmeritati adscriberetur, si quid sine tanti ponti- 
6cis agerent consilio. Cumque omnis senatus et universus clerico- 
rum ordo, tam providenti peracta conlatione, conseotirent, confestim 
it^x cunctos Christi famulos adiocutus est et, cui hujus prsefate lega- 
tionis nuQtium inponerent, sdscitaret. Turn repcnte summus in 
diristD ardiimandrita qui prsdicto pneerat monasteho nomine 


396 ENGLISH CHURCH. [BrihtwalD) 

Wynberch*, ct Wintra qui monasterio quod dicitur Dyssesbui? pra- 
sedebat, ct Bcorwald qui divina cceoobtum gubemationc quod anti- 
quorum nuncupatur vocabulo Glestingaburg regcbat, nee oon et alii 
multi hujus saocti propositi patres sanctum hunc vinim acdtum 
adduienmt ad r^em, Cui et nuntium Rex ct Icgationis notitiam 
inposuit ct, adhibitis sccum sociis, dircxit cum pace. Qui etiam, 
Duntio sibi inpoeito, juxta mandatum senionim prospcro itencrc per- 
venit ad Cent, et Archicpiscopo summi pontificatus infiila pnedito 
sapienter cuncta, quemadmodum edoctus erat a rege, per ordinem 
revelavit. Et sic, spoataneo accepto response, post non multOG dies 
rcversus est ad patriam, pnefatoque regi ac pnedictis scrvis Dei 
secutn adsistentibus a venerabili Archicpiscopo spontancum scienter 
detulit responsum, et magnum universis contulit gaudium. [Ed. 
JaffiS, MvmumtMtM MagUKtimm, pp. 438-440; W^ I. 70.] 

■ S. Booiikce wu piobibly bom A.D. 660 : (o be od better tenni thui before with the 

fr 10, be WAi orduned priett ftt diirtj y^it o( Arctbiihop of Caaterbiuy, 
■ge, in A.D. 710 ; aai be let out firtt on hit ^ Wiidieit w» abbot of Nonltng fWillA. 

miiiloD in A.D. 716. The miiiioD of Boni- V. Banif. c. II.) ; Wintn of Tiiborj (K.C.D„ 

ftcc to Brihtwald u nolicable u indkltuig CIV.). 
■ di^MMJlion on the pirt of the Weuei dagj 

A.D. c. 711'. Cmmtily ineerti Uci, 'mhicb ettailithei the See of Selsey, 
afierwMrdt removed to Chichester. 

B£D. H. £., y. 18. — Quibus [». Daniel ct Fortheri] Episcc^tum 
administrantibus, statutum est synodali decreto, ut provincia Austra- 
lium Saxonum, qux eatenus ad civitatis Ventanae cui tunc Danibcl 
pneerat, parochiam pertincbat, et ipsa sedem Episcopalem ac pio- 
[sium habebat Episcopumj coosecratusque est cis primus aatistes 
Eadberct. [JK. H. B. 268 ; see W., I. 70.] 

i^ for the di 

AS>. 716. Perged Charter tf Ethelialdy KJng ef MereU,fimMJing 
Crovsland AUeyK 


ewthelit* fidei cultoriha talutem perpetuamt Regi regum omnium et 
universorum Creatori magna cum exultatione gratias ago, qui me usque 


4j).693-73i0 ^tfGLO-SAXON PERIOD. 197 

[roDHDAtioM or caoin.uni avot.] 
ad pneseos cunctis involutum sccleribus paticnter sustinnit^ misericor- 
tliter attnucit, ct ad Sui nominis agnitioncm parumper erexit. Unde 
Ei adhserere mihi bonum est et in Ipso poocrc spcm meatn. Sed quid 
retribuam DcHnino pro omnibus quae retribuit mihi, ut placeam coram 
£0 in lumine viveatium; cum sine Ipso nihil habemus, nihil su- 
mus, nihil valemus. Magna enim aviditate nostrsc salutis auctor, et 
universonim lai^tor, acccptat nostra minima, ut causam habeat re- 
tribuendi maxima et infinita gaudia. Sectantes Ejus doctrinam per 
c^iera misericordix sic consolatur, dicens. Quod uni ex minimis Meis 
fedstis, mihi fccistis. Hinc est quod cum dilecti coniiessoris mei 
Gutblaci aoachorita: devoti instnictus fuisscm consilio, precibus puU 
satus, gratanter in hunc modum acquievl. Ad perpetuam securitatis 
mcmoriam hoc chin^rapho patenti dono, trado et concedo omnipo- 
tniti dco, beatK Marise, et sancto Bartholomxo de dominicis meis 
ad fiuidationem monasterii nigrorum monachoium, sub norma beati 
Benedicti deo famulantium, totam insulam Croylaodix ad sedem 
abbathiae, sepaiatam ct separaliter obtinendam, cum quatuor aquis 
interclusam j videlicet cum aqua quz dicitur Schepishe versus orien- 
tcm, ct cum aqua qu* vocatur Nene versus occidentem, et cum aqua 
qux vocatur Southec versus austrum, et cum aqua vocata Asendick ver- 
sus aquilonem, ubi communis seuuera est, inter Spaldeling et dictam 
insulam. Et continet dicta insula in longitudine quatuor leucas, ct 
tres leucas in latitudine cum mariscis adjacentibus versus occiden- 
tem, ex opposito ejusdem insulx ex utraque parte aqux de Uueeland : 
cujus una pars versus bc»eam, vocata Go^islond, continet duas leu- 
cas in longitudine a ponte de Croyland, ubi fit ingressus ad insulam 
usque ad Aspath, et unam leucam in latitudine ab aqua de Uueeland 
in austraii parte usque ad Apcnholt, versus boream juzta ripam, et 
habct per totam longitudinem xqualitatem latitudinis j et altera pars 
tnarisd in austraii parte aqux de Uueeland continet in longitudine 
duas leucas a ponte de Croyland usque ad Southlake juxta ripam ex 
of^xjsito de Aspath ; et habet in latitudine duas leucas ab aqua de 
Uueeland usque ad Finsftt juzta aquam de Neoe in austraii parte 
ejusdem marisci, cum separali piscaria in aquis dc Uueeland ct 
Neoe, usque ad supradictos utriusque marisci Umitesj et in aquis 
omnibus supradictam insulam ambientibus ; unde quendam ccenobi- 
tam Eveshamensem, probatx religionis virum, nomine Kenulphum, 
ut secum ejusdem ordinis monachos probatos ibidem congr^aret, 
abbatem constituij prxbens ei de thesauro meo ad aediticattoncm 


i^R ENGZ.ISB CHURCH. [Bruttwildv 

monastcrii cjusdem, primo anno trecentas libras l^alis monetK, et 
per decern annos proxiine sequentes quoUbet anno centum libras; 
conccdendo cisdem licentiam ad villam xdificandmn ibidem, sive 
indudcndam, quantum ex iis duobus marisds versus occidentem 
dictis monachis pro se et suis placuerit. Qiare toId, quod pnedicti 
monachi habcant ista dona mea cum omnibus appcndiciis libera ct 
soluta ab omni onere stcculari in perpetuam clecmosynam mczm, 
cum (»nni commodo, quod evenire aut extorqueri poterit infra dictoc 
limitcs, tarn subter terram, quam supra; cum cooununa pastune pro 
omni genere animalium omnibus seisonis, sibi, et bominibus sois^ 
sivc tenentibiis suis secum ibidem moram facientibos ex utraquc parte 
aquse de Uueeland ; videlicet, ex ana parte usque ad agrum de Mcdes- 
hamsted, et ex altera parte usque ad zdificia de Spaldeljrng; cum 
omnibus libertatibus et Uberis consuetudinibus, quas regia potestas 
liberius alicui aecclesix in r^no meo contulerit temporibus retroactis. 
£t districte prxcipio quod si quis contra hoc mez autboritatis tcsta.- 
mentum aliquod machinari impedimentum prscsumpscrit, quo minus 
pacifice possideant aliqua per me data et concessa, centum libras 
tcgalis monetae tbesauro meo persolvet, necnon dictis m ooa d i i s pro 
damnis et expcnsis digne satisfadet Deprecor omnes posteros meos 
mihi ad regnum succedentcs, ut banc pcenam et censuiam meam ita 
observent inviolatam, sicut volucrint redpere debits justitix prz> 
mium, et evadere rapacitatis supplidum. Qui vero istam eleemod- 
nam mcam provexerit et defensaverit, in sorte electorum dei remu- 
ncretur ztemaliter. Firmatum est hoc chirogr^um meum in anno 
ab incamatione Cbristi DCCXVL quod et his probabilibus testUius 
sanctSB crucis indicio subnotatur. 

■}t Ego j£thclbaldus rex Merciorum gratuito consensu confirmavi. 

iff Ego Brihtuualdus Dorobemensis arcbieptscopus ratificavL 

iff Ego Uuynfridus Merciorum episcopus appiobavL 

iff Inguualdus Londiniensis episcopus mere consensu 

■{■ Ego Aduuinus Lichfield episo^ius adoptavL 

i{) Ego Tobias Rofiensis episcopus collaudavi. 

i{i £go iEtiiclredus abbas de Bardeney multum affectavi. 

4) %o Ecgbaldus abbas de Medeshamsted illud &ri devote rogavi> 

if, E^ £^o ccHnes Lincoln consilium dedi. 

iji Ego Lcofticus aimes Leycestriz assensum prxbui. 

i{) Ego Saxuulpbus filius Saxuul[>hi comitis corroboravi. 

i{i £go Inguulphus presbyter ct humilis minister vocatus aiidivi. 


A.D.(S93-73'-] ANGLO-SAXON PERIOD. 199 

4^ E^ jCtheftaldus, licet indignus, patientia tamen divina regni 
Merdonun gero gubcmacula, summa cum fiducia auctori roeo Quisto 
redeo humtliter : de quo prophetice scribitur in pEalmo, Miserationes 
Ejus super omnia opera Ejus ; ejusdem pietati me totum submitto, 
et sanctae matris aecclcsia; prccibus, beneficiisque spiritualibus omn- 
mendo. [K. C. D^ LXVI. ; Mm. AMgl., U. 107.] 

■ OntbUc the ancboritc, the ptVoa u 
of Crowbuil, ii laid to hare died io A 
714 {FUu-. Wig^ A. S. C). It i» nmra 

fiD. 716. June. Letter tf Hu^ieret, AUat ^ Wearmomth, t» Fife Gre- 

gaj II.J TefernmtMdmg to him Ctalfrid, the late AMot\ 

Dmmmt m Dommo Jaumonim MleoitiimOy ttrjue teatisiimo Fap^ Gre- 

SALUTEM. Gratias agere non cesso dispensatioci supcmi examinis, 
una cum Sanctis fratribus qui mecum in liis locis ad inveniendam 
requiem animabus suis suavissimum Christi jugum portare desiderant, 
quod te aostris temporibus tarn glorificum ctectionis vas r^mini 
totios ecciesiae pneficere dignatus est, quatinus per hoc quo ipse 
impleris lumeo vcritatis et fidei, etiam minores quosque affatim 
jubare suas pietatis aspergeret Coauneodamus autcm tux sanctae 
benignitati, dilectissimc in Christo pater et domine, venerabiles 
patris nostri dilectissimi canos, Ceol&idi videlicet aUutis, ac nutri- 
toris tutorisque nostrx spiritualis to monastica quiete libertatis et 
pads. Et primum quidem gratias agimus sanctie et individuae Tri- 
nitatj, quod ipse etsi non sine oiaximo nostro dolor^ gemitu, luctu, 
ac prosecutione lactimarum a nobis abiit; ad Su« tameo diu desi- 
deratae quietis gaudia sancta penrenit: dum ea quae juvenem se 
adiisse, vidisse atque adorasse semper recordans czultabatj etiam 
seoio defessus beatofum apoetolorum devotus limina repetiit. Et 
post longos amplius XL. annonim labores curasque continuas, quibus 
mooasteriis rcgendis abbatis jure pncAiit, incomparabili virtutis 
amore quasi nuper ad conveisationem vitx coelestis accitus, ultima 
confectus setate, et prope jam moriturus, rursus indpit peregrinari 
pro Cbristo, quo liberius prisca sollidtudioum secularumi spiaeta, 
camino spirituali fervens compunctionis ignis absumat. Deinde 
etiam vcstnc patemitati sup^dicamus, ut quod nos hatie non merui- 
mtis, vos crga iUum ultimz pietatis scduli munus expleatis: pro certo 


300 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

[council, or cMmno.] 
scientes quia etsi vos corpus habetis ipsius, et dos tamen et vos Deo 
devotum ejus spiritmn sive in corpore manentem, sive canieis vin- 
culis absolutum, magnum pro nostris cxcessibus apud supemam 
pictatcm interccssorem b^>emu5 et patrooum. [^Bied. Hist. AH. 
J 14, ed. Husscy, pp. 329, 530.] 

A.D. 7 1 6. CMnwf/ cf Cltvetioy m vilncb the Pm»/ege rf Ifibtrti U 
the churches rfKemt -oms confirmed^ 

Hoc [Hivile^um prazscriptum (the privilege of Wihtrcd, p. 138, 
above) ex altera parte (of the sheet on which the charter was written) 
Ecclesits Dei constitutum Wihtredo R^i Cantuarionun, robcvatum 
est atque firmatum in synodo mense Julio in loco qui vocatur Oovcsho 
cum auctoritate omnium quorum luec sunt nomina adscripta^ anno 
ab Incarnatione Domini D^XJoXVI"., indictione XIII., anno primo 
regni Regis j^thelbaldi Merciomm. Si quis autem tyranoica potes- 
tate inflatus ex habitu ssccularium seu ecciesiasticorum infringer, 
minuere, temptaverit, auctoritatem Archiepiscopi et Christi £cde- 
siae, vel libertatcm coenobiarum, carebit Uetitia et communicme no- 
stronim omnium vivcns et moricns^ non solum ipse sed et qui « 
viventi vel morienti conjungitur, nisi digna sattsf^ctione ccurexcrit 
judicio Episcoporum. 

■{« Ego Berntwaidus gratia Dei Aicliiepisoopus hoc privilegium in 
synodo constitutum subscripsi. 

iff Ego Hedda Episcopus hoc idem subscripsi. 

■{1 Ego Wot Episcopus hoc idem subscripsL 

■]• E^ Ecgwine Episcopus hoc idem sutscripsi. 

i{< Ego ForiShere Episcopus hoc idem subscripsL 

iji E^ Daniel Episcopus hoc idem subscripsi. 

■]• ^o Eadberht Episcopus hoc idem subscripsi. 

•i< Ego Acca Episcopus hoc idem subscripsi. 

>{) Ego Inguuald Episcopus hoc idem subscripsi. 

i{i Ego Haerdred Episcopus hoc idem subscripsi, 

i{) Ego Nothberd Episcopus hoc idem subscripsi. 

i{) Ego Tortlihcre Episcopus hoc idem subscripsi. 

^ ^o Tobias Episcopus hoc idem subscripsi. 

iff ^o Eadgar Episcopus hoc idem subscripsi. 

1^ Signum manus Wihtbaldi Fresbiteri. 


dJ).693-73*-] ANGLO-SAXON PERIOD. 


i{t S^um manus Boseli Presbiteri. 

4) Sgnum manus Cylani Presbiteri. 

>!■ Signum manus VultfriSi Presbiteri. 

•{< Signum manus Wilegeldt Presbiteri. 

1^ Signum manus Badowini Presbiteri. 

4i SignuiB manus Eadbaldi Presbiteri. 

t|) Signum manus Eoredi Diaconi. 

■ii Signum manus A^Sugilsi Prsepositi. 

■]< Sgnum manus Ludhere FrxpositL 

iji Signum manus Duddan Pnepositi. 

t^i Signum manus Albini Abbatis. 

i{i Signum manus j^thelfriSi Comitis. 
4< Abba. ii< Dunna. iff Wilbald. 
>{i Aldwlf. ^ Sdreheard. t^ Fug. 
4i Ayinges. >{< Acca. iff Bregwald. 

iff Pohha. iff Tuna. 
isia, p. 386.] 

■ Thii docnmait, irbicb imiDediMdy fbl- 
lom the PiiTilege oT Wihtrcd in the Cta- 
teiboty Cartulaiy, and of which no olhei 
capj u known, 11 now printed for the fiitt 
time. It moit have beea known to SpcLman 
and Kemble, the latter of whom cenainly, 
and the fbrmci pnbablj, lucd the MS. Of 
conne ili inthcnticity standi or falli with 
that of the Pririltf^ ; and there . 

1^ Beornheard. >{■ Passa. 

i{i Ecca. iff Egisberth. 

>}■ Herewald. >!■ Adulf. 

il< Siba. ijf Genbald. 

>{< Tigga. ^ Gormund. {MS. Lamhttb 


indepeixleiitlj of the 1 
ii nude XIII. ioiletd of XIV.: and the ap- 
pcaiancc of Mine of the Biahopi among the 
mbaciibcn ii at fint tight puzzling. It may 
faDwerei be nid, (i) that so iligbt an etroi in 
the IndictioD ai the reading of XIII. for XIU. 
is not mffident to ritiate a copy, ahhongh it 
might be fatal to a pretended origi oil ; and(]) 
that the atteitationi, on carerul eumination, 
are not ioconiiitent with probability ; whibt 
there ii comidenble difficulty in tappoting 
Ihem to be the work of a forger. The 
name* of the Bi>hop< tiand thui. I. The 
Mercian: Hedda of Lichfield. Wor alio of 
Lichfield, and Egwine of Worcater. II. The 
W«t SszOD ; Forthere of Shetbome. Daniel of 
Wiocboter, Eadberht of Selicy. III. Acca, 
Biihop of Hexham. IV. The Eatt-Saion and 
EaM -Anglian ; Ingwald of Londoa, Haerdred 
of Dnnwich, Nothbert of Elmhani. V. 
Torthert: of Hetefotd. VI. Tobiat of Ro- 
chBter. VIL EadgarofLindMy. The diffi- 
caHJa sre (l) The a(f>earanee of Biihop Wot 
in contpaaj with hi* predecCMOt Hedda in the 

iBiae lilt. (1) The ippeinnee of die Nortb- 
usabrian Bishop Acca in a SoQlhombrian 
council. But to thete it n»/ be replied, 
(i) That Hedda wat the Biihop of two icei, 
Lichfield and Lcicetter, in both of which it 
i( generally itated (Wbarlon. A. S., I. 418) 
that be wat aucceeded by Aldwin, who bore 
alio the name of Wor. The practice of 1 
Bithop nominating or accepting a lucceuor 
during hit own lifetime wat bowerei at thii 

point without contidering the ptobabiUiy that 
Wot had been u nominated either to one or 
both of Hedda't diocnfl. In thii wayBitbop 
Daniel of Wincheiter (705-744), John of 
York (tB. 718, d. 711), Wilfrid of Worceiter 
0'7-743). JElbelbert of York (ret. 77B. 
d. 7S0], are known to have acted. And it it 

in which, ai in thii caie, the leet had been 
dirided between two Bitbopt and reunited 
under the laniToi. (1) The pretence of 
Acca in a Southombrian conncU it earily 
accounted for if we remember that thii it 
the fint year, and the council probably the 
Eitt coandl. of the reign of Ethelbald, who 
wai the moit powerfuT King, alihougb not 
perbapt yet (ai he afterwaidi became) the 
•upreme ruler, of the whole of Sonthem Eng- 
land. Acca may have been mit on a million 
of recognition to Ethelbald : of conne there 
would be much other butineii beiidei the con- 
Grmationor Wthtred't chatterlo be doneon loch 
an occarioD. On the other hand, it ma; be Hid 





thai the whole of the iltcitatioiu i 
(ritfa olhei hiiloriol din ; and do 
the cut with forged durteii, dther prcKat 
■ (juiDtity of iMchionimn, oi merely repeat 
tbe VM of ubKriptJoDi from a genuine one. 
We poucu no other charter with the nunc 
■et of (ignitnret. Tbe diflsence on thii 
bead bel«een Ihii, and x forged charto 
daiming the ome date, siaj be itea bj 

comparing tbe ttit with X. 0. A, £117. 
It U hoverer worth renurkiog thtt dx U 
in the text hai foniud the bMt of Ihe ^ 

anine Act of Archbiihop Ethelhewd ia tbe 
conodl of OoTetbo of A.D. 803 (Z. a 0, 
MZXIV. ; and below. *d mm.). 

AS). 718. Efirt»la Ctrnmerndtttrisy given fy Darnel, Bithef ef Wn- 
thetttr, te f^mfiriih {$, Bomfste) m hii JSmmI Jeprn'ture m m Msimerj 
« B-itisK 

Pihsimii ac clemeKtifiimis regiivSf dutiius umiversii^ reverewtuiimt tt 
£Uctitsims EfitC9fis, retegtctii nee mo» atht'ihus, fresUteris^ tt tfvite- 
Mtut fUit Ctritti nomne comsigmatiiy Daniel Dei famulorum pamu- 

Dum universis fidelibus dcvotionc sincerissima Dei mandata sunt 
observanda, quantum sit hospitalitatis munus quamque acceptabilc 
Deo humanitatis officium viaatibus exhiberc, Sanctis scripturis attcs- 
tantibus detnonstratur. Dum et beatus Abraham propter hospita- 
litatis misericordiam saactonim angelorum pncsentiam suscipcie 
meruit et venerando eorum colloquio perpotiri. Loth quoque per 
hujusmodi ministerium pietatis de Sodomonim aammis ereptus est ; 
salvavit eum hospitalitatis gratia de Sammanun interitu, mandatis 
cxlestibus obscquentcm. Ita et vesttse dilectioni ptoveniet ad sahi- 
tem, dum, horum portitorem relegiosum presbitemm Deique wnni- 
potentis lamulum suscipientes Wynfrithum, caritatem ei, quam Dcus 
et diligit et precipit, exhibetis. Reclpientes ei^ Dei famuks, com 
recipitis, cujus majestati deserviunt ita pollicenti : " Qui vos recipit, 
me recipit." Haec itaque cum cordis devotioae facicates, et Dei 
mandata peragitis et, de Divinx promissionis oraculo coofidentcs, 
mercedem apud Eum habebitis scmpiternam. Incolumem emineo- 
tiam vestiam supema gratia custodiat. [S. Bomf. Efittt^, ed. Jaffe, 
o. II J ed. Wiirdtwein, n. i.] 

■ S. Bonific* tint attempted to preach to 8. B. tmc. III. pt. 3, p. 9. Ardibidi^ Bribl- 

the Fritiant in A.D. 716, bat retumed ibortljt wald joined id (ending him upon hit missoe 

after to England. Hii fioal depattan wu {Bmif. IfoAdma, Bp. 30, ed. Jaffii; Ef. 40, 

in A.D. 718. See Wurdtwdn'i notei 00 S. ed. Wnrdtwcin). 
Boniface'i letlen, and Mabilloo, Acta SS. Ord. 


A.D. 693-73^'] ANGLO-SAXON TBRtOD. 

AD. 719, May 15. Litter tfPtft Gregory 11. te Bemifsety rwJMning o» 
lam tht %oark ef c»iniertmg the fagamt. 

Gregorius servus SERVtXtUM Dei BatifMti* reiegwe prestitert. £x- 
igit maniiestata nobis relegiosi propositi tui, pie in Christo flagrautis, 
iDtectio et adprobata sincerissima fidei tux perlata relatio: at ad 
dispensationcm verbi Divini, cujus per gratiam Dei curam gerimtis, te 
oonministro utamur. Experientes proinde, te ab tnfantta sacras lit- 
teras dididsse profectusquc indolem ad augmcntum crcditi cjditus 
talcnti prospcctu Dirini amoris extendcre, videlicet gratiam cogoi- 
tioois cslestis oraoili in laborem salutiferx pncdicationis— ad inno- 
tesceodum gentibus incretblis mjsteriuin fidci — instanti conatu ex- 
peodere; conlxtamur fidei tiuc ct adjutorcs cfEci cupimus gratix 
pncrogatse. Idciroo, quia pnemissi conatus pium affectum usque ad 
apostolicx sedis modesta prsevisione perduxisti consultum — ut, mem- 
bnim ex membroj proprii coqwris caput requirens, motum mentis 
probores ; capitisque arbitrio humiliter te submittens, ejus direction! 
justo tramitc pioperans, solidati conpagims plenitudo exststas — ideo 
in nomine indirisibilis Trinitatis per inconcussam auctoritatem beati 
Petri apostolorum principis, cujus doctrinx magisteriis dispensatione 
fungimur et locum sacrsc sedis amministramus, modestiam tux rele- 
gioois instttuimos. Atque prsecipimus, ut in verbo gratix Dei — quo 
^ne salutifero, quern mittere Dominus venit in terram, enitere 
videris — ad gentes quascumque infidelitatis errore detentas properare 
Deo comitante potueris, ministerium r^ni Dei per insiauationcm 
nominis Quisti Domini Dei nostri veritatis suasione designes ct per 
spirttum virtutis et dilectionis ac sobrietatis prxdicationem utriusque 
testament! mcntibus indoctis consona ratione transfiindas. Disdpli- 
nam denique sacramenti, quam ad initiandos Deo prxvio crcdituros 
tenere studcas, ex formula oSiciorum sanctx nostrx apostolicx scdis 
— instructionis tux gratia, prxlibata — volumus ut intendas. Quod 
vero actioni susccptx tibi dcesse perspcxeris, nobis, ut valueris, 
iotimare cur^is. Bene vale. Data Id. Mali, imperante domno 
[nissimo augusto Leone a Deo coronato magno imperatore anno 
tertio, post consulatum ejus anno tertio, indictione secunda. [S. St- 
mif. E^tt.^ ed. Jaffi, n. 1 2 ; ed. Wiirdtwein, n. a.] 



[mrsDCTioHi FOK wnrnra'a hinioh.] 

A.D. 719 X 72Z*. Hftnaians efDMttl, Kshtf ^ Wmehener^ u 
Bomfact as to the cnubut tfhit Missktt. 

VmermtJo et amtmdo sntettiti Bemfaat Daniel PLEBt Dei Fauulds. 
Qiutnvis, mi ^ter consacerdosque carissime, te primam virtutum 
{tfomereri gaudcam palmam — qui saxea stiriliaque actenus gentilium 
oorda, fidei magnitudinc fretus, fiducialitcr adgrediendo, vomere cran- 
gelicsE przdicatioais infatigabiliter subigcns in glebas fertiles coti- 
diano laborc osiiverterc niteris, ut vcre tibi aptari profeticum ewaor- 
gelicumque dictum possit : *' Vox clamantis in deserto" et cetera — 
tamcn sccundx portio palmz noc incongruc ipsis etiam pnestabitui, 
qui tam pio tarn saluln'i operi congratulando quibus valent sidisidiis 
favent, eonimque indigentiam conpeteatibus amminiculis supplcnt, 
quo alacris ceptum prxdicationis opus et sequentes Christo gencrare 
filios studeant. 

Unde et dcvota bcnivolentia pauca tux suggerere pmdentia: airavi, 
quo magjs advertas secundum meum scnsum, qua potissimum latione 
obstinationem agrestium convincere promptus queas. Neque enim 
contraria eis de ipsonim, quamvis falsorum, deorum genealogia 

astniere debes secundum eorum opinionem. Quoslibet ab 

aliis generates per complexum mariti ac feminx concede eos assererc j 
ut saltim modo, hominum natos deos ac deas homines potjus non 
deos fuisse, et cepisse qui ante non erant, probes. 

Cum vero, initium habere deos, utpote alios ab aliis generates^ 
coacti didicerint, item interrc^andi : utram initium habere hunc 
mundum an sine initio semper cxstitisse arbitrcntur. Si initium 
habuit, quis hunc creavit? cum ptocul dubio ante constitutionem 
sxculi nullateaus genitis diis inveniunt subsistcndi vel habttandi 
locum. Mundum enim non banc visibilem tantum czlum et terram 
sed cuncta etiam extenta loconim spatia — qux ipsi quoque pagan! 
suis imaginare cogitationibus possunt — dico. Quodsi sine initio 
semper exstitisse mundum contenderint — quod multis refiitare ac 
convincere documentis argumentisque stude — tamen altercantes in- 
tcTio^ : quis ante natos deos mundo imperaret ? quis regeret ? quo- 
modo autem suo subdere dominatui vel sui juris- ^ere mimdum, 
ante se semper subsistentem, potuerunt ? unde autem vel a quo vel 
quando substitutus aut genitus primus deus vel dea ftietat ? utnim 


A.D.693-73'0 ANGLO-SAXON PERIOD, 305 

[DimiicrwHi wot. w in w u i n 'i Hwmif.] 
autem adhuc genetare dcos deasque alios aliasque suspicanturf Vel, 
si jam non gencrant, quaodo vel cur cessaverant a concubitu et 
partu ; si autem adhuc gcoerant, infiaitus jam deorum effectus aume- 
nis est. £t quis tarn inter tot taotosque potentior sit, incertum 
Dwrtalibus est; et valde cavendum, ne in potentiorem quis ofi^ndat. 
Utrum autem pro temporali ac pneseoti^ aa potius pro Ktcraa et 
fiimra beatitudine colendi sint, arbitraotur? St pro temporali, in 
quo jam feliciorcs pagani Christianis sunt, dicant. Quid autem se 
suis coDferre sacri£ciis lucri diis suspicantur pagani, cuncta sub 
potestate habentibus? Vel cur, in potestate sibi subjectorum fieri, 
pennittunt ipsi dii, quod ipsis tribuant? Si talibus indigent, cur 
non ipsi magjs potiora elegerunt? Si autem non indigent, super- 
flue jam talibus tiostianim conlationibus placare se posse deos pu- 

Hxc et his similia multa alia, quae nunc enumerare longum est, 
non quasi insultando vel inritando eos, sed placide ac magna i^icere 
moderatione debes. Et per intervalla nostris, id est Christianis, 
hujuscemodi conparandse sunt dogmatibus superstitiones, ct quasi e 
latere tangendx; quatenus magis confuse quam exasperate pagani 
crubescant pro tarn absurdis opinionibus et ne, nos latere ipsorum 
ne^tos ritus ac fabulas, cstimant. 

Hoc quoque inferendum : Si omnipotentes sunt dii et benefici et 
justi, non solum suoe remunerant cultores, verum etiam puniunt con- 
temptores. £t si hxc utraque temporaliter faciunt, cur ei^ parcunt 
Christianis, totum pcne orbem ab eorum cultura avertentibus idola- 
que everteotibus ? Et cum ipsi, id est Qiristiani, fertiles terras 
vinique et olci feraces ceterisque opibus habundantes possident prt>- 
vincias, ipsis autem, id est paganis, frigore semper rigentes terras 
cum eorum diis reliquerunt^ in quibus, jam tamen toto orbe pulsl, 
felso r^nare putantur, 

loferenda quoque sepius eis est orbis auctoritas Christian!^ in 
quorum conparatione ipsi paucissimi in vanitate antiqua adhuc 

Et ne quasi de legitimo semper a principio super ipsas gentes deo- 
rum jactitent imperio, intimandum eis : cunctum prius mundum ido- 
iorum deditum culturx, donee Christi gratia — veri omnipotentis 
Conditoris Rectoris uniusque Dei notitia inluminatus — vivificatus 
tecondliatusque Deo est. Nam, quod aput Christianos £delium 
cotidie baptizantur filii, quid aliud faciunt, nisi a sorde et reatu. 



3o6 ENGLISH CHURCH. [Brihtwau), 

gentilitatis, quo totus olim constitutus mundus est, per singulos 
COS purgaot? 

Hxc caritatis intuitu, fiater mi, bre?iter tua: commemoiare libmt 
dil^ctioni, et qui corporali przgravatus tai^ore laboro ita, tit coo- 
grue illud psalmiste dicere possim : *< O^ovi, Domine, quia Justus 
judicium Tuum, ct vere me afflizisti.** Undc obnizius tuam ptto 
reverentiam, quatenus cum his, qui tecum Christo in spiiitu scrviunt, 
pro me supplicatioaum fundere preces digneris : ut Dominus, Qm me 
vino coapunctionis potavit, dto Sua etiam antidpct miscria>rdiaj 
ut. Qui juste corripuit, dementer ignoscat profeticumquc illud Sua 
laciat pietate me quoque gratulabuodum posse cantarc : " Seamdum 
multitudinem dolorum meonim in oorde meo consolationcs Ttuc, 
DtHnine, Isetificaverunt animam meam." Opto, ut in Christo bene 
valeas et mei roemineris, consacerdos carissime, [S. Bamif. E^stt^ 
ed. Jaffe, no. 15 j ed. Wijidtwein, no. 14.] 

■ The dite it fied within tfacte limit* bj that Bonibcc i> not addtraei] u a Bidiop: 
the Tact that Dioiel hid lieird of Boni&cc t he wu couecnlcd Not. 30, 711. (Sec JaS(, 
lucceu ID hii miaion begoii AJ). 718; uhI Prtf. A> Mvi. Mog^ p. )l.) 

A.D. 723, July 20. Grsnt aflfty King tf Wtsttx^ tt GUstomtKryK 

■{■ In nomine Dei Patris omnipotentis ! Anno Incarnationis Salva- 
toris humani generis DCLXIII., Isdictione sexta, XIII. kakndas Au- 
gust! j scripta est pagina privil^^i. Ego Ini Rex Saxonum, pro 
remedio animz mex aliquam partem teme donans impenda, id est 
decern cassatos, Hemgislo abbati, cum pontificts nostri i^nsilio, con- 
sentiente Baldrcdo qui banc tenam donavit ei per petitiooem Sige< 
hens: per mc donatio h«c imperpetuum sit confirmata ut nullus 
infnngere audeat. Terra autem baec sita est in moate et circa mcm- 
tem qui dicitur Brentej habens ab occidente Sabrinam, ab aquilone 
Azam, ab oriente Termic, ab austio Siger. Siquts rem cupiditate 
inlectus voluerit irritam facere banc donationem, sdat se rationem 
Domino reddituram. ^ Ego Haeddi Episcopus coosentieos propriis 
manibus si^iscripsi. 

Hsec cnim sunt nomina testium subrogatonim posterioris tem- 
poris, pro majoris muniminc firmamenti. *ft Ego Baldredos Rex. 
il> Ego j£thelbaldus Rex. >}■ ^o Hereuualdus speculatcn- aecde- 
six Dei, cum multis aliis. Isti prxfati, ne scquentium rapad- 
tas prtccedentium immipcFet instituta, hiis Tert>is inhibitionem 


A.a«93-73'0 ^NGLO-SAXON PEXIOD. yyj 

iadidisse videntiir. Squis autem vobis deioceps tempore hoc infiin- 
gere, tot oobilJtatis gradibus roboratum, pra»uffleret jus, sit a coa- 
s<»tio txne mercDtium anathema, rapaciumque coUegio adplicitus 
temcritatis suae commissa luat, sub dirts dentibus salamandri, Cer- 
bcrique rictibus reatum exsotrat proprium sine Bnc semper mca^ns. 
Siquis vera benivola intentione potius pncditus hxc cxacta decemit, 
possidcat bona sempiterna cum bene merentibus. [K. C. Z>., UCXI^ 
from MS. Bodl. Wood i j Mom. jtrngl., I. 49.] 

■ Tbij chuter ii regarded b; Kemble li charter of thii period, and there ue rery itroos 

ganiac, but interpolated. There are inter- fuspicionserea agaiiutthii; it being (erideDtly) 

mediate but qmrioos grant! to Glattonburj' miidatedA.D.663,aDdiigDedby Bishop Hzddi 

tace HeaddTi oT A.D. 68a ; ooe of Baldied, who died A.D. 705. The great charter of Ine, 

A.D.681: andof Iinhiiiuelf, JuDe,AJ). 701 1 gnntiog pririlegei to Olaitonbury, in W., I. 

and A-D. 704 (t C. D., XX.. XLIX.. LI.). 79. and ST. C. D., LXXIll.. dated A.D. yjj. 

But tbii ii the next and oolf renuiohig gennine it forged. 

A.D. 735. Spuriout Charter of Ine to Giutoniuty. 

i{i Adjuva nos Deus salutaris nosterl Qusecunque secundum decreta 
canonum, atque xcclesiaatica instituta salubri consilio diffiniuntnr, tanquam 
sermo tantom absque textu snfficeiet, tamen quoniam pterumque nostris 
temporibus tempestates, et turbines sscularinm renim, edam portas leccle- 
sis pnlsant, icdrco opene pTEetium censuimns, ob cautelam futuronim, ea 
qu» dififinita snnt pag;mis scripturaium annectere, ne inpostenim oblivion' 
nadita ignorentUT. Qua propter ego Ini, regali fretus dignitate a Domino, 
cum consilio Sezburgs Reginge et licenda Beorhtuualdi Dorobemensis 
jecclesis ponlificis, et omnium suffraganeorum suorum, necnon etiam 
bortatn Baldredi et .£thelhardi subregulorum, eecclesis vetustse, qu» est in 
loco qui dicitur Glasteie, qnam magnus Sacerdos et Fontifex snmmus ange- 
lonim obseqmo Sibi ac perpetuae ^'irgini Maris, beato David, multis et 
inauditis miraculis, otim Se sanctificasse iimotuit, ex hiis, quee patema 
hsereditate possideo et in doroininm peculiare teneo, locis continuis et 
congTueotibus concedo, ad supplementum vitse regularis, et ad usum mona- 
chonun : Brente decern hidas, Souu^ duodecim hidas, Pultun viginti hidas, 
Dulting viginti hidas, Blendeneie onam hidam, cum hiis omnibus que ante- 
cessores mei eidem ncclesis contulenmt : Keneuualchius, qui sancto Theo- 
doro Archiepiscopo Intervenienle, Ferlingamere, Boekereie, Godeneie, Mar- 
tineseie, Eadredeseic; KentuuinuS Rex qui Glastingie matrem sanctonun 


3o8 ENGLISH CHURCH. [Brihtwald, 

vocare solitns fiierat, et earn ab otnni sseculari «t Kcclesiastico obse^io 
immunem statuit, et banc privilegii dignitatem concessit, ut babeant fratres 
ejusdem loci potestatem degendi, et constituendi sibi rectorem juxta legoluB 
sancti Benedicti: Hsedde Episcopns qui, Csedaualla annuente et propria 
manu, licet paganus, confinnante, LAntocal: Baldred qui Penunard, sei 
hidas: ^theluuard, qui Poholt, sexaginta hidas, me aimueDte et conGi- 
mante, dedenmt Quorum e^ devotioni et benignx petitioni assentio. el 
contra malignantium bominum et oblatrantium canum insidias, regaGum 
mmumine invigilo literarum; quatinus £cclesia Domini nostri Jbesu Giristi, 
et perpetuse virginis Maris, sicut in regno Britannis est prima, et fons et 
origo totius religionis, ita et ipsa si^remiuentem privilegii obtineat digni- 
tatem, nee ulli oranino homini anciUare obsequium fadat in terris, qox 
super choros angelcKiun dominatur in ccelis. Igitur summo pontificc Gre- 
gorio annuente, et ut matrem Don^ni eui in sinum et protectionem sancte 
Romana: xccleslae, me licet indignnm cum ipsa suscipiente, consentienttbiu 
etiam omnibus Britannix regibus, Archiepiscopis, Episcopis, ducibus atqoe 
abbatibus, statuo ego atque confinno ; quatinus omnes teme et loca, el 
possessiones beatee Marise Glasteie sint quieta, et ab omnibus regiis ezac- 
tionibus et operibus que indici solent, videlicet expeditione, pontis ardsve 
constructione, et ab omni Archiepiscoponim et Episcopomm promulgalio- 
nibus et peiturbationibus, sicut in andquis ejusdem aecclesiK cartis ratom 
esse invenitur, et a prsedecessoribus meis, Keneuualchio, Kentuuino, Csed- 
uualla et fialdredo coniirmatimi esse dinoscitur, inconcussa et illibata per- 
nianeant. Et queecumque immerseiint causie, in homiddiis, sacHlegiis, 
veneGdis, funis, rapinis, in disposilione aecclesianun, et descriptione et 
ordinatione clericorum, in conventiculis sinodaUbus, et in omnibus jndidariis 
ezaminationibus, absque ullius hominis pnejudicio, abbatis et conveoms 
disposilione diffiniantur; sed et omnibus regni mei regibus, Ardiiepiscopas, 
Episcopis, Ducibus, et Prindpibus, super honorem suum et amorem meum 
prEcdpio, et omnibus, tarn meis quam eorum ministris super salutem corporis 
sui pnedpio, ne uUus eonim in insulam Domini nostri Jhesn Christi, et 
perpetuse virginis Marine Glasteie, nee ejusdem »cclesis possesaones, 
causa pladtandi, perscnitandi, rapiendi, perdpiendi, interdicendi, vel aliquid 
faciendi quod ibidem Deo famulandbus pos^t esse in scandalum, audeat 
intrare. Illud autem omnipotentis Dei et perpetuee virginis Maris, et 
beatorum Petri et Pauli et omnium intercessione sanctorum, interdictione 
interdico, ne in ipsa Glaetoniensi secclesia, nee in scclesiis sibi subditis, 
videlicet, Souuig, Brente, Merlinge, Scapeuuic, Strete, Budcaleth, Piltun, 
nee in eanun capellis, sed nee in insulis atiqua interveniente occasione 
Episcopus cathedram sibi Episcopalem statuere, nee missas solempne 
celebrare, nee altaria consecrare, nee Kcclesias dedicare, nee ordines facere, 


A.D. 693-73'-] -^NGLO-S^XON PERIOD. 309 

Qec aliquid omnino disponere prssumat, nisi ab abbate, vel a fratribos 
invjtatus fuerit; quod si ad hsec inviCatus fuerit nihil de rebus eecdesise 
Bed nee de ipsis obladonibus ipse sibi aliquid usnrpet Doobus in locis 
tx ipsius seccleeite possessionibus duas ei del^amus mansiones, unam in 
Poholt, alteram in villa qnje Piltona dicitur, ut babeat ubi adveniens hospi- 
letur, vel inde veniens, sese recipiaL Neque enim enm ibi, nisi Importuni- 
Ute temporis aut molestia corporis detentus fUerit, aut ab abbate, vel a 
fratribuG lOgaRis fuerit, nee amplius quam cum tribus aut cum quatuor 
dericis, pernoctare licet. Hoc etiam provideat idem Episcopus, ut singulis 
annis cum derids suis qui Fontanetum sunt, ipsam matrem ""^"1^ Glasto- 
niensem videlicet iecclesiam, feria secunda poat ascensionem Domini, cum 
Letania recognoscat Quod si superbia inflatus earn dJstulerit, et quae 
saperius dicla et confinuata sunt, prevaricaverit, mansiones sibi superius 
delegatas amittat. Abbas vel monachi a quocumque voluerint Episcopo 
qui Pascha canonicum celebret, xcclesiastica sacramenta in Glastoniensi 
aecclesia, aut in tccdesiis sibi subjectis, aut in earum capellis perdpiant 
Quisquis autem hujus mese mimificentiEe, et libertatis testamentum, quovis 
deinceps tempore, aliqua occasione, cujuslibet etiam dignitatis vel profes- 
sionis vel gradus, pervertere vel in irritum deducere teinptaverit, sdat se 
com Juda proditore leterna confiisione edadbus ineffabilium toimentonun 
periturum flanunis. Scripts est autem hujus donationis et privilegii pagina, 
a^mo Dominic% Incamationis septingentesimo vicesimo quinto, indictione 
quarta, sub presentia Ine Regis, et Beorhtuualdi Dorobemensis pontifids, 
venerandommque antisdtum DanielJs atque Fordredis et aliorum, quorum 
nomina inrerius annoCantur. 

t{< Ego Ini Rex propri^e manus subscriptione banc donationem et liber- 
tatem, sub sigillo sanct^e crucis, ratam fieri decemo. 4< Sgo ^thilbuiga 
Regina consensi. iji Ego Baldredus Rex confirmavi ijf Ego jEthilhard 
frater Reginse consensi. tf* Ego Beorhtuualdus Dorobemensis aecdesias 
ArchiepisGopus, Ine Regis donationem et Ubertatem sub sigillo sanctae 
crucis coroboravi, >{i I^o Daniel plebis Dei inspector, adquievi. iff Ego 
Fordredus Episcopus signum crucis impress!, if* Uualdhere prsfectus, 
Bruta prEefectuB, .lEthelheard, Umming prsefectus, Uuincelin comes, cum 
praesentia populationis consenserunt et finnavenml, [IC. C^D.,LXXIJI,* ; 
»^, Malm. De An/i^S. Glasi., cd. Ga\e, p. 311 ; W-.I-tg; S-.I-aaJ.} 

>lC«inUepfint>anotherdiarta'(aD.LXXlV.) ccmtiiiB nothing of iMerot md u muked u 
of Ine to CHaitonbuTf, dated Ai>. 7}$ ; bul it ipuiioui. 


310 ENGLISH CHURCH. [a.d. 693-731.] 


Before A.D. 731. RestorMtiom of tit Set tf GoIUvm^ at ff^hhhen. 

BjED. H. E.J V. 33. — Pccthelm« (praEfflilabim tenet) in ca (ecdesia) 
quae Candida Casa vocatur, quae nuper multiplicatis fidelium plebi- 
bu5 in sedem poatificatus addita ipsum primum habet antistitcm. 
[M. H. B. 284.] 

■ " Cuin Aldbdmo multo tempora diicoii 
•in moiuchut" {B., V. 18); where S. Boi 
free knew him (EpiU. S. Bimi/., XXIX.) : '. 

A.D. 730 X 73J. Letter rf Bemiftee to Pettbelm MtHmg totetJber » mam 

m^ marry a ■OMmamfvr vihete torn he hat hee» tp»»ttr. 

VeneramJa Jratri htmo MUgemde Tehthelma taefhtefo Bonifacius exi- 


TEM. Fatemam sanctitatis vestne ctementiatn intinus oboixe fl^- 
tamus precibiis, quia nobis opus est pcriclitantibus ; ut vestris Deo 
dignis orationibus adjuvcmur^ et, quia Gcnnanicum mare periculo- 
sum est oavigantibus, vestris precibus et Deo gubemante ad xtemz 
tranquillitatls litus sine macula vel danrno animz p=rveniatnus; ct, 
dum czds pFOprias tenebras ignorantibus et aspicere nolentibus 
lumen evangelicx veritatis ofiFere nitimur, tenebris proprionim pec- 
caminum noa iavotvamur ; et noa in vacuum curramus aut cucuirisse- 
musj scd, vestris intercessionibus flilti, ad aetemitatis lumen imma- 
culati et inlumlnaei tendamus. Freterca parva munuscula pro Indicio 
caritatis vobis direximus, id est corporale pallium, albis stigmatibus 
variatum, et villosam ad teigendos pedes servorum Dei. Qux peti- 
mus ut pro memoria accipcre non dedignemini. 

De una quoque re vcstrum consilium et responsum audire deside- 
ramus. Adfinriant sacerdotes per totam Franciam ct per Gallias ncc 
DOn et pro his : maximi criminis reum esse honiinetn, qui in matri- 
monium acciperit illam viduam, cujus antea filium in baptismo 
adoptivum suscipicbat. Quod peccati genus, si verum est, actenus 
ignorabam, et ncc in antiquis canonibus nee in decretis pontificum 
patres ncc in calculo peccatorum apostolos usquam enumerasse 
oc^ovi. Qua dc re si aliquid uspiam in ecclesiastids scri|rtJs 
disputatum invenissetis, nobis indicare curate j et quid vc^is videa- 
tur, nosse velimus. Sospitatem vestram Sanctis virtutibus proficere, 
ct longo tempore valere te cupio in Christo. \S. Baeif. E^stt^ ed. 
JaffK, no. 29 i ed. Wiirdtwein, no. 39.] 


[4.D. 731-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 

IX. TATWINs A.D. 731-734. 

[" Piinui tadiu IudIk" {Ortg. Til. ad Epiie. Angl.^) ; "cat rice* aostni pet omnia mtcgione 
illm geiendu commidmut" (/if., Hid.) ; " accqno ib ipoitolica loctoiititc paUio" (^SiM. Dun. 
ad. aim. 733) ; " Aichiepiicopoi airaiu DoKnenwiuii Zccitsiac" (lUd.). 

A.D. 731, June 10. Cooucntcil at Ctoteitnay bjt four Eogliih Biihopi, Daniel of 

WiochetUr, logwaU oF London, Ealdnlf of Rochotci, aad Aldwin of Lich- 

fidd (B. H. S., y. 13). 
AJ). 73», Feb. M. Tatwin witneuei a grant of Etbelbect, King of Kent, to Abbot 

Dan {E. C. D., LXXXVII). 
A.D. 73]. Aftei the recqition of the piU ftum Rome, Talwia couecntes Alwig Biibop 

of Lindiey and Sigfrid Biihop of Scbey (Com/. Stad. M. H. B. iBg ; Sim. 

A-D. 714. July 3*. TaMria die»« (Sim, Dm. ad mn. 734).] 

■ A priett of the Mercian monaneiy of Bedn, JV. B. B, iSS ; of Smeon of Duibun, 

Bredoa {B., V. 33). A book of Kiddla at- lapreientiDg a Chraoide of the ei^th ccntsiy, 

triboted to Tatwin, iCKmbUng thote aicribed and giving the dale " 3 kal. Auguiti ;" of the 

to Aldbehn and Bonibce, ii exbmt, edited by Cantetbuiy Chiooiden represented by Birch- 

Dt. Oilet in bit Antcdola BtdiM, pp. 13-34. inglon, A.S,, I, 3, whogiTCf Ihieeyean ai the 

* Of qoetdooable geniiineneB. length of hit pontificate. According to £hu- 

( The deatb of Titwia it Bxed to the year bam, hoverer, p. 311, be died July 31, A.D. 

734, by the best authority, that of the Coat. 733. 

A.D. 733. Letter afPt^ Gregory III. to the EngKth Bishoft om tehalf 
of TatiufM ■ (Questionable.) 
Gregorius Episcopus, servus servorum Dei, Bpistofh Anglia talu- 
tem. Dei omnipoteatis immcnsie pietatis magnitudiaem collauda- 
mus. Qui Su£ majestatis gloriam sic diiatare dignatus est, ut in 
omoem teiram exieht jam sonus predicatonun Suomm, et in fines 
omais terrse verba conim. Cujus inef^bili pietatis gratia, sicut 
noscimur procreati, ita quoque sumus adoptati, sanctz regeneratio 
nis portantes mysterium in spem gloriae filionim Dei per Jhesum 
Cbristum Dominum nostrum. Reverentiae itaque vestne dicato col- 
legio collsetantes, ut in fide stabiles, et in opere efficaces inveniamini, 
bcntamur honore invicem pneveoientes, et alter alterius oncra por- 
tantes, quia sic adimplebitis l^em Christi, caritatem continuam 
habentes in dilectione Dei et proximi, sine qua impossibile est 
placere Deo. Fratris igitur nostri Tatwini, qui beatx memorise 


312 ENGLISH CHUncH. . [Tatwin, 

Augustini prxdicatoris vestri catbcdnc sutntigatus est, adventus nos 
admodum IsEtjiicavit, quia vinim rcligionis ct magnx probitatis, sub 
ipso tempore, quo apud aos stctit, eum ajgnovimus. Froinde auditis 
ejus petitionjbus, antccessonim ejus jura dignitatis perquiri in socio 
scrinio fecimus, et invenientes cum justa postulasse, sacrum pallium 
cum venerabili usu dalmaticx, apostollca ei auctoritate tradidimus, 
annuentes quoque jura dignitatis omnia, quae prscdeccssores sui a 
tempore bcatse memorise Augustini habuisse noscuntur. Sicut eigo 
sancti patris nostri Gregorii Romani pontificis decretum pridato 
Augustino sincello suo, prscdicatori vestro, omnes Episo^KS Anglic 
subjecit, sic nos, E>eo auctore et bcato Fetro apostolonim prindpe, 
licet indigni ejus nomine vicem gerentes, tibi, Tatwine, Dort^nux 
civitatis Archiepiscope, tuisque successoribus legitimis omnes ecclesias 
Britannix earumque rectores subjicimus, apostolica auctoritate praed- 
pientcs, ut omnis homo totlus Angtise tuis caaonicis jussfonibus obe- 
diat, et te sciat esse speculatorem atque primatem totius Insula^ cui 
vices nostras per omnia gerendas in regione ilia commisimus. Tuam 
autem Ecdesiam Dorobemise constitutam, ut propriam et primam 
sobolem regionis vestne in Christo spedaliter sub tuitione manus 
nostrx tcnemus, quam volumus in pads tranquillitate vigere, cjusque 
jura et dignitatis privilegia in perpetuum immutilata servari, quia 
prima et mater est aliarum omnium, primitus in vestra regione con- 
stituta in honore Sancti Salvatoris Domini nostri Jesu Christi. 
Scriptum est enim : " Non est sandus ut est Dominus." £t ubi est 
caput vegctum, rcliqua membra fortius vegctantur. Vos itaque, 
fhitres, hsec apostolicge auctoritatis mandata cum alacritate et sub- 
jcdionis revcrentia audite et susdpite, et cum pr«fato fratrc nostro 
Ardiiepiscopo vestro in messe Dei laborate. Si autem quivis hsec 
perturbare voluerit, et nostrac difEnitionis statuta divellere conten- 
derit ac violare, sdat se contra Ipsum mundi Salvatorem, et beat! 
Petri auctoritatem niti ^ et ideo nisi resipuerit sctenue danuiationis 
sententiam incurrcre. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi 
fiatres. [W. JM*/». G. P., /., ed. Hamilton, pp. 55-57 i fF., I. 81.] 

• Thii ii ■nothti or the Mibnotmrr wriri 731 : and Titwin bad been comecratcd before 

of letten: lee abore, p. 65. It it dWinetly he went to Rome, iccording to the letter 

contimdictorf to the letten of Gregory I. to itielf. Simeon of Durham (following the 

Augiutin, and to Oregory III.'i own grant of lulhoiity of a much earlier Cbioiucle) teara 

a pall and atchiepiKOpate to Egbert of York to date the receipt of the poll in A.D, 7jj, 

in A.D. 735. It makn Tatwio go la Rome which it therefore the dale of the lettei, if il 

foi hii pall. Hitherto the pall hai been lent be genoine. If Egbert was comectatcd Biibop 

to England. Oregory II. died Jan. 17, A.D. of Vork in A.D. 734, the grant of the YoA 


A.a73'-734'] jiNGLO-S^XOS PERIOD. 31J 


pill moM &U in the time of Notbelm, oot connected with the eleTatJon of Egbert, tbc 

of Tatwin ; but it ii powble that the oe- neu kinonin of the Nortbnmbfian King, to 

gotiatiaiu were for fonie time in piogteu, and the lank of Aicbbithop. Egbert died Not. 19, 

dul tbc eipnliion of Biihap Ace* from the 766, in the 34th yeu o£ lui pontificate (Sim. 

IM of Hahun may have been in fome wif D. ad ann.). 

A.D. 732 X 74 1 •• Lena- ef S. Bemftee to M English Bshofs tmd matiom 
Mskmg thtir frajers for the suatst 9fhis Missiem to the heathem Saxoms. 

Universh reveremfitsimii (oepiseofity veiur^iiiur frttlater^tus (om/iJatit 
pAtJMj JiacMuiiu, CMmomuit, clerids^ vtro gregi Chhsti fr^tlatis ahistihus 
ttn aiiatissis^ humiiiimis tt fro Deo suhJtth momacins, eo»setratit tt Deo 
Jevotii virghuiin et emctis (omieerMtit Mndllit Christij immo geMtrMliter 
omuitut cathotias Deum timeMtihutj de sthrfe et feosafia Anglwum pro- 
crtdtisy eJMsdem geweris 'oemacului^ universalis ECCL£Sli& LEGATUS Ger- 


SALiTTEM. Fratemitatis vcstrse clementiam intimis obsecramus pre- 
ctbus, ut nostjae parvitatis in oratiooibus vestris memores esse dig- 
nemini, ut Uberemur a laqueo venantis Satanz et ab inportunis et 
malis faominibus, et sermo Domini cuirat et clarificetur, et ut prac- 
dbus pictatis vcstrse impetiare studeatis : ut Deus et Dominus noster 
Jesus Christus, Qui vult CHnoea homines salvos fieri et ad agnitionem 
Dei venire, convertat ad catholicam fidem corda paganorum Saxo- 
aum^ et resipiscant a diabuli laqueis, a quibus capti tenentur, et 
adgrcgcntur filiis matris ccdesix. Miseremini illonim, quia et ipsi 
soleat dicerc : *' De uno sanguine et dc uno osse sumus " recordan- 
tes: quia adpropinquat via universse terrac, et nemo in infemo con- 
fitcbitur Domino neque mors laudabit £um; et adpropinquat via 
iiniversae terrac Et scitote : quod in hac prece duonim pontificum 
Romansc ecclesix adstipulationem et consensum et benedictionem 
accepL Agite nunc de hac disecratione nostra, ut mercedis vestrse 
pnemia in supema curia angelorum cLarescant et crescant. Uni- 
tatem et commuoionem dilcctionis vestne valentem ac proficientem 
in Christo Creator omnipotens xternaliter custodiat. [S. Bonif. Epistt,y 
ed. Jafie, no. 39, ed. Wiirdtwein, no. 36.] 

> Boni&ce reedred the pail from Pope Ore- teemi (□ bare been written loon after, from 
gorr m. (Wiltibald, V. Bonif., ap. Jitli^ the prominence ^ren to the title of Aich- 
p^ 454) about the year 731: and the letter biihc^. 



A.D. 734 ■. LttterrfBeJtto Egitrtj Bifbef ^ Tori t>j m tie ttate rf tit 
Nortbmmirunt Church. 

I. HiUctisnmt se r tvntMtisshm Mttistiti Eegiento^ BjEDA pamulus 
CHRien SALUTEii. Memini te hestemo dixisse anno^ cum tecum 
aliquot diebus l^endi gratia in monasterio tuo deiiK»arer, quod hoc 
etiam anoo velles, cum in cundem devenires locum, me quoque, ob 
oommtme l^endi studium, ad tuum accire colloquium. Quod si 
ita, Deo volcntc, posset impleri, non opus csset tibi hxc per litcrss 
scripta dirigerei cum posscm Uberius ore ad os loquens, quaequz 
vcllem, sive oecessaria ducerem, secreta tibi allocutionc su^erere. 
Venim quia hoc ne ficret, superveniens, ut nosti, corporis mei vali- 
tudo prohibuit: agcre tamcn quod potui, erga diiectionem tuam 
fratenue devotionis intuitu, curavi, mittcndo videlicet per literas 
quod corporaliter vcniendo per coUocutionem nequiveram. Prccor- 
que te per Dominum, ne harum apices literarum arrogantigc supcr- 
cilium esse suspiceris, scd obsequium potius humilitatis ac pietatis 
veraciter esse ct^oscas. 

EshoTtor itaquc tuam, dilcctissime in Cbristo antistes, sanctita- 
tern, ut gradum sacrosanctum quern tibi Auctor graduum et spiritua- 
lium largitor charismatum conunittere dignatus est, sactosancta et 
operatione et doctrina confirmarc memineris. Neutra enim hxc 
virtus sine altera, rite potest implcri : si aut is qui bene vivit 
docendi officium negligit, aut rectc docens antistes rectam excrcere 
operationcm contcmnit. Qui autem utrumque veraciter agit, pro- 
fccto talis scrvus adventum Domini sui gratulabundus expectat, 
sperans se citius audituium : " Euge serve bone et fidelis, quia super 
pauca fiiisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium 
Domini tui." Si quis vero, quod absit, gradu Episcopatus acccpto, 
nee seipsum a malls acttbus bene vivendo, nee subditam sibi plebem 
castigando, vel admonendo corrigere curat : quid huic venientc 
Domino, bora qua non sperat, eventurum sit, evangelica manifeste 
sententia declarat, qua didtur ad inutilcm servum: «Ejidtc in 
tencbras exterlores, ibi erit fletus et stridor dentium." 

2. Ante omnia sane tuae sanctae patemitati suadeo, ut ab otiosis 
te confabulationibus, obtrectationibus, cxterisque linguae indomitx 
contagiis pontifical] dignitate coerceas: divinis autem eloquiis ac 
meditationibus scripturarum lii^uam simul et mentem occupcs, et 


AJJ. 73 1-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 315 

[urm. OF BDu to im^i.] 
tnaxime I^endis beati Paul! apostoU epistolis ad Timotheum ct Titum, 
scd ct verbis sanctissimi Papse Gregorii quibus de vita simul et vitiis 
rcctonun sive in libro Regulae Pastoralis seu in homeliis Evangelii 
multum curioee dissemit, ut sit senno tuus semper sapientix sale 
conditus, eminentior vulgari locutione, ac divino auditut dignior 
elucescat. Sicut enim indecens est, si vasa altsris sacrosancta vul- 
gasibus unquam usibus ac vilibus prophanentur officiis, ita perversutn 
omai modo ac miseium est, si is qui ad consecraoda in altari Domi- 
nica sacramenta ordinatus est, nunc quidem eisdem conficiendis 
sacramcntis Dcxnino famulatunis assistat, nunc ^essus ccdcsiam 
ipso ore eisdemque manibus quibus paulo ante sacra tiactaverat, 
repente frivola loqui vel agere Dominum cf ensunis incipiat. 

Ad custodiendam vero linguz vel operis munditiam, cum lectione 
divina, etiam societas eorum qui Chmto fideli devotione famulantur, 
plurimum juvat. Ut si quando vel lingua lascivire, vel operatio 
piava mibi subrepere coepeht, mox sociorum fidelium manu ne cadere 
valeam sustenter. Quod cum omoibus Dei famulis sibimet ita pro- 
spicere utiUimum sit, quanto magis ill! gradui qui non suimet tantum- 
modo coram agere, sed etiam erga commissam sibi ecclesiam necessc 
habet studium salutis impendere j juxta ilium qui dixit, " prseter ea 
quae extrinsecus sunt instantia mea quotidiana, soUicitudo omnium 
ecdesiarum. Quis infirmatur, et ego non infirmor f Quis scandali- 
zatur, et ^o non uror?" Quod non ita loquor, quasi te aliter iacere 
sciam, sed quia de quibusdam Episcopis hma. vulgatum est, quod ipsi 
ita Oiristo serviant, ut nulloe secum alicujus reiigionis aut conti- 
nentix viros habeant : sed potius iltos qui risui, jocis, fabulis, com- 
messatiooibus et ebrietatibus, cseterisque vibe remissions illecebris 
subtgantur, et qui magis quotidie veatrem dapibus, quam mentem 
sacrificiis ccelcstibus pascant. Qijos tua sancta auctoritatc si alicubi 
repereris vclim corrigas, moneasque illos tales suae conver5ationts 
diumz sive noctumx testes habere, qui et actione Deo digna et 
exhortatione congrua prodesse populls, ac spiritalc ipsorum antisti- 
tum opus juvare sufficiant. Lege enim Actus Apostolomm, et vide- 
bis, rcfereote beato Luca, quales secum comites apostoli Paulus et 
Barnabas habuerint, quid etiam ipsi, ubicunque devcnissent, operis 
egerint. Statim namque ut civitates vel synagt^as ingressi sunt, 
vcrbam Dei prxdicarc, et per omnia disscminare curabant. Quod 
etiam te, dilectissimum mihi caput, sagaciter cupiam, ubicunque 
potes implerc. In hoc namque ofiicium a Domino electus, in hoc 


3i6 ENGLISH CHURCH. [Tatwin, 

coosecratus es, ut verbutn evangelizes virtute magna, pnebcnte tibi 
auxilium ipso R^e virtutum Domino nostro Jesu Christo. Quod ita 
rite perficies si, ubicunque perveneris, mox cotlectis ad te ejiisdem loci 
incolis, verbum illis cxbcutationis exhibueris, simul et cxemplum 
Vivendi una cum omnibus qui tecum venetint quasi ccelestis militix 
ductor ostenderis. 

3. £t quia latiora sunt spatia loccnum, qux ad g^iberaacula tux 
diccccsis pertinent, quam ut solus per omnia discurrere, et tn singulis 
viculis atque agellis verbum Dei pnedicare, etiam anni totius emcnso 
curriculo, suflkias, necessarium satis est, ut plurcs tibi sacri opens 
adjutores adsciscas, presbyteros videlicet ordinando, atque instituendo 
doctores, qui in singulis viculis przdicando Dei verboj et consccrandis 
Riysteriis ccelestibus, ac maxime peiagendis sacri baptismatis officiis, 
ubi opportunitas ingnierit, insistant. In qua videlicet praedicatioDc 
populis cxhibenda, hoc pne caeteris omni instantia procurandum arbi- 
tror, ut fidem catholicam quae apostolorum symbolo continetur, et 
Dominicam orationem quam sancti Evangelii aos Scriptura cdocet, 
omnium qui ad tuum regimen pertinent, memorie radicitus ioGgere 
cures. Et quidem omnes qui Latinam linguam lectionis usu didice- 
nint, etiam haec optime didicisse certissimum est : sed idiotas, hoc 
est, eos qui proprix tantum lingux notitiam habent, hxc ipsa sua 
lii^iua dicere, ac sedulo decantare facito. Quod non solum de laicis, 
id est, in populari adhuc vita coostKutis, venim etiam de clericis sivc 
monachis qui Latinx sunt linguae expertes fieri oportct. Sic enim fit, 
ut coetus omnis fidelium quomodo fidelis esse, qua se firmitate cre- 
deodi contra immundorum spirituum certamina munire atque armare 
debeat, discat : sic, ut chorus omnis Deo supplicantium quid maxime 
a Divina dementia quxri oporteat, agnoscat. Propter quod et ipse 
multis ssepc sacerdotibus idiotis hiec utraque, et symbolum videlicet, 
et Dominicam orationem in linguam Anglorum translatam obtuli. 
Nam et sanctus antistes Ambrosius hoc de fide loquens admonet, ut 
verba symbol! matutinis semper horis fideles quique decantent, et 
hoc se quasi antidoto spiritali contra dtaboli venena qux illis inter- 
diu vel noctu astu maligno objiccre possit, praemunlant. Orationem 
vero Dominicam sxpius decantari ipsa etiam nos consuetudo sedulae 
deprecationis ac genuum flexionis docuit. 

Quod si hscc ut su^crimus in regendis pascendisquc Christi ovibus 
tua pastoralis auctoritas perfecerit, dici non potest quantum tibi 
supemse mercedis apud Pastorem pastorum in fiituro prseparavcris. 


-*.D.73i-734-] ANGLO-S^XON PBttlOD. 317 

Qiaato enim rariora hujus sacratissitni opcris in Episcopie nostne 
gcntis exempla rcpcris, tanto altiora singularis meriti prfEinJa reci- 
pies; utpote qui populum Dei per crebram symboli vel orationis 
sacrae decantatiooem ad intellectum, amorem, spem, fidem, et inqui- 
sitionem eonmdem qusc decantantur coelestium dononim, patema pie- 
tate ac solticitudine provocatum accenderis. Sioit e contrario si 
commissum tibi a Domioo negotium minus diligenter compleveris, 
pro retentione taleott cum servo ncquam et pigro partem es recep- 
tiinis in fiituro: maxime si temporalia ab illis commoda requirere 
atque acdpsre prarsumpseris, quibus nulla ccdcstis bencficii dooa 
rependere probaveris. Cum enim Dominus mittens ad evangelizan- 
duiB discipulos dixisset : " Euntes autem predicate dicentes quia 
^propinquat r^num ccclonim : " paulo post subjunxit, diceos ; 
" Gratis acccpistis, gratis date j nolite possidere uinim, neque 
ai^eotum." Si ergo illos gratis Evangelium prxdicare jussit, neque 
aiinun vel argentum, vel aliquid pecunise temporalis ab eis quibus 
pnedicabant accipere permisit : quid rogo illis qui his contraria 
gcrunt, periculi immineat? 

4. Attende quid gravissimi sceleris illi commiserint qui et terrena 
ab auditoribus suis lucra diligeotisstme requirere, et pro eorum salute 
xtema nihil omniao prxdicando, vel exhortando, vel increpando, 
labcHis impendere contendunt. Sollicite atque intentione curiosa, 
antistcs dilectissime, perpcnde. Audivimus enim, et fama est, quia 
multx villx ac viculi nostrx gentis in montibus sint loacccssis ac 
saltibus dumosis positi, ubi nunquam multis transeuotibus annis sit 
visas aotistes, qui ibidem aliquid ministerii aut gratix coelestis exhi- 
buerit ; quorum tamen nee unus quidem a tributis ancistiti reddendis 
esse possit immunis : ncc solum talibus lods desit antistes qui manus 
impositione baptizatos confirmet, venim etiam omnis doctor qui eos 
vel &dci veritatem vel discretionem boiue ac malx actionis edoceat, 
absit. Sicque fit, ut £piscopc»iim quidam non solum gratis non 
evangelizent, vel manus fidelibus imponant^ verum etiam, quod 
gravius est, accepta ab auditoribus suis pecunia, quam Dominus 
prohibuit, opus verbi quod Dominus jussit exerccre contemnant : 
cum Deo dilectus pontifex Samuel, looge aliter fecisse omni populo 
teste legatur. " Itaque convcrsatus," inquit, ** coram vobis ab ado- 
lescentia mea usque ad diem banc, ecce prsesto sum, loquimini de 
mc coTam Domino, et coram christo Ejus, utnim bovem alicujus 
tulcrim, an asinum, si quempiam calumniatus sum, si oppressi 


3i8 ENGLISH CHURCH. [Tatwih, 

[LRm or BXDB TO l^SKT.] 

aliquem, si dc manu cujusquam munus accepi : et coatemnam iUad 
hodie, restituamque vobis. Et dixerunt : Non es calumniatus dog, 
nequc oppressisti, neque tulisti de manu alicujus quippiam." Cujus 
tmioccotise ac justitix merito, inter primos populi Dei duces el 
sacerdotes aimumerari, atque in precibus suis supemo auditu atque 
alloquio dtgnus ezistcre meruit, dicente Fsalmogra^^ : ^ Moses et 
Aaron in saccrdotibus Ejus, et Samuel inter eos qui invocant Qcmeo 
Ejus, invocabant Dominum et Ipse exaudiebat eos, in colomna nubts 
loquebatur ad eos." 

Si autem aliquid utilitatis fidelibus confeni manus impositione, 
qua Spiritus Sanctus accipitur, credimus et confitemur: omstat e 
contrario, quod hacc ipsa utilitas eis qnibus manus impositio defu- 
erit, abest. Cujus nimirum privatio boni ad quos amplius qoam ad 
ipsos respicit aatistites, qui iUonim se promittunt esse prgtsnle^ 
quibus spiritalis of&dum prxsulatus cxhibere aut negligunt aut 
nequeunt? Cujus totius fadnoris nulla magis quam avaritia causa 
est. Contra quam dtsputans apostolus, in quo Quistus loquebatur, 
aiebat : *' Radix omnium malonmi est cupiditas." Et rursum : ** Ne- 
que avari," inquit, " regmim Dei possidebunt." Cum enim antistes 
dictante amore pecuniae majorem populi partem, quam ulla ratiooe 
per tottun anni spatium peragrare prxdicando, aut circuire valuertt, 
in nomen sui pnesulatus assumpserit : satis exitiale et sibimet ipsi, 
et illis quibus ^so praesulis nomine prxlatus est, comprobatur coc- 
cinnare periculum. 

5. Hsec tux sanctitati, dilectissime antistes, paucis de calajuitate 
qua nostra gens miserrime laborat insinuans, obsecro sedulus, ut hzc 
qux perversissime agi conspicis, quantum vales ad rectam vitse nor- 
mam revocare contcndas. Habes enim, ut credo, promptissimum 
tam justi laboris adjutorcm, regem videlicet Ceoluulfum, qui et pro 
insita sibi dtlectione religionis, quicquid ad regulam pietatis pertinet, 
firma protinus intentione adjuvare curabit, et mazime ilia qwc tu 
cum sis propinquus lllius amantissimus bona coeperis, ipse ut pcr- 
ficiantur opitulabitur. Quapropter velim solerter ilium admooeas, ut 
in diebus vestri&statum nostras gentis ecclesiasticum in melius quam 
hactenus fiierat iostaurare caret. Quod noo alio magis ut mihi vide- 
tur potest ordine perfici, quam si plures nostrse genti coasecrcntuT 
antistitcs, exemplumque sequamini leglslatoris, qui cum solus jiupa 
ac pondus Israeiitioe plebis sustinere non posse^ elegit sibi divino 
adjutus consili(^ et consecravit septuaginta seniores quorum ope 


A.D. 751-73+] jiNGLO-SjIXON PERIOD. 319 

atque consilio impOEJtum sibi onus ferre lerius posset. Qais enun 
nofl rideat quanto sit melius tarn enorme pondus ecclcsiastici rcgi- 
minis in plurcs, qui hoc dispertitum facilius feiant, dividi, quam 
unum sub fasce quern portare non possit opprimi. Nam et sanctus 
P^ GrcgoriuE, cum de fide oostne gentis, qux adhuc fiituia et con- 
serranda erat in Christo, ad beatissinuim Ardiiqriscopum Augustinum 
missis Uteris disputaret, duodedm in ea Episcopos, postquam ad 
fidem vcnircnt, ordinandos esse decrevit; in quibus Eburacensis 
antistes, accepto a sede apostolica pallio, metropolitanus esse debc- 
ret (^em profecto numenun Episcoponim velim modo tua sancta 
patemitas, patrodnante prxsidio piissimi ac Deo dilccti regis prae- 
bti, soierter implerc contendat, quatenus abundante numero magis- 
troium, perficctius Ecclesia Christi in his qu% ad cultum sacne reli- 
gionis pertinent, instituatur. £t quidem novimus quia per incuriam 
legam pnccedentium, donatioaesque stultissimas factum est, ut non 
^le locus vacans ubi sedes Episcopalis nova fieri debeat, inveoiri 

Qiapropter commodum duxerim, habito majori concilio et con- 
sensu pontificali simul et regali, edicto prospiciatur locus aliquls 
monasterionim ubi sedes Episcopalis fiat. Et ne forte abbas vel 
Dxmachi huic decreto contralre ac resistere teotaverint, detur illis 
bcentia, ut de suis ipsi eligant eum qui Episcopus ordinetur, et adja- 
cenrium locoruoi quotquot ad eaodem diocesim pertineant, una cum 
ipso fflonasterio curam gerat Episcopalem : aut si forte in ipso 
iDonasterio qui Episcopus ordinari debeat inTeniri oequeat, in ipeo- 
lum tamen juxta statuta caoonum pendeat examine, qui de sua 
dioced ordinetur antistes. Quod si hoc, ita ut su^crimus, Domino 
adjuvante, perfeceris, focilUme ettam, ut arbitramur, hoc obtinebts, ut 
juxta decreta sedis Apostolicae, Eboracensis Ecclesia metropolitanum 
pcssit habere pontificem. Ac si opus esse visum fiierit, ut tali 
monasterio, causa Episcopatus suscipiendi, amplius aliquid loconim 
ac possessionum augeri debeat, sunt loca innumera, ut novimus 
omnes, in monasterionim ascripta vocabulum, sed nihil pnHSus mona- 
stics oonversationis habentia : e quibus velim aliqua de luxuria ad 
castitatem, de vanitate ad tempcrantiam, de intemperantia ventris et 
gulz ad coDtinentiam et pietatcm cordis synodica auctoritate trans- 
fetantur, atque in adjutcsium sedls Episcopalis quz nuper ordinari 
debeat, assumantur. 
6. Et quia hujusmodi maxima et plurima sunt loca, quae, ut vulgo 



dici solet, neque Deo aeque hominibus utilia sunt, quia videlicet 
neque rcgulaxis secundum Deum ibidem vita servatur, neque iUa 
militcs sive comites secularium potestatum qui gentem soetram a 
barbaris defendant possident : si quis in eisdem ipsis locis pro neces- 
sitate temponim scdem Episcopatus constituat, non culpam pnevari' 
cationis incuirere, sed opus virtutis magis agerc probabitur. (^ 
modo enim in peccatum reputari potest, si Injusta principum judida 
recto melionim principum examine corrigantur: ac mendaz stilus 
scribarum iniquomm discreta pnidcntium saceT<{otum sententia dc- 
Icatur ac redigatur in mhiium, juzta exemplum sacnc historiz, quz 
tempora regum Juda: a David et Salomone usque ad ultimum Zedc- 
chiam describens, nonnullos quidem in eis religiosos, sed plurcs 
reprobos exstitisse dcsignat, vicibusque altemantibus nunc impios 
bonotum qui ante se fuerant facta re^vobare, nunc e contrario justos 
impiorum qui sc priecesserant gcsta nociva, prout justum erat, juvante 
se Dei spiritu, per prophetas sanctos ac sacerdotcs omni instantia 
coiTczissc^ juzta illud beati Esaise pnccipientis atque diccntis, "Dis- 
solve colligationes violentamm commutatiooum. Dimitte coniiactos 
in remissioncm, et omnem conscriptionem iniquam dismmpc.** Quo 
exempio, tuam quoquc sanctitatem decet cum rcligioso rege, oostiz 
gentis irreligiosa, et iniqua prionim gesta ab]ue scripta convellere, 
et ca qux proviDCisc nostrx, sive secundum Deum, sive secundum 
seculum sint utilia, prospicere: ne nostris temporibus vel religione 
cessante, amor timorque interni deseratur inspectorts, vel rarescente 
copta militix secularis, absint qui fines nostros a battorica tncursione 
tueantur. Quod enim turpe est dicere, tot sub nomine monasterionim 
loca hi qui monachicse vitse proisus sunt expcrtes in suam diticxiem 
accepemnt, sicut ipsi melius nostis, ut omnino desit locus, ubi filii 
nobilium aut emeritonim militum possessionem accipere possint: 
ideoque vacantcs ac sine conjugio, exacto tempore pubertatis, nuUo 
continentix proposito perdurent, atque banc ob rem vel patriam suam 
pro qua militare debuerant trans mare abeuntes relinquant j vel ma- 
jori scclere atque impudentia, qui propositum castitatis non habent, 
luxuris ac fomicationi descrviant, neque ab ipsis sacratis Deo Tirgi- 
ntbus abstineant 

;?. At alii graviori adhuc flagitio, cum sint ipsi laid et Qollius 
vits r^ularis vel usu exerciti, vel amore prseditt, data i^ibus 
pecuoia, emunt sibi sub prastextu monasterionim constniendonim 
teiritoria in quibus euse liberius vaceat Ubidini, et haec iiisiq>er in 


**^73'-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 311 

jus sibi bxreditarium edictis regalibus Eaciunt ascribi, Ipsas quoque 
Isteras privilegionun suoram quasi veraciter Deo dignas, pontificiimj 
abbatum et potestatum sxculi obtinent subscriptionc con&rmari. Sic> 
que usurpatis slbi agellulis sive vicis, Uberi cxinde a Divino simul et 
humano servitio, suis tantum inibi desideriis laici monachis impe- 
rantK deserviuat: imo non monacbos ibi congregant, sed quoscun- 
que ob culpam inobcdicntiae veris expulsos monasteriis alicubi forte 
obenantes invenerint, aut evocare monasteriis ipsi valuerint; vet 
certe quos ipsi dc suis satellititnis ad suscipiendatn tonsuram pro- 
missa sibi obedicntia monacbica invitare quiverint. Honim distortis 
cobortibus suas quas instnixere cellas implent, multumque informi 
atque tnaudtto spectaculo, iidem ipsi viri modo conjugis ac liberorum 
procreandoriiin curam genmt, modo exsurgeotes de cubillbus,quid intra 
septa monasteriomm geri debeat^' sedula intentioQe pertractant. Quin 
etiam suis conjiigibus simili impudentia constmendis, ut ipsi aiunt, 
monasteriis loca conquirtint, quas pari stultitia cum sint laioe, faimx- 
lanim seChristi permittunt esse rectriccs. Quibus aptecoovcnit illud 
▼nigi proverbium, quia vespac favos quidem faccre cum possint, non 
tatnen in bts mella, sed potius venena thesaurizent. 

Sic per annos circiter triginta, hoc est, ex quo AldB-id Rex humanis 
rebus ablatus est, provincia nostra vesano illo errore dcmentata est, 
ut nullus pene exinde p-asfectorum extitertt qui non hujusniodi sibi 
monasterium in diebus sua: prxfecturx comparaverit, suamquc simul 
conjugem pari reatu nocivi mercatus astrinxerit : ac pnevalente pcs- 
sima consuetudinc ministri quoque re^s ac famuli idem (acere sate- 
gerint ; atque ita ordinc pcrverso innumcri sint inventi, qui se 
^>batcs pariter et pncfectos sive ministros aut famulos r^is appel- 
lant, qui etsi aliquid vitz monasterialis ediscere laici non experiendo 
sed audiendo potuerint, a persona tamen ilia ac professiooe qux banc 
doccre dcbcat, sunt fimdttus exsortes. £t quidem tales repentc, ut 
nosti, tonsuram pro suo libitu accipiunt, suo examine dc laids non 
monachi, sed aWtates efficiuntur. Sed quia prstfatae virtutis nee 
notitiam probantur habere nee studium, quid bis aliud quam evan- 
gelica convenit maledictio ilia, qua dicitur : " Occus si cseco duca- 
tum praistet, ambo in foveam cadunt t" Qux nimirum occicas posset 
aliquando terminari, ac regulari dtsciplina cohiberi, et de finibus 
sanctas Ecclesix cunctis pontificali ac syaodica auctoritate procul 
expelli, si non ipsi pontifices magis hujusmodi scclerJbus opem ferre 
atque astipulari probarentUE.: qui non solummodo hujusmodi dccrcta 
VOL. 111. 1 



injusta justis infringo-c decrctis non curaat, vcnim suis potius 
subscriptionibus, ut prxfati sutnus, coniiroiare satagunt : eadcm ipsa 
philargyria dictante ad confirmandum male scripta, qua emptores ad 
comparaadum hujusmodi monasteria coacti. 

Multa quidem adhuc tibi possem de his et hujusmodi prscvaricato- 
ribus quibus nostra provincia miserrime vexatur, his intimare Uteris, 
si non teipsum nossem hxc eadem certissimc cognovissc. Nam 
ncque hsec ita scripsi, quasi ccrtissime te ca qux antea nescires 
essem doctunis, scd ut tc arnica exhortatione commoncrem, ca quz 
optime noveras errata diligenti prout vales instaotia corrigerc. 

8. Et jam jamque te multum deprecor atque obtestor in Domino^ 
ut commissum tibi gregem sedulus ab imientium luponim improbitate 
tucaris : tequc non mercenarium, sed pastorcm coostitutum esse me- 
mineris, qui amorem summi Pastoris solertt ovium Ipsius pastiooe 
demonstres, proque eisdem ovibus, si ita res poposcerit, cum beato 
apo6tolorum pincipe animam pcmere paratus sis. 

Precor solUcite praecaveas, ne cum idem princeps ^)ostolonun cacte- 
rique (idclium gr^um duces in die judicii masimtmi suae pastoralis 
cur* fnictum Christo obtuierint, tuatum aliqua pars ovium iotw 
hxdos ad sinistram Judicis secemi, atque in xternum cum maledic* 
tione mereatur ire supplicium : quin potius ipse tunc eorum numcio 
merearis ascribi, de quibus ait Esaias : " Minimus erit inter mille, ct 
parvulus inter gentem fortissimam." Tui oamque est officii diligen- 
tissime prospicere, quid in singulis monasteriis tux parochix recti, 
quid perversi geratur: ne vel abbas reguiarum inscius aut contemptor, 
vel abbatissa minus digna famulorum famulanimve Christi prxpona- 
tur examini, nee tursum pnevisioni spiritatium magistrorum con- 
tcmptrix ct indisciplinata contumacium auditortmi turba rcsuttet; 
maximc quia, sicut vuigo fertur, dicere estis soliti, quod non ad 
regum curam, non ad aliquorum szculi principum causam, sed ad 
vestrum tantummodo antistitum inquisitionem atque examen, quid 
in singulis monasteriis agatur pertineat, nisi forte in monasteriis 
quilibet in ipsos principes peccasse comprobetur, Tui, inquam, est 
officii procurare ne in locis Deo consecratis di^x>lus sibi r^num 
usurpet, ne pro pace discordia, pro pietate jurgia, pro sobrietate 
ebrietas, pro caritate et castitate fbmicationes et homicidia ^bi 
sedem vendicent: nee apud te inveniantur aliqui, de quibus merito 
quxratur ac dicatur, ** Vidi impios sepidtos, qui cum adviverent, in 
loo) sancto erant, et laudabantur in civitate, quasi justonim operam." 


*o-73'-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 323 

9. Eonim quoque qui in populari adhuc vita continentur soUicitam 
tc necesse est curam gererc, ut slcut in primordio hujus epistolie prse- 
moQuimus, sufiicientes eis doctores vitse salutaris adhibcre memineris, 
ct hoc COS inter alia discere facias, quibus operibus mazime Deo pla- 
cere, a quibus se debeaot qui Deo placere desiderant abstinere pecca^ 
tis, qua cordis sinceritate in Deum credere, qua Divinam clementiam 
supplicantcs debeant devotions precari, quam frequenti diligentia 
signaculo se Domiaicse cnicis suaque omnia adversum continuas 
immundomm spirituum insidias necesse habeant munire, quam salu- 
taris sit omni Christianorum gcneri quotidiana Dominici Corporis ac 
Sai^uinis perceptio, juxta quod Ecclesiam Christi per Italiam, Gal- 
liam, Africam, Grxciam, ac totum Orientem solerter agere nosti. 
Quod videlicet genus religionis, ac Deo devotac sanctificationis tain 
longc a cuDctis pcne nostrae provincise laids per incuriam docentium 
quasi prope pertgiinum abest, ut hi qui inter religiosiores esse viden- 
tur, noQ nisi in Natali Domini et Epiphania ct Pascha sacrosanctis 
mysteriis communicare prsesumant, cum sint innumeri innocentcs et 
castissimjB conversationis pueri ac puellse, juvenes et rirgines, senes 
et anus, qui absque uUo scrupulo controversix, omni die Dominico, 
sive etiam in natalitiis sanctorum apostolorum, sive martyrum, quo- 
modo ipse in sancta Romana et apostolica Ecclesia fieri vidisti, 
mysteriis ccelestibus communicare valeant. Ipsi etiam conjugati, si 
quis sibi mensuram continentise ostendat, et virtutem castitatis insi- 
nuet, idem ct licenter possint, et libenter iacere velint. 

10. Hsec tibl, sanctissime antistes, et tux dilectionis intuitu et 
gcneialis gratia utilitatis breviter adnotare studui, multum desiderans 
nmltumque exfaortans, ut gentem nostram a vctustis abstrahere cures 
crroribus, et ad certiorem et directiorem vitx callem reducere sata- 
gas: et si sunt aliqui cujuslibct gradus sive ordinis viri, qui bona 
ttia ocepta rrtinerc atque impcdire conentur, tu tamcn propositum 
sanctx virtutis, supernse memor retributionis, ad firmum usque finem 
perducere contendas, Scio namque nonnuUos huic nostnc ezhorta- 
tioni multum contradicturos, et mazime eos qui setpsos illis facino- 
nbtis a quibus te prohibemus, esse sentiunt irretitos: sed meminisse 
te decet apostolic^ responsionis : " Quia obedire oportet Deo magis 
quam honunibus." Mandatum quippc est Dei : *' Vendite qu« possi- 
detis, et date eleemosynam." Et; " Nisi quis renundaverit omnibus 
que possidet, non potest Meus esse discipulus." Traditio autem 
modema quorundam est, qui se Dei famulos esse profitentur, non 


324 ENGLISH CHURCH. [Tatwin, 

[urm OF BUS to mbekt.] 
solum possessa non vendere, venim etiam comparare non habita. 
Qua efgo fronte audet quisquam ad servitium Domini accessunis, 
vel ea qua: in sseculari vita habuerat retentare, vcl sub pnetextu vitz 
sanctioris illas quas non habuerat congregare divitias: cum etiam 
apostoUca sit notissima censura, qux Ananiam ct Sapphiiam hoc 
facere molientes, non ullo pccnitcQtia: vel satisfactlonis rcmedio cor- 
rigere, sed ex ipsa statim mortis ultricis acceleravit damnatione puoiri } 
£t quidem illi aon aliena colligerc, sed sua incongme retinere malu- 
enint, Unde manifeste patet, quam longe abstiterit animus aposto 
lorum a suscipiendis pccuniarum acquisitionibus, qui si^ ilia proprie 
regula Domino scrviebant : " Beati pauperes, quia vestrum est reg- 
num Dei :" et e contra, partis sinistnc jwoposito nihilominus insti- 
tuebantur exempio : " Vfe vobis divitibus, quia babetis consolationem 
vcstram." An forte errassc ac mendacium scripsisse putamus apo- 
stolum, cum nos admonens diccbat : " Fratres, nolite erraie ;" sta- 
timque subtexuit : " Neque avari, nequc ebriosi, neque rapaces reg- 
num Dei possidebunt ?" Et iterum : " Hoc autem scitote, quod omnis 
fornicator, aut immundus, aut avarus, aut rapax, quod est idolonun 
scrvitus, non habet hxreditatem in regno Christi et Dei." Cum 
ergo apostolus avaritiam et rapacitatem idolatriam manifeste a^o- 
minet, quomodo putandum est eos enasse, qui vel subscriptioni avari 
mercatus, r^e licet imperante, manum subtraxerint, vel ad era- 
dendas inutlles scripturas ac subscriptiooes eorum, manum appo- 
suerint ? 

1 1. £t quidem miranda est temeritas stultonun, vel potius deflenda 
miscria csecorum, qui cum sine uUo respectu superni timoris, passim 
ea quae apostoli et prophetx afflatu Sancti Spiritus scripscnint, rescin- 
dere ac nihili pendere probantur: illud e contra, quod ipsi vel similes 
ipsonim instinctu avaritiie vel luxuri^ scripserunt, quasi sanctum ac 
Divinitus cautum eradere atque emendare formidant, in morcm, nt 
(ai\0T, ethniconim, qui contempto Dei cuitu ea qujc ipsi sibi de conic 
suo finxerunt ac fecerunt, numina venerantur, timent, colunt, ado- 
rant, ct obsecrant, Dominica iila insectatione dignissimi, qua Phari- 
saeos cum suas deuteroses Legi Dei prseponerent, redarguit, diceas: 
*< Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter tiaditionem 
vestram?" Qui si etiam cartas protulerint in defensionem concu- 
piscentiarum suarum adscriptas, ac nobilium peisonarum subscrip- 
tione confirmatas; tu nunquam precor Dominicac sanctionis oblivi- 
scaris, in qua. dicitur, ^ Omnis plantatio quam non plaatavit Pater 


*-i>-73'-734-] -^NGLO-S^XON PERIOD. 315 

(lrth of bidi to iobekt.] 

Meus ccelcstis eradicabitur." Et certe a te discere vcUem, sanctis- 

sime aatistes, Domino protestante ac dicente, " Quia lata porta et 

spatiosa via est qiue ducit ad perditionem, et multi sunt qui intrant 

per earn : cum angusta porta et arcta via sit, quse ducit ad vitam, et 

pauci sint qui inveniant earn :" quid dc coram vita vcl salute aeterna 

confidas, qui toto vit« sua tempore per latam portam et spatiosam 

viam incedere noscuntur, et nc in minimis quidem rebus voluptati 

sui vel corporis vel animi, causa supernx retributionis obsistere vel 

repugnare curabant: nisi forte per elcemosynas, quas inter concu- 

pisccntias quotidianas ac delitias, pauperibus dare vldebantur, crimi- 

Dibus absolvi posse credendi sunt, 01m manus ipsa et conscientia 

qui muQus ofltrat Deo, munda a peccatis esse debeat et absolutaj 

aut certe per mystcria sacrosandse oblationis, quibus ijisi dum vive- 

rent indigni exstitcrant, per alios jam mortui redimi ptKsc sperandi 

sunt An forte illis permodica culpa vidctur esse concupiscentix ? 

De qua paulo latius disputem. Hxc Balaam virum prophetise spiritu 

plenissimum a sorte sanctomm fecit extorrem, Achan communione 

anathematis polluit ac perdidit, Saul regni infulis nudavit, Giczi 

[• ophetise meritis privavit ac perpetuae leprae peste cum suo scmine 

fadavit, Judam Iscariotem de apostolatus gloria deposuit, Ananiam 

ct Sa[^hiram, dc quibus prxdiximus, monachorum collegio indlgnos 

ttiam corporis morte mulctavit, et, ut ad superiors veniamus, haw: 

angelos a c€clo dejecit, ct protoplastos a Paradlso perpetux voluptatis 

erpulit: et si nosse vis, hie est ille triceps inferoram canis, cui 

labuljc Cerberi nomen indidcrant, a cujus rabidis dentibus nos pro- 

bibeas Johannes apostolus ait: "Carissimi, nolite diligere mundum, 

neque ea qujc in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est ca- 

ritas Patris in eo. Quoniam omne quod in mundo est, concupiscen- 

tia camis est, et concupiscentia oculorum et superbia vitae, qux non 

est ex Patre, sed ex mundo est." Hsec contra virus avaritije breviter 

sunt dicta. Csetenim si de ebrietate, commt-ssatione, luxuria, et 

ceteris hujusmodi contagionibus pari rationc tractare voluerimus, 

cpbtoix modus in immensum cxtendcretur. 

Gratia te sununi Pastorls ad pastionem ovium suarum salutifcram 
peipetuo conservet incolumem, dilectissime in Oiristo antistcs. 
Scripta nonas Novembris. Indictione tertia. [Bad. Off. cd. Hussey, 
pp. 332-344, collated with MS. Hari. 4688 (Cent. XI.) and MS. 
McrtOD, no. 49; Ware, Ef^sn. ytn. Bed^j ed. Dublin, 1664.] 





■ Wnttcn oa the Nonei of Norcmba', Ae 

thai uicd in Vfwn't editioa ; i. c. Not. 5, A.D. 
734, according Id the CHirean Indiction. 
&de died on Ajceniioo Day, A.D. 735 (Let- 
tct or Cathbeit to Cutbwin in Sim. Dvi^ ed. 
Twrtdm, cc 8, 9) J iDd wu too iU to jour- 
Dcy to ic« Egbert at the time he wrote the 
epiitle. Egbert became Biihop in A.D. 734 
{A. S. C. and Sim. Dun., ad am. 735) : be 
bid noi fct obtained hU pail a> Metiopolitan 
and Archbiibop when Bede wrote (Ep. \ 5). 
Ealdfrith, King of NDnhninbria, had been 
dead "aniUH circitor trigiou' {ib. | 7); he 

ai Bifbop to AJ>. 7.:t3at thelatdt; aodifbc 
receiTed the pall before cooaecntiiig Biihof 
Frithbcrt of Hexham on the Sth of Septontia, 
AJ). 734, we tauit oippoK that Bede'i btUf 
took Kime time in wiitiiig, and that the dm 
affixed ii the date of ila completioa: uthit 
Egbert maj baTe recoTcd the [oil witboM Bcde 
knowing it u early at Septemba hSi. T!V~ 
The date it ooiitted by Smith in hii aSt6m of 
Bede, at beiog later than the day wtiich bt 
fixed for Bede't death: wioDgly. 

Before AI>. 735. 

[The foUowing tract ii (nialed by Wai- 
lerKhlebea from a Vienna MS. " or. 116, S>. 
IBC. VIII. IX, fol. 17-11," in the Eiatanbaai- 
gtH dir AbrrHBandiicbtH Kircbi, pp. iio-aja 
It it the only wock of the kind appearing 
aoder the name of Bede of which the aulben- 
ticity can be maintained with any probability. 
It it found in two other MSS., referred to 
by Waiserschlebcn ai " Friiing. nr. 3," and 
" Ranih, nr. 73 ;" and it to be (bund in print 
in the Ampliuana CoUttlio of Martene and 
Donnd, voi. VII. coL 37; takm from a MS. 
of the mooatterj of S. Hubert at Andaio in 
the Ardennei, Thit edition it howerei very 
imperfect, omitting the latter half of tEie 
work, and coutiining a few unimportant id- 
ditioni from the Penitential of Theodore or 

Thii work diffen largely from the Libir 
di Rmudiii Ftttalonrm which ii printed ai 
Bede'i in the editiooi of hit collected worki, 
and iucoiporated in the CinuSia by Spclman 
and Wilkini. The I^m- dt Rmidiit Ptc- 
calonan ii found iu a great number of early 
MSS., and bat been atcribed umelimei to 
Bede, and lometimn to Egbert. It ii really 
a compilation or amalgamation of two dii- 
tioct works, the Penitential of Bede and the 
Peaiteulial of Egben. And the text in 
iti belt form it given by Kniutmann, Pom- 
Ualialbuebtr dirAmgAaeitm, pp. 143-175; 

ftom a Mooich MS. of the dercntb cottmy, 
"Cod.Angi)il. 153." 
the teat of Kmutmai 
pp. 148-38], under the title of I 
pHudo-Btda, with rartoni readings from three 
eaitjar MSS., Til. another from Mnnich, " Cod. 
Augnit. 151," one of Darmiladt, aikd one of 
Heiligenkreni 1 and alio irom a iith annoy 
MS. at Paiit. Large eitracU from it, bat with 
contiderable rarialioiu both of matter and 1/ 
amngement, occur alto in a MS. in the Library 
at S. Gall, No. 6Ba, with the title /aci^ 
Eucarpstm dotniiu Pilbaiu fmAyiai di *■ 
vtnU cowmim loUoUui. It ihoold be added 
that Spelman in his edition has left ont taiie 
portioot that had been printed earlier. He 

a genuine work of Bede, for it contained a 
reference to Egbert ai Arcbbi&liop, a title 
which he did not aisnme until after the dc>l|i 
of Bede (tee aboTe, note •). 

The work gireo at Bede'i in the text coo- 
taint ererythiog in I 
not fbmid either in the genuine I 
Egbert, or in other well-knowa b 
lame tabject, the Ordo Romaaiu, Caaadk, 

The i 

I Wattendile- 

Andain MS. printed by Martene and Dmand.] 


I, De £versis Canenitm strntentiis. 

De remediis peccatorum paucissima hxc que sequuntur ex priomin 

monumentis excerpsimus, i 

quibus tamen' omnibus Hon auctu'itate 
tone, Atid. 


A.D. 73I-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 347 

ccnsoris sed consilio potius conpatiens' usi sumus, sollerter ammo- 
ncntcs doctum quemque sacerdotem Christi, ut universis que hie 
DOtata* repperit, sexum, aetatem, condicionem, statum, persoaam 
oijusque penitentiam agere volcntis*, ipsum quoque cor penitentis 
curiose discemct* ct haec' prout sibi visum est' singula queque judi- 
cctj quibusdam oamquc a cibis abstinendo, aliis elemosinas dando, 
nonnullis genua in oratione sepius flectendo sive in ctuce stando, 
psalmos canendo' aut aliut aliquid hujusmodi, quod ad purgationem 
peccatonim pertineat faciendo, plurimis universa hxc agendo'. Sua'" 
DCcesse est errata corrigent''^ que cuncta" in examine dlscreti debent 
pendere judids". 

U. De sancta Constitutiont**. 
Icstitutio ilia sancta que in diebus patnim nostrorum rcctas vias 
Dunquam deseniit, que instituerit penitentibus atque lugentibus pas- 
sioncs suas ac vitia, medicamenta xterne salutis, quia diversttas 
oilparum diversum facit penitentibus medicamentum. Non omni- 
bus una eadem libra pensandum est, licet in uno constringantur 
vitio; scd discretlo unoquoque eonim, hoc est liber, servus, dives et 
pauper, juvenis, adulescens, senez, pueri, in gradu vel sine gradu, 
conjugio, servus vel peregrlnus, ut salvi sint ct non pusill^iimcs 
potcntes potenter toimenta patiuntur, quam infirmiam debiles, insti- 
tutionem coUationum constituerunt sancti apostoli, deinde canones 
sanctorum patmm, deinde alii atque alii, ex quorum omnium ita 
descripsimus dictis et sen tend is. 

III. De Fomieatione". 
1. Adulescens si cum vit^ine peccaverit, annum I peniteat. 
a. Si semel et fbrtuitu, levigetur etiam usque ad annum plenum. 

3. Si intra XX. annos puella et adulescens, III. XLmas ct legiti- 
mas ferias. 

4. Si propter peccatum hoc servitio humano addict! sunt, XL. 

5. Si vidua et stuprata, annum I. et dies jejuniorum in altero. 

* oompatientii, A»d. * idnotita, And. ' cnjtuqne — voloitii, om. And. ' diicei- 

niti Amd. * lecandiiin bat. And. ' limit. And. ' pulmoi cincndo, om. And. 

' lemdA sunt, And, ^* om. And. ^ cotrigerc, And. " veru, And. " judi- 

co. And, " Tbii chiplei it omitted in moil of Ihc MSS. " De raniinlionibiu et de 

eonim paeaitatia. And. c 1-8. " And. addi, Si nitem tintnro et non coinquinaliu, XX. 

<fia pcDiteat (Th. I. ). f 10). 


338 ENGLISH CHURCH. [Tatwih, 

6. Si usque ad filii gcnerationem, 11. annos et duos lerius". 

7. Si monacbus laicam contaminat, HI. annos, ilia duos et legiti- 
mas ferias, 

8. Si usque ad genitum filium, annos IV., et si ocdderint, VIL 
annos peniteant. 

9. Similiter diaconi si mooachi non sunt, sicut monachi sine giadu, 
presbiter, VII." 

10. Si monadiaai laicus, XL annos et legitimas ferias, ilia autcm 
III. annos. 

1 1. Si monachus cum monacha, annos VII.** 
14. Similiter si uxoratus virginem contamiDat**. 

1 3. Si quis vacans uzorem alterius polluit, II. annos. 

14. Si uxoratus uxorem alterius. III. annos, primo honim contmeat 
se a sua. 

15. St uxoratus ancillam suam, L et III. XLmas postea ac legiti- 
mas ferias, tribus mensibus primis et a sua sc contincns, ilia autem, 
si invita passa est, XL. dies, si cum consensu. III. XLmas et le^ti* 
mas ferias. 

16". Si genuerit ex ea, dimittat libeiam et peniteat nt supra. 

1 7. Si adulescens sororem suam polluit, V. annos. 

18. Si matrem, annos VII. et quamdiu vivit numquam sine conti- 

19. Sodomite annos IV. 

30. Si in consuetudine sit, annos VII., vel si monachi, annos VII. 

21. Si in femoribus. III. XLmas. 

22. Si parvolus" oppressus talia patitur, XL. dies vel psalmis vel 
continentia castigetur. 

25. Si mulier cum muliere fornicans, IIL annos. 

34. Si sanctaemoniales cum sanctxmoniate per machinam, anncs 


, 35. Qui cum pecude peccat, I. annum, si monachus, II. 

26." Animalia ab hominibus polluta, ubi dubium est, noo ocd- 
dantur, sin autem, occldantur. 

27. Qui sepe fomicat laicus cum laica. III. annos peniteat et 
quanto sepius et negligentius, tanto magis et tempus addatur" et 

■' And. iddi, S M ocdderit, iapo> 111. et aliot III. Icriiu. " And, aouU the cbnM. 

" IV., And. " And. addi, ita at prima bonun a nia coatuacat d d c 

addatui modut peaitcntiae. " om. Ami. ** ri, add. And. 

" addit, Aid, 


*J>- 73I-734-] jiNGLO-SAXON PERIOD. 319 

28. Qui diutius fismicatioai, perjurio, latrociniis ceterisque llagitiis 
servivit, VII. annos pcnitcat. 

2<j. Si mater cum filio parvulo fbmicationem imitatur, anaos II. et 
tres XLmas cum legitimas ferias. 

30. Pueri se manibus invicem laquinantes, dies XI^ peniteaot. 

31. Pueri se inter femores sordidantcs dies C^ majores III. XLmas 
ac legitimas ferias. 

32. Parvulus a majore puero oppressus, septimanam, si cooseatlt, 

33. Qin conplexu feminam illecebrose poilutus est, dies XX.; qui 
contactu ejus iDverecundo ad camem. III. menses. 

34. Qui se poilutus est volens, si pucr, XXX. dies, si juvenis, LX. 
^ Qm turpiloquio poilutus negligens, VII. dies. 

36. Qui inpugnatione cogitationis ct nature nolens dies VII., 
quioquagenos psaJmos et IV. feria et VI. jejuoet usque ad nonam vel 
ad vesperam". 

37. Uxoratus contineat se XL. dies ante natale Domini vel Pascha 
et omni Dominica, IV. ct VI. feria et a conceptione manifestata usque 
post natam sobolcm, si filius est, XXX. dies, si filia XII. Sed et in 
tempore meostnii sanguinis, nam qui tunc miscerit", XL, dies primo 
peniteat, qui Dominico, VII. dies. 

38. Si quis cum uzorc sua retro nupserit, XL. dies peniteat. 

39. Si in tei^, IIII. annos peniteat, quia sodomiticum scelus est. 

40. Parens^ cujus filius" non baptizatus obilt, I. annum et num- 
quam sine aliqua penitentia. 

41. Si sacerdos, ad quem pertincbat, vocatus venire neglexit, ipse 
in damnationem anime judicio Episcopi .<sui castigetur. 

42. Sed et omnibus licet fidclibus ubi forte morituros invencrint 
non baptizatos, immo preceptum est, animas eripere a diabulo per 
baptisma, id est benedicta simpllciter aqua In nomine Domini, bap- 
tizare illos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, intinctos ac 
superfiisos aqua. Unde oportet eos qui possunt fideles, monachos 
maxime, et scientiam habere baptizandi et si longius alicubi exierint, 
Eucbaristiam semper secum babere. 

" And, add*. Q^i in ccclaia c 

DTUeerati nubunt, qui i 

a Kcloia per Kimnium poUnitur. III. 

dis poniteat (Tb. I. B. i S). 

" nup«rit, And. 

" Piriou femiiu, ft.-B«rf. XVII. 



[ans'i f iMiTMCTm.] 

IV. Ve OedfioK, 

1. Qui Occident moDachum aut clericuin, arma relinquat et Deo 
serviat vcl annos VII. penlteat. 

2. Qui laicum odii meditatione vel possidcnde hercditatis ejus, 
annos IV. pcniteat 

3- Qui per Tindictam fiatris, I. anaum et in aliis duobus XLmas 
et legitimas ferias. 

4- Qui P^'' i'^'" ^t rizam subitam, IIII." annos. 
j. Qui casu, I. annum. 

6. Qui in bello ptdilico, XL. dies. 

J. Qui jubeote domino sue serrus, dies XL. 

8. Qui liber jubente majore suo, I. anniun et per duos alios annos 
XLmas et legitimas ferias. 

9. Qui per rixam ictu debilem vel defbrmem hominem reddidit, 
inpensas in medicum et macule predum et c^us ejus donee sanetur 
restituat et dimidio anno peniteat. Si vero non habet unde rcstituat 
hsEC, anno integro". 

I o. Qui ad feriendum hominem surrexit, nolens cum occidere, tres 
septimanas, si clericus Biit, VI. menses. 

1 1. Quod et si vulneravit, dies XL., si clericus, annum totum, scd 
et pecuniam pro modo vulneris*" cui inflizit tributo". 

1 2. Mulier qui ocddit fiUum suum in utero ante dies XL.", L 
annum peniteat. Si vero post dies XL., III. annos. Sed disUt 
multum, utnim paupercula pro difGcultate nutricndi an fomicaria 
causa sui sceleris celandi fadat 

V. Dt JwrMmtMtQ**. 

1. Qui perjurat sdens, conjulsus a domino suo. III. Xl.mas et 
legitimas ferias. 

2. Qui sciens virtutem juramenti vel petjurii perjurat in manu 
Episcopi vcl presbyteri vel in altari" vel in cruce consccrata, IIL" 
annos peniteat^. 

3. Qui seductus est nesdens ut perjuniret et recognovit, annum 

■• lU., And. " lenituM— intcgro, om. ViitJiA. ■ 
' tlibut, DC ISBii (caiuliliietur, And. " Mulia , 

dent. And. " The chief part of thii chipler ii omined io MS. And. ^ . 

ahari, on. Vindab. " L, And . " Si lutera in nuiiu boiniiut, apod Qatcot mhil a), 

add. And " The lett of the chapter omitted in And. 


1.D.73I-734-] ANGLO-SAXON PERIOD. 331 

[vmS I fUllTUII'IAL.] 

4. Qui falsuin testimonium contra hominem dixertt, jiuta modum 
culpx, quod contra fratrem, peniteat. 

5. Qui fratrem cum fiirore maledixerit, reconcilietur ei cui male- 
dixit et VII. dies peniteat. 

6. Qui causa invidix detrahit vel favet detrahenti, IV. dies peni- 
teat Si autem ei qui prxest, VII. dies peniteat. 

7. Qui reticuerit delictum fratris quod est ad mortem, neque eum 
coni[uerit juxta regulam Evangelicam, primo inter te et Ipsum solum, 
deiode ad alios, deinde ad Ecctesiam culpam si necesse fuerit refc- 
rens, quanto tempore tanto peniteat 

8. Si quis rizam feccrit clericorum aut monachonim, reconcilietur 
eis quos lesit et ebdomadam dierum peniteat. 

VI. De EMet^t". 
I. Qui per ebrietatem vomitum facit, si presbyter aut diaconus, 
XL. dies, si monachus, XXX., si laicus, XII. 
1. Si causa egritudlnis, non nocet, 

3. Si per satictatem vomitum facit, III, dies. 

4. Si cum sacri£oo conununicasset, VII. dies peniteat*. 

j. Si cuiquam hoc post abstinentiam contigit, non consuetudine 
tnultum bibendi, cum gaudio soUemnitatis alicujus precipue liccntius 
se epulis indulgcret, nee tamen plus quam a senioribus suis decretum 
est acciperit, multum est pcnitentia leuianda. 

6. Qui inebriatur contra domini interdictum et sine vomiti, VII. 
dies peniteat. 

VII. De Cmtu Innmnda. 
I. Qui manducat carnem inmundam aut morticinam aut dilacera- 
tam a bestiis, XL. dies peniteat. 
3. Si necessitate famis cc^ente multo levius est. 

3. Si mus ceciderit in liquorem, tollatur inde et aspargatur liquor 
ille aqua benedicta et utatur. Si mortua sit, abjeciatur totus ille liquor 
aec ab hominibus sumatur. 

4. Quodsi multus fiierit liquor illc in quo mus vel mustella inci- 
dens moritur, purgetur et aspaigatur aqua sancta et sumatur si neces- 
sitas sit. 

* Pi.-Btda XIX. 4, S Mdifidum commuiucaTit 


$$2 ENGLISH CHURCH. [Tatwin, 

[Bns-i rammruL.] 

5. Si aves stercorant in quemlibct liquorem hujusmodi, tollator 
sterols et mundetur cibus aqua sancta et sumatur. 

6. Qui sanguineni ncscius cum saliva sorbet, non ei nocet- Si 
autem scit, pcniteat juarta poUutionis modum*". 

7. Qui operatur die Dominico, VII. dies pcniteat. 

8. Qui jqunet die Etominico per negligentiam, jcjunet totam eWo- 
niadam sequentcnij si secundo, XX. dies pcniteat, si postea, XL 

9. Qui acceperit sacrificium post dbum, VII. dies pcniteat. 

10. Omne sacrificium vetustate sordida comiptutn igni coobu- 

11. Qui sacrificium perdit vel ab avibus devtMatum est, si casu, 
VII.** ebdomadas jejunet, si negligens, III. XLmas. Similiter si mus 
comederit sacrificium. 

VIII. De Bucbaristia. 

1. Si die sacrificii quis vomitum fecerit et canes vomitum comcde- 
rint, C dies pcniteat si sdt, sin autem, XL. ut supra diximus". 

2. Qui in secclesia modicam partem sacrificii perdiderit et oon 
invenerit, XX. vel XL. dies vel III. XLmas pcniteat. 

3. Qui superfiiderit caliccm hora solempnitatis, XXX. dies. 

4.** Si quis autem fiirtum capitalium rerum commiserit, id est qua- 
drupedum, vcl domum effi-egerit, si laid sunt, I. annum peniteant et 
precium reddant vel duos annos peniteant, si predum non reddaat. 

5. Si majus aliquid fiirtum fecerint, HI. annos vel quomodo sacer- 
dos judicaverit. 

6. Si clerid talem fiirtum fecerint, V. annos peoiteant vel quomodo 
Episcopus judicaverit. 

7. Si servum aut quemcumque hominem in capUvitatem duxerit 
vel miserit. III, annos peniteat 

8. Qui multa mala commisit, id est in effiindendo sanguinem, in 
fijrtu, in ft>micatione, in perjurio et in aliis malis, quibus humanum 
genus solet implici et postea Deo servire vult usque ad extremum 
vitic SU3E, II. vel III. annos peniteat vel quomodo sacerdos judica- 
verit, quia hsEc est optima penitentia, mala solita dimittere et Deo 
placere studere. 

" Here the PmilentUI in MS. And. eodi. • lU., Tbtod. • W»tieodilebBi renuifci 

that lh«e a uotbing aboirc to whicli thii lefcrence bdoagi, and infen that the Vioiaa MS. b 
imperfect ; but it may be a loot* reference 10 Cap. VII, j i. 4. " A new chapta oogfat 10 

begm beie. (IfoiuruU.) 


4.D. 73'-734'] ^NGLO-SAXON PERIOD. 33J 

[rans'i raHRurruL.] 

IX. Dt ^^uslitate Hotmnitm. 
Hscc dc quatitate bominum, sicut supra diximus, excerpsimus 
qualitcr penitcre vel judicare debeant, si pauper aut dives, si liber 
aut servus, si juvenis aut adulescens, si minus sapiens aut gnarus, 
si clericus aut monachus, si in gradu vel sine gradu. Discretio 
sacerdoti in omnibus decet judiciis et penitentianim modis previ- 
dere vel cogitare de medicamenta animarum quomodo sua et aliorum 
animas salvare valeant per sanum sermoneni, iostruendo, in docendo, 
in suadendo, increpando, quia qui bene ministrat bonum sibi gradum 
adquirit aput Eum Qii est super omnia Deus benedictus in secula 
seculorum. Amen*". 

X. De DimUeim TriAtam!. 

1. Duodecim triduanis cum tribus psalteriis impletis et COC pal- 
matis excussant annualem penitentiam. 

2. Viginti quatucMT biduanas cum tres psalt. alio anno excussant. 

3. LXXVI. psalmi cum venia per nocte cum tricentum palmatas 
excussant biduana. 

4. Centum psalmi cum venia per nocte cum CCG palmatw excus- 
sant triduana. 

5. Centum XX. misas spedales cum tres psalteriis completis cum 
CCC palmatis excussant C solidos de auro cocto in elcmosina. 

6. Dicunt aliqui pro anno I. in pane et aqua XII. biduanas ^ pro 
alio anno XII. vices L. psalmos genu flexo canant ; pro tertio anno 
in veneranda fcstivitate quae legit biduanas biduana facta psaltcrium 
cantet immobilis stans ; pro quarto anno nudus CCC. virgis percus- 
siones recipiat; pr6 V. anno suum victum penset quantum valet et 
tantum det elemosina; pro VI. redemat se juxta quod valet et de 
ipso pretio*^ cui maleficit illi restituat, et si jam non vivit, hcredcs 
legitimos queratj pro VII. anno derelinquat omne malum et fecial 

7. £t qui hoc implere aut non vult aut non potest et reliqua sicut 
in penttentiale scriptum est. 

H- Et qui de psalmis hoc quod superius diximus implere non potest, 
elegat justum, qui pro illo impleat et de suo precio aut labors hoc 

** Wusenchlcben lemaiki that thb teeou to be the eoi] of Bcde'i original woik: tbe leit 
bein^ added, appaientlj, miinly from Cummeaniu'i woik of Ut« d*te. The naCucc tf the 
li of tbe added pottion luggetti ■ like condiuioD. " de iptolio, Vindtib. 


ENGLISH CHURCH. [a.d. 731-73*-] 

XI. De DMmdt Cf»nG0. 

Legimus in penitcntiale pro criininalibus culpis I. anno aut 11. aut 
III. peDitentiam agere in pane et aqua vel pro alJis nuDUtis culpis 
mense 1, aut cbdomada, Simili modo et aput allquos hxc causa 
ardua et diiicilis est Idco qui ista non potest facerc, consilium 
damus ut psaimos orattoaemque et elemosinam cum aliquos dies in 
pcniteDtia pro hoc esse debet, id est psaimos pro uno die quando in 
pane et aqua debet penitere. Hoc sunt psalmi L. fledendo genua et 
sine genua flcctendo LXX. infra ecclesiam aut in uno loco per ordi- 
nem psallat. Pro ebdomada in pane et aqua CCC. psaimos fiectcndo 
genua per ordinem canat in ecclesiam aut in uno loco, sine genua 
flcctendo CCCCXX. £t pro uno mense in pane et aqua psaimos 
mille D. genua flcctendo et sine genua flectendo mtUe DCCX^X. et 
postea per omnes dies rcficiat ad sextam et a carne et vino abstineat 
se, alium cibum, quidquid ci Deus dederit, postquam psallit, sumaL 
Et qui psaimos non novit, penitere debet et jejunare et per unum- 
quemque diem de prctio denario valente pauperibus eroget et jejunct 
unum diem usque ad nonam et altcrum usque ad vespenun et quid- 
quid haBct manducct. 

XII. Dt ^timttput Dgmdo. 
Qiando vero annum I. in pane et aqua penitere debet, donct id 
elinwsina solidos XXVI. et unum *' 

** With thdc woidi Ibc Vinua MS., from which WiMtnchleben took the text, breiki oS 
■bniptl7. The PenitentLiI of Cummeuioi (and, lioiilulx. an Sth cxntnrj Fnnkiih FcaitattiiL 
pnbliitud bj Wonenctileben Dnd« the title of Pim. Rtmttat) continim ihe Mtitena thtu ; — 
"XXVI, ct in [uiuqiuque cbdomiula, PitK. Rtm.'\ unum diem jejnuet uque ad uoiiam, in alia 
lemper tuque ad Teipenm ; et pcHtca quod habet nuDducct ; et in tribiu quadngetinus, de 
qoaotnm nimit, p«atct «t tribint oiedietatem in eleoMMiia." {WaMUnM„ pp. 464, 499.) 


[A.D. 735-739'] ANGLO-SAXON PERIOD. 

X. NOTHELM", A.D. 735-739. 

{"QntuDd AnUepiKopiu" (Charter of A.D. 738. Z. C.D.ilZjr)- 

A.D. 73$. Conecratcd. (COM. Bad. M. H. B. iSS ; An. Dm. M. B. B. 659.) 
AJ). 734 or 735. Arehbiihopric of Yoik te-atablished by the grant of 1 pall' by 
Orcgoiy III to Egben ("piimni poit Panlinnm," Sm. Dm., Crml. Bod., 
A. S. C). 
A.D. 736, Nolhelm rccdret hii own paC ftoro Qrtgory III {Sim. Dim., Flor, Wig.), and 
iftcTwaiib conMCTitei thccc Biihopi ; Cuthbert of Hcrefocd, Elbclfiith of 
Elinbam, and Haewald of Shetbom '. 
A J>. 737. Final dmrioD of the seci of Uchficid and Leicotei {Sim. Dun. AT. H. B. 659). 
A.D. 738, ApriL Nothetm attesti tbe ajoEimation of a charter of Eadberht, King of 

Keat C^. C. D. LZZZV). 
A.D. 739, Oct. 17. Nothelm dics<l (Sim. Dun. M. B.B, 659; Hoveda, I. •; ; droH. 
Mailroi. cd. Folmaii, 136; Cent. Bad. M. H. B. 3SB) 1 or A.D. 740 
(Elmham, cd. Hardwictc, 31)) ; or A.D. 741 (/Vor. Wig. M. B. B. 543 
A. S. C.).] 
■ Notbebn wai a piieit of LondoD (Bad- departure of hii piedeccuOT, Fortbere, to Rome 
Prof.; Ehnham alii bim aichipresbytcr. p. in A.D. 737 (jl. 5.C.) ; a fact which accounlt 
31a}, and not a monk. He Tinted Rome for tbe appearance of the two ai attotrng the 
betweoi A.D. 715 and A.D. 731, and there ehaner orNothehn giren under A.D. 735, 
ptocmed lemal of the doctunenti lued bj ' The Notthem chroDJclen leem to be the 

Bede. A few lioet of a inetiical life of him in hot lutbority for the year of Nothebn'i 
Lada are printed in the Anglia Sacra, II. 71. death : aee Wbaitoo, A. S., I. 95, who quota 
* Seeabore, p. 316. The Continoafion of Mahnetbuiy, Birchingion, R. de Diceto, and 
Bede ftatei that Egbert, having received the Oibera, ai giving him a pontificate of five 
paB, coniecrated Fraidubert uid Fraidwald yean. Simeon of Ehnham, howeier, and 
Biabopi. The foimer wai Biihop of Hexham, Hoveden uy ■' poit IV aanot ;'' aod the ume 
appointed after the depositioD of Acca; and it implied by Elmham, who places hii death in 
coiueCTated Sept. S, A.D. 734 (R. Htxbaai, the fifteenth year of Eadberht of Kent. Fad- 
ed. Raine, 37; Sept, 8, howeter, wai not a berht began to leign April 13. A.D. "ji^tfiad. 
SaoAay in that year, or before A.D. 737). H. E., V. 13), and hi> fifteenth year on any 
Pritbnweald. Biihop of Whilhem, wa( con- compulation coven October, A.D. 739, but 
aecnted at Yoik on the I4tb of Augntt, A.D. not October, A.D. 740. The year 741 it let 
7J5 (j1. 5. C ad 764), which was a Sunday, aiide completely bf tbe fact that we have a 
and girei a more certain data. charter of 740 (E. C. D., LZXXVl,), in 

• Heiewald wai conaecrated prior to the which Cnthbeit it named at Arcbbithop. 

A.D. 736*. Letter vf S. Bonifatt to Nothelm, asking for the Rtspomtiemei 
of S. Gregory j -whether » mm wwj" marry a viomoM for -whose son ht ' 
htu teem sfonior ; and in -whet year the frtt missionaries -were sent iy 
S. Gregory to Britain. 
DffmsMo tHiettissimo, summi fontifeatm infula praMto^ Nothelmo Archi- 

epiicafOj BoNiFAcius ExiGuus SERVus SERVORUM Dei optabilem in 

Christo xternx caritatis salutem. 

Altnitatis vestrse clementiam intimis obsecro precibus : ut mci in 


33<S ENGLISH CHURCH. [Nothelm, 

vestris sacrosanctis orationibus memores esse dignetnini ^ ct aavcni 
mentis mac, varils Germanicanim gentium tempcstatum ductibus 
quassatam, precibus vestris in portu firmz pctrse stabilire studeatis; 
et ut communioni fraicnue non alitcr, quam ut mihi veneraodx 
memoriz antecessor vester Berhtvaldus archiepiscopus excimti a 
patria concessit, vobiscum adunatus sim neicu spiritali et, glutino 
caritatis conjunctus, simul cum fratcmis comitibus peregrinationis 
mex cathoHoe fidei unitate et spiritalis amoris dulccdine semper 
sociatus vobis esse merear. 

Similiter et diligenter obsecro : ut illius epistolse, qua continctiir, 
ut dicunt, interrogationes Augustini pontilicis ac pisedicatorls primi 
Anglorum et responsiones sancti Gregorii papae, exemplar mibi diri- 
gerc curetis^tn qua inter cetera capitula continetur: quod in tertia 
generatione propinquitatis fidelibus liceat matrimonia copularc*»; — et 
ut scrupulosa cautela diligenter investigare studeatis : si ilia con- 
scriptio supra dicti patris nostri sancti Gr^orii esse conprobctur 
an non. Quia in scrinio Romanx ecclesiae, ut adfirmant scri- 
narii, cum cetens exemptaribus supra dicti pontificis qiutsita non 

Pneter ea de uno peccato commisso vestrum consilium audire desi- 
dcro", quod cuidam hominj in matrimonio concedendo nesciens corn- 
mist. Quod hoc modo con'tiglt. Homo quidam, sicut multi sclent, 
alterius iilium de sacri baptismatis fbnte elevans adoptavit sibi in 
filium - cujus matrem postea, viduatam marito, duxit uxoreoi. Quod 
Roman! peccatum esse adserunt, et capttale peccatum; ita ut in 
tatibus divortia facerc prsEcipiant. Et adfirmant, rcgnantibus Oiris- 
tianis imperatoribus illius matrimonii scelus capitali sententia mu)- 
tandum vcl peregrinatione perpetua delcndum. Ut, si hoc in catbo- 
liconun patrum decretis vel canonibus vel etiam in sacro cloquio 
pro tarn magno peccato conputatum esse inveniretis, indicarc mihi 
curetis^ ut et ego intellegendo cognoscam, cujus auctoritas sit in illo 
• judicio. Quia nullatenus intellcgere possum, quare in uno loco spi- 
ritalis propinquitas in conjunctione carnalis copulx tarn giandc pecca- 
tum sit J quando omnes in sacro baptismate Chrtsti et ecclesise &lii et 
tilix, fratrcs ct sorores esse comprobemur. 

Similiter rt^, ut mihi studeatis indicarc : in quoto anno ab in- 
camatione Christi prsedicatores primi, missi a sancto Gr^orio, ad 
gcntem Anglorum vcnissent. Vale. [Efistt, S. Bonif., ed. Jaffe, 
no. 30, ed. Wiirdtwcin, no. 40.] 


died befoie 

ftce on rt 

• Thii ii the quntion put alio 1o Biihop 


Pctthrfm by BooiftcB (above, p. 310). Ai 

*-0- 735-739.] ANGLO.SAXON PERIOD. 337 


" TheditcciQnotbeeailierthin A.D. 736, Pecihebn't succeuor wu coniecrateil in A.D, 
It Nothelm it clearly in posieirion of hit pill, 735. the year before Nothelm received the pll, 
"™'ni ponlificatDt infuia pradilo." we may infer th»t Bonilace had received no 

Mtisfactory answer from him. or that he had 
e aniwering. Another letter of Boni- 
he ume point, to Abbot Doddo, it 
J. Jiffi,ni>.3I. 

Before A.D, 737 «. letter ef Darnel^ l^ihop of H^nthester, to Ferthtrt, ' 
Bishop of Sheriom€^ reeotnmending the deacon Merevtalk. 

Patri Dei fmnilia et tSpio nahis consacerdoti Forthere DaniheL SANCT^ 


Recitacis suppUcatoriis nobis allatis litteris de diaconatu electt 
fratris mei Merwalh, et quamvis posterlus ordinaliter constituto tem- 
pore eis venisset, qui presbiterii et diaconii ordinem fiierant adepti, 
non distulimus eum. Quamquam incognita et inportuna pctitio visa, 
prevaJuit tamen pia fratmm postulatio j eo quod nihil defuisse in eo 
meriti una vobiscum conspeximus ad ordinem diaconii promoveri. 
Postposita nobi» distentione et sua deposita pertinatia, etsi sero, 
tandem consentaneus effectus est j ofHciumque honoris susceptus est. 
Ideo cum advertitis, vobis satis in eo factum, et voti conpotes ad- 
sequuti, honorifice jam cum in levitarum nUmero constitutum habitote 
cique in magisterio perfecta devotione concurrite; ut fiduciam in 
Christo Jesu adquirere valeatis. Longe vos in 6de catholica et felicis 
successibus fiorere facial omnipotentis Dei gloria. [Epistt. Bmif., 
ed. Jaffe, no. 33 j ed. Wiirdtwein, no, 148.] 

> Diniel wai Bithop of Winchater A.D. 
705-744. Forthere Bi^op of Sherborne A.D. 
709-730 or 737. In the latter year he went 

A.D. 736 or 737'. Act rf Nothtlm, dene in an Ecclesiastical Council^ 
ordering the resteratio* of a Charter to the Athess Hrotinari. 

^ Gloriosissimus Mercenslum Rex jEthelred, cum comite suo, sub- 
regulo Huuiccionim Oshero, rogatus ab eo, terram xx. cassatorum juxta 
fluvium, cui vocabulum est Tillath, duabus sanctimonialibus, Dunnan 
videlicet et ejus filix But^an, ad constnicndum in ea monasterium, 
in jus ecclesiasticum sub libera potestate, pro venia facinonim suoium 
coodonavit, propriseque manus subscriptione hanc eorum donationem 



338 ENGLISH CHURCH. [Notheui, 

firmavit. Praefata autem Dei iainuia Dunne, constractum in pr^ido 
agello monastcrium, cum agris suis nccnon ct cartulam descriptionis 
agri^ cui tunc sola ipsa prxerat, filiae, nimirum filix sux, in pos- 
sessionem, ad Dominum migratura largita est. Sed quia hjcc in par- 
vula adhuc ztate erat posita, cartulam conscripti agri, necnon et 
omnem monasterii procurationem, quoad usque ilia ad maturiorem 
pervenisset aetatem, matri illius maritatx conscivandam injunzit 
Qua cum cartulam reddi poposcisset, iUa rcddere nolens, ftirtu banc 
sublatam respondit. Quo tandem omni negotio ad sanctam sacerdo- 
talis concilii synodum perlaro, decrevit omne venecabile concilium, 
cum revercntissimo archiepiscopo Nothelmo, banc cartulam dona- 
tionis, vel rcgum vel supradictz Dei faimikt Dunnan, manifestissimc 
describi, prsc^tsequc abbatisss Hrotuuari reddi, ejusque poesessioncm 
monasterii firmissimam esse ; damnato nimirum eo, atque anatbema- 
tizato synodi sacratissimx decreto, qui cartam illam subscriptionis 
agri primitivam vel per fiirta, vel quolibet modo fraudulenter aufe- 
rcndo subripere prxsumpscrit. Atque hoc deremit sacra synodus, 
ut post obitum ejus, sicut ante statutum f\iit a seoloribus ejus, ad 
episcopalem sedem castrum Uuec^mensis liber &ic, cum tcna, 

■{i E^ Nothelmus, gratia Dei archicpiscopus, canonice subscripsi. 
iff Ego Daniel episcopus subscripsi. ^ Ego Uuor episcopus sub- 
scripsi. tff Ego Int^uald episcopus subscripsi. »{■ Ego UuiUHth epi- 
scopus subscripsi. 4i Ego Alduuulf episcopus subscripsi. iji %) 
Aluuine episcopus subsaipsi. 4i Ego Forthere episcopus subscripsi. 
tft Ego Cuthberht episcopus subscripsi. t^i Ego Hereuuald episcopus 
subscripsi*". [K. C. D., LXXXII., from MS. Cotton. Tib. A. XIIL f. 35; 
Mm. A»gl.y I. 585 ; and see IT., I. 86.J 

■ The date u fiz«d by the lact that among pottant coninientiiy on B( 

the witneua an Wor, Biihnp of LichJicId, the [etter to Egbert (above, pp. 310, 311) u 

whodiedAD. 7J7(Jtiii.i)i«., Jlf. H.B.65g), to the perrertion of mooutic p i iti l eyi lo 

and the tvo Biihops of Sherbonie— Forthere, lecalar puipoiet ; the Terbil coinddaKa n^ 

who irent to Rome in A.D. 737, and HerewaUl, are rrmaikable. The monaitoj 'm ipaAoB 

who could not hare been coueaaled before wai WithingtoD in Olonceitaahira ; it (d to 

A.D. 73G. Woieeatci during the pontificate of BiAop 

» Thit chartei, tDdependently of it* inleren Milred (£. C. D., CZZIV.) io A.D. 774- 
u iDDitnting the tnbject of couuciU, ii ao im- 


">• 735-739-] ANGLO-SAXON PERIOD. 339 

[kekcuh wimAancoi.] 

A.D. 757 X 740. A Mtrdan Wite»agenut^^ in lubiet Etheliaid the ihg 
grdnU lamd at Eattoit and Notgrove to Otred his " mmiiter" to revert 
M l^s death t9 the Chmrth of S. Mary at Wgrtester. [K. C. D^ XC] 

• Atlouled by lii Biibopi: Wiltiid oF rtic chiucb of S. Marj at Worcntei, which 

Wncaler, Toithdm of Ldceiter, Hwjni oT under S. Oiwild (A.D. 961-991) became the 

LicbfieU, Cnlbbert of Hoefonl, Alwig of aihednl. wu probabi/ Tounded iboul Ibii 

LindKj, and "Sigebed," who migbt pouibly time, or a few yean later, when, in contequoice 

btSgga af Sebey (but wef . C. D., LXXZ^ of thedecree of aoveshoratricting the libeRy 

ud LXSXIfl,, where he sgni u Coma), The of monks, the leculars and legulitt. who hid 

duna it tefcned, by a note added aiier the hithcito lived togetbet in the cathednl moaa- 

Jea 793, TO A.D. 743 ; but thii only tendi fo iteries, leparaled. 
Ihrow donbl on iti antbentich]'. Tlie moni- 




XI. CUTHBERT, A.D. 740-758'. 

[■' Gratia Dei irehiqMicopiu" (JT. C, D., LXXXVl.) ', 

AJ). 740. Cuthbeit truul»ted from Hereford to Cinierbury {Flor. Wig. ad A.D. 741; 

Omt. Bad., M. H. B. 188; An. Dun., M. H. B. 661). (AD. 74a. 

Otitm, V.Brtgvimi,A.S., He »ttesu 1 gr«nt of Ethelbert of KtM 

toLiminge {K.C. D.,LXXXVI.\ Mm. Angl.,!. ^f,i\ 
A.D. 74). Council it CJoveiha, in whicb the Privilcp of Wilitied ii conbaKd (£. 

AJ>. 747. CoQDcil It CloToho, htld in CDtuequoicc of the idtice or Pope ZMfaaiiu. 

CnlhtMrt atteiU a giant of Eaitlulf, Kiug of Keot. to Rocbesler [K. C D. 


A.D. 749. Pririlege of Ethdbald, King of Mecda (JT. C D„ XCIX.). 

AJ3. 7J5. Council in which the day of S. Boniface') maitTrdom ii ordeied to Ik kepi a 

a (ettiral. 
A.D. 758. CathlKit atteiti a giant of KynetruIT, King of V/tatex. to Bath {S. C. D., 

CXCIII., marked as tpniioui, and miidated A.D. S08, but posiblj 

authentic if allowed the earlier date). 
A.D. 758, Oct. 16. Cuthbeit diet' {A. S. C. ; Flor. Wig.. M. H. B. $44 ; Elmham, 

P- 3'7)] 

■ Cuthbert, Biibop of Heiefotd. wai con- him on the tomlH of liii piedecesson at Hcre- 

lecrated by AichbiihopNothelm in A.D. 73G; foid (ed. Hamilton, p. 199)1 and WhulDO 

and it staled by Florence of Worcester to be (J. S., II. 71) piinti part of a menical life of 

the pawn who became Archbishop in 74a. In Cuthbert himself, of no particular Tah< bat 

the charter of Ethelbert 10 Uminge (X. C. D., recognising the identity. 

LXXXVI.), he it said to be Abbot of Liminge. " Ralph de Diceto states that Cnlbbert le- 

The ContinnatDi of Bede, Simeon ofDuihim, ceired the pall Jiom Pope Gregory III. (il. £.. 

and HovedeD, do not mention the tiaoslation, I. 87); theiefore before Not. 39, 741. The 

but umply saj " cooiccratiu est," which may same statement is made by Geirase (cc. 164CS, 

be explained ai referring to the investttuie 1641); but it reits on uo andent anthaiily, 

with the pall. The identification ii main- and although probably true, was a mere marts 

tained by William of Mihnesbury (G. P.. ed. of calcuiation with those writeti. 

Hamillon.pp.S, 198, 399),Qetvase(c. 1640), • The diiGcully of reconciling the data 

Thorn (c. 177a), Eiioham (p. 313), Birching- gi»en by Florence and (he Chronicle »ith the 

ton (A. S,, I. 3), and the Canterbniy his- pontifical years calculated by the btcr inuahsts, 

toriani generally. Oibeni {A, S,, II, 75) ariiei from the miscalculatiou of ibe ditei oC 

calls him " ei illustri pcosapia ortut." W. Biegwin his successor, and will be ImiiiJ 

Malmesbuij gives tome verses inscribed by examined furthei on. 

A.D. 74Z'. CoKMcll of Clovesho^ m ixihich the Privilege of Wthtrtd is 

iif Anno Dominicse Incarnatiotiis DCCXLlI.b congr^atum est 
magnum Concilium apud Clovesho, pnesidente eodem Conciiio Athel- 


A.D. 740-758-] ANGLO-SAXON PERIOD. 341 

[ooimoiL *r cWTEJiio.] 
baldo Rcge Mcrciomin, cum Cuthberto Archicpiscopo Dorobernix, 
cxterisque episcopis simul assidentibiis, dilige titer examinantcs 
circa necessaria totius rcligionis, et de symbolo ex antiquis sanctorum 
patmm institutionibus tradita, studioseque perquirentes qualiter in 
primoi'dio nascentis Ecclesise hie in Anglia jubcbatur habere, aut ubi 
liooor cccnobionim secundum normam 2equitatis'. 

HsEc et hiis similia anxie inquirentes, antiquaque privilegia reci- 
tantes, tandem pervenit ad manus Ubertas Ecclesiarum, institutio 
vel pncceptum Wihtredi glorlosi Regis, de electione et auctoritatc 
cccDobionim in R^no Cantix, quomodo et qualiter secundum impe- 
rium et electionem Cantuaricnsis Metropolitani fieri [et] stare pneci- 
pitur. £x pnccepto itaque Regis Adelbaldl, lectum est coram 
omnibus privilegium prxfoti Wihtredi gloriosi Regis, et placuit 
cunctis hoc audieatibus, pariterque dixenint: Nullum aliud tam 
nobile, tamque prudenter constitutum decretum invenire potuisse 
secundum Eccleslasticam discipUnam, et ideo hoc ab omnibus firmare 

Igitur ^o Athelbaldus Rex Mercionim, pro salute animx mex, et 
pro stabilitate regni mei, proque venerabilis Archiepiscopi Cuthberti 
revcrentia, propria manu mea munifica subscribcns confirmo : ut per 
omnia iibertas, honor, auctoritas, et securitas Christi Ecclesise a nulla 
persona denegetur, sed sit libera ab omnibus secularibus servitiis, 
et omnes terrse ad illam pertinentes, exceptis expeditione, pontis et 
arcis constmctione. Et sicut ipse prxftitus Rex Wihtredus, pro se 
suisque constituit servandum, ita per omnia urcfragabiliter et immu- 
tabiliter perdurare prxcipimus. 

Si quis autem Regum successorum nostrorum, seu episcoporum, vel 
principum hoc salubre decretum infringere temptaverit, reddct 
lationem Deo omnipotent! in die tremendo. 

Si autem comes, presbyter, diaconus, cleriais vel monachus huic 
institutioni restiterit, sit suo gradu privatus, et a participatione 
Corporis et Sanguinis Domini separatus, et alienus a regno Dei, nisi 
ante placita satisfactione emendavcrit, quod malo superbix inique 
gessit. Scriptum est enim: "Quscunque Ugaveritis super terram, 
erunt ligata et in caelo: et quae solveritis super terram, erunt soluta 
et in c«loV [MS. Lambeth. 1212, fo. 308; K. C. D., LXXXril. i 
S., 1. 230, 231 ; W., I. 86.] 

- The d>lc 




cmg ind Cutberht >ili. iml fcU iVSrc wite 
mciiD." Bat it occun mly in tbe MS. Domi- 
tiu) A. VIII., wbich libonn under the niipi- 

Fiivilege of Wlhtied, the moiE apeciaUy u it 
<loei not mimtion the fir more impOTtint 
comdlotA-D. 7,,. 

'■ The Tcriion prefened bj Kemble, who 
lefen to Chait. Antiq. Cant. M. 363, iddi 
here, ■' IndicL X. iBeni rcro ^tbilbaldi Reip'i 
Merdomm XXVII.' WOkini, who ined MS. 
Cotton, Cbudiot D. 1. fb. 30, omiti thi>. 

• Stry«etur, >dd. Kemb. 

* Willdnt ind Kemble add the fbllowiiig 
MectatioDi, taken, u Wilkini (tild, rnnu 1 
fiutlf MS. It Cintetbury. by Wharton; — 
" 4* ^iP ^thelbald TOL dinno nifiragio tultiu 
gentii Meidonmi regeof imperiiim nf^um 
nnetz cmcis lubtcnbo. iff Ego Cutbcrtui 
■tchiepitcopDi propria maau nibiciipai. A Ego 
Wita epiicapus coQienil et nibtcripii. >{> Ego 
Toihthelm epiicopoj conieiui et labtciipd. 

^ ^^^^ - ^^^ 

i. ill Ego Hurtlac 

episc. com. et nibi. tfi Ego Eanftith epiic 
com. ct lubi. ij< Ego Egclaf epi>c. com. et 
"'^ iXt Ego Alwig epiic. coot, et mix. 
go Hnamld e[ritc. coot, et mbt. ifi Ego 
•I epuc. cont. et inbi. A Ego Aldwulf 
epuc. com, et lubi. >{) Ego Sthelfrith epiie, 
COOL et subi. t^ Ego Heiemld epiic, cont. 
et (ubi. iff Ego Sicga epiic. cool et lUbi. 
A Ego Redwulf epitc. com. et lubL A Ego 
Ofa patiidiu com. et tnbi. A Ego AUwuulf 
dux coot, et inbi. >{) Ego ^thelmod indolii 
Merc. com. et loba. iff Ego Heatdbetht dni 

A Ego J 

Dinld ei 


com. el tntn. i{) Ego Eadbald dni com. (t 
■ubi. ifi Ego Bercol dm cooi. et mta. liiEgo 
Cynebeiht com. et ubi. ■{< Ego Ereotiudic 
coni. et (Dbi. iff Ego Werarand abbu com. et 
nibi. i{) Ego Cutbnd abbu com. et nbi. 
A Ego Bona abbai com. el lutn.' Tbe 
Blihi^ according to their teei and data are 
Cuihbert of Canterburj {A.D. 740-75«); 
Hwitta of LicMeld (AJ). 737-75') i Toiht- 
hdm, or Totti, of Leiceilei [A.D. 737-764) : 
Wilfrid ofWotcdter CA.D. 717-743): Cntt 
berl of Hereford (nipponag him to be k< 
identical with tbe Archbiihop); Knetlsc ol 
Ehnham (aUre in A.D. 731, B.. V. 13, ba 
iDcceedcd br Ethclfiith in A.D. 736); Eu- 
iiith abo of Elmbam (alin m A.D. 758); 
Egclaf of Dnawich (date unknown) ; Ahrig of 
Liodiev (A.D. 733-750); Hnowiu of Loo- 
don (A.D. 706-74S); Daniel of Winchetler 
(A.D, 70S-744) ; Aldwulf of Rocheiler (A J). 
717-741); Elhel(HthofElmham(AJ).736); 
Herewald of SherboiDe (com. 736} i Sicga of 
SeUey (A.D. 733-747): »™1 Redwulf (jmb- 
ably Eardulf of Dunwicb, who wai at the coondl 
ofA.D.747). Fromtfaiienamerattooitaiipean 
that ihiee luccetaTe bishopi of Eltnham and 
two of Dunwicb wece prexot it the amt 
tinK ; a itateiDent which ihowi that tbe ti;- 
natnrei were added a«et the hits of the Eait 
Anglian biibopi had become obtcoie, and 11 
fatal by ilielf to the authentidly of the attei- 
tatiom. The fact, however, that the beatcopy 
of the charter doei not contain the atteitatiaai 
may be comidoed sufficient to revcoc tbe 
itteif from tuipicion on thit gronod. 

A.D. 739 X 744' Letter rf tbe Aiiot AUhm amd the AUesses Cmet- 
hrrga and Cotnlmrga to the Aihots Coenpli amd Impld mnd tht 
Priest Wiethherht^ agreetMg to a prifoial ef mutusl imtercessiem'. 

Fratriius m Christo caritamit Coenpho^ et Ingelde^ aM^thus et rimga- 
Lmter cogtiato nostra Wittierto^ jyretijitero, OMNIS CONpREGATtO TSiDM 


entiem atque insolubilem in Domiao salutem. 

Libenter aanque atque grataoter vestrx salutationis munnscula 
suscepimus Dcoque adjuvants isdem digna recoopensarc desideiamusi 
et cam, quam circa nos scripsisUs habere in orationibus cotninu* 
nionem, bono animo et pura fide erga vos iodesinentcr habere boris, 
quibus intimastis, consentimus. Nomina quoquc nostranim de- 
functanim sororum ^o Cneuburg memorialiter tc habere^ O Wieht- 


iji. 740-758-] ANGLO-SAXON PERIOD. 343 

beriite presbiter fidclis^ deprecor, ct omnibus drcuinquaque amicis 
transmittere. Qiunim prtma fiiit Quoengjrth soror mea gcrmana ; ct 
Edlu, quz erat, cum adhuc Tivere^ mater Etan, Aldhuoi quondam tui 
aU>atis prc^nnquse. Quaium utique ambanim fiiit uno die depositio, 
id est Idibus Septembris. Orantem pro nobis bcatitudiaem vestram 
Dominus omnipotcns custodire dignctur incolomcm, dilectissimi 
ftatrcs et domini. Per aevum EmmanueL Saluta omnes clrcumqua- 
que Chrjsti servos nostris veradssimis verbis, dilectissimi fratres. 
[5. BcM^. Efistt^ no. 46, ed. Jaff^^ no. 160, ed. WurdtVein.] 

■ Ttiii B the fint hutuKZ of u mociatioa III. put i, p. 615, with Wigbeit, abbot of 

n confntemitjr between diiluit hooia for Fritilai. 

mnnni pnyer, of whkb at a later period there • Aldhvn, iccor<!iiig to MabiUoo (Aim, O. 

are lome vei7 important eiampia, aptdaWj S, B., II. 10), wai abbot of Wimborne. bat 

iUuilf^tiug the intercommaaion with fbreiga there ij nothing to prove thii. There wat an 

Clnudiei. abbot of thii name at S. Aagoitine'i Itoin 

^ Coengili. the third abbot of Ohitoobur; AJ}. 7^8-760 (Elmham, 317, 31S). 
in MS. Tib. B. j : hai the date AJ>. 719-743 ' Cneubuna thould perhaps be read Cuen- 

in MalmedinrT'i list {Ant. Olait. ed. Gale, burga, and i^DtiSed with the siilei of Ine and 

313,338). Ingild mentioned in the Chronicle, ad ann. 

° Ingeld ii mmtiooed in another letter 718. If to, ihe wat probahlj abbess of Wim- 

addieised by Wiehtbetht to the monks of borne, which ber sister Cuihburga founded. 

Glastoiib(ii7 (Ef. Bad/, ed. JaSS, no. (>S), See Afon. Aug., 11. 88, 8g.) Tetta, the 

but hit monaiteiy is not identified. The death abbess under whom S. Lioba and S. Agatha 

of logiU, the biothei of Ine and Cwenburga, were educated at Wimborae, was a lister of 

is dated In the ^. £. C A.D. 718. \at(y.8.Uiiba, III. part 

* Wditbetht was one of Boniface'a mil- a, p. laj), and it poisibljt the Eta of this 
nnaries to the Hesnani and Saioni, and is ' letter. Cf. Ep. gS. 
identified bjr Mabilion,^il. SS. O. S. B. ttDC 

A.D. 73»X745". Lfttfr <f Son! fact ta Danttly Bishop of WiKchetter, 
asking countel am the treatment ef tad PritstSy refnetting the cofy ef 
the Profhets made by Abbot Winiert, and consoling him on the lost cf 

Domhu diUctissitno Damieli Efitcopo Bonipatius servus servorum Dei 
optabilem in Christo caritatis salutem. 

Consuetude apud homines esse dinoscitur, cum aliis triste et 
honeiDSum quid acciderit, ancziatae mentis solacium vel consilium ab 
illis quxrere, de quorum maxime amicitia vel sapientia et fbedere 
confidant. Eodem modo et ego, de paternitatis vestne probabili 
sapientia et amicitia confidens, vobis fessx mentis angustias expono 
ct vestrse pietatis consilium et solacium quxra Sunt enim nobis 
juxta dictum Apostoli non solum fbris pugnx et intus timores, sed 
etiam intus pugnse simul cum timorej maxime semper per f^lsos 
saccrdotes et hypochritas. Qui et Deo adversantur et sibi perduntur 



et populum per plurima scandala et varios cirores scducunt, dicentes 
populis juxta dictum Prophet*: "Pax, pax!" et non est pax. £t 
semen verbi, quod, de sinu catholicae et apostolicx Ecdcsiae sumptum 
et nobis commendatum, seminare aliquantulum studemus, illi cum 
lolio superseminare et suffbcare nituntur vcl in herbam pestiferi 
generis convertcre. Et quod plantamus, non tnrigant ut crescat, sed 
evellcrc student ut marcescat ; offerentes populis et docentes □ovas 
sectas et diversi generis errores. (^dam abstinentes "a cibis, quos 
Deus ad perciptendum creavit j" qutdam, melle et lacte proprie pas- 
centes se, panem et ceteros abidunt cibos ; quidam autem adfirmant, 
quod plurimum populo nocet, homicidas vel adulteros, in ipsis scelc- 
ribus perseverantes, fieri tamen posse Dei sacerdotcs. Populi autem 
juxta dictum Apostoli: "Sanam doctrinam non sustinebunt, sed 
coacervabunt sibi magistros secundum sua desideria," et reliqua. 

Nos quidem, patrocinatus auxilium in palatio Francorum quierentes, 
a talium corporali communione abstinere et segrc^re nos juxta pne- 
ceptum canonum non possumus; nisi hoc tantum, quod per sacra 
mjssanim sollemnia in sacris tnysteriis Corporis et Sanguinis Domini 
cum eis non communicamus. S:xi et concilium et consensum illoram 
devitamus. Nam talibus et cum paganis et cum permixta et plebeia 
muititudine nostri labores et pugnsc fbrasticx vidcntur esse. Immo 
vero, qua'ndo quis de gremio matris Ecclesise presbiter vel diaconus, 
clericus vel monachus discedit a fide et veritate, turn deinde pronim- 
punt cum paganis in contumelias Elionim Ecclesix. Et erit obstacu- 
lum horrendum evangelio gtorix Christi. 

De bis namque omnibus, ut sine detrimento animx cursum mini- 
sterii nostri implere possimus, in primis patemitatis vestne apud 
Deum intercessionem quserimus. Et intimis per Deum obsecramus 
precibus, uti pro nobis intercedere dignemini : ut pius laborantium 
consolator Deus inter tales turbines diversarum causanim animas 
nostras inlesas et sanas a peccatis custodire dignetur. 

De supradicta autem dictorum sacerdotum cooununione salubre 
consilium vestrum audire et exaudire inhianter desidero. Sine patro- 
cinio principis Francorum nee populum ecclesiae regere nee presbiteros 
vel clericos, monachos vel ancillas Dei defeiidere possum^ nee ipsos 
paganorum ritus et sacrilegia idolorum in Germania sine illius man- 
dato et timore prohibere valeo. Cum autem ad ilium, de istis 
causis auxilium quxrens, pervenero, a talium communione abstinere 
canonice nullatenus corporaliter possum, nisi tantum a consensu 


*.D. 740-75''-] ANGLO-SAXON PERIOD. 345 

illomm. Nam ego de ilia commuoione cutpam timeo. Quia recolo, 
me ordinationis m«e tempore juxta prxceptum Gregorii Papse jurasse 
in coTpore Sancti Petri, talium communionem me declinaturumj si 
eosad Tiam canonicam convertere nequiverim. S^t item timeo magis 
danrnum de prscdicatione, quam populis inpendere debeo, si ad prin- 
cipem Francorum non venero. De istis quid pateraitas vc^tra tristi 
et dubitanti filio decernerc et judicare et mandare ad consilium volu- 
erit, indicare dignemini. Mihi caim maxima ex parte ab illis s^e- 
gatus esse videor, si ab illis voluntatis consilio et consensu et ecclesi- 
astico ministerio, ubi canonici non sunt, abstinuero. 

Pricterea patemitatis vestne clemcntiam de uno solacio pet^rina- 
tionis mese intimis precibtis diJigenter rogare vclim, si pnesumam ■ 
id est, ut librum prophetarum, qucm vcnsrandse memorise Winbertus \ 
abbas et magister quondam mens, de hac vita ad Dominum migrans 
dereliquit, ubi sex prophetie in uno corpore Claris et absolutis litteris 
scripti repperientur, mihi transmittatis. Et si hoc Deus cordi vestro 
facere iospiraverit, majus solacium vit* me* senectuti, et majus 
vobis premium mcrcedis, transmittere non potestis. Quia librum 
proi*etanim talcm in hac terra, qualem desidero, adquirere non 
possum^ et, caligaatibus oailis, minutas litteras ac cx>nnexas clare 
discerc non possum. Et propterea de itlo libro supra dicto rogo, quia 
tarn clare discretis et absolutis litteris scriptus est. 

Inter ca per Forthereum presbiterum litteras et parva munuscula 
propter indicium purse caritatis transmitto vobis j id est casulam, non 
holosiricam sed caprina lanugine mixtam, et villosam ad tergendos 
pedes dilectionis vestras. 

Nuper quoque, revelante presbitero qui a vestra prscsentia ad Gcr- 
maniam venit, corporalis orbitatis vobis contigisse ct^novi. Sed — ut 
vos domine melius scitis, qui vcl per quern dixit : — " Quem diligit 
Deus, corripit," et cetera. Et Paulus apostolus : " Quando infirmor, 
tunc potens sum j" et, " Virtus in infirmitate perficitur." Et psalmi- 
graphus: "Multse tribulationes justorum," et reliqua. Habes, pater 
mi — sicut Antonius de Didimo fertur dixisse — oculos, quibus potest 
Deus videri" et angeli Ejus, et supenut Hienisalem gloriosa gaudia 
speculari. Et propter hoc, de sapientia tua et paticntia coniidens, 
credo quia hoc Deus ad profcctum virtutum et ad augmentum meri- 
tomm tibi dedisset, et ut eo magis spiritaiibus oculis ea conspicias et 
desidcres, quse prsccipit et diligit Deus, et eo minus respicias vel con- 
cupiscas, qux non amat sed interdixit Deus. Quid cnim sunt isto 



periculoso tempore corporales oculi nisi, ut ita dicam, maxima ei 
parte veraciter fcnestrz peccatonim, per quas aut ad pcccata et ad 
peccantcs aspicimus aut, quod pejus est, ad nos ipsos flagitia con- 
siderantes et concupientes contrahimus. Valete saoctitatem vcstram 
et pro me orare in Christo diligenter opto. [5. Bauf. Efistt^ ed. Jaffi, 
no. _55 ; ed. Wurdtwein, no. i a.] 

■ The diti u filed lo thcM limiu by Ihe • Sec the Aorj in RnGnv, Bctt. BaL Str. 

bcU that Booibce becune Archbiihop in (ed. Biwl, 1 549) p. 353, Ukd ctnupaie S. Je- 

A.D. 73], ud that Dinid died in A.D. 745. nme (C^, «L VtUut, 1. 408). 

k Wiubcrt, ibbot of Nnnling. 

A.D. 73a X 745. Letter if Damet^ Bubop rf fVinehetter^ te Batuftie, 
m amsvxTy givmg sdvite &m the trestrnttit ef bad Fritsts^ mmd thaaiaag 
Umfrr bii emue/atioM, 

Demhu reverextitsimc et merite at omnitiu prthadexit ampUtttxit^ 
wmhipHa seieMtU variammjue vtrtatum gratia insigniter dtceratOj BomifetU 
arcinepiteofe Daniel, Dei plebis famulus, sincerissimam in Domino, 
cuDCta celonim culmina superemlnenti, salutem. 

Lectis litteris a tua fraternitate transmissis, multum merore com- 
tnoti sumusj quod hoc amantibus intoUerabile visum fiierit, si his, a 
quibus amantur, aliquid incommodi contigerit. (^landam tamcn 
consolationem, septus rerolventcs, invenimus in eo quod bostis 
callidi inextricabilis astutia nequaquam ritus relegionis vcstne tanta 
violentla et tarn variis belloram scu eirorum oppositionibus per 
sublimes sacerdotum vcl ceteronun quorumcumque reprobomm per- 
sonas cxpugnare temptaverit, nisi etiam in ilia majoris meriti ezcel- 
lentiam agnosceret. Unde vos operam dare primitus oportet, ut 
incccptio gloriosa — qua: est, ut arbitror, apostolids coequanda cer- 
taminibus — nullatenus propter illonmi deseratur insidias, qui, dolis 
instructi, salutifene solent reststere doctrina:. ' Scd tanto libectius 
inlatx diSioiltates fcrendac sunt, quanto ccrtius conperimus sanc- 
torum esse ac martynim in mundo pressuras, in cxlo autem copio- 
sissimam. Domino promittente, mercedem ^ Quern et tiic auxiliatorem, 
si tantum in tribulationibus tollerantise non tedet, et illic, cum justis 
gavisuri, remuneratorem mereamur habere. Quapropter, cum caritas 
ex«llcntix tux consilium sibi a nostra parvltate petere dignata sit, 
hoc cxistimamus protuturum, quatenus invicta patientia peiferre 
studeat, quod non absque Dei providentia provenire non nesciat. 

Quamvis ergo forasticx pugnse pernicies seva sit, ipsaque atrocius 


A.D. 740-758-] ANGLO-S^XON PERIOD. 347 

iotestina fbrmidaoda ferocitas noccat — quod utique non miror, cum 
Christus Jesus olim fratrcm a fratrc in mortem esse tradendum testa* 
tus est, et tiliitm a patrc et parentes a nepotibus propter nomen Suum 
necandos; — licet iopugnaatcs per escanim superstitiosissimam obser- 
vationem Dei opus destnii qu^enint, que propemodum in ipso usu 
hominis pari detrimento peribunt — aut si, turpe lucrum sectantes, 
adolationis gratia vel etiam ipsorum laudis, vcstrsc vero vitupera- 
ticmis, iaiso securitatem populis pronuntient ac, ficta blanditie, pacis 
appellationcm ingemiaent et secundum Esaie vaticinantis pncsagium 
^'Diccntes malum bonum, et bonum malum," et reliquaj vel si 
segetem, vcstrie renerabilitati commissam, sterile lolium interserendo 
suSbcare conentur^ quia utique ante messis maturitatem In quodam 
commate conpescttur evelli, de quo ubcrius infia dicemus ; — licet, 
inquam, actenus inaudita proferant dogmata ad decipienda minus 
intellegentium corda, qu« vos, in Divinis voluminibus optime ent- 
ditos, neque ad boram introducta latent neque etiam ea, qux eis opor- 
tuae possint opponi j — sed, ne te diutius morer ducendo per singula, 
dicam breviter* — quanquam universa neiandx factionis argumenta 
ad expugnandos et adfligendos vos exerceant, tamen secundum prsece- 
dentium sanctorum exemplar, quod corrigendo curari nequit, saltem 
sustinendo portate. 

De sacerdotio autem homicidaram et adulterorum, qui absque ulla 
rcsipiscentia in peccatis suis perdurare presumunt, satis tibi sacratis- 
simi canones ac decreta pontl£cum persuadent. Si igitur bomicidis, 
jugiter agentibus pcenitentiam, circa exitum vita perfectio, id est 
commuoionis Christi gratia, conceditur, incorrectis qua ratione cura 
r^imomi Christianfe conversationis injuogitur ? Adulter vero, quern 
nee sero suae inpudicicix penituit, qua consequentia sibi sacerdotale 
officiuin usurpabit? quando — secundum statuta Innocentii Papse* ce- 
terorumque — qui viduam aut secundam duxerit uxorem, non modo a 
ministerio xcclesiastice dignitatis verum etiam a clericatu coercetur. 
Oun et luec propter carnis fragilitatem indulgenter concessa sunt, 
adulteria vero ab omnibus peritissimis prohibentur, 

A communionc autem falsorum fratrum sive sacerdotum, quale 
consilium est tam idoncum, ut te in rebus corporalibus separatim 
disjungat, nisi forte de hoc mundo exire indpias } quando isti ubique 
et semper subintroire nituntur. A quibus se periculls implicatum 
Paulus apostolus adserebat. £t ceteri Christianx religionis conditores, 
id ipsum aut sc passos aut posteris patiendum fore, fatentur. 


348 ENGLISH CHURCH. [Cuthbert, 


Dids enim, tc ab illis in sacris obUtionum libaminibus remotissi- 
mum esse, ne sanctum canibiis dare videreris — de hoc quid sentiret 
sanctus Augustinus, inter cetera subtus insinuabimus — insuper hod 
sponte, non consensu neque ex voluntate, sed sola necessitate cogeate 
nonnumquam te inter ipsos habitantem. Nempc Hieronimus ait : 
" In evangelio voluntas quscritur, qux, si etiam effectum non habueiit, 
tamen pnemium non amittit''.'' Quodsi his conjungeris verbi gratia: 
" In perceptione ciborum vel in cohabitatione loci," nonne lUe, Qui 
" non venit vocare justos" et reliqua, ibat ad convivia peccatorum, ut 
occasionem haberet docendi ? Aut : ** In eo, quod mixtim adire 
Regem interdum debetis et pro pace secclesiastica pariter deprecari, 
quia ipsi ut veri pastores plerumque pro ovibus intervenire se fingunt," 
primum quidem implendum esse, quod scriptum est, sciamus : ** Sub- 
diti estote omnj humansc ordinationi," et reliqua, et: "Omnibus 
potestatibus sublimioribus," et reliqua. Deinde considerandum est, 
quia proposita est simiiitudo tritici et zizanionun de permixtione 
malonim atque bonorum. " Et munda et inmunda animalia," ut EUt 
Augustinus, " introisse in arcam leguntur. Neque enim, quacumque 
libuit, intravenint inmunda anJmalia, arcx conpage confiacta, sed ea 
integra per unum atque idem ostium, quod artiiex fecerat Non 
enim," inquit, "per has similitudines et pronuntiationes consilium 
desidi* bonis datum est, qua ueglegant quod prohibere debcnt, sed 
^tientiic, qua perferant, salva doctrina veritatis, quod emendare non 
valent." Item dicif : " Cum ergo inveniamus in secclesia malos, quce 
xcclesiastica disciplina corrigere aut coercere non possumus, tunc ne 
ascendat in cor nostrum impia et perniciosa prjesumptio, qua existi- 
memus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non coinquinc- 
mur, atque ita post nos trahere conemur vcluti mundos sanctosquc 
djscipulos, ab unitatis conpage quasi a malonim consortio s^regatos. 
Veniant in mentem ilke de scripturis similitudines, quibus demonstra- 
tum est, malos in xcclesia permixtos bonis usque ad finem seculi 
tempusque judicii ftituros; et nihil bonis unitate ac participations 
sacramentorum, quia eorum factis non consenserint, obliituros. 
Cum vero eis, per quos xcclesia r^itur, adest pace salva potestas 
disciplinae adversus reprobos aut nefarios exercendse, tunc rursus, ne 
socordia segnitiaque dormiamus, aliis aculeis prEeceptorum, quK ad 
severitatem coercitionis pertinent, excitandi sumus. Ita est etiam 
ratio dissimulandi et tollerandi malos in xcclesia j et est nirsus ratio 
castigandi ct corripiendi, non amittendi vel a commiHiione remo- 


A.D. 740-758-] -^NGLO-S^XON PERIOD. 349 

vmdij ut nee paticntise nomine torpcscamus nee obtcntu diligentix 
scvjamus "." 

Dicam quoque, quod ex operibus antiquorum excerpsi doctorumj et 
utilitcr in tarn perniciosa barbaric ad memoriam debet reduci. Si 
forte in prefata condescensione a quolibet calumniaris de aliquo 
simulandi sive etiam fingendi genere, legimus, quod utilis simulatio 
adsumenda sit in tempore. Unde et Cephas " subtrahcbat et segre- 
gabat ssj timens eos," et reliqua; et vas electionis totondit capud et 
Timotheum circumcidit. Ipse quoque D?i Filius finxit, Se longius ire 
et ncscjre quse sciebat, ut est in evangelio: "Quis Me tetigit?" et: 
"Ubi posuistis £um?" Sed et psalmista jnmutavit vultum suum 
coram Habimelech; et Joseph ludens fratribus locutus est. Nee non 
et Israel hedinis pellibus membra contexit. Hoc fedt, ut putarctur 
esse, qui non erat ; et si diligenter et fideliter adtenditur, non est men- 
dacium, sed misterium. Per hedinas quippe pelles peccata, per eum 
veto, qui eis se operuit, ille significatur, qui aliena peccata portat. 

Hxc tux caritati, non quasi priscx auctoritatis ignarse vel nostrz 
rusticitatis admonitione indigenti, ne quid tuis rogatibus derc^asse- 
mus, trepidantes scripsimus pro eo, quod te cum majoribus contraxjsse 
n^ocium conperimus. Amore tamen atque oboeditionc amplius inci- 
tati quam arte vel audacta freti — tantum revelando, non etiam impe- 
rando — prolata diximus; ne forte in aliquo his, qui ultra modum 
excel lent iores sunt, adversari videremur. 

Exhortatoria profecto tux sug^essionibus monita de instant! cor- 
poris molestia perferenda satis libenter suscipimus. Et in quantum 
vires sufficiunt, ipso Domino auxiliante Qui pro Sua misericordia 
monuit nos, tuis salutaribus obtcmperabimus dictis. 

Hoc quoque ci^oscat vestra benivola dilectio : quia, licet terra- 
mm spatioso sequcstrcmur intervallo ac maris inmensitate nimia et 
caeli JDxquali clymmate dirimamur, pari tamen tribulationum depri- 
mirnur fasce. Eadem est enim operatic Satanae hie et ibi. Propter 
quod diligentisstme deprecor vos, ut nos orationum mutua vicissitu- 
di ne jugiter muniamus ; reminiscentes sermonis, quern dixit Dominus : 
" Si consenscrint ex vobis duo aut trcs," et rcliqua. Vale, vale, ccntu- . 
plidter carissime mihi et alia manu. [S, Benif, EpUtf., ed. Jafie, 
no. 56 J ed. Wiirdtwein, no. 1 3.] ' 



A.D. 732 X 745* iMter tf Stgeiald U Smnface, dsUmg him U it ba 

Reverentittimo pntntli et pi* ptttrmitath fr^rogatrvM ievulgaUo ArtH- 
efiscope BoMtfatio, Sicebaldus, licet indignus et ultimus famulorum 
Dci FAUULUSb, optabilem in Domino salutem. 

Primitus subnixis precibus ac si prc^eniculans fiexis poplitibus ut 
indulgeas cJjsecro petitionem meam, quam rt^vi te per tuum jwes- 
bitcnun nomine Eobo"; id est ut tibi indicarct meam petitionem et 
dcsiderium J id est, ut tu meus esses episcopus cum meo Episo^ 
Daniclo. Pro tua dementia hoc mihi concedcbas, si ita fecisset, 
sicut eum rogavi. Putabam a te, domine mi, aliquem consolationis 
sermonem venire ad me. Notum sit tibi, quia ex eo tempore nomen 
tuum adscriptum habuissem, cum missanim sollemnia celebrarem, 
simul cum oominibus episcoponim nostronim; et modo con cesso 
quam diu subsistam ; et si supervixero tibi, cum nomine patris nostri 
Ercnwaldi £piscopi tuum adscribo nomen. Et hoc tibi intimare 
curabo, quod hoc scribens non quia de merito met peccatoris confidens 
sim, sed de misericordia Dei et spe tua quam babes in Detim. Idco 
deprecor te, ut tecum memoria mea secundum parvitatem meam et in 
presente et in ftituro persistat. Vale in Cbristo. [$. Bomf. Efittt., cd. 
Jaffi, no. 57 ; ed. Wiirdtwein, no. a6.] 

■ The dite ii fixed to thoe limi'U bj the • Eobo or Ealn iru tbe beinr of Booi&cc't 

nKntion of Diniel. Ictteti to Abbot I>uddo lod Abben Eadbmp n 

* Snbald wu cleulj ax ecdtdattic, ud A.D. 735. He wu igahi in OantDj n 

DOt I king M Seniiui toppoied (S. Bam^. A.D. 737 or 7;;8. Poaiblr tbcK ditei atj 

^ft-i PP- °7' 3^7)- J*^' coBJectnra that he gire 1 fnrtha indicition of thit of dtc bRs 

«■> abbot of ChertKjr, fiom hii moitioD of Js. Bomf. Eff., cd. JiflS, pp. 98, 99, loo). 
Erkomld, who founded tbit numxttaj. 

A.D. 744 X 747 ■■ Letter efBomifact and five Gematt Bishcpt te EtbelitUy 
King ef Mercia^ "^ging him to rrfonn. 

Domnc (oristime et in Christi amore ceteris regihu prrferemA, iwcStm 
Anglamm imperii utftrm gttiemmitj j^hiiial£ Regi, BoKiFAClUS Archi- 


perennem in Christo caritatis salutem. 

Confitemur coram Deo et Sanctis angelis, quia, quandooimque 


AJ>. 740-758.] ANGLOS AXQU PERIOD, 351 

[lstt^ or smnrAca to ■vrkbais.] 

prosperitatem vcstram et fidem in Deo et opera bona coram Deo et 
iKxninibus per nuntios fideles audivimus, quod, inde gaudcntes et pro 
Tobis orantes, teti gratias ^mus Deoj postulantes et obsecrantes 
Salvatorem muodi, ut vos, sospites et in fide stabiles et in operibus 
coram Deo rectos, in prindpatu Cbristiani populi longo tempore cus- 
todiat. Quando autem aliqua dilectionis restrae injuria, de statu 
regni vestri vel cventu beUoium facta, aut, quod majus est, de salute 
aninue periculosuro damnum pcrpctiatum per auditum ad nos usque 
pervcncrit, mcrore et tristitia nos cniciat; quia gaudio vestro in Dei 
vohintate congaudemus et adversitati contnstamur. 

Audivtmus enim, quod elimosinarum plunma fadas. Et in hoc 
coogratulamuT ; quia, qui elimosinas minimis fratribus indigentibus 
tribuunt, juxta veritatem evangelicam in die judicii dementem sen- 
tentiam a Domino audituri sunt, diccnte : " Quam diu fedstis uni ex 
minimis fratribus Meis, Mihi fedstis; venitc, benedicti Patris Mci, 
pcrcipite regnum, quod vc^is paratum est ab origine mundi." Audi- 
vimus quoque quod furta et iniquitates, peijuria et rapinas fbrtiter 
probibeas, et defensor viduarum et paupcrum esse dlnosceris, et pacem 
stabilitam in regno tuo habeas. £t in hoc quoque, laudantes Deum, 
gavisi sumus; quia Ipsa Veritas ct Pax nostra, qu* est Christus, 
dicebat : " Bcati pacific!, quoniam filii Dei vocabuntur." 

Scd inter hsec una make xstimationis fama de vita pietatis vestrs 
ad auditunt nostrum pervenlt, qua audita, contristati sumus. £t illam 
optamus non fiiissc veram. Multis enim narraotibus, conpertum est 
nobis quod numquam l^timam in matrimonium uxorem duxisses. 
Quod a Domino Deo ab ipso mundi primordio coostitutum est, ut per 
apostolum Dei Paulum przceptum et iteratum, illo docente : " Propter 
fornicationcm autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquxque 
virum suum." Naili, si hoc causa castitatis ct abstinentiae facere 
voluisti, ut ab uxoris conjunctione pro timore et amore Dei absti- 
nuisses, ct hoc verum et impletum pro Deo cooprobaveris, et in hoc 
^udemus; quia non est reprehensibilc, sed magis laudabile. Si 
^itcm — quod absit — ut multi dicunt, nee Icgitimam accepisti uxorem 
nee castitatis abstincntiam pro Deo servasti, sed libidine dominantc 
in scetcre iuxoriac ct adulterii famam glorix tusc coram Deo et homi- 
nibus confiideris, in hoc valde contristamur ; quia et in conspectu 
Dei flagitium et coram hominibus famx vestrx confusio esse dino- 

Et adbuc, quod pejus est, qui nobis narrant, adidunt quod hoc 


35a ENGLISH CHURCH. [Cuthbert, 

scelus igDominia; mazime cum Sanctis monialibus et sacratis Deo 
virginibus per monasteria commissum sit. Nam, hoc peccatum 
duplex esse, non dubium est. Ut verbi gratia dicamus, cujus vindictx 
reus sit puer apud dominum suum, qui uxorem domini sui adulterio 
violaverit. Quanto magis ille, qui sponsam Christi, Creatoris csli 
et terrsE, putredine sux libidinis commaculaverit ; dicente beato I^Io 
apostolo: "An ncscitis, quia corpora vestra templa sunt Spiritus 
Sancti ?" et alibi : " Ncscitis, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei 
habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet 
ilium Deus; templum enim Dei sanctum est, quod estis vos." Et 
itcrum idolatrise servituti adulteros et fomicatores in scrmone et 
Dumero peccatonim jungit dicens: